11Li.jpg11de Linieregiment (11Li)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Infanterieregiment van het actieve leger

Ontdubbeld van
n.v.t.

Taalstelsel
Nederlandstalig

Onderdeel van
4de Infanteriedivisie

Bevelhebber
Kolonel Louis Horckmans

Standplaats
Dekkingsstelling Albertkanaal
Ondersector Munsterbilzen - Eigenbilzen
Commandopost te Bilzen
Samenstelling
I Bataljon (Majoor A. Proth)
1ste Compagnie Fuseliers (Cdt P. Sol)
2de Compagnie Fuseliers (Lt J. Van Helleputte)
3de Compagnie Fuseliers (Cdt T. Dewaet)
4de Compagnie Mitrailleurs (Lt J. Hendrice)

II Bataljon (Kapitein-commandant Hoebanx)
5de Compagnie Fuseliers (Cdt G. Goole)
6de Compagnie Fuseliers (Lt R. Petithan)
7de Compagnie Fuseliers (Lt F. Simon)
8ste Compagnie Mitrailleurs (Lt F. Cornelis)

III Bataljon (Majoor E. Ordies)
9de Compagnie Fuseliers (Lt J. Massar)
10de Compagnie Fuseliers (Cdt C. Van Deven)
11de Compagnie Fuseliers (Lt A. Renson)
12de Compagnie Mitrailleurs (Cdt J. Berrewaerts)

IV Bataljon (Luitenant-kolonel A. Van Coppenolle)
13de Compagnie Mitrailleurs (Kapt R. Lagneau)
14de Compagnie Anti-Tankkanonnen C47 (Cdt J. Borzée)
15de Compagnie Mortieren M76 (Cdt G. D'Hauwe)

Stafcompagnie
Geneeskundige Compagnie (Geneesheer 1ste Kapitein Ch. Smets)
Peloton Verkenners (Adjudant KROLt Kristiaan de Cartier d'Yves)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

11Li_kolonel_dusartkazerne.jpg
Kolonel Dusartkazerne te Hasselt, vredesvoet kwartier van het 11Li
Staf/11Li

Het 11de Linieregiment (11Li), een actief infanterieregiment van de 4de Infanteriedivisie (4Div), wordt gemobiliseerd op 25 augustus 1939 in de Dusartkazerne te Hasselt bij afkondiging van Fase A van het mobilisatieplan. Tijdens deze fase worden de militieklassen ‘34, ‘35, ‘36,’37 en ‘38 opgeroepen. Gezien het 11Li een op vredesvoet bestaande eenheid is, wordt het regiment tijdens deze fase van de mobilisatie op oorlogsvoet gebracht.

De 4de Infanteriedivisie wordt onmiddellijk na de mobilisatie naar het oostelijke uiteinde van het Albertkanaal gestuurd om een Sector in te nemen tussen Lixhe en Eigenbilzen. Het 11Li zal tot 1 januari 1940 te Veldwezelt verblijven. Wanneer begin januari de 4Div wordt afgelost door de 5Div neemt een regiment van de Jagers te Voet de stelling van het 11Li over. Een week later onderneemt het regiment een korte kampperiode te Beverlo, waarna vervolgens te Halen, Bunsbeek en Diest gekantonneerd wordt om eind januari 1940 opnieuw in Beverlo te eindigen. Na een periode te Genk trekt het regiment opnieuw naar de zuidelijke oever van het Albertkanaal en kantonneert te Waltwilder. De 4Div moet nu de 6Div aflossen aan het Albertkanaal tussen Eigenbilzen en Diepenbeek waarbij het 11Li de rechterondersector van de 4Div tussen Munsterbilzen en Eigenbilzen moet voorbereiden.


Aan de vooravond van de oorlog staan het IIde Bataljon (II/11Li) en het IIIde Bataljon (III/11Li) opgesteld achter het Albertkanaal in eerste echelon. Het Iste Bataljon (I/11Li) staat opgesteld in tweede echelon en dient als reserve om tussen te komen indien de vijand erin slaagt de eerste linie te doorbreken. Zoals gebruikelijk worden de middelen van het IVde Bataljon in versterking gegeven van de bataljons in lijn. De commandopost van het regiment heeft zijn intrek genomen in het kasteel van Groenendaal gelegen tussen het gehucht Heiken en Hoelbeek
10mei.jpg
t_albertkanaal.jpg
11Li_Brug Gellik.jpg
De door het 4Gn vernielde brug van Eigenbilzen in het bataljonsvak van III/11Li
Staf/11Li

Net na middernacht ontvangt het 11Li het alarm en verplaatst zich van haar kantonnementen in de streek van Waltwilder naar haar stellingen aan het kanaal. Het IIde en het IIIde Bataljon nemen stelling in eerste lijn aan het Albertkanaal tussen Eigenbilzen en Munsterbilzen. Op de rechterflank sluit de stelling aan op die van het 2e Karabiniers (2C) van de 7de Infanteriedivisie en op de linkerflank wordt de stelling verlengd door het 7Li. Het Iste Bataljon bezet haar stellingen in tweede lijn ten noorden van de spoorlijn Hasselt-Luik rondom Beverst.

Reeds om 06u30 verneemt het commando dat er in Nederland gevochten wordt. In de sector van de 4de Infanteriedivisie wordt dan ook vrij snel overgegaan tot het opblazen van de bruggen over het Albertkanaal. De brug van Eigenbilzen vliegt als eerste de lucht in. Het regiment verneemt tegen de ochtend het nieuws van de aanval op de 7de Infanteriedivisie (7Div) en het rampzalige verlies van de bruggen te Veldwezelt en Vroenhoven. De Luftwaffe daagt bij het ochtendgloren op langsheen zowat het ganse Albertkanaal en ook het 11Li stelt vast dat hun stellingen regelmatig overvlogen worden. Daarbij komt het af en toe ook tot beschietingen vanuit de lucht.

De berichten betreffende de toestand bij de naburige 7de Infanteriedivisie worden steeds ernstiger en net voor 07u00 besluit Generaal Vander Veken van het Iste Legerkorps om het I/11Li ter versterking naar de 7Div te sturen teneinde een tegenaanval van de 7Div richting bruggen en Eben Emael te ondersteunen.

