18de Infanteriedivisie (18Div)

18e Division d'Infanterie

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Infanteriedivisie van de tweede reserve
Ontdubbeld van
n.v.t.
Onderdeel van
IVde Legerkorps
Bevelhebber
Luitenant-generaal Henri Six
Commandant Artillerie
Majoor SBH Haegeman
Commandant Transportkorps
Kapitein-commandant A. Riquel
Stafchef
Majoor SBH H. Vanderlinden
Intendant
Luitenant H. Pirnay
Standplaats
Vooruitgeschoven Stelling Verbindingskanaal Maas-Schelde
Sector Sint-Lenaarts - De Maat
Commandopost te Kasterlee
Samenstelling
Hoofdkwartier


3de Regiment Carabiniers


(3de Regiment Grenadiers)
-> Afgedeeld bij de Maritieme Basis

39ste Linieregiment


(26ste Regiment Artillerie)
-> Afgedeeld bij Vde Legerkorps

15de Bataljon Genie


18de Compagnie Transmissietroepen

Groep Wielrijders 18ID


Lichte Ambulance 18ID (Geneesheer Kapitein J. Brangkaert)

Compagnie Intendance 18ID (Luitenant L. Abattucci)

Transportkorps 18ID
Staf (Luitenant F. Rudolph)


Autopeloton voor Artilleriemunitie (Lt E. Huygens)


Autopeloton voor Ravitaillering (Lt J. Lauwers)


Autopeloton voor Materieel (Lt jonkheer J. Thibaut de Mesières)


Atelier voor Herstelling van het Wagenpark (Lt E. Risack)

Provoost (Luitenant H. Bruynseels)
Tijdelijke Eenheden
Compagnie C47 op T13 2ID (Luitenant G. Vanderschueren)

Groep Wielrijders 15ID

Iste Groep, 17de Regiment Artillerie tot 20 mei
18-Daagse Veldtocht

Staf 18Div
De 18de Infanteriedivisie werd op 22 september 1939 gevormd en komt op 16 februari 1940 aan op de Vooruitgeschoven Stelling langsheen het Verbindingskanaal Maas-Schelde om de sector tussen Sint-Lenaarts en Arendonk over te nemen.

De divisie is echter sterk uitgedund want twee bataljons van het 3de Regiment Grenadiers worden afgedeeld bij de Maritieme Basis voor de bewaking van de Belgische kust en het 26A, de divisieartillerie, wordt afgedeeld bij het Vde Legerkorps en doorgestuurd naar de Versterkte Positie Antwerpen.

Ter compensatie ontvangt Luitenant-generaal Six bijkomende vuursteun van de compagnie T13 van de 2de Infanteriedivisie en de Iste groep van het 17de Regiment Artillerie (I/17A). De I/17A is slechts tijdelijk afgedeeld bij de 18Div zal bij de divisie blijven tot 20 mei. Op 9 mei 1940 verlaat het 39Li eveneens divisiesector om zich naar kantonnementen binnen de Versterkte Positie Antwerpen te Merksem en Deurne te begeven. Er resten de 18de Infanteriedivisie nog 4 infanteriebataljons aan de kanaaloever, samen met de Groep Wielrijders 18ID en de Groep Wielrijders van de 15de Infanteriedivisie. De I/17A krijgt de opdracht om vuursteun te leveren in geval van een inval uit de richting Eindhoven. De 18Div (-) moet een een bijzonder lang front van 40 Km bemannen.
10mei.jpg
Staf 18Div
De 18de Infanteriedivisie staat nog steeds opgesteld langsheen het Verbindingskanaal Maas-Schelde tussen Sint-Lenaarts en Arendonk. Bij de start van de Achttiendaagse Veldtocht beschikt de 18Div over 3C, II/3Gr, I/17A, 15Gn, de Groep Wielrijders van de 15Div en zijn eigen Groep Wielrijders; alles samen slechts vier infanteriebataljons, twee groepen wielrijders, één bataljon genie en één groep artillerie.

