11Li.jpg11de Regiment Jagers te Voet (11J)

11e Régiment de Chasseurs à Pied (11Ch)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Versterkings- en Opleidingsregiment

Ontdubbeld van
2de Regiment Jagers te Voet

Taalstelsel
Franstalig

Onderdeel van
5de Versterkings- en Opleidingscentrum

Bevelhebber
Majoor R. De Vleeschouwer

Standplaats
Ath

Samenstelling
I Bataljon Instructie
(Kapitein-commandant Grandjean)
1ste Compagnie Fuseliers (Cdt M. Moniquet)
2de Compagnie Fuseliers (Cdt A. Thiry)
3de Compagnie Fuseliers (Cdt E. Cambier)
4de Compagnie Mitrailleurs (Cdt M. Toussaint)

II Bataljon Versterking
(Kapitein-commandant G. Charlier)
5de Compagnie Fuseliers
6de Compagnie Fuseliers
7de Compagnie Fuseliers (Cdt A. de Fraipont)
8ste Compagnie Mitrailleurs
9de Compagnie Oorlogstuigen (Lt G. Desoignies)

Compagnie Diensten (Kapitein-commandant C. Thibaut)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

11J_kazerne_Ath(2).jpeg
Kazerne van Ath waar het 11J mobiliseerde
Staf/11J

In normale omstandigheden stonden de verschillende regimenten en korpsen van het actieve leger zelf in voor de opleiding van hun nieuwe miliciens. Omdat dit moeilijk lag voor de reeds gemobiliseerde regimenten, die zich zoals het 2J al op hun gevechtsstellingen bevonden, werd de laatst opgeroepen lichting dienstplichtigen samengebracht in Versterkings- en Opleidingscentra (VOC's). De eerste miliciens van de klas 40 werden vanaf februari 1940 onder de wapens geroepen en vervoegden de Bataljons Instructie van hun respectievelijke Versterkings- en Opleidingsregimenten. Het 11de Regiment Jagers te Voet (11J) wordt opgericht in februari 1940 te Ath als één van de drie Versterkings- en Opleidingsregimenten van het 5de Versterkings- en Opleidingscentrum (5VOC). Het regiment staat in voor de opvang en opleiding van niet-getrainde rekruten en van mobilisatie vrijgestelde reservisten van het 2J en zijn ontdubbelingsregimenten 5J en 8J. Net zoals de andere infanterieregimenten van het 5VOC beschikt het 11J op 09 mei over een Staf, een Bataljon Instructie met de rekruten van de klas 40 en een Compagnie Algemene Diensten. Het kaderpersoneel is een samenraapsel van oude beroeps- en dienstplichtige officieren en onderofficieren van de actieve regimenten.

Het 5VOC waartoe het 11J behoort is verantwoordelijk voor de opvang en de verdere opleiding van de niet-getrainde militairen en vrijgestelde reservisten van de 5de Infanteriedivisie. De regimenten van het 5VOC bevinden zich in volgende garnizoensteden:
  • 10J te Doornik
  • 11J te Ath
  • 12J te Doornik

I/11J
Het Iste Bataljon Instructie (I/11J) wordt bij de oprichting van het 11J in februari al geactiveerd en bestaat in hoofdzaak uit de rekruten van de klas '40 van het 2J. Dit bataljon heeft als opdracht om de opleiding van de nieuwe miliciens te verzekeren. De bevelhebber is Kapitein-commandant Grandjean. De rekruten van het 2J zullen bij het 11J hun basisopleiding ontvangen en het is de bedoeling dat ze na hun opleiding doorgestuurd worden naar het 2J, 5J en 8J als versterkingen.