I/11Li (-)
I/11Li staat opgesteld in tweede echelon van het 11Li en dient als reserve om tussen te komen indien de vijand erin slaagt de eerste linie te doorbreken. Het Iste Bataljon beschikt echter maar over drie compagnies, de 3de Compagnie van I/11Li is gedetacheerd bij het hoofdkwartier van het Iste Legerkorps te Tongeren als mobiele reserve tegen luchtlandingen. Wanneer omstreeks 02u35 het 11Li van het HK van de 4Div de opdracht krijgt om een compagnie vrij te maken voor een anti-parachutisten opdracht wordt de 2Cie van I/11Li hiervoor aangeduid. De 2Cie krijgt voor deze opdracht versterking van een peloton van de Cie getrokken C47 van de 4Div maar door deze nieuwe opdracht worden de rangen van het I/11Li danig uitgedund.

Om 07u00 krijgt het I/11Li het bevel om zich per vrachtwagen naar het kruispunt van Riemst te begeven om er de 7Div te gaan versterken. Enkel de 1ste en de 4de Compagnie kunnen onmiddellijk ingezet worden. De 2de Compagnie is net op een anti-parachutisten opdracht vertrokken en is onbeschikbaar terwijl de 3de Compagnie nog steeds het hoofdkwartier van Generaal Vander Veken bewaakt. 1/I/11Li zal deelnemen aan een tegenaanval geleid door het I/2Gr om het fort van Eben-Emael te ontzetten en 4/I/11Li zal de tegenaanval naar de brug van Vroenhoven van het 18Li steunen.

11Li_kasteel Groenendaal.JPG
Kasteel van Groenendaal, commandopost van het 11Li op 10 mei 1940
De verplaatsing naar Riemst loopt echter danig verkeerd. Er zijn onvoldoende vrachtwagens om de compagnies in een keer te verplaatsen en er moeten dus meerdere ritten georganiseerd worden. De colonnes worden echter voortdurend vanuit de lucht bestookt en Kapitein-commandant P. Sol, bevelhebber van de 1ste Compagnie, raakt gewond. Luitenant Hendrice van de 4de Compagnie neemt de leiding over en moet nu trachten het 2Gr en 18Li bereiken, wat echter slechts ten dele zal lukken.

De 1Cie van 11Li wordt naar kilometerpaal 14 op de weg van Riemst naar Eben doorgestuurd. Kilometerpaal 14 bevindt zich op de T-splitsing met de baan van Kanne naar Eben. Hier moeten ze wachten op de 1ste Compagnie van het Bataljon Grenswielrijders Limburg en het 2de Peloton van het Esk Cy 7Div om samen met het peloton van Luitenant Wagemans van 1/I/2Gr de tegenaanval in te zetten. Door een misverstand binnen 2Gr start het peloton van Luitenant Wagemans de tegenaanval echter al voordat de beloofde versterkingen toekomen. De aan I/2Gr beloofde versterkingen voor de tegenaanval komen door de hevige activiteit van de Duitse luchtmacht maar met mondjesmaat toe. Het eerste peloton (ongeveer 30 man) van 1/I/11Li arriveert om 13u15, een half peloton (ongeveer 15 man) om 13u45. Het 2Pl/Esk Cy 7Div bereikt het verzamelpunt om 14u15. Tijdens de verplaatsing sneuvelt onder andere de Soldaat De Ceuster. Er wordt tevergeefs gewacht op de 1Cie Limburgse Grenswielrijders dat te laat verwittigd werd en dat nooit zal aankomen. Rond 16u45 krijgt het 2Gr het bericht van het HK van de 7Div dat de tegenaanval geannuleerd wordt. Door een misverstand in de communicaties tussen 7Div en 2Gr had de 7Div verkeerdelijk begrepen dat het peloton Wagemans, met behulp van het garnizoen in het fort, de superstructuur van het fort reeds gezuiverd had waardoor de tegenaanval werd afgelast. In werkelijkheid had het Pl Wagemans zich vastgelopen tijdens zijn eerste aanvalspoging en moest het zich noodgedwongen ingraven vlakbij de ingang van het fort. Over wat de 1Cie na het afgelasten van de aanval nog heeft gedaan is weinig bekend. Het feit dat Korporaal Geukens in Kanne is gesneuveld zou een aanwijzing kunnen zijn dat ze nog gepoogd hebben het Duitse bruggenhoofd nabij de brug van Kanne aan te vallen (TBC).

Pl Verkenners/11Li
Het Peloton Verkenners van het 11Li wordt ook nog richting Veldwezelt gestuurd om een Belgische tegenaanval te vervoegen. Onderweg worden de cyclisten vanuit de lucht aangevallen. Er vallen enkele dodelijke slachtoffers en het peloton moet rechtsomkeer maken alvorens Veldwezelt te bereiken.
11mei.jpg
4Div_Dwarsstelling.jpg
Rokade van het 11Li van het Albertkanaal naar de dwarstelling
t_albertkanaal.jpg
Staf/11Li
Na het annuleren van de door de 7Div geplande dubbele tegenaanval om de Duitse bruggenhoofden te neutraliseren beveelt het I/CA om 04u00 om een dwarsstelling (bretel) op te richten op de as Eigenbilzen - Mopertingen - Kleine Spouwen - Rijkhoven en die vervolgens langs de Demer te vervolledigen tot in Tongeren. Gezien het I/CA over geen reserve beschikte diende deze dwarsstelling door eenheden van de divisies in lijn ingenomen te worden. De 4Div ontvangt de opdracht om de stelling voor te bereiden van Eigenbilzen tot aan Kleine Spouwen, de 7Div is verantwoordelijk vanaf Kleine Spouwen (inclusief) tot Tongeren. Luitenant-generaal de Graeve beslist dat III/7Li en I/7Li zullen pivoteren om een stelling te bezetten tussen Eigenbilzen en Bilzen en dat het 11Li zich achter de spoorweg Tongeren - Bilzen moet opstellen van Bilzen tot Kleine Spouwen. Omstreeks 10u00 ontvangt Kapitein-commandant Slegers in de commandopost van het 11Li, de nieuwe orders van het Achterwaarts HK van de 4Div. Tussen 10u00 en 11u00 verlaten II/11Li en III/11Li hun goed voorbereide stellingen aan het kanaal om dedwarsstelling in te nemen. Het is weinig waarschijnlijk dat de eenheden in staat zullen zijn om in de morgen van 11 mei nog de stelling te bezetten en deze in te richten.