Op de eerste oorlogsdag wordt het geneeskundig korps ontplooid te Boom, terwijl de ambulancevoertuigen van de Lichte Ambulance te Kasterlee het relaispunt vormen voor de evacuatie van gewonden. De intendance bevindt zich te Herentals. Het transportkorps kantonneert te Lichtaart. De gevechtstroepen van de divisie zijn als volgt opgesteld:
  • Het IIde Bataljon van het 3de Regiment Grenadiers bezet het kwartier Oostmalle dat strekt van Sint-Lenaarts in het westen tot Sint-Jozef in het oosten.
  • Het 3de Regiment Karabiniers bezet de Ondersector Beerse-Arendonk.
    • Het IIIde bataljon bezet het kwartier Beerse op de linkerflank.
    • Het IIde bataljon bezet het kwartier Turnhout in het centrum van de ondersector.
    • Het Iste bataljon bezet het kwartier Arendonk op de rechterflank van de ondersector.
  • De Groep Wielrijders van de 15de Infanteriedivisie is verdeeld onder deze vier bataljons.
  • De Groep Wielrijders van de 18de Infanteriedivisie bezet het kwartier Arendonk-De Maat.

Het gedeelte van de Belgische vooruitgeschoven stelling dat de sector van de 18de Infanteriedivisie uitmaakt ligt pal in het opmarsgebied van het Franse 7de Leger. Deze strijdmacht onder leiding van Generaal Henri Giraud is door het geallieerde opperbevel aangeduid om bij een Duitse inval doorheen ons land op te rukken om in de Kempen en Noord-Brabant de verbinding te verzekeren tussen de Belgische en Nederlandse legers en alzo een continu front tot stand te brengen tussen de Vesting Holland in het noorden en de Versterkte Positie Antwerpen in het zuiden. Het 7de Leger zal naar het oosten toe gedekt worden door de Nederlandse Peel-Raam Stelling. Ten gevolge van de strikte neutraliteitspolitiek die ons land aan het eind van de dertiger jaren aanhield, is de Belgische politieke en militaire leiding aanvankelijk niet op de hoogte van de precieze plannen van de Fransen.

Vanaf de late voormiddag laat de staf van het IVde Legerkorps de bruggen over het Verbindingskanaal-Maas Schelde ten oosten van Turnhout vernielen. De bruggen tussen Sint-Lenaarts en Turnhout blijven intact om de opmars van het Franse 7de Leger niet te belemmeren. Het IVde Legerkorps weet echter niet dat hiermee de Franse opmarsroutes I4 (Boulogne-Turnhout) en I5 (Monteuil-Kastelee) afgesneden worden.

Wanneer de eerste Franse verkenningstroepen in de late avond toekomen in de sector van de 18de Infanteriedivisie, zijn onze zuiderburen dan ook bijzonder misnoegd dat alle daarop volgende colonnes van het 7de Leger moeten omgeleid worden naar het gedeelte van het Verbindingskanaal dat tussen Sint-Lenaarts en Turnhout ligt. Terwijl de Franse voorhoede de grens oversteken, komt omstreeks 22u00 het detachement van Lieutenant de Villèle aan te Turnhout. Deze officier moet de link vormen tussen de westelijke en oostelijke opmarsroutes. De voorhoedes worden op korte afstand gevolgd door de 1er Division Légère Mécanique (1DLM) die zijn verkenningsregiment het 6e Régiment de Cuirassiers voorop laat rijden. Achter deze formatie komt de gemotoriseerde infanterie van het 4e Régiment de Dragons Portés met zijn gevechtsondersteunende elementen. Het zijn deze laatste formaties die vanaf 11 mei verwacht worden in de sector van de divisie. De Franse 1DLM laat weten dat het zijn commandopost te Oostmalle zal installeren.