II/11J
Het IIde Bataljon Versterking (II/11J) dat moest instaan voor de opvang van oudere reservisten en vrijgestelden bestond enkel uit kader en zal pas aangevuld worden met manschappen na de afkondiging van algemene mobilisatie. In afwachting van de algemene mobilisatie wordt het bataljon op non-actief geplaatst.
10mei.jpg
5VOC_Oorlogskantonnementen.JPG
Oorlogskantonnement van het 11J te Vrasene
Staf/11J, I/11J

De staf en het Iste Bataljon worden omstreeks middernacht gealarmeerd en vertrekken tijdens de vroege ochtend naar hun alarmkantonnementen te Maffles. Men vreest immers dat de reguliere kazernes van ons leger gebombardeerd zullen worden door de Duitse luchtmacht en bijgevolg moeten de Versterkings- en Opleidingsregimenten van het 5VOC zich door een onmiddellijke verhuis in veiligheid stellen. De vooraf verkende alarmkantonnementen bevonden zich aan de rand van de grote garnizoenssteden of in kleineren steden rond de bestaande kazernes.

Om 06u00 wordt naar aanleiding van de Duitse inval de algemene mobilisatie afgekondigd waardoor de oudere reservisten en vrijgestelden worden opgeroepen om het Bataljon Versterking te vervoegen. Het gaat hier om militairen die omwille van een vrijstelling in de loop van de tweede helft van 1939 terug naar huis gestuurd werden, of nog niet onder de wapens waren geroepen. Eveneens om 06u00 wordt het bevel gegeven om, zoals voorzien in het mobilisatieplan, uit te wijken naar oorlogskantonnenmenten die zich in diverse kleinere dorpen en steden van Oost- en West-Vlaanderen bevinden. Het mobilisatieplan voorzag dat elk Versterkings- en Opleidingsregiment bij een vijandelijke inval zou uitwijken naar een oorlogskantonnement, ver verwijderd van de vijandelijkheden, om de opleiding in relatieve rust te kunnen voortzetten. Het voorziene oorlogskantonnement voor het 11J is Vrasene ten westen van Antwerpen. Gedurende de rest van de dag maakt het regiment zich dan ook klaar voor de verplaatsing per trein naar zijn oorlogskantonnement in Oost-Vlaanderen.

II/11J
Het IIde Bataljon Versterking wordt om 06u30 geactiveerd om de van mobilisatie vrijgestelde reservisten op te vangen. De opgeroepen reservisten dienen zich niet aan te bieden te Ath, maar moeten de kazerne van het 2de Jagers te Voet (2J) in Charleroi vervoegen.
11mei.jpg
Staf/11J en I/11J
De regimentsstaf en het Iste Bataljon verlaten Ath in twee treinstellen, de trein met materieel vertrekt om 04u45 en de manschappen vertrekken om 06u03. Te Sinaai wordt de tweede trein aangevallen door een Duits vliegtuig. Soldaat Decoster komt om in het bombardement en er valt ook nog één gewonde. Net voor de aankomst te Sint-Niklaas volgt een tweede korte luchtaanval en opnieuw wordt een soldaat gewond. Het Iste Bataljon stijgt uit te Sint-Niklaas om 14u00 en bereikt Vrasene omstreeks 16u30. De commandopost wordt geïnstalleerd aan de Korte Broekstraat Nr 2.

II/11J
Het bataljon bevindt zich nog steeds te Charleroi waar de toegekomen versterkingen van uitrusting worden voorzien en vervolgens toegewezen worden aan de verschillende compagnies.
12mei.jpg
II/11J
Het IIde Bataljon Versterking is nu volledig en maakt zich klaar om zich naar Vrasene te begeven.
13mei.jpg
Staf/11J
De staf ontvangt van het 5VOC het bevel om zich klaar te maken voor de aftocht naar Frankrijk. De rekruten van de klas '40 die nog moeten worden opgeleid zullen naar Frankrijk worden doorgestuurd om daar hun opleiding te vervolledigen. Door de snelle opmars van de Duitsers was het voor het GHK snel duidelijk dat de verdere opleiding enkel in Frankrijk, ver achter de linies, kon gebeuren. Alle eenheden van de VOC's die niet ingezet werden voor de beveiliging van Brussel ontvangen de 13 mei om 14u00 het schriftelijk bevel van het HK/TRI om zich klaar te maken voor de verplaatsing naar Frankrijk. Dit naar analogie van wat er tijdens de Eerste wereldoorlog gebeurde. Het overbrengen van de versterkingsbataljons naar Frankrijk was echter een minder goed idee want eens de bataljons op spoor gezet en naar Frankrijk geëvacueerd konden ze niet meer instaan om de verliezen geleden door de regimenten tijdens de achttiendaagse veldtocht terug aan te vullen.