Het plan om een dwarsstelling in te nemen loopt verkeerd door de aarzelende houding van de Belgische troepen en door de aanhoudende luchtaanvallen van de Luftwaffe. Wanneer II/11Li en III/11Li goed en wel opgesteld staan probeert Kolonel Horckmans omstreeks 12u00 contact op te nemen met het HK van de 4Div in Hoeselt teneinde meer gedetailleerde orders te krijgen. Hij treft er niemand meer aan gezien de divisiestaf Hoeselt reeds verlaten had om 09u30. Kolonel Horckmans verliest dan ook alle contact met zijn hoger echelon en gaat zelf naar Schalkhoven in de hoop de divisiestaf nog ter plekke terug te vinden. Horckmans stelt vast dat ook Schalkhoven reeds door de staf verlaten is, maar stuit wel op een patrouille van 5 pantserwagens van het Franse 12ème Régiment de Cuirassiers. De kolonel verlaat het dorp om de omgeving uit te kammen en keert terug naar zijn commandopost die nu opgesteld staat in Hoeselt. Hij heeft het order om de dwarsstelling te ontruimen niet ontvangen en het 11Li dreigt omsingeld te worden. Omstreeks 19u00 verlaten de restanten van het 11Li de dwarsstelling samen met de rest van de 4Div. Dit manoeuvre wordt gedekt door het III/7Li . Kolonel Horckmans die nog steeds op zoek in naar het HK van de 4Div ontmoet om 19u00 de commandant van de 4Div in de Dusartkazerne te Hasselt. De ontmoeting verloopt in een grimmige sfeer waarbij Kolonel Horckmans zelfs zijn voertuig moet afgeven aan de divisiecommandant. Tot overmaat van ramp krijgt hij zelfs geen nieuwe orders. Op het ogenblik dat het 11Li het bevel ontvangt om de dwarsstelling te verlaten bevindt de Duitse voorhoede zich reeds in Sint-Truiden.

II/11Li en III/11Li
Aan het Albertkanaal ontvangen het IIde en het IIIde Bataljon rond 10u00 het bevel om zich onmiddellijk te verplaatsen naar de dwarsstelling tussen Bilzen en Kleine Spouwen waardoor de rest van de dag in complete chaos verloopt. Het I/CA aarzelt met nieuwe bevelen en de onrust bij de regimenten van de 4de Infanteriedivisie neemt snel toe. Bovendien staat heel wat van de zware bewapening opgesteld in steunpunten en bunkers langsheen de oever van het Albertkanaal wat de infanteristen niet toelaat om snel naar het zuiden te zwenken om de onvoorziene dreiging het hoofd te bieden. De beide bataljons worden aangevuld met het Eskadron Wielrijders en de Compagnie T13 van de 4Div. Naar het zuiden toe wordt de stelling verlengd door het Bataljon Grenswielrijders Limburg. Het 11Li reageert echter veel te laat en kan zich niet tijdig ingraven op zijn nieuwe posities. Rond de middag overrompelt de Duitse infanterie de beide bataljons. Talrijke manschappen worden krijgsgevangen gemaakt.

Intussen heeft Majoor Ordies met een niet onaanzienlijke groep militairen van zijn IIIde Bataljon het contact met de Duitsers kunnen verbreken en naar het westen terugtrekken. Het detachement bereikt Schalkhoven rond 14u00, zonder echter op de hoogte te zijn van de vijandelijke aanwezigheid. Kolonel Horckmans is nog steeds ter plekke en onderschept het bataljon. Hij laat zijn manschappen weten dat er niet langer richting Sint-Truiden teruggetrokken kan worden, maar dat de troepen naar Hasselt dienen af te buigen om alzo te ontkomen. Gelukkig duikt de Franse patrouille van het 12e Régiment de Cuisassiers opnieuw op en kan de vijand alzo verjaagd worden. Voor enkele militairen komen de orders van Kolonel Horckmans te laat. Een groepje militairen van III/11Li onder leiding van Eerste Sergeant-majoor Nelles trekt terug via Schalkhoven en Vliermaal richting Gors-Opleeuw en Sint-Truiden. Rond 13u00 komen ze terecht tussen twee Duitse patrouilles die op elkaar beginnen te schieten. Eerste Sergeant-majoor Nelles en de soldaten Frans Andries en Viktor Berckmans komen om in deze schermutseling. De Duitsers tellen heel wat gewonden en gesneuvelden, de krijgsgevangen militairen van het 11Li moeten de gesneuvelde Duitse militairen opladen op vrachtwagens.

I/11Li (-)
Ook bij het Iste Bataljon worden talrijke militairen krijgsgevangen gemaakt. Majoor Proth valt in Duitse handen, evenals de Onderluitenanten Bellen en Haffmans. Te Kleine Spouwen wordt ook Luitenant Hendrice van de 4de Compagnie krijgsgevangen gemaakt. De 1ste en de 4de Compagnie houden op te bestaan.
12mei.jpg
DSC_9073.JPG
Schouwing van de troepen te velde - "Hoofd naar rechts"
t_onderweg.jpg
Staf/11Li
De 4de Infanteriedivisie trekt tijdens de nacht van 11 op 12 mei terug naar het westen. De eenheden steken de Gete over en nemen kantonnementen in tussen Halen en Waanrode. Hier kan in relatieve veiligheid uitgerust worden gezien langs de Gete een dwarsstelling ingericht wordt door het Cavaleriekorps. Omwille van het Duitse luchtoverwicht wordt overdag halt gehouden en wordt de manschappen bevolen zo veel mogelijk uit het zicht te blijven. De eenheden slagen er in om de orde min of meer te herstellen, maar tot overmaat van ramp is de Belgische genie bijzonder vroeg overgegaan tot het vernielen van de bruggen over de Herk en de Gete zodat onderweg alweer een belangrijk aantal voertuigen en zware wapens moet achtergelaten worden. Ook het 11Li kan slechts een gering gedeelte van zijn zwaar materiaal over beide rivieren brengen.

