18de Infanteriedivisie (18Div)

18e Division d'Infanterie

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Infanteriedivisie van de tweede reserve
Ontdubbeld van
n.v.t.
Onderdeel van
IVde Legerkorps
Bevelhebber
Luitenant-generaal Henri Six
Stafchef
Majoor SBH H. Vanderlinden
Commandant Transportkorps
Kapitein-commandant A. Riguel
Commandant Artillerie
Majoor SBH Haegeman
Commandant Gezondheidsdienst
Geneesheer Majoor Spinoit
Intendant
Luitenant H. Pirnay
Standplaats
Vooruitgeschoven Stelling Verbindingskanaal Maas-Schelde
Sector Sint-Lenaarts - De Maat
Commandopost te Kasterlee
Samenstelling
Hoofdkwartier


3de Regiment Carabiniers


(3de Regiment Grenadiers)
-> Afgedeeld bij de Maritieme Basis

(39ste Linieregiment)
-> Afgedeeld bij IVde Legerkorps

(26ste Regiment Artillerie)
-> Afgedeeld bij Vde Legerkorps

15de Bataljon Genie


18de Compagnie Transmissietroepen

Groep Wielrijders 18ID


Lichte Ambulance 18ID (Geneesheer Kapitein J. Brangkaert)

Compagnie Intendance 18ID (Luitenant L. Abattucci)

Transportkorps 18ID
Staf (Luitenant F. Rudolph)


Autopeloton voor Artilleriemunitie (Lt E. Huygens)


Autopeloton voor Ravitaillering (Lt Jacques Lauwers)


Autopeloton voor Materieel (Lt jonkheer J. Thibaut de Mesières)


Atelier voor Herstelling van het Wagenpark (Lt E. Risack)

Provoost (Luitenant H. Bruynseels)
Tijdelijke Eenheden
Compagnie C47 op T13 2ID (Luitenant G. Vanderschueren)

Groep Wielrijders 15ID

Iste Groep, 17de Regiment Artillerie tot 20 mei

Detachement Autopeloton voor Artilleriemunitie 1ste Cavaleriedivisie

18-Daagse Veldtocht


Staf 18Div
De 18de Infanteriedivisie werd op 22 september 1939 gemobiliseerd in de regio tussen Mechelen en Sint-Katelijne-Waver. De divisie vertrekt op 4 oktober 1939 naar Brugge en Oostende en wordt tijdens deze maand ingezet ter bewaking van de kust. Begin november keert de 18Div terug naar het binnenland. De divisiestaf wordt op 8 november ondergebracht in de Prins Boudewijnkazerne op het Daillyplein te Schaarbeek. Vijf dagen later verhuist de staf naar Overijse om op 3 december terug te keren naar het Daillyplein. Op 3 januari 1940 verhuist de 18Div naar Alken om de sector Kuringen-Hasselt-Diepenbeek van het Albertkanaal over te nemen.

Tenslotte komt de divisie op 24 februari 1940 aan op de Vooruitgeschoven Stelling langsheen het Verbindingskanaal Maas-Schelde in de sector tussen Sint-Lenaarts en Arendonk. De formatie zal hier de 9de Infanteriedivisie aflossen. De 18Div is echter sterk uitgedund want de staf en twee bataljons van het 3de Regiment Grenadiers en het 26A, de divisieartillerie, worden afgedeeld bij het Vde Legerkorps en doorgestuurd naar de Versterkte Positie Antwerpen.

Op 11 april 1940 vertrekken de staf en twee bataljons van het 3de Regiment Grenadiers worden afgedeeld bij de Maritieme Basis voor de bewaking van de Belgische kust en is de 18de Infanteriedivisie definitief een deel van zijn infanterie kwijt.

Ter compensatie ontvangt Luitenant-generaal Six bijkomende vuursteun van de compagnie T13 van de 2de Infanteriedivisie en de Iste groep van het 17de Regiment Artillerie (I/17A). De I/17A is slechts tijdelijk afgedeeld bij de 18Div zal bij de divisie blijven tot 20 mei. Op 9 mei 1940 verlaat het 39Li eveneens divisiesector om zich naar kantonnementen binnen de Versterkte Positie Antwerpen te Merksem en Deurne te begeven en er de reservemacht van het IVde Legerkorps te vormen. Een compagnie van het 39Li wordt aangeduid om de nabije verdediging van de legerkorpsstaf te verzekeren. Er resten de 18de Infanteriedivisie nog 4 infanteriebataljons aan de kanaaloever, samen met de Groep Wielrijders 18ID en de Groep Wielrijders van de 15de Infanteriedivisie. De I/17A krijgt de opdracht om vuursteun te leveren in geval van een inval uit de richting Eindhoven. De 18Div (-) moet een een bijzonder lang front van 40 Km bemannen.

Geneeskundig Korps 18 Div
Bij de mobilisatie van de divisie beschikt deze door een tekort aan middelen en personeel niet over een eigen geneeskundig korps. De divisie zal in hoofdzaak beroep doen op de territoriale gezondheidsdienst en de gezondheidsdienst van hogere echelons.

Op 9 januari 1940 wordt een Lichte Ambulance opgericht door het samenbrengen van twee secties van het geneeskundig korps van 6de Infanteriedivisie en de 7de Infanteriedivisie. Met deze elementen wordt te Zepperen voor de eerste keer een eigen divisionaire hulppost ingericht. Na de verplaatsing naar het Verbindingskanaal wordt de hulpplaats van de 9de Infanteriedivisie te Lichtaart-Kasterlee overgenomen. De stad Turnhout bezorgt de ambulance heel wat bijkomend materieel.
10mei.jpg
Staf 18Div
18Div_Poppel_Grens.JPG
De grenspost te Poppel.
De 18de Infanteriedivisie staat nog steeds opgesteld langsheen het Verbindingskanaal Maas-Schelde tussen Sint-Lenaarts en Arendonk. Bij de start van de Achttiendaagse Veldtocht beschikt de 18Div over 3C, II/3Gr, I/17A, 15Gn, de Groep Wielrijders van de 15Div en zijn eigen Groep Wielrijders; alles samen slechts vier infanteriebataljons, twee groepen wielrijders, één bataljon genie en één groep artillerie.

De gevechtstroepen van de divisie zijn verdeeld over drie ondersectoren:
  • Ondersector West loopt van Sint-Lenaarts in het westen tot Beerse in het oosten en staat onder bevel van commandant II/3Gr:
    • Het IIde bataljon van het 3de Regiment Grenadiers bezet het kwartier Oostmalle dat strekt van Sint-Lenaarts tot Sint-Jozef.
    • Het IIIde bataljon van het 3de Regiment Karabiniers bezet het kwartier Beerse.
  • Ondersector Centrum omvat Turnhout onder bevel van commandant II/3C:
    • Het IIde bataljon van het 3C bezet het kwartier Turnhout.
  • Ondersector Oost loopt vanaf Ardendonk tot de Maat en staat onder bevel van I/3C:
    • Het Iste bataljon van het 3C bezet het kwartier Arendonk.
    • De Groep Wielrijders van de 18de Infanteriedivisie bezet het kwartier Arendonk-De Maat.
  • De Groep Wielrijders van de 15de Infanteriedivisie is verdeeld onder de vier infanteriebataljons van 3Gr en 3C.
  • De divisie bemant grensposten te Meer, Meerle/Postel, Lipseinde, Poppel en tenslotte aan de douanepost van Arendonk.

Als onderdeel van de grensbewaking, staat de 18Div in directe verbinding met het Vooruitgeschoven Inlichtingencentrum te Herentals (Centre de Renseignements Avancé oftewel CRA).

De divisiestaf wordt om 00u10 in staat van alarm gebracht door het IVde Legerkorps. Dit bericht wordt tegen 01u30 gecommuniceerd aan alle lagere echelons. Dat het menens is blijkt uit een bericht dat om 01u45 toekomt van het Groot Hoofdkwartier en vraagt om alle geplande wegvernielingen met amatol-springstof te laden. Het 15Gn wordt met deze taak belast. Een goed uur later laat de korpsstaf weten dat de legerleiding beveelt om alle binnenschepen te evacueren van het ganse Verbindingskanaal Maas-Schelde tussen Briegden en Schoten en van het Albertkanaal tussen Luik en Genk. Omstreeks 03u30 laat de divisiestaf weten aan de Groep Wielrijders van de 15Div dat de grensposten moeten overgaan tot het blokkeren van de toegangswegen tot ons land met geïmproviseerde middelen.

Het Groot Hoofdkwatier belt om 03u50 naar het hoofdkwartier van de divisie met het verzoek om alsnog geen wegvernielingen uit te voeren of wegblokkades op te werpen. Het gedeelte van de Belgische vooruitgeschoven stelling dat de sector van de 18de Infanteriedivisie uitmaakt, ligt pal in het opmarsgebied van het Franse 7de Leger. Deze strijdmacht onder leiding van Generaal Henri Giraud is door het geallieerde opperbevel aangeduid om bij een Duitse inval doorheen ons land op te rukken om in de Kempen en Noord-Brabant de verbinding te verzekeren tussen de Belgische en Nederlandse legers en alzo een continu front tot stand te brengen tussen de Vesting Holland in het noorden en de Versterkte Positie Antwerpen in het zuiden. Het 7de Leger zal naar het oosten toe gedekt worden door de Nederlandse Peel-Raam Stelling. Ten gevolge van de strikte neutraliteitspolitiek die ons land aan het eind van de dertiger jaren aanhield, is de Belgische politieke en militaire leiding aanvankelijk niet op de hoogte van de precieze plannen van de Fransen.

De oorlogsplannen voorzien in een snelle evacuatie van het 18Div na realisatie van het vernielingsplan. Luitenant-generaal Six laat de nodige afspraken maken met de Directie van de Diensten van het Leger van het Groot Hoofdkwartier voor de overbrengingen van de voorziene vloot van 60 autobussen en 75 vrachtwagens naar Lichtaart. Dit plan wordt echter al snel afgeblazen omwille van de aangekondigde ontplooiing van het Franse 7de Leger. De 18Div zal tot nader order op post blijven in zijn sector.

Kort na 04u00 komen de eerste bevestigingen binnen van de ontplooiing van de gevechtseenheden. Ondersector Oost meldt klaar te zijn met het opstellen van zijn troepen om 04u20. Ook staat de officiersverkenning die Nederlands Limburg moet binnendringen hier klaar op zijn vertrekpunt. Te Arendonk is een luchtafweerpost ingericht met mitrailleurs. Rond 04u30 meldt Ondersector Centrum dat de inplaatsstelling volgens plan verloopt. Ondersector West bevestigt zijn ontplooiing om 04u35. Overal wordt gemeld dat de bruggen over het Verbindingskanaal open zijn voor het militaire verkeer. Om 06u25 laat de I/17A weten dat het geschut klaar tot vuren is.