Nog tijdens de eerste helft van de nacht verneemt het Franse 7de Leger dat de Belgische dekkingstroepen ten oosten van het Kanaal Dessel-Kwaadmechelen de vooruitgeschoven stelling opgeven en zich ten zuiden van het Albertkanaal terugtrekken. Generaal Giraud meent hierdoor zijn plannen te moeten aanpassen en voorziet in de ontplooiing van deel van zijn troepen langsheen dit kanaal om de zuidflank van zijn operatiegebied te beveiligen.
11mei.jpg
Staf 18Div
Tijdens de voormiddag bezoekt Général de Brigade Joseph-Denis Picard, commandant van de Franse 1DLM, het hoofdkwartier van Luitenant-generaal Six te Kasterlee. Picard is ontevreden dat de Belgische divisie duidelijk gestart is met de voorbereidingen tot de aftocht van het Verbindingskanaal Maas-Schelde en er in het opmarsgebied van zijn 1DLM reeds wegvernielingen zijn uitgevoerd op routes die ons leger niet nodig heeft. De Franse generaal vreest voor de mobiliteit van zijn troepen en besluit om zijn tanks niet in te zetten ten noorden van het Verbindingskanaal. Wel gaat hij er mee akkoord om een deel van zijn genie toe te wijzen aan het aanleggen van bijkomende oversteekpunten over het kanaal. De commandant van de 1DLM bevestigt tenslotte dat het 4e Régiment de Dragons Portés (4RDP) ten noorden van het kanaal ontplooid wordt om de verbinding te maken tussen Arendonk en Tilburg, ten dele langsheen de Reuselbeek. De commandopost van dit regiment wordt ontplooid te Poppel. Het 74e Régiment d'Artillerie heeft zijn drie groepen met C75 geschut ter plekke en ontplooit zich ten voordele van het 4RDP. Een deel van het 6e Régiment de Cuirassiers tenslotte is doorgestoten tot voorbij Tilburg.

Kort na de middag arriveert bezoekt de Franse generaal Henri Giraud het Groot Hoofdkwartier te Breendonk Giraud overtuigt adviseur van de koning Generaal-majoor Van Overstraeten er van dat het bezit van Turnhout essentieel is voor een succesvolle ontplooiing van zijn troepenmacht. De 18de Infanteriedivisie krijgt bijgevolg de opdracht om zijn sector van het Verbindingskanaal Maas-Schelde te blijven bezetten en zijn verdere acties te coördineren met de Fransen.
12mei.jpg
Staf 18Div
Tijdens de nacht van 11 op 12 mei komen nieuwe Franse eenheden toe in de sector van de 18de Infanteriedivisie. De beide tankregimenten van de 1DLM, het 4e Régiment de Cuirassiers en het 8e Régiment de Dragons, kwamen daags voordien per trein aan te respectievelijk Mechelen en Kontich en Boom en hebben tijdens de nacht hun pantservoertuigen naar het noorden gestuurd. Hierbij worden de zware Somua S35 tanks ten zuiden van het Albertkanaal gehouden omwille van onzekerheid over de toestand van de bruggen. Alleen de Hotchkiss H35 tanks vorderen naar het Verbindingskanaal.

De voorhoede van de 9e Division d'Infanterie Motorisée bestaande uit twee infanteriebataljons en een detachement artillerie komt aan ten noorden van de Belgische linies en start met de inplaatsstelling van zijn deze troepen op de lijn Wortel-Turnhout. De rest van deze divisie zal echter halt houden ten westen van het Kanaal van Willebroek en zal nooit zijn actiegebied bereiken.

In Nederland nemen de Duitsers de stad Tilburg in en trekken de dekkingstroepen het Franse 7de leger terug naar de lijn Breda-Chaam-Baarle. De linkerflank van de 4RDP ten zuiden van Tilburg komt hierdoor ongedekt te liggen. De vijand maakt te Lage Mierde contact met het front van het 4RDP en lijkt door te willen stoten in de richting van Ravels, Arendonk en Turnhout. Voor de 18Div verandert er voorlopig niks. Rond 13u00 komen de eerste Duitse doelen binnen het bereik van onze artillerie in de ondersector van het 3C en worden er onder vuur genomen door het I/17A.

Vanaf de late namiddag start het 4RDP met een terugtocht naar het Verbindingskanaal Maas-Schelde. De commandopost van het regiment verhuist naar Villa Ter Loo te Kasterlee.

Op het Franse Groot Hoofdkwartier wordt het duidelijk dat de missie van het 7de Leger in zijn oorspronkelijke versie nog maar weinig kans op slagen biedt. Generaal Giraud krijgt de opdracht om zijn troepenmacht te concentreren rond de Versterkte Positie Antwerpen.