De verplaatsing naar Frankrijk was echter totaal niet voorbereid. Er was geen voorafgaandelijke regeling met de Franse militaire noch burgerlijke overheid, er waren geen voorafgaandelijke verkenningen van kantonnementen, er was slechts proviand voor twee dagen en er bestond geen logistieke organisatie voor herbevoorrading in Frankrijk. Daarenboven moesten de commandanten van de respectievelijke VOC's zelf vervoer per spoor regelen door de treinen te gebruiken die het 7 Franse leger van generaal Giraud naar Zeeland hadden gebracht. Het bevel om de VOC's naar Frankrijk te evacueren kwam echter geen dag te vroeg want de 13de mei om 16u00 steken de Duitsers de Maas over te Sedan en begint hun opmars naar de Atlantische kust met als opzet zoveel mogelijk geallieerde troepen te omsingelen.

II/11J
Ook het IIde Bataljon Versterking vervoegt Vrasene.
14mei.jpg
Staf/11J
De ganse dag wordt de tocht naar Frankrijk voorbereid. Er moeten treinen gevonden worden en er moet voldoende eten worden meegenomen om twee dagen rond te komen.
15mei.jpg
Staf/11J
De staf van het regiment beslist om de tocht naar het zuiden van Frankrijk langs de baan uit te voeren.

I/11J
Het Iste Bataljon Instructie verlaat Vrasene om 22u00 en marcheert naar het station van Sint-Gillis-Waas waar ze de volgende dag in alle vroegte de trien zullen nemen.

II/11J
Het II Bataljon Versterking verlaat na het I/11J Vrasene en vat zijn tocht naar Frankrijk aan. Het bataljon neemt 16 mitrailleurs van de 4de Compagnie van I/11J over om ze als luchtafweer op de treinwagons te installeren. De bagage van gans het regiment wordt door de trein van II/11J meegenomen
16mei.jpg
I/11J
Het Iste Bataljon reist af per trein uit Sint-Gillis-Waas om 04u45. Het treinstel passeert Eeklo om 12u00 en Brugge om 14u00.
17mei.jpg
I/11J in Frankrijk
De trein met het I/11J passeert Moeskroen om 10u30 en komt toe in Tourcoing om 12u15. Hier wordt de trein door de Franse militaire stationschef tegengehouden. Het treinstel is immers samengesteld uit Franse wagons en onze bondgenoten willen hun rijtuigen terug. De bataljonscommandant kan bekomen dat zijn eenheid per trein naar Moeskroen mag terugrijden om hier van trein te verwisselen. Het bataljon kan aan boord van een andere trein vertrekken uit Moeskroen om 21u40. Om 22u00 wordt Tourcoing bereikt maar hier moet de trein opnieuw halt houden; de nacht van 17 op 18 mei wordt in de trein te Tourcoing doorgebracht.
18mei.jpg
I/11J in Frankrijk
Het bataljon verlaat Tourcoing om 04u45 en bereikt na een moeizame tocht om 18u40 het station van Pont d'Ardres ten zuiden van Calais. Hier zullen de manschappen de nacht van 18 op 19 mei eveneens in de trein doorbrengen.
19mei.jpg
11J_Pont d'Ardès (2).jpg
Station van Pont d'Ardres waar het I/11J de nacht van 18 op 19 mei doorbracht
11J in Frankrijk

Het Iste Bataljon Instructie kan uiteindelijk Pont d'Ardres pas om 11u10 verlaten en komt een half uur later opnieuw vast te zitten in het drukke treinverkeer rond Calais. De manschappen zitten hier de ganse dag vast en de nacht van 19 op 20 mei wordt opnieuw in de trein doorgebracht.