Het Vooruitgeschoven Inlichtingencentrum van Herentals bevestigt om 08u20 dat op de vooruitgeschoven stelling in Limburg de dekkingstroepen van het Cavaleriekorps gestart zijn met de uitvoering van hun vernielingsplan. Het duurt tot 10u20 eer de staf van het IVde Legerkorps een gelijkaardig bevel ontvangt van het Groot Hoofdkwartier. Vanaf de late voormiddag laat de korpsstaf de bruggen over het Verbindingskanaal-Maas Schelde ten oosten van Turnhout vernielen. De bruggen tussen Sint-Lenaarts en Turnhout blijven intact om de opmars van het Franse 7de Leger niet te belemmeren. Het Groot Hoofdkwartier en IVde Legerkorps weten echter niet dat hiermee de Franse opmarsroutes I4 (Boulogne-Turnhout) en I5 (Monteuil-Kastelee) afgesneden worden.

Ondertussen zijn de drie Belgische officiersverkenningen diep doorgedrongen in het voorgebied van de 18Div. Om 14u20 komt een eerste bericht binnen: officiersverkenning 1 van Onderluitenant de Saint-Hubert heeft nabij Boxtel Duitse troepen gezien. Boxtel lig ongeveer halverwege het Nederlandse Tilburg en 's Hertogenbos.

Tijdens de namiddag ontvangt de divisiestaf ook regelmatige meldingen van luchtaanvallen op verkeersknooppunten binnen de sector. Turnhout, Retie, Oostmalle en andere locaties worden duidelijk geviseerd door de Duitse luchtmacht. Vaak gaan deze aanvallen gepaard met onjuiste berichten van luchtlandingen.

Wanneer de eerste Franse verkenningstroepen in de vooravond toekomen in de sector van de 18de Infanteriedivisie, zijn onze zuiderburen bijzonder misnoegd dat de bruggen ten oosten van Turnhout in het water liggen en dat alle daarop volgende colonnes van het 7de Leger moeten omgeleid worden naar het gedeelte van het Verbindingskanaal dat tussen Sint-Lenaarts en Turnhout ligt. Terwijl de Franse voorhoedes de grens oversteken, komt omstreeks 22u00 het detachement van Lieutenant de Villèle aan te Turnhout. Deze officier moet de link vormen tussen de westelijke en oostelijke opmarsroutes. De voorhoedes worden op korte afstand gevolgd door de 1er Division Légère Mécanique (1DLM) die zijn verkenningsregiment het 6e Régiment de Cuirassiers voorop laat rijden. Achter deze formatie komt de gemotoriseerde infanterie van het 4e Régiment de Dragons Portés met zijn gevechtsondersteunende elementen. Het zijn deze laatste formaties die vanaf 11 mei verwacht worden in de sector van de divisie. De Franse 1DLM laat weten dat het zijn commandopost te Oostmalle zal installeren.

Nog tijdens de eerste helft van de nacht verneemt het Franse 7de Leger dat de Belgische dekkingstroepen ten oosten van het Kanaal Dessel-Kwaadmechelen de vooruitgeschoven stelling opgeven en zich ten zuiden van het Albertkanaal terugtrekken. Generaal Giraud meent hierdoor zijn plannen te moeten aanpassen en voorziet in de ontplooiing van deel van zijn troepen langsheen dit kanaal om de zuidflank van zijn operatiegebied te beveiligen.

Geneeskundig Korps 18Div
Op de eerste oorlogsdag wordt het geneeskundig korps verplaatst naar Boom. Drie ambulancevoertuigen worden afgedeeld bij de gevechtseenheden. Een eerste voertuig vertrekt naar de commandopost van II/3Gr te Oostmalle. Een tweede voertuig naar de commandopost van II/3C te Arendonk en een derde voertuig gaat in reserve te Kasterlee. De overige ambulancevoertuigen van de Lichte Ambulance te blijven te Lichtaart om een relaispunt te vormen voor de evacuatie van gewonden naar het medisch-chirurgisch centrum van het IVde Legerkorps te Duffel. De gezondheidsdienst krijgt tevens de toestemming om zieken en gewonden rechtstreeks af te voeren naar de hulpplaats van de 12de Infanteriedivisie te Wommelgem (voor ondersector west), de hulpplaats van de 15de Infanteriedivisie te Lier (voor ondersector centrum) en het medisch-chirurgisch centrum van het IIde Legerkorps te Aarschot (voor ondersector oost).

Compagnie Intendance 18Div.
De intendance bevindt zich samen met het PARa van het transportkorps te Herentals. Het mobilisatieplan voorziet in de onmiddellijke evacuatie van de intendance naar Duffel. Om 22u30 zal de compagnie melden dat deze opdracht voltooid is. De compagniestaf bevindt zich dan aan de Standplaats 6 te Duffel.

Transportkorps 18Div
De staf van het transportkorps wordt om 02u05 gealarmeerd op zijn standplaats te Lichtaart. De eerste opdracht bestaat er in een aantal vrachtwagens op weg te sturen naar de vernielingsdetachementen van het 15de Bataljon Genie die binnen de sector van de 18Div opereren. Ook nog tijdens de eerste oorlogsnacht stuurt Kapitein-commandant Riguel het detachement van het Autopeloton voor Artilleriemunitie 1ste Cavaleriedivisie naar Lichtaart.

Aan het eind van de dag volgt een bevel om 3000 handgranaten te gaan ophalen bij een munitietrein die tegen 03u00 in het station van Boom verwacht wordt. Luitenant d'Ursel wordt met deze taak belast.
11mei.jpg
Staf 18Div
Omstreeks 07u00 verneemt de divisiestaf dat de dekkingstroepen van het Cavaleriekorps de vooruitgeschoven positie in Limburg verlaten hebben. De divisie verwacht elk moment het zelfde bevel te krijgen van de legerleiding. Op het hoofdkwartier is dan ook bekend dat de vijand tot op een half uur genaderd is van 's Hertogenbos en dat de Moerdijkbrug in handen is van Duitse parachutisten.

De bevelhebbers van de drie ondersectoren laten weten dat hun troepen in het algemeen een rustige nacht beleefd hebben en verdere orders afgewacht worden.

Luitenant-generaal Six vraagt aan het IVde Legerkorps om te mogen beschikken over het peloton verkenners van het 39Li of het Eskadron Wielrijders van de 12Div, maar dit wordt hem aanvankelijk geweigerd. Na 09u00 krijgt hij dan toch het peloton verkenners van het 39Li dat gebruikt zal worden om te patrouilleren tegen luchtlandingen.

Even na 09u00 meldt een Franse officier dat er vijandelijke troepen gespot zijn op enkele kilometers van Poppel, op Nederlands grondgebied. De Fransen hebben op eigen initiatief de grenspost van Poppel versterkt met drie anti-tankkanonnen.

De rest van de voormiddag wordt besteed aan heel wat heen-en-weer discussie tussen de 18Div het IV/LK en het Voortuitgeschoven Inlichtingencentrum te Herentals over het plaatsen van springladingen op de bruggen over het Verbindingskanaal Maas-Schelde tussen Sint-Lenaarts en Turnhout. De springladingen werden op 10 mei verwijderd, maar dienen nu alweer aangebracht te worden. Het legerkorps drukt er nogmaals op dat de bruggen in geen geval in vijandelijke handen mogen vallen en dat deze missie primeert over elk verzoek van het Franse 7de Leger om de overgangen te behouden.

Tijdens de voormiddag bezoekt Général de Brigade Joseph-Denis Picard, commandant van de Franse 1DLM, het hoofdkwartier van Luitenant-generaal Six te Kasterlee. Picard is ontevreden dat de Belgische divisie duidelijk gestart is met de voorbereidingen tot de aftocht van het Verbindingskanaal Maas-Schelde en er in het opmarsgebied van zijn 1DLM reeds wegvernielingen zijn uitgevoerd op routes die ons leger niet nodig heeft. De Franse generaal vreest voor de mobiliteit van zijn troepen en besluit om zijn tanks niet in te zetten ten noorden van het Verbindingskanaal. Wel gaat hij er mee akkoord om een deel van zijn genie toe te wijzen aan het aanleggen van bijkomende oversteekpunten over het kanaal. De commandant van de 1DLM bevestigt tenslotte dat het 4e Régiment de Dragons Portés (4RDP) ten noorden van het kanaal ontplooid wordt om de verbinding te maken tussen Arendonk en Tilburg, ten dele langsheen de Reuselbeek. De commandopost van dit regiment wordt ontplooid te Poppel. Het 74e Régiment d'Artillerie heeft zijn drie groepen met C75 geschut ter plekke en ontplooit zich ten voordele van het 4RDP. Een deel van het 6e Régiment de Cuirassiers tenslotte is doorgestoten tot voorbij Tilburg.

Kort na de middag arriveert bezoekt de Franse generaal Henri Giraud het Groot Hoofdkwartier te Breendonk Giraud overtuigt adviseur van de koning Generaal-majoor Van Overstraeten er van dat het bezit van Turnhout essentieel is voor een succesvolle ontplooiing van zijn troepenmacht. De 18de Infanteriedivisie krijgt bijgevolg de opdracht om zijn sector van het Verbindingskanaal Maas-Schelde te blijven bezetten en zijn verdere acties te coördineren met de Fransen.

Later op de middag bevestigt het Franse 7de Leger zijn opstelling in Noord-Brabant. De voorhoede zou langsheen het Wilhelminakanaal in stelling gegaan zijn tussen Oosterhout, Tilburg en Diessen. De bezetting van Breda met infanterie zou gestart zijn.

Tussen 18u30 en 19u00 wordt de divisiestaf op de hoogte gebracht van de nadering tot op zo'n 3Km van de grenspost te Postel door vijandelijke verkenners.

Geneeskundig Korps 18Div
Majoor Spinoit meldt dat het relaispunt te Lichtaart-Kasterlee naar behoren functioneert en de afvoer van zieken en gewonden naar Duffel vlot loopt.

Transportkorps 18Div
Luitenant d'Ursel en zijn vrachtwagens komen omstreeks 16u00 zonder handgranaten terug van Boom. De munitietrein is nooit aangekomen.
12mei.jpg
Staf 18Div
Tijdens de nacht van 11 op 12 mei komen nieuwe Franse eenheden toe in de sector van de 18de Infanteriedivisie. De beide tankregimenten van de 1DLM, het 4e Régiment de Cuirassiers en het 8e Régiment de Dragons, kwamen daags voordien per trein aan te respectievelijk Mechelen en Kontich en Boom en hebben tijdens de nacht hun pantservoertuigen naar het noorden gestuurd. Hierbij worden de zware Somua S35 tanks ten zuiden van het Albertkanaal gehouden omwille van onzekerheid over de toestand van de bruggen. Alleen de Hotchkiss H35 tanks vorderen naar het Verbindingskanaal. De voorhoede van de 9e Division d'Infanterie Motorisée bestaande uit twee infanteriebataljons en een detachement artillerie komt aan ten noorden van de Belgische linies en start met de inplaatsstelling van zijn deze troepen op de lijn Wortel-Turnhout. De rest van deze divisie zal echter halt houden ten westen van het Kanaal van Willebroek en zal nooit zijn actiegebied bereiken.