Het divisiehoofdkwartier is intussen naar Beauvechain gereden en heeft zich daar ontplooid om nieuwe orders op te maken voor de regimenten. De divisie ontvangt vervolgens het bevel om door de K.W. Stelling te trekken en zich achter het Kanaal van Willebroek te gaan reorganiseren in de omgeving van Vilvoorde.
13mei.jpg
t_onderweg.jpg
Staf/11Li
Na het vallen van de duisternis zet de divisie zich opnieuw in beweging. Het 11Li bereikt via Molenbeek-Wersbeek, Sint-Joris-Winge en Linden de stad Leuven waar de eenheden tijdens de ochtend van 12 mei hun nieuwe kantonnementen tussen Kessel-Lo, Herent en Veltem-Beisem betrekken.
14mei.jpg
t_onderweg.jpg
Staf/11Li
De volgende nachtelijke etappe verloopt tot net over het Kanaal van Willebroek. Het 11Li steekt gedurende de nacht van 13 op 14 mei te Vilvoorde het Kanaal van Willbroek over en kantonneert te Humbeek waar het regiment gedurende twee dagen uitrust en de volgende nachtmars voorbereidt.
15mei.jpg
t_onderweg.jpg
Staf/11Li
Gedurende de dag verneemt de regimentscommandant dat het 11Li tezamen met de rest van de 4Div naar het Bruggenhoofd Gent gestuurd wordt. Het Bruggenhoofd Gent (TPG - Tête de Pont Gand) wordt gevormd door een bunkergordel ten zuiden van Gent. De bunkergordel bestond uit 228 betonnen bunkers die in het algemeen een portaal hadden en één tot drie ruimten afgesloten door een gepantserde deur. Vier bunkers hadden nog een verdieping en 35 waren uitgerust met een stalen waarnemingskoepel. De 4Div komt als eerste grote eenheid toe in het Bruggenhoofd Gent en moet de bunkergordel beveiligen. Hierdoor zullen de infanterieregimenten van 4Div opgesteld worden in brede ondersectoren van Semmerzake tot Kwatrecht. De regimenten zullen na hun aankomst in het Bruggenhoofd Gent volgende ondersectoren bezetten:
  • 11Li - de ondersector Kwatrecht - Betsberg.
  • 15Li - de ondersector Moortsele - Munte.
  • 7Li - de ondersector Muntekouter - Semmerzake.

Na opnieuw een dag rust wachten de troepen te Humbeek tot de duisternis invalt. Tijdens de nacht van 15 op 16 mei wordt Humbeek verlaten en wordt er verder gemarcheerd richting Melle.
16mei.jpg
t_gent.jpg
Staf/11Li
Het 11Li arriveert rond 06u30 te Melle waar ze een rustkantonnement innemen en herconditioneren. Het 11Li telt die dag nog 71 officieren (97 voorzien) en 2030 manschappen (3570 voorzien). De rest heeft tijdens de terugtocht afgehaakt en is ofwel gevangen genomen of gewoon achtergebleven en verloren gelopen.

Later op de dag verneemt de staf van 11Li dat het geallieerd opperbevel (via de Franse generaal Bilotte) onverwacht het bevel heeft gegeven om de K.W. Stelling prijs te geven zonder dat die ten volle verdedigd werd. In het zuiden wist het Duitse leger immers een doorbraak te forceren over de Maas in de streek van Sedan en in het noorden heeft Nederland zich overgegeven. Het veldleger zal aan het eind van de dag de K.W. Stelling ontruimen en terugtrekken naar de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde. Het Bruggenhoofd Gent wordt een scharnierpunt in deze nieuwe defensieve lijn en meerdere divisies worden van de K.W. Stelling naar het Bruggenhoofd Gent gestuurd. Deze verplaatsing zal volgens plan twee dagen duren, de eerste eenheden van deze divisies zullen pas in de nacht van 18 op 19 mei in het bruggenhoofd toekomen. De staf van 11Li realiseert zich dat de ondersector Kwatrecht - Betsberg slechts een korte tijd ingenomen zal worden.
17mei.jpg
t_gent.jpg
Staf/11Li
Het 11Li voert patrouilles uit tussen Kwatrecht en Betsberg terwijl de bataljons zich installeren.

I/11Li (-)
Het Iste Bataljon is door het gebrek aan manschappen inmiddels herschikt tot een bataljon met slechts twee compagnies. Kapitein-Commandant Borzée heeft nu het bevel over I/11Li nadat Majoor Proth werd gevangen genomen nabij het Albertkanaal. De bijna voltallige 2de Compagnie vormt de nieuwe 1ste Compagnie onder bevel van Luitenant Van Helleputte, terwijl de overgebleven manschappen van de drie andere compagnies samengevoegd worden tot een nieuwe 2de Compagnie onder bevel van Kapitein-commandant Matthys.

II/11Li
Om 03u30 krijgt het II/11Li de opdracht om dringend de verdedigingsstellingen rond Melle te betrekken. Er zijn echter geen sleutels te vinden van de bunkers in de buurt zodat deze nog niet ingericht kunnen worden. Rond de middag komen de sleutels toe te en kan men eindelijk bepalen welke wapens nodig zijn om alle steunpunten te kunnen bezetten en bewapenen. Langs de Schaperstraat 44 te Lemberge haalt de genie de zendmast van Radio Vlaanderen naar beneden. De commandopost van II/11Li wordt in het gebouw horende bij deze zendmast gevestigd.