De Duitsers stoppen hun opmars en wachten de duisternis af om het kanaal over te steken. Om 22u30 raken de Duitsers over het Verbindingskanaal met behulp van opblaasbootjes.
13mei.jpg
Staf 18Div
Tijdens de nacht van 12 op 13 mei krijgt het Franse 4RDP het bevel om de verdediging van het Verbindingskanaal over te nemen tussen Turnhout en Dessel. Het 1ste bataljon van dit regiment wordt opgesteld tussen Turnhout en Voorheide. Het 2de bataljon vervolgt tussen Voorheide en Dessel. Het 3de bataljon is door de gevechten van 12 mei niet inzetbaar en gaat in reserve nabij Tielen. De 18Div blijft nog een laatste dag op zijn stellingen en staat nu onder het rechtstreekse bevel van het 7de Leger. Langsheen de kanaaloever tussen Turnhout en Dessel bezetten het IIde en het Iste Bataljon van het 3de Regiment Karabiniers en de Groep Wielrijders van de 18de Infanteriedivisie hun posities samen met de twee Franse bataljons. De vijand maakt al snel weer contact met de geallieerde linies en vooral tussen Turnhout en Voorheide wordt bij momenten hevig over-en-weer geschoten. Ook de artillerie komt regelmatig in actie.
14mei.jpg
Staf 18Div
De druk op de Frans-Belgische linies tussen Turnhout en Dessel houdt ook tijdens de nacht van 13 op 14 mei aan. Om 03u30 beveelt de 1DLM tot een nieuwe aftocht. Het 4RDP moet tegen 07u30 aankomen op de lijn Sint-Lenaarts-Oostmalle-Zoersel-Zandhoven-Vierse. De 18Div verlaat de Franse commandostructuur en dient zich terug te trekken over het Albertkanaal en de Nete tot binnen de Versterkte Positie Antwerpen. Het 7de leger krijgt het bevel om zijn oorspronkelijke missie definitief op te geven en wordt door het Grand Quartier Général teruggeroepen naar de Franse legerzone.

Te Arendonk trekken nog meer Franse troepen naar het zuiden en komen deze troepen samen met de eenheden van de 18Div in contact met de Duitse voorhoede. De 18Div begint onmiddellijk aan de aftocht.
15mei.jpg
Staf 18Div
De 18de Infanteriedivisie bereikt bij het begin van de dag de Versterkte Positie Antwerpen (VPA) en gaat in kantonnement te Ranst, Broechem en Emblem. Het 39Li wordt opnieuw aangehecht bij de rest van de divisie en zal de rest van de veldtocht onder bevel van de divisie blijven.
16mei.jpg
Staf 18Div
Op 16 mei komt onverwachts het bevel van het geallieerd opperbevel (Franse generaal Bilotte) om verder westwaarts te trekken. Zonder dat de KW linie ten volle verdedigd werd moet de stelling worden prijsgegeven. Het Duitse leger wist immers een doorbraak te forceren in de streek van Sedan en rukt op naar de Atlantische kust. In het noorden heeft Nederland zich overgegeven, het geallieerd dispositief moet worden aangepast. Tijdens de namiddag verspreidt het Groot Hoofdkwartier (GHK) de nodige bevelen voor de ontruiming van de KW Stelling tijdens de nacht van 16 op 17 mei en om het leger terug te trekken naar de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde.
17mei.jpg
Staf 18Div
De 18Div steekt tijdens de nacht van 16 op 17 mei de Rupel over te Boom. Vervolgens gaat het westwaarts en wordt de Schelde overgestoken via de brug van Temse. Aangekomen in het Waasland zet de divisie koers naar Lokeren. In de stad en en de gemeenten net ten noorden worden nieuwe logementen opgezocht.
18mei.jpg
Staf 18Div
De 18de Infanteriedivisie komt onder bevel van het Iste Legerkorps (I/CA) en wordt doorgestuurd naar het Bruggenhoofd Gent. Het I/CA zal deelnemen aan de verdediging van het Bruggenhoofd Gent en staat opgesteld vanaf Langerbrugge aan het kanaal Gent-Terneuzen tot Melle langs de Schelde. Ten noorden van Gent heeft de 18Div postgevat met het 3Gr en het 39Li langs het kanaal Gent-Terneuzen, de 1Div kantonneert in de Gentse binnenstad en ten zuiden van Gent in boogvorm tot Melle de 16Div met het 41Li en het 44Li langs de Schelde. Het 16A levert de vuursteun aan het I/CA als korpsartillerie.