In Nederland nemen de Duitsers de stad Tilburg in en trekken de dekkingstroepen het Franse 7de leger terug naar de lijn Breda-Chaam-Baarle. De linkerflank van de 4RDP ten zuiden van Tilburg komt hierdoor ongedekt te liggen. De vijand maakt te Lage Mierde contact met het front van het 4RDP en lijkt door te willen stoten in de richting van Ravels, Arendonk en Turnhout. De grenspost van Meerle/Postel meldt de komst van de vijand omstreeks 06u30 en wordt binnen het daarop volgende uur teruggetrokken naar de brug van Rijkevorsel. Tegen 10u00 wordt ook de grenspost van Meer verlaten en tegen het middaguur worden de aanvallers te Minderhout gesignaleerd. Voor de 18Div verandert er voorlopig niks. Rond 13u00 komen de eerste Duitse doelen binnen het bereik van onze artillerie in de ondersector van het 3C en worden er onder vuur genomen door het I/17A. Vanaf de late namiddag start het 4RDP met een terugtocht naar het Verbindingskanaal Maas-Schelde. De commandopost van het regiment verhuist naar Villa Ter Loo te Kasterlee.

Op het Franse Groot Hoofdkwartier wordt het duidelijk dat de missie van het 7de Leger in zijn oorspronkelijke versie nog maar weinig kans op slagen biedt. Generaal Giraud krijgt de opdracht om zijn troepenmacht te concentreren rond de Versterkte Positie Antwerpen.

Luitenant-generaal Six verneemt tot zijn grote ontsteltenis dat op het Albertkanaal alle bruggen ten oosten van Herentals door onze genie opgeblazen worden. Hierdoor verliest de 18Div een deel van zijn marsroutes naar het zuiden en moet de staf het evacuatieplan voor de divisie aanpassen. Over het Albertkanaal blijven nog slechts te bruggen te Massenhoven en Wijnegem intact. Op het eerste gedeelte van het Verbiningskanaal Maas-Schelde is alleen nog brug 10 op de baan van Malle naar Brecht beschikbaar. Six laat het volgende plan opstellen:
  • Bij de aftocht van het Verbindingskanaal dienen II/3Gr, de Groep Wielrijders van de 18Div, de staf van de Groep Wielrijders van de 15 Div en de staf van het 15Gn naar de brug van Wijnegem terug te trekken.
  • De staf van het I/3C en de I/17A zullen de brug 10 van het Verbindingskanaal in noordelijke richting moeten oversteken om via Brecht en Schoten terug te trekken.
  • Het II/3C, III/3C, het transportkorps en de 18Cie TTr zullen zich naar de brug van Massenhoven begeven.

De Duitsers stoppen hun opmars en wachten de duisternis af om in de zone ten oosten van Turnhout het kanaal over te steken. Om 22u30 raken de Duitsers over het Verbindingskanaal met behulp van opblaasbootjes.

Transportkorps 18Div
Kapitein-commandant Riguel meldt dat de Belgische genie gaat over tot het uitvoeren van een reeks wegvernielingen op de baan van Lichtaart naar Herentals. Vanaf Herentals worden de bruggen over het Albertkanaal opgeblazen. Het PARa dient dan ook de stad te verlaten en verplaatst zijn standplaats naar Duffel.

Het transportkorps van het IVde Legerkorps stelt 8 vrachtwagens met infanteriemunitie ter beschikking van de 18Div. Deze vrachtwagens zullen omstreeks 22u00 toekomen. In afwachting van de herbevoorrading wordt de eigen infanteriemunitie verdeeld onder de eenheden op de frontlinie.
13mei.jpg
Staf 18Div
Tijdens de nacht van 12 op 13 mei krijgt het Franse 4RDP het bevel om de verdediging van het Verbindingskanaal over te nemen tussen Turnhout en Dessel. Het 1ste bataljon van dit regiment wordt opgesteld tussen Turnhout en Voorheide, grosso modo op de posities van het I/3C. Het 2de bataljon vervolgt tussen Voorheide en Dessel en vervoegt de posities van de Groep Wielrijders van de 18Div. Het 3de bataljon is door de gevechten van 12 mei niet inzetbaar en gaat in reserve nabij Tielen. De 18Div blijft nog een laatste dag op zijn stellingen en de frontlinie wordt dan ook door zowel Belgische als Franse troepen bemand. Het 4RDP laat weten dat tijdens de komende nacht eveneens het IIIde bataljon van het 131e Régiment d'Infanterie zal aangevoerd worden om het I/4RDP af te lossen en dit bataljon toe te laten om Turnhout te bezetten. Er worden ook twee groepen van het 74e Régiment d' Artillerie verwacht.

De 18Div staat nu onder het rechtstreekse bevel van het Franse 7de Leger dat geleid wordt door Generaal Girauds hoofdkwartier te Hamme. Het hogere echelon van de 18Div, het IVde Legerkorps, is echter niet op de hoogte van de operationele afspraken tussen het 7de Leger en de 18Div en vraagt met dringendheid aan Luitenant-generaal Six om een kopie van alle Franse bevelen door te sturen naar de legerkorpsstaf.

Langsheen de kanaaloever tussen Turnhout en Dessel bezetten het IIde en het Iste Bataljon van het 3de Regiment Karabiniers en de Groep Wielrijders van de 18de Infanteriedivisie hun posities samen met de twee Franse bataljons. Omstreeks 11u00 wordt gemeld dat de Fransen nog steeds in bezit zijn van het dorp Weelde, maar op het punt staan zich terug te trekken. De vijand is echter doorgedrongen tot de geallieerde linies en vooral tussen Turnhout en Voorheide wordt bij momenten hevig over-en-weer geschoten. Ook de artillerie komt regelmatig in actie. De I/17A wordt in de loop van de avond versterkt door de beide groepen van het Franse 74RA.

De staf van het Franse 7de Leger vraagt aan de 18Div om alle niet voor het gevecht noodzakelijke voertuigen uit het operatiegebied weg te sturen en naar de zuidelijke oever van het Albertkanaal over te brengen. Het IVde Legerkorps werkt ondertussen aan een aangepast evacuatieplan voor de 18Div. Daar het Franse leger de brug van Grobbendonk in exclusief gebruik heeft, moet de 18Div bij een terugtocht van het Verbindingskanaal binnen de Versterkte Positie Antwerpen gebracht worden via Schilde, Massenhoven en Burcht. Daarbij is het de intentie om twee van de drie bataljons van het 3C op motortransport te plaatsen.

In de loop van de avond komt het tot een ernstige schermutseling ter hoogte van Brug 2, de oude draaibrug te Retie. De 1Bij van de I/17A moet langdurig tussenbeide komen en de Belgische infanteristen vallen onder een bijzonder dicht vijandelijk vuur. De Belgen beklagen zich over de afwezigheid van de Franse pantserwagens die zich blijkbaar in de richting van Arendonk en Retie ophouden en geen orders hebben om aan het gevecht deel te nemen.

Transportkorps 18Div
Het transportkorps krijgt de taak om alle infanteriemunitie die nog opgeslagen ligt op de terreinen van het station van Boom over te brengen naar de gevechtseenheden van de divisie. Het gaat om 180.000 patronen voor de Chauchat FM15-27 lichte mitrailleurs en 180.000 patronen voor de zware mitrailleurs. Tijdens deze opdracht wordt te Oostmalle één vrachtwagen verloren wanneer deze per ongeluk in een bomtrechter rijdt. Om 21u00 laat de divisiestaf weten dat alle niet noodzakelijke voertuigen doorgestuurd moeten worden naar nieuwe kantonnementen te Emblem.
14mei.jpg
Staf 18Div
De druk op de Frans-Belgische linies tussen Turnhout en Dessel houdt ook tijdens de nacht van 13 op 14 mei aan. Om 02u30 beveelt de 1DLM tot een nieuwe aftocht. Het 4RDP moet tegen 06u30 aankomen op de lijn Sint-Lenaarts-Oostmalle-Zoersel-Zandhoven-Vierse. De 18Div verlaat de Franse commandostructuur en dient zich terug te trekken over het Albertkanaal en de Nete tot binnen de Versterkte Positie Antwerpen. Het 7de leger krijgt het bevel om zijn oorspronkelijke missie definitief op te geven en wordt door het Grand Quartier Général teruggeroepen naar de Franse legerzone. Te Arendonk trekken nog meer Franse troepen naar het zuiden en komen deze troepen samen met de eenheden van de 18Div in contact met de Duitse voorhoede.

De 18Div begint onmiddellijk aan de aftocht en deelt zijn marsorders uit:
  • Het 3C moet via Ranst, Broechem en Emblem naar Duffel. Onderweg dient het regiment te Emblem de elementen van het 15Gn op te pikken die naar deze locatie doorgestuurd werden en deze naar Lint te dirigeren.
  • Het II/3Gr moet via de zelfde route eveneens naar Duffel.
  • De I/17A dient kantonnementen aan de rand van Lint op te zoeken.
  • Het 15Gn zal in de dorpskern van Lint ingekwartierd worden.
  • De 18Cie zal teruggeroepen worden uit Boom en moet eveneens het dorp Lint vervoegen.
  • Het hoofdkwartier van de divisie wordt gesloten en de commandostaf zal tijdens de eerste helft van de nacht van 14 op 15 mei verplaatst worden naar het gemeentehuis van Lint.

De start van de aftocht dient gepland te worden voor 01u30. Het II/3Gr mag zich vanaf 01u50 verplaatsen.

Geneeskundig Korps 18Div
Het relaispunt te Lichtaart-Kasterlee staakt zijn activiteiten. Twee ambulancevoertuigen zullen het divisiehoofdkwartier volgen, terwijl de rest van de middelen doorgestuurd wordt naar de Lichte Ambulance die zich nog steeds te Boom bevindt.

Transportkorps 18Div
Ook de rest van het transportkorps trekt zich terug naar Emblem. Kapitein-commandant Riguel verlaat Lichtaart om 02u00 en komt twee uur later aan. De pelotons hebben de verplaatsing zonder grote problemen volbracht. Alleen de bagagevrachtwagen van het PAMat is onderweg verloren gereden.