IV/11Li
De 14Cie van het IVde Bataljon krijgt de opdracht om drie getrokken C47 anit-tankkanonnen naar Kwatrecht te sturen. Eén C47 wordt opgesteld in de buurt van bunker D21. Deze bunker was een mitrailleurbunker. De twee andere C47 werden opgesteld bij bunker D22 onder de spoorwegbrug over de Brusselsesteenweg ten westen van Kwatrecht. Bunker D22 zit volledig ingewerkt in de linker spoorwegberm komende vanuit de richting Aalst. De brugdoorgang kon hier met een schotbalkensysteem volledig versperd worden.
18mei.jpg
t_gent.jpg
Staf/11Li
Het 11Li rust uit en werkt aan het verstevigen van de stellingen in het Bruggenhoofd Gent.

III/11Li
De 3de en 4de Compagnie van het Bataljon Grenswielrijders Limburg worden die dag in steun geplaatst van het regiment. De compagnies worden op de rechterflank ontplooid, tussen het III/11Li en de posities van het 15Li. Om 08u30 echter worden de grenswachters verplaatst naar de linkerflank rond Gijzenzele.
19mei.jpg
t_gent.jpg
14A_19Mei40(2).jpg
Opstelling van de 4Div in het Bruggenhoofd Gent

Staf/11Li
De aftocht van het veldleger van de K.W. Stelling naar de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde die tijdens de nacht van 16 op 17 mei gestart is, moet op 19 mei voltooid worden. Het VIde Legerkorps heeft het bevel overgenomen over de volledige zuidoostelijke zone van het Bruggenhoofd Gent op de boog tussen Semmerzake en Kwatrecht. Er worden drie divisies ontplooid in deze zone. Van west naar oost zal de opstelling er als volgt uitzien:

  • de 5de infanteriedivisie krijgt de sector Semmerzake-Munte toegewezen
  • de 4de infanteriedivisie wordt gecentraliseerd in de sector Munte-Betsberg
  • de 2de infanteriedivisie vervolledigd de linies af door inname van de sector Betsberg-Kwatrecht

Deze ontplooiing betekent dat de regimenten van de 4Div dichter bij elkaar zullen opgesteld worden tussen Munte en Bottelare nadat ze hun ondersectoren hebben overgegeven aan de pas toegekomen divisies. Het 7Li en 15Li zullen de voorste linies innemen tussen Munte, Moortsele en Betsberg. Het 11Li wordt in tweede lijn opgesteld achter het 7Li en 15Li, maar zal wel pelotons leveren voor het bezetten van verschillende grote wachten of voorposten. De nodige bevelen voor deze nieuwe verplaatsingen worden nog tijdens de late nacht van 18 op 19 mei verspreid. Elke compagnie beschikt nog over een achttal mitrailleurs in plaats van de oorspronkelijke twaalf die er voorzien waren.

Voorpostenlijn
Veiligheidshalve worden er drie voorposten opgesteld voor de sector van de 4Div. Eén te Scheldewindeke dorp (P3), één te Scheldewindeke aan het kruispunt Pelgrim (P2) en één te Oosterzele dorp (P1). Deze voorposten zullen telkens bemand worden door een peloton fuseliers van het 11Li en een T13 tankjager van de Cie C47/T13 4Div. In afwachting van de aankomst van de pelotons van het 11Li wordt deze opdracht uitgevoerd door het Peloton Verkenner van het 15Li. De opdracht van de voorposten bestaat erin vijandelijke voorhoedes voor de stelling te melden en verkenningen af te weren.


I/11Li
Het I/11Li staat er bijzonder slecht voor. Het bataljon telt nog slechts zo'n 300 manschappen die allen erg geleden hebben onder de voortdurende nachtmarsen van de afgelopen dagen.
20mei.jpg
t_gent.jpg
Staf/11Li
De Duitsers vallen het Bruggenhoofd Gent aan. Het 11Li blijft haar nieuwe posities in de tweede linie bemannen. Terwijl de vijand de in het noordoosten gelegen 2de Infanteriedivisie aanvalt en er te Kwatrecht hevig wordt gevochten, stellen de Duitsers zich tegenover de 4de Infanteriedivisie tevreden met enkele artilleriebeschietingen. De commandopost van de divisie valt daarbij eveneens onder vuur. De Belgische artillerie riposteert en neemt Balegem en Scheldewindeke onder vuur.
21mei.jpg
t_gent.jpg
11Li_DBT_Schutters.jpg
DBT schutters van het 11Li op oefenkamp te Leopoldsburg.

Staf/11Li
In de sector van de 4Div wordt die dag slechts sporadisch contact gemaakt met de vijand. Bij de 2Div werd wat terrein prijsgeven en staan de beide regimenten in eerste lijn, 5Li en 6Li onder druk.

Gezien het uitblijven van een aanval op de 4Div beslist het VI/CA om het 11Li opgesteld in tweede lijn van de 4Div in versterking te sturen van de 2Div. I/11Li en II/11Li worden aangeduid om een tegenaanval in de Duitse flank uit te voeren richting Kwatrecht. Uiteindelijk zal enkel het II/11Li kunnen ingezet worden.

Op de Conferentie van Ieper tussen de Belgen, Fransen en Britten is beslist dat het front achteruit moet. Het Belgische leger zal de aftocht naar de Leie aanvatten en rondom Gent worden de Belgische posities herschikt en wordt het Bruggenhoofd Gent opgegeven. De 16de en de 18de infanteriedivisies zullen de stad verdedigen. De 1ste infanteriedivisie zal de komende nacht stad verlaten en naar de streek van Kortrijk verhuizen. De 2de en de 4de infanteriedivisie zullen die nacht het Bruggenhoofd Gent opgeven en over het Afleidingskanaal van de Leie trekken. Ten zuiden van de stad zullen de 1ste Divisie Ardeense Jagers en de 5de infanteriedivisie nog achter de Schelde moeten blijven tot de nacht van 23 op 24 mei om zich vervolgens ook achter de Leie terug te trekken.

Voorpostenlijn
De voorposten van Scheldewindeke en Oosterzele raken verwikkeld in schermutselingen met de Duitsers betrokken.

