19A.jpg19de Regiment Artillerie (19A)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Artillerieregiment van het actieve leger

Ontdubbeld van
Regiment Artillerie Cavaleriekorps

Taalstelsel
Nederlandstalig

Onderdeel van
Cavaleriekorps

Bevelhebber
Kolonel baron Raymond Snoy
19A Kolonel Baron Raymond Snoy.jpg
Standplaats
Vooruitgeschoven Positie
Limburg en Ardennen

Samenstelling
I Groep
(Kapitein-Commandant J. Van Nerom)
1ste batterij van 4 x C75GPIII kanonnen (Lt W. Halewyck de Heusch)
2de batterij van 4 x C75GPIII kanonnen (Lt R. Smits)
3de batterij van 4 x C75GPIII kanonnen (Lt H. Debacker)

II Groep
(Majoor L. Verhaegen)
4de batterij van 4 x C75GPIII kanonnen (Kapt J. Marsily)
5de batterij van 4 x C75GPIII kanonnen (Lt P. Cesar)
6de batterij van 4 x C75GPIII kanonnen (Lt P. Domaige)

III Groep
(Majoor J. Maindiaux)
7de batterij van 4 x Ob105GP houwitsers (Lt J. Simonet)
8ste batterij van 4 x Ob105GP houwitsers (Lt P. De Stobbeleir)
9de batterij van 4 x Ob105GP houwitsers (Lt C. Faveriau)

IV Groep
(Majoor H. Coulon)
10de batterij van 4 x Ob105GP houwitsers (OLt M. De Grave)
11de batterij van 4 x Ob105GP houwitsers (Cdt G. De Burlet)
12de batterij van 4 x Ob105GP houwitsers (Kapt T. Fallon)

Stafbatterij
(Luitenant F. Paquot)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen
10mei.jpg
19A Latil M2TL6-05.jpg
Latil M2TL6 met een aanhangwagen type Stevens. Elke batterij beschikte over zo'n aanhangwagen voor het schootsbureel.
Het 19A vormt de korpsartillerie van het Cavaleriekorps en wordt op 26 augustus 1939 gemobiliseerd. De staf en de IVde Groep verzamelen te Leuven, de Iste Groep te Heverlee, de IIde Groep te Blanden en de IIIde Groep te Bertem. Op 10 mei 1940 staat het regiment verspreid opgesteld en zijn de verschillende groepen aangehecht bij de formaties van het cavaleriekorps:
  • de Iste groep staat op stellingen aan de Belgisch-Nederlandse grens aan de het Verbindingskanaal Schelde-Maas. De commandopost is ontplooid te As. De 1ste en 3de batterijen staan in de buurt van Opoeteren. De 2de batterij heeft haar stellingen nabij Eisden. De groep is aangehecht bij het 1JP dat deel uitmaakt van de Groepering Ninitte.
  • de IIde groep bevindt zich ten zuiden van Hasselt en heeft zijn commandopost te Trekschuren nabij Rapertingen. De 4de batterij staat opgesteld te Trekschuren. De 5de en 6de batterij zijn ontplooid rond Rapertingen. De groep levert vuursteun aan de 1ste infanteriedivisie en staat onder het bevel van het 1A.
  • de IIIde groep ligt eveneens aan de Belgisch-Nederlandse grens, achter het Limburgse deel van het Kempisch Kanaal, en staat eveneens onder het bevel van de Groepering Ninitte. De groep heeft zijn commandopost te Gruitrode. De 7de batterij ondersteunt het 2G vanop de Gerkenberg te Bree. De 8ste en 9de batterij leveren vuursteun aan het 1Cy van op hun stellingen te respectievelijk Linden en Kleine-Brogel.
  • de IVde groep bevindt zich in het centrale deel van de Ardennen en is gedetacheerd bij de Groepering K aan de oevers van de Outhre. De groep ondersteunt er het 2JP die de ondersector van Petit-Han tot Comblain-au-Pont van ontvangststelling Hoyoux-Ourthe bemannen. De 10de batterij staat opgesteld te Longueville. De 11de batterij staat meer naar het noorden nabij Ouffet en 12de is ontplooid rond het dorp Houmart. De stukken van deze laatste batterij bewaken Barvaux.
  • De staf van het regiment tenslotte heeft zijn kantonnementen te Sint-Truiden en zal zijn commandopost opstellen op kasteel Mellaerts op de baan van Sint-Truiden naar Tienen.