Compagnie C47 op T13 2ID
Luitenant Verschueren verstuurt om 20u00 een situatierapport naar de divisiestaf. Zijn compagnie is aangekomen te Emblem. Hij beschikt nog over zeven van de twaalf tankjagers. Het stuk dat opgesteld stond bij Brug 0 te Witgoor nabij De Maat werd door de bemanning in brand gestoken en achtergelaten. Het voertuig bij Brug 4 te Ravels onderging het zelfde lot. Van de stukken bij Brug 3, Brug 5 en Brug 6 is geen nieuws. Een bagagevrachtwagen is achterwege. In de Kazerne Majoor Blairon te Turnhout werd een hoeveelheid persoonlijke uitrusting achtergelaten. Er ontbreken vier onderofficieren en negentien manschappen, waarvan twee gewonden die afgevoerd werden. Daartegenover staat dat de compagnie onderweg een personenvoertuig van het merk Fiat en een FM30 licht machinegeweer gerecupereerd heeft.
15mei.jpg
Staf 18Div
De mars voor de aftocht wordt enigszins ingekort. De divisiestaf houdt halt te Vremde en opent hier gedurende enige uren voorlopige commandopost. De troepen van Ondersector West, het II/3Gr en III/3C worden aanvankelijk gedirigeerd naar Ranst. De staf, I/3C, Groep Wielrijders van de 15Div en overige troepen in versterking van dit regiment krijgen Emblem als nieuwe bestemming toegewezen. De II/3C en de Groep Wielrijders van de 18Div worden naar Broechem gestuurd.

De divisie duidt vervolgens de definitieve bestemmingen aan voor zijn eenheden:
  • Het volledige 3C dient te Boechout te kantonneren.
  • Het II/3Gr wordt te Borsbeek ingekwartierd.
  • Het 39Li wordt opnieuw aangehecht bij de 18Div en zal de rest van de veldtocht onder bevel van de divisie blijven. Wijnegem wordt aangeduid als standplaats voor het regiment.
  • De Groep Wielrijders van de 15Div verlaat de divisie en dien te Vremde de 15Div te vervoegen.
  • De Groep Wielrijders van de 18Div moet te Mortsel kantonneren.
  • De I/17A zal te Lint blijven maar dient nieuwe bevelen van het IVde Legerkorps af te wachten en zal de divisie verlaten.
  • Het 15Gn en de 18 Cie TTr worden naar Borsbeek doorgestuurd. Het 15Gn wordt ingekwartierd aan de de Robianostraat 93. De 18 Cie TTr zal verderop verblijven aan de de Robianostraat 56.
  • Het transportkorps en de gezondheidsdienst dienen zich te Oude God op te stellen.
  • De Compagnie C47 op T13 2ID dient zes T13 voertuigen naar het station van Kessel te sturen om deze aldaar ter beschikking te stellen van de 15Div. De rest van de compagnie wordt naar Mortsel gestuurd.
  • De commandopost van de divisie wordt geopend aan de Jozef Reusenslei 122 te Borsbeek

Luitenant-generaal Six ontvangt daarop nieuwe bevelen voor de inzet van zijn divisie. Het 39Li zal dekking in de diepte bieden binnen de zone van het IVde Legerkorps en zal hiervoor opgesteld worden tussen Sluis 10 van het Verbindingskanaal Maas-Schelde (ook: Kanaal Dessel-Schoten) en brug 36 van het Albertkanaal. De commandopost van het 39Li blijft aan de Wommelgemsteenweg te Wijnegem.
  • Het 3C zal gebruikt worden om een derde defensieve linie achter de twee echelons van de 15de Infanteriedivisie te organiseren. De commandopost van dit regiment moet naar Ranst verplaatst worden.
  • Het II/3Gr zal te Boechout in reserve blijven, maar dient één compagnie door te sturen naar het hoofdkwartier van het IVde Legerkorps in Fort 4 te Mortsel om de verdediging van de staf over te nemen van de daar aanwezige compagnie van het 39Li. De commandopost van het bataljon zal ondergebracht worden in het Sint-Gabrielcollege aan de Lange Kroonstraat te Boechout.
  • De Groep Wielrijders van de 18Div zal eveneens te Boechout verblijven en wordt ondergebracht aan de Provinciesteenweg 145. De groep zal de mobiele reservemacht van de divisie worden en moet in eerste instantie optreden in geval van een vijandelijke luchtlanding.

Geneeskundig Korps 18Div
De Lichte Ambulance wordt teruggeroepen uit Boom en dient te Oude God de medische hulpplaats van de divisie in te richten. Hiervoor worden de gebouwen van de wasserij Sint-Antonius uitgekozen. Aan de Jozef Reusenslei 105 te Borsbeek zal een ambulancevoertuig in reserve gehouden worden.

Compagnie Intendance 18Div
De compagnie intendance vindt onderdak in het politiekantoor van Mortsel.

Transportkorps 18Div
De pelotons van het transportkorps worden eveneens verplaatst naar Oude God en vinden onderdak in de fabrieken van autoconstructeur Minerva.
16mei.jpg
Staf 18Div
18Div_kontich_gemeentehuis.jpg
Het gemeentehuis van Kontich, HK van de 18Div op 16 mei.
Op 16 mei komt onverwachts het bevel van het geallieerd opperbevel (Franse generaal Bilotte) om verder westwaarts te trekken. Zonder dat de K.W. Stelling ten volle verdedigd werd, moet deze verdedigingslinie worden prijsgegeven. Het Duitse leger wist immers een doorbraak te forceren in de streek van Sedan en rukt op naar de Atlantische kust. In het noorden heeft Nederland zich overgegeven, het geallieerd dispositief moet worden aangepast. Tijdens de namiddag verspreidt het Groot Hoofdkwartier (GHK) de nodige bevelen voor de ontruiming van de KW Stelling tijdens de nacht van 16 op 17 mei en om het leger terug te trekken naar de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde.

De divisie krijgt kort na 16u00 het bevel om het afmarsgebied van de 12Div en de 15Div te ontruimen door het gros van zijn troepenmacht onmiddellijk te verplaatsen naar Mortsel en Kontich. Het 39Li, het 15Gn en de 18 Cie TTr moeten hun huidige standplaatsen opgeven om zich via de Krijgsbaan naar Mortsel te begeven. Het 3C, II/3Gr en de Groepering Wielrijders van de 18Div moeten via Ranst, Vremde, Boechout en Hove naar Kontich. In de loop van de avond zal dan een verdere etappe naar Temse en Rupelmonde van start gaan.

De divisiestaf verhuist naar het gemeentehuis van Kontich.

Luitenant-generaal Six verneemt dat zijn divisie doorgestuurd zal worden naar een nieuwe sector ten noordoosten van de stad Gent om de verbindingsschakel te vormen van de nieuwe Belgische linies tussen het Kanaal Gent-Terneuzen en het Bruggenhoofd Gent. De legerleiding wil zo snel mogelijk de troepenmacht op de verdedigingslinie Terneuzen-Gent-Oudenaarde opbouwen en de 18Div ontvangt bijkomende steun die toelaat het volgende plan op te stellen:
  • Zo'n 2.000 manschappen van het 3C zullen per spoor getransporteerd worden van Kontich naar Temse.
  • De rest van het 3C, het II/3Gr en de Groep Wielrijders van de 18Div zullen over de baan naar Temse terugtrekken en krijgen een marsroute aangewezen via Reet tot aan de brug over de Rupel te Boom. Van hier uit moet het dan verder via Kalfort, Puurs en Bornem tot aan de Schelde waar via de militaire brug Temse moet bereikt worden.
  • Het 39Li en de overige elementen van de divisie dienen naar Rupelmonde terug te trekken via de rechteroever van de Rupel via Edingen en de gehuchten Groeningenhoek en Kleidaal tot in Hemiksem om hier via de pontonbrug de Schelde over te steken.

De verplaatsingen komen vanaf de vroege avond op gang. Omstreeks 22u15 passeren de Compagnie Intendance en de Lichte Ambulance de brug van Hemiksem, gevolgd door de autocolonne's van de 18 Cie TTr om 23u00 en het 15Gn om 23u15. De motorvoertuigen van het 3C en het 39Li steken hier rond middernacht de Schelde over. Omstreeks 22u30 duikt echter ook de 6Cie van het 3Gr op. Deze compagnie is te vroeg vertrokken en heeft zich bovendien niet gehouden aan het bevel om via Boom te marcheren. De compagniecommandant ontbreekt en de stafofficier van de divisie die de passage controleert, stelt vast dat heel wat persoonlijke bewapening ontbreekt. Het gros van het 39Li passeert over de pontonbrug van Hemiksem tussen 01u00 en 02u30 op 17 mei.

De troepen die via Boom dienen te vorderen worden alle gemeld met een vertraging van een tweetal uur. De rest van het II/3Gr steekt de Rupel over rond 01u00 op 17 mei, gevolgd door het niet per spoor vervoerde deel van het 3C.

Het deel van het 3C dat per spoor vervoerd wordt, gaat om 02u00 op 17 mei te Kontich aan boord van een goederentrein en bereikt om 04u30 het station van Temse.

Compagnie Intendance 18Div, Transportkorps 18Div
Alle logistieke eenheden van de divisie worden in een ruk doorgestuurd naar hun eindbestemmingen nabij Gent. Het transportkorps en de compagnie intendance worden gedirigeerd naar Belzele (niet te verwarren met Belsele in het Waasland), met uitzondering van het PARa dat van uit het nabijgelegen Overdam zal opereren. De bevoorradingsplaats wordt Wondelgem. De divisie zal zich rechtstreeks bevoorraden bij de eenheden van de Directie der Ravitailleringen en Evacuaties van het Leger te Gent. Het PARa moet bij zijn doortocht te Temse een poging ondernemen om benzine op te eisen bij civiele leveranciers. Bij de spinnerij Orlays zou zo'n 3.000l beschikbaar zijn. Het peloton moet vervolgens aankloppen bij de Controledienst der Brand- en Smeerstoffen van het Provinciecommando van Oost-Vlaanderen.

Het transportkorps zal nog tijdens de nacht van 16 op 17 mei verwacht worden op zijn nieuwe locatie. De Compagnie Intendance moet volgens de planning aankomen in de namiddag van 17 mei.

Geneeskundig Korps 18Div
Om 14u00 krijgt de Lichte Ambulance het bevel om de hulpplaats te sluiten. De colonne vertrekt om 20u00 naar Steendorp.
17mei.jpg
Staf 18Div
De 18Div steekt tijdens de nacht van 16 op 17 mei de Schelde over te Hemiksem en te Temse. De divisiestaf houdt halt te Temse tijdens de tweede helft van de nacht van 16 op 17 mei en installeert zich enige tijd aan de Cauwenburg 6. De eenheden komen aan in de volgende voorlopige kantonnementen:
  • Het 39Li houdt halt te Rupelmonde en installeert zijn commandopost aan de Bazelstraat.
  • Het II/3Gr bevindt zich te Temse en heeft zijn commandopost aan de Kasteelstraat 26.
  • Het 3C is eveneens te Temse.
  • De Groep Wielrijders van de 18Div zijn ondergebracht in de schoolgebouwen aan de Schoolstraat te Temse.
  • Het 15Gn en de 18 Cie TTr hebben Steendorp bereikt en hun commandoposten bevinden zich respectievelijk aan de Kapellestraat 43 en de Gelaagstraat 64.
  • De Lichte Ambulance is ondergebracht aan de Gelaagstraat 137 te Steendorp.