II/11Li
Tijdens de nacht van 20 op 21 mei wordt te Lemberge haastig het bevel gegeven aan het II/11Li van Kapitein-commandant Hoebanx om naar een stelling ten noorden van Gijzenzele te vertrekken. Het bataljon moet er een tegenaanval uitvoeren en het 5Li ondersteunen om het verloren gegane gebied rond Kwatrecht te heroveren. Het 2A de divisie artillerie van de 2Div vangt om 05u30 aan met een vuurvoorbereiding op de Duitse stellingen, de beschietingen zullen nog de rest van de dag duren. Om 06u15 start het II/11Li de tegenaanval met hulp van artillerievuur van 2A en twee ACG1 tanks van het Eskadron Pantserwagens van het Cavaleriekorps die in het noorden van Gijzenzele zijn gestationeerd. Aanvankelijk boekt het II/11Li terreinwinst. Ter hoogte van het Bourgondisch Kruis gaan beide tanks evenwel verloren en na een kort oponthoud kunnen de Duitsers de opmars hervatten. Het II/11Li moet de tegenaanval opgeven.

I/11Li
Ook het I/11Li van Kapitein-commandant Borzée ontvangt het bevel de tegenaanval naar Kwatrecht te vervoegen. Het gedecimeerde bataljon kan echter niets ondernemen en moet al snel haar aanvalspoging afbreken. Cdt Borzée zal in 1947 tijdens een militaire onderzoekscommissie slecht leiderschap verweten worden maar zal slechts een lichte sanctie ontvangen omwille van zijn inzet voor het gewapende verzet tijdens de bezettingsjaren.
22mei.jpg
t_gent.jpg
Er vinden nog steeds beperkte vuurgevechten plaats in de sector van de 4de divisie, maar tot een echte aanval van de Duitsers komt het niet. Bij de treffens wordt commandant Hoebanx van het IIde Bataljon gedood. Commandant Goole neemt het bevel over.

De divisie ontvangt zijn marsorders voor de verplaatsing naar het westen. De Schelde moet overgestoken worden via de bruggen van Zwijnaarde en Schelderode en de divisie zal vervolgens achter de Leie in reserve geplaatst worden bij het VIde legerkorps.
23mei.jpg
t_afleidingskanaal.jpg
De aftocht uit het Bruggenhoofd Gent tijdens de nacht van 22 op 23 is zonder noemenswaardige incidenten verlopen en de divisie komt tijdens de voormiddag aan tussen Deinze en Nevele.

Het 11Li graaft zich in op de rechterflank van de divisie net ten noorden van Deinze:
  • de commandopost van het regiment wordt te Hoendervelden nabij Zeveren opgesteld
  • het Iste bataljon gaat in reserve nabij de commandopost van het regiment
  • het IIde bataljon bemant de frontlinie in Molenbeek
  • het IIIde bataljon gaat op de Meerskant in stelling
24mei.jpg
t_afleidingskanaal.jpg
De 4de infanteriedivisie stelt zijn drie regimenten op tussen Deinze en Nevele op de westelijke oever van het Afleidingskanaal van de Leie. De 4de infanteriedivisie heeft een problematische veldtocht achter de rug en is dan ook sterk verzwakt. Er zijn nog slechts circa 5.300 infanteristen in plaats van de normale 11.000 en de zware bewapening is herleid tot een overschotje. Er is nog maar een derde van de lichte mitrailleurs en anti-tankkanonnen C47. Zware mitrailleurs zijn er bijna niet meer en alle mortieren zijn verloren gegaan tijdens de eerste oorlogsdagen.

De ganse dag wordt gewerkt aan de voorbereidselen tot het komende gevecht.
25mei.jpg
t_afleidingskanaal.jpg
Aan het front ten noorden van Deinze ondernemen de Duitsers bijkomende pogingen om over het water te geraken. In de ondersector van het 15Li slaagt het Duitse 192e Infanterieregiment erin het Afleidingskanaal van de Leie over te steken ten zuiden van Meigem. De Duitsers ondervinden er bijna geen tegenstand. Het 15Li valt uit elkaar en geeft zich zo goed als volledig over aan de vijand. Officieren zien machteloos toe hoe de manschappen de wapens wegwerpen.

De vijand vormt zeer snel een bruggenhoofd en zwenkt dan noorwaards naar het 7Li en zuidwaarts naar het 11Li. Het I/7Li en II/7Li worden onmiddellijk overrompeld, maar de 10de en 11de compagnie slagen er in de Duitse infanterie tijdelijk tegen te houden.

Het III/11Li wordt eveneens omsingeld en het II/11Li geeft zich spontaan over. Het I/11Li tracht met haar twee overblijvende compagnies nog een tegenaanval uit te voeren, maar houdt halt wanneer de manschappen merken dat de Duitsers Belgische krijgsgevangenen als levend schild gebruiken. Om 10u35 zijn de Duitsers nog amper één kilometer van Vinkt verwij­derd.

In de vooravond gebruiken de Duitsers opnieuw een levend schild en dwingen een peloton krijgsgevangenen van het 11Li een Duitse aanval tegen de Belgische stellingen te dekken. Achter iedere Belg stapt een Duitse soldaat terwijl een van de Belgen met een met een witte vlag zwaait en moet : “Niet schie­ten! We zijn Belgen". De commandant van het III/1ChA neemt geen risico's en laat vuren. Negen Limburgse militairen worden door de Ardeense Jagers gedood en een blijft zwaar gewond ter plaatse liggen.

Die dag verliezen 7Li, 11Li, 15Li en 8A samen zo'n 5.000 krijgsgevangenen. De 4de infanteriedivisie bestaat niet meer.
26mei.jpg
t_afleidingskanaal.jpg
De veldtocht zit er zo goed als op voor de mannen van het 11Li. De enkelingen die bij de nederlaag aan het Schipdonkkanaal ontsnapt zijn, of reeds van lang tevoren van hun eenheid verdwaalden, lopen doelloos rond in het Belgische achtergebied en worden samen met de rest van het leger ontwapend op 28 mei.
27mei.jpg

28mei.jpg

30 mei 40
15Li_Willemstad(3).JPG
Reisweg van de Rhenus 127 op 30 mei 1940 van Walsoorden tot Willemstad
Krijgsgevangenen/11Li