.
20mei.jpg
53Li_Outreau2.PNG
Spoorbundel van het station Saint-Léonard ten zuiden van Boulogne
I/11J in Frankrijk

Het treinstel van het I/11J kan uiteindelijk Calais verlaten rond 12u25. Alweer zit het treinverkeer potdicht. De manschappen komen aan het eind van de dag niet verder dan Outreau, één van de zuidelijke buitenwijken van Boulogne-sur-Mer, zo'n 6 Km van het centrum verwijderd. In het rangeerstation van Saint-Léonard, vlakbij Outreau zijn niet minder dan 12 treinen met Belgische militairen vastgelopen. Het betreft de regimentsstaven van 53Li, 62Li en 63Li, drie Bataljons Instructie (II/62Li, I/63Li en I/11Ch), drie Bataljons Versterking (II/53Li, II/63Li en III/7ChA), twee onafhankelijke Compagnies (SchoolCie/3VOC en Cie C47/3VOC) en een detachement met 350 niet opgeleide militairen van 31A. Alles te samen gaat het om ongeveer een 8.000-tal Belgen, het equivalent van een VOC. Hiervan zijn een groot aantal niet gewapend.
21mei.jpg
62Li_overzicht_Duitse_opmars.jpg
Duitse opmars tussen 16 en 20 mei, de dag waarop de Frans kust bereikt wordt
Staf/11J in Frankrijk

De tocht langs de baan verloopt zonder moeilijkheden en de staf komt op 21 mei toe te Bagnols-sur-Cèze. Voor het Bataljon Instructie van 11J verloopt het minder goed. In de nacht van 20 op 21 mei bereiken de Duitsers Noyelle-sur-Mer aan de monding van de Somme. Hierdoor raakt het I/11J ingesloten door de Duitsers. Door de vele vertragingen onderweg naar het zuiden van Frankrijk wordt uiteindelijk hun terugtochtweg afgesneden.

I/11J in Frankrijk
Het I/11J zit nog steeds vast te Outreau. Op 21 mei bevindt het XIX PzKorps van de Duitse generaal Guderian zich op 80 kilometer van Boulogne. Hij geeft de 1PzDiv het bevel op te rukken naar Calais, de 2PzDiv moet de stad Boulogne innemen. In Boulogne bevinden zich op dat ogenblik twee bataljons van het 65(FRA) Infanterieregiment en twee bataljons van het 48(FRA) Infanterieregiment, allen onder bevel van de Franse Brigade-generaal Lanquetot. Ook de 20(UK) Guards Brigade, met ongeveer 4.500 man onder bevel van de Britse generaal Foxpitt, zijn in de stad aangekomen om naar Engeland overgezet te worden.

Kolonel Coucke, regimentscommandant van het 53Li neemt de leiding van Belgische militairen die in Outreau gestrand zijn. Hij neemt contact op met de Franse plaatscommandant van Boulogne en verneemt dat de doorgang naar het Zuiden definitief geblokkeerd is. De Belgische militairen worden verzocht het station te ontruimen en kantonnementen in te nemen in de wijk Outreau
Omdat men de komst van de vijand verwacht, besluit Kapitein-commandant Grandjean, de bataljonscommandant van I/11J, om zijn manschappen in een nabijgelegen park te laten overnachten.
22mei.jpg
11J_Liane.JPG
Spoorbundel bij het goederenstation van Saint-Léonard waar de 12 Belgische treinen stranden
I/11J in Frankrijk