Tijdens de ganse campagne zullen de verscheidene groepen in hoofdzaak onafhankelijk van elkaar optreden.

Staf/19A
De staf verplaatst zich naar een nieuwe commandopost in kasteel De Menten de Horne op de baan van Sint-Truiden naar Herk-de-Stad en stelt zich in verbinding met het Cavaleriekorps dat een vooruitgeschoven commandopost te Hasselt geopend heeft. Kolonel Snoy is op dat ogenblik met permissie en vervoegt het regiment rond 06u30.

I/19A
De groep maakt al snel melding van talrijke overviegende Duitse toestellen en laat weten dat Eisden gebombardeerd werd. De 2de batterij open het vuur op aanvraag van de grensbunkers van Berg en Grevenbicht. Ook de 3de batterij komt tussenbeide. De obersvatieploeg van de 1ste batterij kan de gevechten op Nederlands grondgebied waarnemen. De Duitse troepen bereiken rond 10u30 de Belgische linies in de ondersector van het 1JP van het Verbindingskanaal. Om 15u00 krijgen de eenheden op het Verbindingskanaal het bevel tot de aftocht. De groep verlaat zijn stellingen en trekt terug via As en Genk naar de vaste brug over het Albertkanaal te Diepenbeek en de Algrain brug van onze genie te Hasselt. Rond 20u00 is de groep opnieuw ontplooid te Sint-Lambrechts-Herk.

II/19A
De groep komt niet in actie en bemant zijn stellingen.

III/19A
Ook de IIIde groep raakt al snel bij de gevechten betrokken. Tijdens de voormiddag worden de kanaalbruggen op het Verbindingskanaal Maas-Schelde in de ondersectoren van het 2G en 1Cy vernield. Het 2G maakt contact met de vijand rond 15u15. Rond die tijd verlaat de IIIde groep zijn stellingen en keert via Helchteren, Houthalen, Zolder terug naar het Albertkanaal dat overgestoken wordt via de brug van Stokrooie. De groep neemt nieuwe schootsstellingen in te Stevoort. De Iste en de IIIde groep worden vervolgens onder het bevel geplaatst van de 1ste infanteriedivisie die na de Duitse doorbraak rond Maastricht een dwarsstelling zal uitbouwen tussen Diepenbeek, Kortessem en Wellen. Er wordt front gemaakt naar het oosten.

IV/19A
De groep maakt melding van overvliegende Duitse toestellen, maar komt verder niet in actie.
11mei.jpg
Artillerie_Cavaleriekorps_Band.jpg
Muziekensemble van de artillerie van het cavaleriekorps net voor de mobilisatie van augustus 1939.
Staf/19A
Tijdens de nacht worden de bruggen over het Albertkanaal in de zone van het Cavaleriekorps vernield. Sint-Truiden wordt door de vijand gebombardeerd en de Duitsers nemen Tongeren in. De staf van het Cavaleriekorps verlaat zijn vooruitgeschoven commandopost te Hasselt en verhuist naar het gehucht Blanklaar nabij Lummen.

I/19A en III/19A
De beide groepen worden ingezet bij de verdediging van de dwarsstelling op het Albertkanaal van Diepenbeek over Kortessem tot Wellen. Commandant van Nerom krijgt het bevel over de tijdelijke Groepering Noord die met de 1ste, 2de, 7de en 8ste batterijen vanuit Crijt nabij Diepenbeek zal vuren. Majoor Maindiaux beveelt de Groepering Zuid met de 3de batterij te Kortessem en de 9de batterij te Wimmertingen. Rond het middaguur worden Duitse pantsers gesignaleerd te Bilzen, Tongeren en Vliermaal. Kort na de middag breken de eerste gevechten uit op de dwarsstelling. Ook het 8A ontplooit twee groepen op de dwarsstelling. De groepen komen in actie en verlaten de dwarsstelling aan het eind van de dag om zich naar de westelijke oever van de Gete terug te trekken. De groepen worden naar Kersbeek-Miskom en Meensel-Kiezegem gezonden.

II/19A
De groep blijft nog de ganse dag op post en krijgt om 18u30 een route voor de aftocht toegewezen: via Sint-Lambrechts-Hert, Stevoort, Herk-de-Stad, Halen en Loksbergen wordt de IIde groep naar kantonnementen in Waanrode gestuurd. De kolonne vertrekt een uur later.