Na de Belgische capitulatie is de bezetter geconfronteerd met een grote massa Belgische en Franse krijgsgevangenen die op één of andere manier naar Duitsland moeten worden overgebracht. Om de evacuatie snel te laten verlopen wordt geopteerd voor het vervoer per rijnaak. Vanuit het Gentse worden de gevangen militairen via Axel en Zaamslag naar Walsoorden in Zeeuws-Vlaanderen gebracht. Hier wordt ingescheept om via het "Kanaal door Zuid-Beveland", het Hollands Diep, de Waal en de Rijn richting Duitsland te varen. Op donderdag 30 mei vertrekt rond 09u00 een konvooi van vier schepen richting Duitsland. Het schip de "Rhenus 127", met aan boord uitsluitend Belgische krijgsgevangenen, vaart als tweede in het konvooi. Rond 19u30 wordt het Hollands Diep bereikt ter hoogte van Willemstad. Hier loopt het schip op een magnetische mijn die door de Duitse luchtmacht werd gedropt aan het begin van de oorlog. Aangezien er geen inschepingslijsten werden opgesteld is niet geweten hoeveel Belgische militairen aan boord waren. Er wordt aangenomen dat er ongeveer 1.200 man werd ingescheept, onder hen een aantal van het 11Li. In totaal worden 167 lichamen geborgen, vermoedelijk ligt het aantal slachtoffers nog hoger. Het 11Li telt 13 geïdentificeerde slachtoffers. Onder hen de Sergeanten Herbots en Vandeweerdts, de Korporaals Claes, Hontiens, Renaerts, en Servais, de Soldaten Beine, Fleurus, Loozen, Michiels, Van Biesen, Van Herck en Van Ormelingen.

Register van Gesneuvelden

1/I

ANDRIES

Frans, J.

Sdt
Mil


06/02/1906

Ramsel

11/05

Vliermaal

Gesneuveld tijdens kruisvuur tussen twee Duitse patrouilles
Onbekend

BEINE

Jan, J.

Sdt
Mil


12/09/1919

Gingelom

07/06

Willemstad (NL)

KG op Rhenus 127 op 30/5
1/I

BERCKMANS

Victor, G.

Sdt
Mil


14/02/1920

Balen

11/05

Vliermaal

Gesneuveld tijdens kruisvuur tussen twee Duitse patrouilles
3/I

BERGHMANS

Marcel

Sdt
Mil


27/09/1916

Diest

21/05

Melle


6/II

BLOKKEN

Jean

Sdt
Mil


11/09/1919

Hasselt

11/05

Hasselt


3/I

BOUTSEN

Jan, L.

Sdt
Mil


09/09/1917

Bilzen

23/05

Wetteren

Of +21/05 nabij bunker Av15 te Kwatrecht?
12/III

CLAES

Pierre, A.M.

Kpl
Mil
38

01/01/1920

Hasselt

11/06

Willemstad (NL)

KG op Rhenus 127 op 30/5
14/IV

CLAES

Ludovic, A.

Sdt
Mil


18/05/1920

Heusden

13/05

Wansin


Onbekend

CLAES

Frans, L.

Sdt
Mil


09/09/1919

Hasselt

04/06

Wansin


4/I

CORBESIERS

Jacques, P.J.

Sdt
Mil


18/09/1908

Anderlecht

11/05

Borgloon

Overleden in veldlazaret I/CA
14/IV

CRABBE

Joseph, R.V.

Sdt
Mil


17/02/1920

Elsene

10/05

Eigenbilzen


1/I

DE CEUSTER

Jan, J.A.

Sdt
Mil


27/12/1917

Balen

10/05

Zichen-Zussen-Bolder


Onbekend

DE NEEF

Petrus

Sdt
Mil


04/10/1919

Lembeek

11/05

Overrepen


8/II

DEMEULENAERE

Antoon, L.A.

Sdt
Mil


16/01/1906

Zulzeke

25/05

Meigem


13/IV

DOL

Hubert, J.L.

Kpl
Mil
31

01/01/1911

Hasselt

10/05

Kleine-Spouwen


Onbekend

FIDLER

Louis, J.

Kpl
Mil
39

22/07/1919

Hasselt

15/05

Rijmenam


Onbekend

FLEURUS

Alfons, J.

Sdt
Mil


01/05/1920

Sint-Pieters- Leeuw

06/06

Willemstad (NL)

KG op Rhenus 127 op 30/5
6/II

FLORIDOR

Jules

Sdt
Mil


29/11/1917

Dworp

10/05

Brugge


1/I

GEUKENS

Joseph, L.

Kpl
Mil
38

08/08/1918

Meerhout

10/05

Kanne


14/IV

HERBOTS

Emiel, A.P.

Sgt
Mil
38

12/09/1919

Sint-Truiden

10/06

Willemstad (NL)

KG op Rhenus 127 op 30/5
12/III

HOEBANX

Louis, H.G.

Cdt
Act


23/03/1894

Hasselt

22/05

Torhout


6/II

HONTIENS

Antoine, H.

Kpl
Mil
37

03/01/1918

Zepperen

06/06

Willemstad (NL)

KG op Rhenus 127 op 30/5
Onbekend

HUYGEN

Alfons, J.

Sdt
Mil


11/07/1919

Diepenbeek

05/05

Diepenbeek


Onbekend

JANSSENS

Petrus, E.

Sdt
Mil


19/10/1919

Beringen

10/05

Eben-Emael


Onbekend

KNAEPEN

Joris

Sdt
Mil


25/10/1919

Vissenaken

?

Walsoorden (NL)

Verdronken bij inschepen op de Rhenus 127 op 30/5?
Onbekend

KNAPEN

Robert, J.F.

Sdt
Mil


17/02/1920

Zepperen

25/05

Meigem

Gedood bij inslag obus
5/II

LENAERTS

Adriaan, L.H.

Sdt
Mil


17/03/1906

Lanaken

11/05

Sint-Joris-Winge


3/I

LIEBAERT

Alfons, G.

Sdt
Mil


13/09/1906

Scheldewindeke

17/05

Mal


Onbekend

LOOZEN

Jacob, F.

Sdt
Mil


25/11/1917

Nieuwrode

06/06

Willemstad (NL)

KG op Rhenus 127 op 30/5
4/I

MAES

Pieter, M.