Met een etappe gedurende de nacht van 17 op 18 mei gaat de 18Div van Lokeren tot de oostrand van het bruggenhoofd.
19mei.jpg
Staf 18Div
De 18de divisie bewaakt nu de noordoostelijke sector van het Bruggenhoofd Gent tussen Oostakker en Destelbergen. Het 3C ontplooit zich rond Destelbergen terwijl het het 39Li de ondersector Oostakker toegewezen krijgt. In deze sector bevinden zich geen bunkers zoals dit langsheen de zuidrand van het bruggenhoofd wel het geval is. De troepen graven zich in en blijven op post. De vooruitgeschoven bewaking van de sector wordt verzekerd door de Groep Wielrijders van de 18de Infanteriedivisie versterkt met de 5de en 6de Compagnie van het Bataljon Grenswielrijders Limburg. Aangezien 26A nog steeds is afgedeeld bij het Ve Legerkorps zal de artilleriesteun aan de 18Div verzekerd worden door 16A die hiervoor een ondergroepering samenstelt bestaande uit I/16A, II/16A en VI/14A.
20mei.jpg
Staf 18Div
Nu dat de 18Div ondersteund wordt door een ondergroepering van 16A keert I/17A terug naar zijn regiment dat de vuursteun levert voor de 1CavDiv.
21mei.jpg
Staf 18Div
22mei.jpg
Staf 18Div
Na de Duitse doorstoot tot Abbeville aan de Atlantische kust zijn de geallieerde legers in Noord-Frankrijk en Vlaanderen geheel omsingeld. Het geallieerde oppercommando heeft op 21 mei tijdens de Conferentie van Ieper besloten om de Schelde-linie op te geven. Hierop bepaalt de Belgische legerleiding tijdens de ochtend van 22 mei dat onze strijdkrachten niet zoals afgesproken zullen terugtrekken naar de Ijzer, maar stand zullen houden langsheen de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie. Het Groot Hoofdkwartier laat deze terugtocht in twee fases uitvoeren en bepaalt dat de troepen opgesteld tussen het Bruggenhoofd Gent en Oudenaarde zich tijdens de nacht van 22 op 23 mei moet terugtrekken naar de Leie. In deze eerste fase zullen tevens een aantal troepen teruggetrokken worden uit het Bruggenhoofd Gent, de stad Gent en het Kanaal Gent-Terneuzen. Deze zones zullen dan definitief ontruimd worden tijdens de nacht van 23 op 24 mei. Om de Britten toe te laten meer troepen vrij te maken voor de geplande tegenaanval rond Arras, geeft onze legerleiding zijn akkoord om de 44th Infantry Division aan de Schelde af te lossen en de Belgische linies aan de Leie tot aan de rand van Menen te verlengen. De aflossing aan de Schelde wordt afgelast door de snelle ontwikkeling van de Duitse opmars.

In de eerste fase, tijdens de nacht van 22 op 23 mei zullen de 16Div en de 18Div herontplooien om de stad Gent te verdedigen; de 1Div zal de stad verlaten en naar de streek van Kortrijk verhuizen, de 2Div en de 4Div zullen het bruggenhoofd Gent verlaten, terwijl ten zuiden van de stad de 1Div Ardeense Jagers en de 5Div nog achter de Schelde opgesteld blijven teneinde de terugtocht van de 2Div en de 4Div te ondersteunen. In de tweede fase, tijdens de nacht van 23 op 24 mei zullen de 1Div Ardeense Jagers en de 5Div zich vervolgens achter de Leie terugplooien.
Zie individuele eenheden voor een gedetailleerd overzicht.

Register van Gesneuvelden

Geen gesneuvelden gekend.
Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com

Bibliografie en Bronnen

Lerecouvreux, 1949, L'armée Giraud en Hollande 1939-1940, Parijs: Nouvelles Editions Latines.