IV/19A
Bij de IVde groep komt de 1ste Divisie Ardeense Jagers aan op de ontvangststelling aan de Ourthe en de Hoyoux. Tijdens de namiddag worden de bruggen over de Ourthe opgeblazen door de Belgische genie. De 11de batterij voert enkele vuuropdrachten uit. Net voor het vallen van de avond vetrekt de groep via Jenneret, Ouffet, Warzée en Barsé naar de Maas. Via de brug van Engis rijdt de kolonne de rivier over. De bruggen over de Maas worden bij de doortocht van de groep vernield en enkele vrachtwagens blijven achter op de rechteroever zonder enige uitweg. De groep komt aan te Anthée nabij Hoei waar de stukken zonder camouflage opgesteld worden.
12mei.jpg
19A_Sdt_Dupaix (1).jpg
Auguste Dupaix (tweede van links) met zijn makkers uit Leuven bij een C75GPIII kanon.
Staf/19A
Nu het veldleger zich terugtrekt van het Albertkanaal naar de K.W. Stelling zal het cavaleriekorps gebruikt worden om langsheen de Demer en de Gete een tijdelijke verdedingslinie op te werpen om de aftocht in goede orde te laten verlopen. De staf van het cavaleriekorps vertrekt tijdens de vroege ochtend naar Sint-Joris-Winge. Het commando van het 19A installeert zich te Lubbeek. De drie eerste groepen van het 19A worden de Demer en de Gete overgestuurd en houden vervolgens halt om ingezet te worden bij de afstoppingsactie van de cavalerie langsheen deze beide rivieren.

I/19A
De Iste groep heeft rond 07u00 te Kersbeek-Miskom nieuwe kantonnementen ingenomen. Samen met de I/18A wordt een tijdelijke groepering gevormd die vuursteun zal leveren aan de 2de cavaleriedivisie. De kanonnen van de groep worden rond 19u00 te Neerlinter opgesteld.

II/19A
De groep kantonneert te Waanrode en wordt even na de middag aangehecht bij de Groepering Ninitte die aan de dwarsstelling van de Winterbeek slag zal leveren. De 4de batterij wordt te Engsbergen opgesteld. De 5de en 6de batterijen ontplooien te Klein-Vorst.

III/19A
De groep meldt om 09u30 dat nieuwe kantonnementen te Molenbeek-Wersbeek ingenomen werden. Rond 19u00 vertrekken de batterijen via de Tiensesteenweg naar Boeslinter. Vervolgens wordt oostwaarts verder gereden via Dries tot op de Gelberg waar de kanonnen een tweetal uur laten worden ontplooid.

IV/19A
De IVde groep reist verder richting Namen. Te Bierwart wordt de kolonne door de Luftwaffe aangevallen. De kolonne arriveert rond 08u30 te Temploux en houdt hier enkele uren halt. Tenslotte wordt rond 17u15 een wachtpositie ingenomen in een stuk bos nabij Beuzet. Omstreeks 20u00 krijgt de 12de batterij de opdracht om zich te ontplooien en vuursteun te leveren aan het nabije 2ChA. Een uur later is de batterij klaar tot vuren.
13mei.jpg
19A_Sdt_Dupaix (2).jpg Staf/19A
Kolonel Snoy en zijn staf brengen de dag door op de commandopost van de cavaleriedivisie te Lubbeek.

I/19A en III/19A
De staf van de 2de cavaleriedivisie heeft tijdens de nacht zijn vuurplan voor de komende afstoppingsactie aan de Demer/Gete-Stelling afgewerkt. De divisieartillerie van de 18A zal versterkt worden met de Iste, IIde en IIIde groep van het 1A en de Iste en IIIde groep van het 19A en het beschikbare geschut zal als volgt opgesteld worden:
  • de I/18A en III/1A komen onder het bevel te staan van de III/1A en zullen vuursteun leveren aan de Ondersector Zuid tussen Tienen en Drieslinter van op posities rond Sint-Margriete-Houtem
  • de II/18A krijgt de II/1A onder haar bevel en dekt de Ondersector Noord die van Drieslinter tot Halen loopt van op stellingen te Loksbergen (5de en 6de batterij 18A), Blekkom (II/1A) en Ransbergen (4de batterij 18A)
  • de I/19A, III/19A en IV/1A vormden de algemene steungroepering van de divisie onder bevel van de III/19A en staan respectievelijk te Neerlinter, Gelsberg en Kortenaken