Sdt
Mil


05/05/1919

Arendonk

22/05

Tubize


11/III

MICHIELS

August

Sdt
Mil


20/10/1906

Putte

06/06

Willemstad (NL)

KG op Rhenus 127 op 30/5
Onbekend

NAVEZ

Georges, H.E.

Med OLt
Res


11/10/1910

Elsene

25/05

Meigem

Gedood bij inslag obus
11/III

NELLES

Marcel, P.J.

1SgtMaj



06/08/1900

Montegnée

11/05

Vliermaal

Gesneuveld tijdens kruisvuur tussen twee Duitse patrouilles
Onbekend

ODEURS

Paul, M.J.

Sgt
Mil
39

22/01/1917

Sint-Truiden

21/05

Melle


Onbekend

RENAERTS

Emiel, L.

Kpl
Mil
37

19/12/1917

Zepperen

09/06

Willemstad (NL)

KG op Rhenus 127 op 30/5
7/II

REYNAERTS

Frederik, Théophile

Sdt
Mil
38

13/10/1917

Attenhoven

26/05

Deinze

Datum van vermoedelijk overlijden
Onbekend

REYNERS

Henri, W.

Sdt
Mil


16/11/1914

Bocholt

22/05

Zwijnaarde


2/I

SCHEPENS

Henri, A.

Sdt
Mil


31/05/1916

Neerpelt

05/06

Zeveren

Opgegraven
Onbekend

SCHUERMANS

August, J.A.

Kpl
Mil
38

22/03/1918

Bocholt

25/05

Meigem


Onbekend

SERVAIS

Maxime, H.

Kpl
Mil
37

18/01/1917

Brussel

07/06

Willemstad (NL)

KG op Rhenus 127 op 30/5
9/III

SONCK

Petrus, J.

Sdt
Mil


28/09/1915

Sint-Jans-Molenbeek

10/05

Eigenbilzen

Gedood in luchtaanval
Onbekend

STEVENS

Albert

Sdt
Mil


13/06/1917

Grote-Brogel

17/05

Mol


Onbekend

STRUYS

Maurice

Sdt
Mil


05/10/1918

?

17/07

Brussel

Overleden in Sint-Pietershospitaal
Onbekend

TIMMERMANS

Jan, M.A.

Kpl
Mil
36

07/01/1917

Neerpelt

10/05

Rosmeer


3/I

VAN AERSCHOT

Evarist

Sdt
Mil


22/05/1916

Scherpenheuvel

11/05

Maastricht (NL)


6/II

VAN BIESEN

Corneel, F.

Sdt
Mil


10/10/1906

Moorsel

11/06

Willemstad (NL)

KG op Rhenus 127 op 30/5
3/I

VAN DINGENEN

Albert, P.F.

Sdt
Mil


31/01/1915

Vorst

10/05

Diest

Of + Schaffen? Toegevoegd aan 21Gn
4/I

VAN EYGEN

Albert

Sdt
Mil


23/08/1918

Ellikom

11/05

Riemst


Onbekend

VAN HERCK

Jan, L.

Sdt
Mil


18/10/1919

Borgloon

06/06

Willemstad (NL)

KG op Rhenus 127 op 30/5
2/I

VAN HOUT

Petrus, J.L.

Sgt
Mil
25

13/07/1905

Herentals

23/05

Wetteren


Onbekend

VAN RUSSELT

Ludovic, G.

Sdt
Mil


06/03/1918

Herk-de-Stad

11/05

Borgloon

Veldlazaret I/CA
Onbekend

VANDEWEERDT

Gilbert, M.M.

Sgt
Mil
39

21/05/1916

Grimbergen

07/06

Willemstad (NL)

KG op Rhenus 127 op 30/5
2/I

VAN HAMEL

Joseph, A.S.

Sgt
Mil
38

20/03/1917

Koersel

21/05

Melle


9/III

VAN HOUT

Guillaume

Sdt
Mil


14/04/1919

Heerlen (NL)

28/05

Leke


6/II

VAN ORMELINGEN

Frans, A.J.

Sdt
Mil


20/02/1917

Alken

07/06

Willemstad (NL)

KG op Rhenus 127 op 30/5
11/III

VERLINDEN

Emiel, J.

Kpl
Mil
39

08/05/1920

Keerbergen

10/05

Eigenbilzen


4/I

VERMEYLEN

Louis, A.

Sgt
Mil
38

19/08/1919

Mol

25/05

Vinkt

Gebruikt als levend schild na krijgsgevangenname en gedood in incident met 7/III/1ChA
12/III

ZWARTENBROEK

Marcel, I.

Sdt
Mil


?

?

25/05

Meigem

Gedood na gevangenname
Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com
11Li_Sdt_Crabbé.JPG
11Li_Sdt_Fleurus.JPG
11Li_Kpl_Geukens.JPG
11Li_Sdt_Herbots_Emile.JPG
Sdt Crabbé
Sdt Fleurus
Kpl Geukens
Sdt Herbots
11Li_Cdt_Hoebanx.jpg
11Li_Sdt_Pieter_Maes.jpg
11Li_Sdt_Michiels.jpg
11Li_Sdt_Odeurs_Paul.jpg
Cdt Hoebanx
Sdt Maes
Sdt Michiels
Sdt Odeurs
11Li_Kpl_Renaerts.JPG
11Li_Sdt_Sonck.jpg
11Li_Sdt_Struys_Maurice.JPG
11Li_Sdt_Van_Biesen_Corneel.JPG
Kpl Renaerts
Sdt Sonck
Sdt Struys
Sdt Van Biesen
11Li_Sgt_Van_Hout.jpg
11Li_Sdt_Van_Ormelingen.jpg


Sgt Van Hout
Sdt Van Ormelingen


Bibliografie en Bronnen

1.
Monument gesneuvelde piloten van RAF Fairey Battle L5227 in Heseputterstraat Eigenbilzen
2.
Bij de ramp met de "Rhenus 127" kwamen 13 militairen van het 11Li om. [On Line beschikbaar]: http://www.oudheidkundigekring.be/mechelen/node/79 [Laatst geraadpleegd 01 mei 2017