Kapitein-commandant Grandjean en zijn manschappen vervoegen opnieuw hun treinstel in het station van Outreau waar ze de staf van het 53Li aantreffen. Omstreeks 17u00 beveelt Kolonel Coucke, commandant van het 53Li, om over te gaan tot de nabije verdediging van het station. Hij kreeg in de namiddag van de Franse plaatscommandant de opdracht om met de beschikbare Belgische bataljons defensieve stellingen in te nemen ten zuiden van de Liane langs de spoorweg tussen het station van Saint-Léonard en het station Pont-de-Briques in Saint-Etienne-au-Mont. Enkel de eenheden die beschikken over wapens worden in lijn opgesteld, de anderen blijven in hun kantonnementen in Outreau. Het II/53Li wordt opgesteld ten zuiden van het station van Saint-Léonard, de stelling wordt vervolgens verlengd door II/62Li, I/63Li en I/11J. Rechts van de Belgen bevinden zich de Irish Guards die Outreau verdedigen en stelling nemen van het station van Saint-Léonard tot aan de zee. Nog voor de stelling volledig klaar is bereikt in de avond de voorhoede van de 4PzDiv Pont-de-Brique.

Het I/11J moet stelling nemen langsheen het riviertje de Liane op de linkerflank van het Belgisch dispositief. Rechts van I/11J zal het I/63Li, bevolen door Cdt Therasse, stelling nemen. Het is moeilijk om positie te nemen in onbekend terrein zonder kaarten. Wanneer hij de brug wil oversteken om zijn stelling te verkennen verneemt hij dat de Franse genie de brug ondermijnd heeft en dat ze de brug op elk ogenblik kunnen laten springen. Aangezien er geen andere brug over de Liane is moet het bataljon helemaal terug tot Boulogne om aan de overkant van het riviertje te geraken. Om 18u30 vertrekt het bataljon richting Boulogne en op het ogenblik dat ze het rangeerterrein van Outreau passeren ondergaat het goederenstation een hevig luchtbombardement. Wanneer het bataljon in Boulogne de brug over de Liane oversteekt en zich langs de andere oever naar Pont-de-Brique wil begeven worden ze tegengehouden door een Franse officier. Die weet hen te vertellen dat deze weg naar Pont-de-Brique eveneens ondermijnd is en dat de Fransen reeds ter plaatse zijn. Cdt Grandjean neemt contact op met de plaatscommandant van Boulogne die hem van zijn opdracht ontslaat en hem adviseert te voet naar Calais vertrekken zonder het centrum van Boulogne te passeren. Het I/11J omtrekt de stad gedurende de nacht.
23mei.jpg
I/11J in Frankrijk
Het bataljon marcheert gedurende de ganse nacht en stopt pas tegen 04u30 om een lange halte in te lassen. Na de rustperiode zet het Iste Bataljon Instructie de mars opnieuw in richting Calais en komt hier aan rond het middaguur. De colonne wordt doorgestuurd naar Gravelines en kan Calais net verlaten voor de stad in handen van de vijand valt. De manschappen bereiken Gravelines omstreeks 21u30
maar net zoals de Cie Instr C47/5VOC, die een half uur eerder in Gravelines toekwam, krijgen ook zij geen toelating van de Britten om de brug over de Aa over te steken. Het bataljon moet op de zuidelijke oever blijven en wordt verder doorgestuurd richting kust waar ze ondergebracht worden in een school van Grand-Fort-Philippe. Hier bevinden zich ook al de Cie Instr C47/5VOC en de Cie Instr Mor/5VOC.

II/11J in Frankrijk
Het IIde Bataljon Versterking heeft in tegenstelling tot I/11J een probleemloze tocht naar Zuid-Frankrijk achter de rug en komt aan te Bagnols-sur-Cèze.
24mei.jpg
11J_Grand-Fort-Philippe_Kanaal(2).jpg
Monding van de Aa te Grand-Fort-Philippe nabij Gravelines (vooroorlogse foto)
I/11J in Frankrijk