Halen wordt die ochtend een eerste keer aangevallen en ook te Tienen komt het al snel tot treffens met de vijand. Hoewel de cavaleristen met behulp van de vliegende kanonniers te vijand aanvankelijk kunnen afhouden, neemt de Duitse druk gestaag toe. Halen wordt na 15u00 opnieuw aangevallen en in het zuiden tracht de vijand rond Tienen naar Hoegaarden door te stoten en alzo de Demer/Gete-Stelling te omsingelen. In loop van de vooravond volgt dan ook het bevel tot de terugtocht. Het met paarden uitgeruste 1A zal het eerst wegtrekken. Na het vallen van de duisternis zullen ook het gemotoriseerde regimenten 18A en 19A hun stellingen opbreken en richting Leuven wegtrekken.

De I/19A verlaat Neerlinter rond 22u00 en rijdt via Bunsbeek, Bekkevoort en Sint-Joris-Winge richting Kessel-Lo. De route van de III/19A loopt via Dries, Ransberg, Waanrode naar Bekkevoort.

II/19A
De IIde groep levert vuursteun aan het 2de Gidsen en het 1ste Carabiniers bij hun afstoppingsactie aan de dwarsstelling van de Winterbeek. Deze stelling moet de Demer/Gete-stelling met het Albertkanaal verbinden. De Duitsers moeten er dringend afgeremd worden nadat dezen op diverse plaatsen over het Albertkanaal raakten en de veilige terugtrekking naar de K.W. Stelling bedreigen. De kanonnen van de 4de en 5de batterij worden nabij Engsberg opgesteld. De 6de batterij heeft zijn schootposities te Klein-Vorst. Vanaf 13u00 wordt er gevuurd. Aan het eind van de dag vertrekt ook deze groep naar de K.W. Stelling.

IV/19A
De IV/19A wordt doorgestuurd naar het westen worden en trekt verder richting zuidrand van Brussel. Verschillende detachementen die de colonne hebben moeten verlaten door panne of navigatiefouten kunnen de groep opnieuw inhalen. De tocht loopt over Meux, Grand-Leez, Chastre en Villeroux tot in het dorpje Bousval in Waals-Brabant.
14mei.jpg
19A_Brugberg_KesselLo.jpg
De Brugberg te Kessel-Lo met achter de prikkeldraadversperring de uitgebrande Latil trekker van 19A.

Staf/19A
Samen met de staf van het cavaleriekorps verplaatst het commando van het 19A zich tijdens de nacht van 13 op 14 mei van Lubbeek naar Eppegem. De marsroute loopt over Leuven, Herent, Buken, Boortmeerbeek, Mechelen en Zemst. De stafgroep komt omstreeks 02u00 op zijn bestemming aan. De eerste drie groepen trekken zich terug van de Demer/Gete-stelling en stellen zich in veiligheid achter de K.W. Stelling.

I/19A
Omstreeks 02u00 rijdt een konvooi van de I/19A de helling af nabij de spoorwegbrug over de Dietsesteenweg in het gehucht Blauwput op de grens van Kessel-Lo en Leuven. De spoorwegbrug wordt op dat ogenblik bewaakt door een detachement van de A compagnie van het Britse 2nd Royal Ulster Rifles. De brug is ondermijnd en de Diestesteenweg wordt gedeeltelijk afgesloten door Friese ruiters en een versperring met landmijnen.

Een van de eerste voertuigen van de colonne van het 19A, een Latil artillerietrekker met een munitiecaisson en het tweede stuk van de 1ste Batterij, rijdt bij het kruisen van een Britse wegversperring over een klaarliggende mijn. Een verschrikkelijke ontploffing volgt en het voertuig vat onmiddellijk vuur. In de daarop volgende brand explodeert de volledige munitielading in de caisson. Wm Gregoire en de Soldaten Aerts, Broos, Brugghemans, Van Hoof, Verbiest en Verryt komen om bij dit incident.

De Dieststesteenweg is onderbroken en de rest van de colonne moet via de Tiensepoort omrijden. De groep zal na een tocht via Leuven en Kortenberg het dorp Perk bereiken. Hier wordt halt gehouden tot 15u00 waarna de groep via Vilvoorde, Grimbergen en Meisse het dorp Sint-Brixius-Rode bereikt. De groep brengt hier de nacht door.