De divisie dient enkele detachementen te leveren voor de grondverdediging van de overgangen over de Schelde tussen Temse en Hoboken. Het II/3Gr levert een compagnie voor de brug van Temse. Het 39Li duidt telkens een peloton aan voor het veer te Steendorp en het veer te Rupermonde. De bootbrug te Hemiksem tenslotte zal bewaakt worden door een compagnie van het 39Li. Bovendien moet het 39Li twee mitrailleurcompagnies aanduiden voor de luchtverdediging op lage hoogte van de zone rond deze brug. Het 15Gn moet stand-by blijven voor het herstellen van mogelijke schade aan deze overgangsmiddelen.

Tijdens de namiddag van 17 mei start de divisiestaf met de overbrenging van het hoofdkwartier naar Lokeren. Vervolgens worden de verplaatsingen voor de nacht van 17 op 18 mei gepland:
  • De divisiestaf zal tot 18 mei op het stadhuis van Lokeren verblijven.
  • Het 39Li zal naar Eksaarde en omliggende gemeentes gestuurd worden.
  • Het II/3Gr, 15Gn en 18 Cie TTr moeten naar nieuwe kantonnementen ten noorden van Lokeren, op de linkeroever van de Durme.
  • Het 3C zal te Lokeren ingekwartierd worden.

De verplaatsing zal vanaf 00u30 starten.

Geneeskundig Korps 18Div
De colonne bereikt Steendorp rond 01u00 en wacht af. De Lichte Ambulance kantonneert aan de Gelaagstraat 137. Majoor Spinoit blijft bij de divisiestaf. De Lichte Ambulance wordt om 10u00 doorgestuurd naar Belzele.

Compagnie Intendance 18Div
De compagnie trekt via Belsele, Zeveneken, Lochristi, Oostakker en Kerkbrugge naar Belzele.
18mei.jpg
Staf 18Div
14A_19Mei40(2).jpg
Initiële opstelling voor de verdediging van de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde.

De 18de Infanteriedivisie komt onder bevel van het Iste Legerkorps (I/CA) en wordt doorgestuurd naar het Bruggenhoofd Gent. Het I/CA zal deelnemen aan de verdediging van het Bruggenhoofd Gent en zal opgesteld worden vanaf Langerbrugge aan het kanaal Gent-Terneuzen tot Melle langs de Schelde. Ten noordoosten van Gent zal de 18Div postvatten vanaf het Grootdok in het noorden tot Destelbergen in het zuiden. Ten zuidoosten van Gent wordt de 16Div opgesteld met het 41Li in boogvorm tot Melle en het 44Li langs de Schelde. De 1Div zal in de Gentse binnenstad ontplooid worden. Het 16A zal vuursteun leveren aan het I/CA als korpsartillerie.

Met een etappe gedurende de nacht van 17 op 18 mei trekt de 18Div het Bruggenhoofd Gent binnen. De divisiestaf wordt aanvankelijk opgesteld te Sint-Denijs-Westrem, maar verplaatst zich tijdens de namiddag naar Sint-Amandsberg om zich in het klooster van de Congregatie van de Zusters van Onze-Lieve-Vrouw-Visitatie aan de Visitatiestraat 3 te installeren. Luitenant-generaal Six bepaalt dat van noord naar zuid het II/3Gr, 39Li en 3C opgesteld zullen worden. Het 39Li zal zijn drie bataljons op een enkel echelon opstellen. Het 3C dient een opstelling aan te nemen met twee bataljons op een voorste echelon en een bataljon op een tweede echelon. De divisie zal artilleriesteun ontvangen van 18 stuks loopgraafmortieren MVD van de IV/3LA, de kanonnen van het 22A en de I/17A en de houwitsers van de IV/4LA. Het gros van geschut wordt tegen 19 mei verwacht.

De generaal bepaalt tevens dat de Groep Wielrijders van de 18Div zal gebruikt worden om voor de ondersectoren van het 39Li en het 3C twee grote wachten op te stellen. Elk van de drie regimenten moeten tevens een officiersverkenning uitsturen. Voor het 3C moet deze in de richting van Overmeire vertrekken, voor het 3Gr richting Beervelde en Heiende en voor het 39Li richting Lokeren.

Het 15Gn moet zijn 1Cie toewijzen aan het 39Li en zijn 2Cie aan het 3C. Prioriteit wordt het aanleggen van schuilplaatsen voor de zware mitrailleurs en het vrijmaken van het schootsveld voor de linies.

Het 22A moet telkens een groep in rechtstreekse vuursteun geven van het 39Li en het 3C. De I/17A zal het gezamenlijk steunelement van de divisie vormen. De divisiestaf kan ook direct vuuraanvragen doorgeven aan de I/16A, II/16A en IV/4LA.

Geneeskundig Korps 18Div
De Lichte Ambulance wordt eveneens naar Sint-Denijs-Westrem gezonden en ontvangt vervolgens omstreeks 11u00 per motorwielrijder het bevel om de hulpplaats te ontplooien te Sint-Martens-Latem. De installatie is hier nog maar net aan de gang, wanneer de divisiestaf meedeelt om het klooster van Drongen te gaan verkennen met het oog op een mogelijke installatie op deze locatie. De Lichte Ambulance verlaat Sint-Denijs-Westrem om 17u00 en start drie uur later met de ontplooiing in het klooster van de Jezuiten te Luchteren nabij Drongen.

De divisiestaf laat weten dat de afvoer van zieken en gewonden zal geschieden naar het medisch-chirurgisch centrum van de gezondheidsdienst op niveau leger te Torhout het het medisch-chirurgisch centrum van het Iste Legerkorps te Hansbeke.
19mei.jpg
Staf 18Div
De 18Div bewaakt nu de noordoostelijke sector van het Bruggenhoofd Gent tussen het Grootdok en Destelbergen. Het II/3Gr vat post op de westelijke oever van het Grootdok. Het 39Li ontplooit zich in de ondersector Oostakker, terwijl het 3C zich opstelt in de ondersector Destelbergen. In deze sector bevinden zich geen bunkers zoals dit langsheen de zuidoostrand van het bruggenhoofd wel het geval is. De troepen graven zich. De divisiestaf laat alle niet voor het gevecht noodzakelijke voertuigen overbrengen naar de linkeroever van het Afleidingskanaal van de Leie. Deze elementen zullen zich rond Bellem opstellen.

Luitenant-generaal Six bekomt verdere versterkingen voor zijn gevechtseenheden en het dispositief van de 18Div ziet er op 19 mei als volgt uit:
  • De Groep Wielrijders van de 18Div wordt gebruikt om de grote wachten voor het eerste echelon te bezetten en heeft zijn commandopost in het gemeentehuis van Sint-Amandsberg.
  • In het noorden bevindt het II/3Gr zich nog steeds aan het Grootdok.
    • Het bataljon heeft geen eigen artilleriesteun, maar mag ook beroep doen op de II/22A.
  • Het 39Li bezet de ondersector Oostakker en heeft zijn commandopost aan de Antwerpsesteenweg 284 te Sint-Amandsberg
    • De 25Cie van het Regiment Antwerpen van de Special Vestingseenheden levert acht bijkomende mitrailleurs voor het regiment. De overige vier mitrailleurs worden toegewezen aan de verdediging van het hoofdkwartier van de divisie.
    • Het regiment krijgt ook twee getrokken C47 anti-tankkanonnen van het 2de Licht Regiment in steun.
    • Tot slot worden eveneens de vier overgebleven T13 tankjagers van de Compagnie C47 op T13 van de 1Div in steun geplaatst van het 39Li.
    • De II/22A levert rechtstreekse vuursteun van op een positie ten noordoosten van Ledeberg.
    • Het regiment krijgt tevens steun van 12 MVD loopgraafmortieren van het 3LA.
  • Het 3C bezet de ondersector Destelbergen en heeft zijn commandopost van op kasteel Ter Meren aan de Dendermondsesteenweg.
    • De volledige 26Cie van het Regiment Antwerpen van de Special Vestingseenheden zorgt voor twaalf aanvullende mitrailleurs.
    • Als anti-tankbewapening zal het 2de Licht Regiment drie getrokken C47 kanonnen en twee T13 tankjagers in steun geven.
    • Het regiment ontvangt tevens 3 T13 tankjagers van de Compagnie C47 op T13 van de 2Div.
    • De I/22A levert rechtstreekse vuursteun van op het Braemkasteel te Gentbrugge.
    • Zes MVD loopgraafmortieren van het 3LA worden eveneens ingezet bij het 3C.

  • De 5Cie en de 6Cie van het Bataljon Grenswielrijders Limburg worden aan de divisie toegevoegd als reservemacht.
    • Twee pelotons van de 5Cie worden aangehecht bij het 3C.
    • De rest van de 5Cie, aangevuld met een peloton van de 6Cie, wordt ontplooid op de Dendermondsesteenweg te Destelbergen.
    • De rest van de 6Cie wordt opgesteld tussen Oostakker en de Antwerpsesteenweg om de verbinding met de Gentse havenzone te verbeteren.
  • De I/17A en de IV/4LA vormen het algemeen vuursteunelement van de divisie, met het detachement van 17A nabij de Kerkstraat te Ledeberg en de houwitsers van 4LA in het Floraliënpark te Gent. De artilleriecommandant van de divisie zal deze elementen bevelen van op een commandopost aan de Myosotisstraat 16 te Sint-Amandsberg.
  • De divisiestaf behoudt zijn hoofdkwartier in het klooster van de Congregatie van de Zusters van Onze-Lieve-Vrouw-Visitatie aan de Visitatiestraat 3 te Sint-Amandsberg.

De frontlinie van de sector van het 18Div start met de toegang tot het Grootdok in het noorden en volgt vervolgens de westelijke kade van dit dok, loopt dan via de spoorwegberm van het noordelijke ringspoor rond Gent tot aan de Abeelbroekstraat om vervolgens via de oostrand van het landgoed van kasteel Notax naar kasteel Succa, kasteel Télinde en de kerk van Destelbergen te leiden waar uiteindelijk in Pauwken de oever van de Schelde bereikt wordt.

De divisiestaf meldt om 06u00 aan het Iste Legerkorps dat alle eenheden gestart zijn met de uitbouw van hun nieuwe posities.

Geneeskundig Korps 18Div
De medische hulpplaats van de divisie is nu operationeel in het klooster van de Jezuiten aan de Luchterenkerkweg even ten westen van Drongen. De afvoer van de zieken en gewonden zal gebeuren naar Brugge of naar het chirurgisch centrum van het Iste Legerkorps te Hansbeke.