Het kantonnement van het bataljon valt gedurende de nacht onder een zwaar artilleriebombardement. In de vroege ochtend steekt het bataljon de rivier Aa over met kleine bootjes. Deze operatie zal de ganse dag in beslag nemen aangezien enkel gedurende hoogtij kan worden overgezet en omdat ook de Cie Instr C47/5VOC en de Cie Instr Mor/5VOC van de overzetbootjes gebruik maken om aan de overkant van de Aa te geraken. De operatie wordt daarenboven af en toe onderbroken door Duitse luchtbombardementen. Een groot deel van de 3de en de volledige 4de Compagnie geraken niet met de rest van het bataljon aan de overkant en moeten afhaken, allicht omdat gewacht moet worden op de volgende vloed. De rest van de manschappen kunnen ontsnappen en begeven zich naar Bourbourg.
25mei.jpg
I/11J in Frankrijk
Kapitein-commandant Grandjean kan na een lange mars Duinkerken voorbijtrekken en de Belgisch-Franse grens oversteken. De colonne komt uitgeput aan in het West-Vlaamse Houtem op de Frans-Belgische grens. Het gedeelte van het bataljon dat in Grand-Fort-Philippe heeft moeten afhaken kan opnieuw aansluiten bij het bataljon in Houtem.
26mei.jpg
I/11J
Het Iste Bataljon Instructie kan te Bulskamp het in ons land achtergebleven deel van de VOC's vervoegen. Het bataljon wordt onder bevel geplaatst van het "VOC in België", een geïmproviseerde formatie samengesteld uit alle troepen van de VOC's die de evacuatie naar Zuid-Frankrijk niet hebben gehaald en die naar België werden teruggestuurd. Het "VOC in België" wordt bevolen door de Staf van het 1VOC die eveneens op 18 mei in Duinkerke kwam vast te zitten en die rechtsomkeer moest maken naar Bulskamp. I/11J ontvangt vanaf nu zijn orders van Kolonel Bruyère, commandant van het "VOC in België".
27mei.jpg

28mei.jpg
I/11J
I/11J capituleert samen met de rest van het veldleger op 28 mei te Bulskamp.
2 juni
Staf/11J in Frankrijk
De 7de Infanteriedivisie (7Div), die na de gevechten aan het Albertkanaal ernstige verliezen leed, werd doorgestuurd naar Frankrijk om te reorganiseren. In verschillende etappes heeft de 7Div zich teruggeplooid tot in Bretagne. Onder druk van de Fransen stemt de Belgische regering in ballingschap in om de 7Div terug operationeel te maken met de bedoeling deze grote eenheid zo snel mogelijk in te zetten aan de zijde van het Franse leger. De Belgische regering denkt er aan een nieuw veldleger van zes infanteriedivisies en een tankdivisie samen te stellen. Majoor De Vleeschouwer, die tot nu toe het regiment bevolen heeft, wordt met een detachement van 27 officieren van het 11J naar Bretagne gestuurd om het 2de Regiment Karabiniers (2C) van de 7Div te versterken. Het detachement komt op 4 juni in Bretagne toe en wordt effectief toegewezen aan het 2C. Kolonel SBH Ciron neemt het bevel van het 11J nog over van Majoor De Vleeschouwer voor diens vertrek naar Bretagne.

Register van Gesneuvelden

Onbekend

BOL

Georges, A.A.

Sgt
Mil
33

06/11/1912

Ham-sur-Sambre

09/06

La Chapelle (F)


Onbekend

DECOSTER

Henri

Sdt
Mil
24

09/02/1904

Ath

11/05

Sint-Niklaas


Onbekend

DESSILY

Henri, G.J.

Sdt
Mil
40

09/06/1920

Quaregnon

25/05

Peuplingues (F)


Onbekend

MASQUELIER

Floribert

Sdt
Mil
38

19/08/1918

Anderlues

30/06

Caudéran (F)


Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com

Bibliografie en Bronnen

1.
L'armée belge de France en 1940, door Jean Jamart Col BEM Hre, uitgeverij Schmitz, Bastogne, 1994
2.
Archieffoto's van Grand-Fort-Philippe [On line beschikbaar]: http://herve-tavernier.e-monsite.com/pages/grand-fort-philippe.html [Laatst geraadpleegd op 11 februari 17]