II/19A
De marsroute naar de K.W. Stelling loopt over Averbode en Begijnendijk tot Nekkerspoel. Na een halte van enkele uren wordt ook deze groep het Kanaal van Willebroek overgestuurd. Via Hombeek en Kapelle-op-den-Bos trekt de groep tijdens de namiddag naar Ipsvoorde. De manschappen worden rond middernacht uiteindelijk ingekwartierd te Steenhuffel.

III/19A
De groep passeert Bekkervoort en zet zijn tocht verder naar Wezemaal, Rotselaar, Mechelen, Eppegem en Grimbergen om in Humbeek halt te houden. Rondom 15u00 wordt ook deze groep verder gestuurd. De rest van de etappe gaat via Wolvertem en Nieuwenrode tot in Impde. De manschappen worden verdeeld over deze drie gemeenten.

IV/19A
De groep rijdt rondom 05u00 het dorp Baisy-Thy binnen. Aan het eind van de dag wordt de mars hervat: via Loupoigne, Fontenay en Bois-Seigneur wordt Kasteelbrakel bereikt.
15mei.jpg
19A_Brugberg_Kessel-Lo.jpg
De Latil trekker zou tot augustus 1940 blijven staan. Foto van 29 mei 1940
Staf/19A
Het cavaleriekorps hergroepeert in het ruime gebied ten noorden van de hoofdstad. Tijdens de nacht van 15 op 16 mei zal de korpsstaf naar Aalst afreizen via een route die over Wolvertem, Merchtem en Erembodegem zal lopen. De eerste drie groepen van het regiment zullen nu samen optreden. De staf van het 19A vertrekt bij valavond naar Lokeren.

I/19A, II/19A en III/19A
De drie groepen vertrekken vanaf 19u00 naar het westen en bereiken Schoonaarde aan de Schelde na een tocht via Aalst.

IV/19A
De groep rijdt rondom 04u00 de gemeente Kasteelbrakel binnen en houdt hier halt voor de rest van de dag. Om 18u00 gaan de artilleurs weer op weg. De nieuwe bestemming wordt Steenhuize. Deze etappe zal over Clabecq, Tubize, Mussain, Heikruis, Ter Linden, Tollembeek, Galmaarden, Grimminge en Idegem lopen.
16mei.jpg
19A_Sdt_Dupaix (4).jpg
Auguste Dupaix (derde van links) bij een Latil M2TL6 trekker.
Staf/19A
Zowel de staf van het 19A als van het cavaleriekorps bevinden zich nu te Lokeren. Ook de staf van het 17A komt aan in deze stad. De cavaleristen zullen de terugtocht van het veldleger van de K.W. Stelling naar de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde te dekken door zich in het Waasland te ontplooien. Aan het eind van de dag trekt het hoofdkwartier van het cavaleriekorps zich met de staf van het 19A terug naar kasteel Crabbegracht te Destelbergen.

I/19A
De groep wacht af te Schoonaarde en wordt aangehecht bij het 1G dat langs de Durme en de Moervaart zal opgesteld worden. De batterijen worden rond Eksaarde in stelling gebracht.

II/19A
De IIde groep wordt in steun geplaatst van de 1ste Divisie Ardeense Jagers die op de Dender tussen Aalst en Dendermonde zullen ontplooien om de aftocht van het veldleger te dekken. De groep verlaat Schoonaarde om 22u00 en komt twee uur later aan te Serskamp.

III/19A
Om 23u00 vertrekt de groep naar Zaffelare om het 3L te gaan ondersteunen op de Moervaart. Tijdens de nacht stelt de 7de batterij zich op de Lochristi. De 8ste ontplooit te Ruilare. De staf en de 9de batterij nemen positie in te Zaffelare.

IV/19A
De groep is om 04u30 aangekomen te Steenhuize en krijgt om 13u00 het bevel om naar Melle verder te rijden. Deze opdracht wordt evenwel geannuleerd. Om 23u00 tenslotte vetrekt ook de IVde groep naar Serskamp. De marsroute loopt over Leeuwergem, Oombergen en Westrem.
17mei.jpg
19A_Sdt_Dupaix (5).jpg
Ook het 19A gebruikte verschillende opgeëiste burgervoertuigen, waaronder deze stafauto.
Staf/19A

De staf blijft gestationeerd te Destelbergen. Het cavaleriekorps zal zich aan het eind van de dag naar Zeeland begeven om er de Franse 21ème Division d'Infanterie af te lossen. Rond 21u00 vertrekt de staf naar Maldegem.