De hulppost voor zieke en gewonde paarden bevindt zich aan de Pontstraat 5 te Drongen, nabij de brug van de spoorlijn naar Oostende over de Ringvaart.

Compagnie Intendance 18Div, Transportkorps 18Div
Met de verdediging van de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde heeft de legerleiding de territoriale logistieke depots laten ontruimen. De bevoorrading aan levensmiddelen zal nu geschieden van uit de opslagplaatsen in het goederenstation van Brugge-Zeehaven. Het Magazijn voor Brand- en Smeerstoffen te Ertvelde-Rieme zal instaan voor de bedeling van benzine. Infanteriemunitie dient opgehaald te worden in het depot van Zedelgem of in het Park op Rails te Drongen. Artilleriemunitie kan afgehaald worden in het depot van Eeklo.

De divisiestaf laat ook weten dat er constructiehout voor het aanleggen van veldversterkingen kan bekomen worden in Hangar 24 van de Voorhaven en er prikkeldraad en ijzeren piketten kunnen afgehaald worden in het depot van het Bruggenhoofd Gent op de terreinen van het station van Sint-Denijs-Westrem.

Provoostdienst 18Div
Samen met de provoostdienst van de 16Div, moet de militaire politie een stoplijn voor vluchtende en verdwaalde militairen bemannen tussen de Meulestedenbrug in het noorden en de Dampoort in het zuiden.
20mei.jpg
Staf 18Div
18Div_20mei_Gent.JPG
Definitieve opstelling van de 18Div op 20 mei ten noordoosten van Gent.
Op niveau legerkorpsartillerie wordt de 18Div nu ondersteund door met Iste Legerkorps met een ondergroepering van 16A samengesteld uit I/16A, III/16A en VI/14A. De I/17A is tijdens de nacht van 19 op 20 mei teruggekeerd naar zijn regiment dat de vuursteun levert voor de 1CavDiv. Het gezamenlijk vuursteunelement van de divisieartillerie is aangevuld met I/12A en II/12A en omvat daarnaast nog steeds IV/4LA. De groepen van 22A vormen nog steeds de rechtstreekse artilleriemiddelen voor 3C en 39Li. De 18Div kan zo beschikken over een totaal van acht artilleriegroepen.

Omstreeks 09u30 dient de provinciegouverneur van Oost-Vlaanderen zich aan op het hoofdkwartier van de divisie. De politicus is bijzonder bezorgd over het lot van Gent in de nakende strijd en wenst dat de stad van ellende gespaard blijft. Luitenant-generaal Six stuurt de man door naar de legerkorpsstaf te Landegem.

Kapitein-commandant Schmidt van de Groepering Wielrijders van de 18Div maakt met zijn 2de eskadron de grote wacht uit voor de ondersector van het 39Li en meldt omstreeks 11u00 als eerste de komst van de vijand. Hij beschrijft hoe de steenweg van uit Antwerpen aanhoudend overvlogen wordt in scheervlucht door toestellen van de Luftwaffe. Een goed half uur later rapporteert het peloton verkenners van het 3Gr een klein detachement vijandelijke troepen te Heiende. Het 15de Bataljon Genie blijft druk in de weer met het aanleggen van versperringen en veldversterkingen en het ingraven van landmijnen.

Een recce tot in Zele kort na de middag kan geen vijandelijke elementen ontdekken. Ook een officiersverkenning tot op 5Km van Lokeren meldt dat de kust voorlopig veilig is. Even na 20u30 vallen enkele vliegtuigbommen neer in de omgeving van de divisiestaf. Het hoofdkwartier meent echter dat het om toevalstreffers gaat en blijft op zijn huidige locatie. Bij valavond worden de Duitsers gemeld rondom Schellebelle. Ook voor Lochristi worden oprukkende verkenners geseind. Voor de eigen linies blijft het echter rustig.

Geneeskundig Korps 18Div
De medische hulpplaats van de divisie is nu operationeel in het klooster van de Jezuiten aan de Luchterenkerkweg even ten westen van Drongen.

Compagnie Intendance 18Div, Transportkorps 18Div
De nieuwe bevoorradingsplaats voor de 18Div wordt Maria-Aalter, maar dan alleen voor brood. Dit kan hier bekomen worden vanaf 02u30 in de nacht van 19 op 20 mei. De intendance mag ingevroren vlees ophalen in de diepvriesinstallaties van het leger aan de Voorhaven te Gent. Kleine levensmiddelen kunnen door het PARa bekomen worden in Hangar 24 van het zelfde complex. De militaire magazijnen te Gent kunnen echter geen gebrande koffie meer leveren. De bonen kunnen groen afgehaald worden en de eenheden moeten zich maar bij civiele koffiebranders trachten te behelpen. Benzine en smeerstoffen kunnen bekomen worden bij BP, Purfina en Standard aan de Industriekaai en bij Shell aan de Wondelgemkaai. Het militaire Magazijn voor Brand- en Smeerstoffen te Ertvelde-Rieme werd daags voordien ontruimd en de achtergelaten brandstof werd gesaboteerd door toevoeging van suiker.
21mei.jpg
Staf 18Div
Het 39Li dient een officierverkenning uit te zenden richting Lochristi die al snel de aanwezigheid van Duitse troepen meldt. De vijand lijkt van de baan van Eksaarde te komen. Een voorpost van het 39Li maakt als eerste contact met deze verkenners rondom 09u00. Enkele schoten worden uitgewisseld. Ook Wetteren zou volgens enkele burgers reeds in handen van de aanvaller zijn.

De 10Cie van het 39Li spot omstreeks 10u00 oprukkende infanteristen op zo'n 1000m voor de linies. De divisieartillerie komt in actie. Om 12u30 vraagt de staf van het I/LK de C47 anti-tankkanonnen van het 2RL terug te sturen naar hun regiment te Bovenkerke. De anti-tankmiddelen van de divisie worden hiermee tot een minimum herleid. Diverse elementen van het 39Li blijven in aanvaring komen met de aankomende Duitsers. Het betreft steeds pantserwagens of motorwielrijders van verkenningseenheden en het komt bij deze aftastende acties nergens tot ernstige gevechten.

Transportkorps 18Div
Het transportkorps dient nog een bijkomende vuureenheid munitie te droppen op de stellingen van de artillerie. De nodige artilleriegranaten kunnen opgehaald worden te Eeklo (voor C75TR en C75GP kanonnen) en te Zedelgem (Ob105GP, C105L, C120M31, Ob155 en C155L geschut). Het depot te Eeklo kan geen infanteriemunitie meer leveren.
22mei.jpg
Staf 18Div
Na de Duitse doorstoot tot Abbeville aan de Atlantische kust zijn de geallieerde legers in Noord-Frankrijk en Vlaanderen geheel omsingeld. Het geallieerde oppercommando heeft op 21 mei tijdens de Conferentie van Ieper besloten om de Schelde-linie op te geven. Hierop bepaalt de Belgische legerleiding tijdens de ochtend van 22 mei dat onze strijdkrachten niet zoals afgesproken zullen terugtrekken naar de Ijzer, maar stand zullen houden langsheen de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie. Het Groot Hoofdkwartier laat deze terugtocht in twee fases uitvoeren en bepaalt dat de troepen opgesteld tussen het Bruggenhoofd Gent en Oudenaarde zich tijdens de nacht van 22 op 23 mei moet terugtrekken naar de Leie. In deze eerste fase zullen tevens een aantal troepen teruggetrokken worden uit het Bruggenhoofd Gent, de stad Gent en het Kanaal Gent-Terneuzen. Deze zones zullen dan definitief ontruimd worden tijdens de nacht van 23 op 24 mei. Om de Britten toe te laten meer troepen vrij te maken voor de geplande tegenaanval rond Arras, geeft onze legerleiding zijn akkoord om de 44th Infantry Division aan de Schelde af te lossen en de Belgische linies aan de Leie tot aan de rand van Menen te verlengen. De aflossing aan de Schelde wordt afgelast door de snelle ontwikkeling van de Duitse opmars.

In de eerste fase, tijdens de nacht van 22 op 23 mei zullen de 16Div en de 18Div herontplooien om de stad Gent te verdedigen; de 1Div zal de stad verlaten en naar de streek van Kortrijk verhuizen, de 2Div en de 4Div zullen het bruggenhoofd Gent verlaten, terwijl ten zuiden van de stad de 1Div Ardeense Jagers en de 5Div nog achter de Schelde opgesteld blijven teneinde de terugtocht van de 2Div en de 4Div te ondersteunen. In de tweede fase, tijdens de nacht van 23 op 24 mei zullen de 1Div Ardeense Jagers en de 5Div zich vervolgens achter de Leie terugplooien.

Bevelhebber Luitenant-generaal Six en stafchef Majoor SBH Vanderlinden worden om 17u00 op de legerkorpsstaf ontboden om de orders voor de komende verplaatsing in ontvangst te nemen. De divisie krijgt het bevel om met vijf bataljons het eerste echelon van de 1ste Divisiestaf in het centrum van Gent over te nemen:
  • De divisiestaf verlaat Sint-Amandsberg en verhuist naar de baan van Gent naar Drongen. Het hoofdkwartier zal ingericht worden aan de Drongensesteenweg in het hoofdgebouw van de blekerij Alsberghe-Van Oost.
  • Het eerste echelon van de nieuwe linie zal lopen vanaf de toegang tot het Grootdok in het noorden tot de samenvloeiing van de Leie en de Schelde in het zuiden. Het II/3Gr, twee bataljons van het 39Li en twee bataljons van het 3C zullen van noord naar zuid ontplooid worden.
  • Het tweede echelon zal langsheen het Kanaal Gent-Brugge lopen, vanaf het Verbindingskanaal in het noorden tot de samenvloeiing met de Leie in het zuiden. Dit stuk van het kanaal volgt de Coupure. Hier zal een bataljon van het 39Li en een bataljon van het 3C opgesteld worden.
  • De artilleriesteun blijft behouden en zal op niveau divisie bestaan uit 22A, I/12A en II/12A en IV/4LA. De MVD mortieren worden herschikt. Het 3C krijgt een volledige batterij van 12 stukken in steun, en het 39Li en het II/3Gr telkens zes mortieren.
    • Het 22A zal zich verplaatsen tijdens de nacht van 22 op 23 mei.
    • De beide groepen van het 12A zullen vuursteun leveren tijdens de eerste fase van de terugtocht en zullen zich verplaatsen tijdens de ochtend van 23 mei.
  • De Groep Wielrijders van de 18Div zal in reserve gaan te Drongen.
  • De 5Cie en 6Cie van het Bataljon Grenswielrijders Limburg zullen overgaan naar het Iste Legerkorps.
  • Het 15Gn en de 18Cie TTr zullen naar de oostelijke randgemeenten van Brugge doorgestuurd worden.

Het paardengerij, de motorvoertuigen, het 22A en het detachement van het Bataljon Grenswielrijders Limburg mogen de mars aanvallen bij valavond. Het tweede echelon en de achterwaartse pelotons van het eerste echelon mogen om 23u00 starten met de terugtocht. Het eerste echelon zal vanaf 01u30 ontruimd worden. De voorposten en het C47 anti-tankgeschut ten slotte mogen vanaf 03u00 terugtrekken.

Geneeskundig Korps 18Div
Een ploeg wordt uitgestuurd naar Merendree om een nieuwe locatie voor een hulpplaats te verkennen. De medische hulpplaats functioneert intussen verder in het klooster van de Jezuiten aan de Luchterenkerkweg even ten westen van Drongen
23mei.jpg
Staf 18Div
18Div_Drongen_23mei.jpg
Blekerij Alsberghe-van Oost te Drongen.
De divisiestaf komt aan te Drongen in de blekerij Alsberghe-Van Oost en richt zijn nieuw hoofdkwartier in. Het commando laat drie officiersverkenningen uitsturen naar de Antwerpsesteenweg, de Dendermondesteenweg en de Gentstraat richting Oostakker om de komst van de vijand na te gaan. De patrouilles mogen niet verder oostwaarts verkennen dan de spoorlijn van Dentergem naar Sas-van-Gent. De installatie van de troepen wordt inmiddels tegen het eerste daglicht afgerond.

De Duitsers ontdekken reeds tussen 05u30 3n 06u30 dat het Bruggenhoofd Gent verlaten is. De aanvaller besluit om een risico te nemen en zo snel mogelijk het centrum van de stad te bezetten. Deze coup wordt geleid door de 56. Infanteriedivision die omstreeks 10u00 zijn verkenningsbataljon Aufklaerungsabteiling 25 lanceert. De bevelhebber van dit bataljon, de Duitse Luitenant-kolonel Rodt besluit om een onderhandelaar voorop te sturen en duidt Luitenant Paul Schönenberger aan. Tegen 11u20 bereikt de officier via een pijlsnelle rit over Lederberg de commandopost van het III/3C aan de Keizerpoort. Schönenberger draagt een witte vlag en moet de overgave van de stad komen eisen. De Karabiniers durven geen initiatief te nemen en verwijzen Schönenberger dan maar door naar het divisiecommando waar hij onder begeleiding rond 12u00 aankomt.

Luitenant-generaal Six weet ook geen raad met de onderhandelaar die de overgave van Gent eist en belt naar de staf van het Iste Legerkorps. Zijn telefoonoproep blijft zonder gehoor en de generaal zendt stafofficier Kapitein André Goormans met Schönenberger naar de legerkorpssstaf. Luitenant-generaal de Neve de Roden aarzelt niet om het gezelschap door te sturen naar het Groot Hoofdkwartier. Kapitein Goormans en Leutnant Schönenberger
komen rond 15u00 aan te Sint-Andries en worden ontvangen door Generaal-majoor Michiels, stafchef, en Generaal-majoor Van Overstraeten, persoonlijk raadgever van de koning. De beide opperofficieren besluiten om de Duitser te laten ondervragen door een specialist van het 2de Bureau. Inlichtingenofficier Majoor SBH Fouillien doet het nodige. Goormans en Schönenberger zullen omstreeks 16u40 teruggestuurd worden naar de divisiestaf en bereiken Drongen omstreeks 18u00.

Omdat Luitenant Schönenberger te lang weg blijft, stuurt de vijand ondertussen een nieuw detachement onderhandelaars naar de Karabiniers. Er wordt de Belgen wijs gemaakt dat er een indrukwekkende Duitse overmacht op de Keizerspoort afstevent. Een 400-tal Belgische soldaten van de 6/II/41Li en 11/III/3C geven zich onmiddellijk over en verlaten hun stellingen aan de Keizerspoort zonder een schot te lossen. Via het half vernielde Keizersas bouwen de Duitsers snel een klein bruggenhoofd uit langsheen de Frere Orbanlaan en de Brusselsepoortstraat. Ook de kazerne De Hollain wordt ingenomen, waar een 300-tal Belgische achterblijvers zonder problemen ingerekend worden. Het III/3C wordt al snel opgerold en de bataljonscommandant Majoor Vandermeersch wordt gevangen gemaakt. De Duitsers rukken verder op langs de Visserij.

Terwijl de rest van het drama van de massale overgaven te Gent zich hoofdzakelijk bij het naburige 41Li afspeelt, houdt het I/3C tot ongeveer 15u00 stand. Luitenant-generaal Six laat omstreeks die tijd de bruggen opblazen over het Kanaal Gent-Brugge langsheen de Coupure. Alleen de Albertbrug blijft over om de verbinding met het eerste echelon te verzekeren. Het I/3C zal eveneens vrijwel geheel in vijandelijke handen vallen.

Het Groot Hoofdkwartier heeft inmiddels zijn bevelen verspreid voor de operaties tijdens de nacht van 23 op 24 mei. Hierop dicteert generaal Six vanaf 17u20 zijn orders voor de evacuatie van Gent:
  • Six verdeelt vooreerst de hem toegewezen 4Cie en 6Cie van het Bataljon Grenswielrijders Limburg onder de achterhoede van het 39Li en het 3C.
    • De 6Cie van de grenswacht wordt toegevoegd aan het II/3C langsheen de Coupure.
    • De 4Cie wordt opgesteld langsheen de bruggen van de Verbindingsvaart om de aftocht van de Belgen op de noordelijke oever van dit kanaal te dekken.
  • De troepen langsheen de Coupure en het II/3Gr zullen zo het nieuwe eerste echelon van de divisie vormen.
  • Het I/3C en het III/3C zullen zich terugtrekken via respectievelijk de Gasmeterbrug/Mariakerkebrug en een loopbrug over de Brugse vaart om vervolgens op de Leie en de weg naar Drongen een nieuw tweede echelon te bezetten. Luitenant-generaal Six weet echter op dag ogenblik nog niet dat van deze beide bataljons slechts enkele geïsoleerde detachementen overblijven.
  • Vervolgens zullen de 18Div en de 16Div de staf verlaten onder dekking van de mobiele achterhoede gevormd door het Bataljon Grenswielrijders Limburg, de Groep Wielrijders van de 18Div en de Groep Wielrijders van de 16Div.

Bij het vallen van de duisternis breken schermutselingen uit tussen het II/3C en de vijandelijke infanterie. Net voor hun terugtocht wordt de Albertbrug opgeblazen en dreigen de laatste bevriende in de binnenstad gevangen genomen te worden. Met behulp van de genie kunnen nog enkele Karabiniers aansluiting krijgen bij het II/3C via enkele geïmproviseerde noodbruggen over het kanaal Gent-Brugge.

Luitenant-generaal Six heeft intussen het bevel gekregen om na de aftocht van zijn troepen de bruggen van Vinderhoute, Lovendegem, Merendreee, Drongen en Mariakerke op het Kanaal Gent-Brugge en de bruggen op de verbindingsvaart op te blazen. Tegen 02u30 op 23 mei moeten alle troepen te voet uit Gent weg zijn, gevolgd door alle wielrijders tegen 03u30.

Geneeskundig Korps 18Div
De divisiestaf beslist om de middelen van de Lichte Ambulance in twee te splitsen. De helft van de eenheid zal een nieuwe medische hulpplaats voor de divisie inrichten in de gebouwen van de school te Merendree die tegen 16u00 op 23 mei moet operationeel zijn. Deze fractie zal beschikken over de helft van het hospitalisatiematerieel, drie van de eigen ambulancevoertuigen en twee verdere ambulancevoertuigen van het Iste Legerkorps. De andere helft van zal achterblijven aan het klooster van de Jezuiten aan de Luchterenkerkweg even ten westen van Drongen tot 08u00 op 24 mei. Het 39Li en het 3C kunnen elk beschikken over twee ambulancevoertuigen.

Het II/3Gr en de Groep Wielrijders van de 18Div behouden elk één ambulancevoertuig.Het hogere echelon in de evacuatieketen wordt het medisch-chirurgisch centrum van het Iste Legerkorps te Ruiselede. Er kunnen zo nodig ook zieken en gewonden afgevoerd worden naar Diksmuide. Er wordt nogmaals op gewezen dat de medische hulpplaats van de divisie alleen de allerzwaarste gevallen mag behouden in de eigen installaties en alle overige patiënten zo snel mogelijk moeten doorgegeven worden aan het hogere echelon.

Om 20u00 krijgt het geneeskundig korps het bevel om naar Oostkamp te vertrekken.
24mei.jpg
Staf 18Div
De evacuatie van Gent verloopt zonder dramatische incidenten en in de vroege ochtend van 24 mei stellen de Duitsers vast dat de stad geheel verlaten is door het Belgische leger. De troepen van de 18Div begeven zich via de zuidelijke oever van het Kanaal Gent-Brugge naar het Afleidingskanaal van de Leie en steken deze waterloop over via de bruggen van Merendree en Landegem. De eenheden worden als volgt ingekwartierd:
De divisiestaf, 15Gn, 18 Cie TTr, en de Groep Wielrijders worden te Oostkamp ondergebracht.
  • De divisiestaf, de 18 Cie TTr en de provoostdienst verblijven op het Kasteel De Herten (ook nog: Kasteel Erkegem).
  • Het 22A en de I/12A en II/12 zullen te Erkegem en Stuivenberg verblijven.
  • Het 39Li krijgt Hertsberge toegewezen.
  • Het 3C en het II/3Gr worden ondergebracht te Drie-Koningen, Nachtegaal en langsheen de Wellingstraat. Van het 3C blijft nog slechts het equivalent van een tweetal compagnies over.

Geneeskundig Korps 18Div
De Lichte Ambulance bevindt zich te Oostkamp. De divisie krijgt medische steun via het geneeskundig korps van de 6de Infanteriedivisie. Geneesheer Majoor Spinoit blijft verantwoordelijk voor de dienst.
25mei.jpg
Staf 18Div
Aan het Afleidingskanaal van de Leie wordt een omvangrijke positiewissel uitgevoerd die leidt tot de onmiddellijke inzet van de sterkt verzwakte en vermoeide 18de Infanteriedivisie. Omwille van de Duitse doorbraak rond Kortrijk, heeft de 6de infanteriedivisie in de nacht van 24 op 25 mei zijn 9Li moeten afstaan aan het zuidelijke front. In de ochtend krijgen ook de divisiestaf van de 6Div en het 1Gr het bevel om te vertrekken. Het bevel over de sector van de 6Div aan het Afleidingskanaal wordt overgegeven aan de 18Div. Hiermee gaat de divisie over naar het Vde Legerkorps. De divisie krijgt de verdediging van lijn Kleit-Adegem-Ursel toegewezen en stuurt zijn formaties onmiddellijk uit. Het II/3Gr, 39Li en 3C zullen per vrachtwagen getransporteerd worden van op drie instapplaatsen aan de Wellingstraat. Het II/3Gr zal vervolgens afgezet worden te Kleit, het 3C te Eetvelde en het 39Li aan de noordrand van het Drongengoedbos.
  • Het II/3Gr dient zich vervolgens te ontplooien even ten zuidwesten van Adegem, nabij Kallestraat.
  • Het 3C en het I/39Li moeten posities innemen te Maasbone.
  • De rest van het 39Li gaat over naar de 17de Infanteriedivisie en moet Maldegem binnentrekken terwijl te Vossenhol contact moet gemaakt worden met het hoofdkwartier van deze divisie.

18Div_Brug_Balgerhoeke.jpg
De vernielde brug van Balgerhoeke.
De intentie van deze ontplooiing is om een nieuwe defensieve linie op te werpen met de samengevoegde middelen van het 3C, het II/3Gr, het I/39Li en de Groep Wielrijders van de 15Div onder bevel van commandant 3C. De 18Div beveelt de volgende troepen:
  • De divisiestaf zal te Kleit opereren.
  • Het 7de Regiment Jagers te Voet zal de ondersector west overnemen van het 1ste Regiment Grenadiers. Deze ondersector ligt tegenover de vernielde brug van Balgerhoeke.
    • Het regiment zal versterkt worden door acht C47 anti-tankkanonnen van de Compagnie Getrokken C47 van de 6Div.
    • De commandopost van dit regiment zal te Kruisken geplaatst worden.
  • Het 1ste Regiment Karabiniers behoudt ondersector oost.
    • Dit regiment beschikt over eigen anti-tankgeschut, aangevuld met twee vuurmonden van de Compagnie Getrokken C47 van de 6Div.
  • Het II/3Gr, I/39Li samengevoegd met de restanten van het 3C, en de Groep Wielrijders van de 15Div worden van noord naar zuid op het derde echelon van de divisiesector opgesteld, onder bevel van commandant 3C.
    • De commandopost van dit echelon wordt op 1200m zuidoost van Kleit geïnstalleerd.
  • Het Eskadron Wielrijders van de 6Div staat ook ter beschikking van Luitenant-generaal Six en is versterkt met drie T13 tankjagers. Het eskadron vormt de mobiele reserve van de 18Div.
  • De 6Div laat alle artilleriemiddelen ter plekke.
    • Dee vier groepen van het 6A zijn aangevuld met de Iste en IIIde groep van het 13A die bijkomende vuurkracht leveren van op hun nieuwe posities te Kleit Kampel en Prinsenveld.
    • Drie secties C40 Bofors kanonnen van de IXde groep van het 1DTCA staan in voor de luchtafweer.
    • De divisiestaf bepaalt dat op de stellingen munitie moet gedeponeerd worden ter grootte van twee volledige vuureenheden.
  • De 6Div laat eveneens zijn transportkorps, intendance, geneeskundig korps, genie en transmissietroepen achter.
  • Luitenant-generaal Six laat zijn organieke transportkorps, intendance, geneeskundig korps, genie en transmissietroepen achter in hun kantonnementen, evenals de Groep Wielrijders van de 18Div.

Luitenant-generaal Six dient zijn troepen te ontplooien tegen 15u00. De aflossing en inplaatsstelling zal uiteindelijk voltooid worden tegen 18u00.

Intendance 18Div
De divisiestaf bevestigt dat het hoofdkwartier en de infanterie na hun verplaatsing naar het front bevoorraad zullen worden door de intendance van de 6Div. De intendance van de 18Div zal niet verplaatst worden maar blijft verantwoordelijk voor de te Oostkamp achter gebleven elementen van de divisie. Levensmiddelen kunnen te Oostende opgehaald worden.

Geneeskundig Korps 18Div
De Lichte Ambulance bevindt zich nog steeds te Oostkamp. De medische steun aan de gevechtseenheden wordt na verplaatsing geleverd door het geneeskundig korps van de 6Div, aangevuld met enkele ambulancevoertuigen van de Lichte Ambulance van de 18Div. Het hogere echelon voor de te Oostkamp overgebleven elementen wordt het medisch-chirurgisch centrum van het leger te Torhout.

Geneeskundig Korps 6Div
De medische hulpplaats van de 6Div wordt nu de hulpplaats van de 18Div en blijft in het klooster van de Zusters van Ten Bunderen aan de Torhoutstraat 258 te Oostveld-Oedelem. Slechts één van de beide secties van de Ambulance is ontplooid. De andere sectie behoudt zijn middelen op de vrachtwagens. Het medisch-chirurgisch centrum van het Vde Legerkorps is ontplooid in de Sint-Andriesabdij Zevenkerken te Loppem. De volgende schakel in de medische keten is het medisch-chirurgisch centrum van het leger van Mariakerke. Het geneeskundig korps deelt

Transportkorps 6Div
De bevoorrading aan artilleriemunitie zal in eerste instantie gebeuren van uit het station van Zedelgem waar een munitietrein opgesteld staat. Eens deze wagons geledigd zijn, mag het munitiedepot van Zedelgem aangesproken worden. In geval van nood kan de divisie ook in het depot van Houthulst terecht. Om verkeerschaos te vermijden dienen de vrachtwagens op zo'n 4Km van het depot van Zedelgem halt te houden terwijl een afgevaardigde om verdere instructies gaat vragen. Infanteriemunitie kan geleverd worden via het nooddepot te Gistel, met uitzondering van handgranaten die te Oudenburg verdeeld worden van op een depot op binnenschepen.

Het depot van Houthulst staat eveneens in voor het leveren van explosieven, constructiehout, prikkeldraad en bijbehorende piketten, zandzakjes, golfplaat, schoppen, houwelen en klein gereedschap voor de genie. Het depot van Jabbeke kan eveneens constructiehout en heipalen leveren. Te Ruddervoorde is een vooruitgeschoven nooddepot dat eveneens explosieven en landmijnen in voorraad heeft. Explosieven en landmijnen zullen trouwens alleen afgeleverd worden mits voorlegging van een door het Groot Hoofdkwartier ondertekende bon.

Transmissiematerieel is beschikbaar bij de Technische Dienst der Tranmissietroepen op de terreinen van de Wagon-Lits te Oostende.

Het PARa mag brand- en smeerstoffen ophalen met tankwagens te Brugge (bij Shell aan de Sint-Pieterskaai, Standard aan de Gentsesteenweg en BP aan de Louis Coiseaukaai). Het bevoorradingspunt voor de divisie zal dan te Kleit opereren. Individuele voertuigen kunnen voltanken bij APA op de Maalsesteenweg aan de oostrand van Brugge.

Provoostdienst 18Div
Krijgsgevangenen zullen verzameld worden in het gemeentehuis te Varsenare. Het Vde Legerkorps heeft eveneens een verzamelcentrum te Oedelem. De provoost van het Vde Legerkorps heeft controlepunten geplaatst langsheen het Kanaal Gent-Brugge voor de opvang van gevluchte en verdwaalde militairen.
26mei.jpg
Staf 18Div
18Div_Balgerhoeke_26mei.JPG
Opstelling in de ondersector Balgerhoeke op 26 mei.

Tijdens de nacht van 25 op 26 mei liggen de posities van de 18Div onder aanhoudend artillerievuur. De divisiestaf verwacht een vijandelijke stormaanval tegen de volgende ochtend.

Die aanval komt er zoals verwacht. Zowel het 7J, 1C en ten zuiden gelegen 23Li worden frontaal aangevallen. Bij het 7J te Balgerhoeke en het 23Li te Ronse kunnen de Duitsers na de middag vaste voet krijgen op de westelijke kanaaloever.

In de ondersector van het 7J ligt het zwaartepunt van de aanval bij het II/7J. De 5de compagnie wordt al snel overrompeld en moet de strijd staken. De vijand maakt gebruik van een levend schild van Belgische krijgsgevangenen om naar het tweede echelon van het 7J te vorderen. De 1ste en 2de compagnie moeten er tussenbeide komen en slagen er in de Duitsers tijdelijk de verdere opmars te ontzeggen. Er worden twee gevechtsgroepen gevormd met manschappen van de 9de en 11de compagnie die langs de Staatsbaan en de spoorlijn van Eeklo naar Maldegem een dwarsstelling moeten bezetten om een mogelijke opmars naar het noorden te blokkeren. Bijkomende Duitse troepen steken het kanaal over en de 7de Compagnie raakt eveneens bij directe gevechten betrokken. De vijand blijft infiltreren en slaagt er in om de gedeeltelijke vernielde loopbrug van de Belgen te herstellen en te gebruiken voor eigen doeleinden. Er worden ook grote groepen krijgsgevangenen afgevoerd over deze passerelle. Bij het vallen van de avond heeft het 7J alle cohesie verloren en trachten de enkele overblijvers te streek te vluchten. Luitenant-generaal Six tracht nog een tegenaanval te ondernemen met het II/3Gr maar dit initiatief komt niet op gang.

In de loop van de avond krijgt de divisie de toestemming om met de ontruiming van zijn sector te starten.
27mei.jpg
Staf 18Div
De divisiestaf verplaatst zich naar Oedelem. Om 19u30 vertrekt het hoofdkwartier naar Doorn.

Geneeskundig Korps 18Div
De medische hulpplaats wordt naar Beernem verplaatst. In de loop van de avond krijgt de hulpplaats het bevel om naar Snellegem uit te wijken.

Provoostdienst 18Div
In een met de hand geschreven nota aan de provoost en de bevelhebbers van zijn gevechtseenheden, laat Luitenant-generaal Six weten dat hij aan zijn Rijkswachters bevolen heeft om een reeks controleposten te bezetten tussen Vossenhol, het Groot Burkelhof aan de Groot Burkeldreef en de Papinglohoeve aan de Kleitkalseide die op alle vluchtende Belgische militairen zonder waarschuwing dienen te schieten. Alle gevechtseenheden krijgen het uitdrukkelijke bevel om hun officieren eveneens het vuur te laten openen op iedereen die de wankele posities van de divisie zou verlaten.
28mei.jpg
Staf 18Div
Het hoofdkwartier van de divisie komt aan in een landgoed te Loppem, nabij kilometerpaal 4 van de steenweg van Brugge naar Torhout.

Geneeskundig Korps 18Div
De hulpplaats wordt opnieuw ingericht te Snellegem. Na het nieuws van de capitulatie organiseert Geneesheer Majoor Spinoit een verzamelronde voor zieken en gewonden door de ambulancevoertuigen die nog operationeel zijn. Deze ronde verloopt door de grote wanorde op de wegen erg moeizaam.

Register van Gesneuvelden

Geen gesneuvelden gekend.
Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com

Bibliografie en Bronnen

Lerecouvreux, 1949, L'armée Giraud en Hollande 1939-1940, Parijs: Nouvelles Editions Latines.
Taghon, P., 1986, Gent mei 1940, Gent: Historica.
Dossier 18de Infanteriedivisie, Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, Evere.