I/19A
De eerste groep heeft zich ontplooid te Eksaarde in de ondersector van het 3L. Aan het eind van de dag trekken de lansiers weg uit het Waasland. Het 3L gaat naar Axel. De I/19A maakt zich klaar voor een verplaatsing naar de ondersector Ossenisse-Walsoorden die door het 1Cy zal bezet worden.

II/19A
Samen met de II/17A is de IIde groep in steun geplaatst van de 1ste Divisie Ardeense Jagers. De groep wordt om 21u00 aan het 3ChA toegewezen en verhuist zijn stellingen naar Hofstade bij Aalst.

III/19A
De groep werkt nog steeds ten voordele van het 1G en staat opgesteld te Zaffelare. Ook deze opdracht eindigt tijdens de avond. De groep zal het 3Cy te Terneuzen gaan ondersteunen en vertrekt naar Axel en Koewacht in Nederland.

IV/19A
De groep neemt kantonnementen in te Serskamp voor een rustperiode. Een aantal vrachtwagens worden in ontvangst genomen om het verloren materieel te vervangen.
18mei.jpg
Staf/19A
De aftocht uit Antwerpen is voltooid en de Scheldebruggen worden opgeblazen door de genie. Het cavaleriekorps voert die dag verdere acties uit in het Waasland en trekt vervolgens Zeeland binnen. De bagagecolonne van de staf wordt doorgestuurd naar Maldegem.

I/19A
De Iste groep verlaat Eksaarde en trekt naar het Nederlandse Scheldedorpje Groenenijk. De groep zal steun leveren aan het 1Cy dat te Ossenisse en Walsoorden in stelling is gegaan. Om 18u00 wordt de groep, met uitzondering van de 3de batterij, naar Beveren-Waas gestuurd om een tijdelijke groepering te vormen met de IV/19A en het 4L te steunen bij de gevechten rond Zwijdrecht.

II/19A
Van op zijn nieuwe stellingen te Hofstade vuurt de groep ten voordele van het 3ChA dat de Duitsers rond Aalst tracht tegen te houden.

III/19A
Om 10u00 verlaat de groep Zaffelare om naar het Nederlandse Axel te rijden. De groep wordt aangehecht bij het 3Cy dat tussen Terneuzen en Ossenisse ontplooid wordt. De 7de batterij gaat ten zuiden van Terneuzen in stelling, de 8ste batterij te Othene en de 9de batterij te Zaamslag.

IV/19A
De groep verlaat Serskamp om 16u00 en neemt een nieuwe schootsstelling in te Beveren-Waas. De batterijen komen rond middernacht aan. De Duitsers bereiken die dag de stad Antwerpen en maken aanstalten om bij Zwijndrecht de Schelde over te steken. Onder dreiging van het Duitse luchtoverwicht wordt nabij elke batterij een ondergrondse schuilplaats gegraven.
19mei.jpg
Staf/19A
Het commando van het cavaleriekorps vertrekt rond 19u30 naar Zuiddorpe in Nederland. Na een oponthoud van enkele uren verlaat de staf rond 23u00 de provincie Zeeland om zich in Maldegem te gaan vestigen.

I/19A en IV/19A
De 2de en 3de batterij van de I/19A en de ganse IV/19A leveren vuursteun aan de Lansiers bij de afstoppingsactie van onze cavalerie te Zwijndrecht. De beide groepen van het 19A verschieten bijzonder veel munitie en richten zich daarbij eveneens op de Duitse genisten die trachten een brug te bouwen over de Schelde. De Belgische artillerieposities worden die dag ettelijke keren vanuit de Lucht gemitrailleerd en gebombardeerd. Hierbij vallen enkele slachtoffers. Na de gevechten trekken beide groepen zich samen met de cavalerie terug doorheen Zeeland naar het westen.

De 1ste batterij blijft de ganse dag op post aan de Scheldeoever achter de linies van het 1Cy.

Aan het eind van de dag wordt de ganse Iste groep verenigd op de westelijke oever van het Kanaal Gent-Terneuzen te Phillipine. De IVde groep volgt een gelijkaarige route en kantonneert te Watervliet.

II/19A
De groep blijft tot 11u00 te Hofstade en rijdt vervolgens via Erpe, Zonnegem en Sint-Lievens-Houtem naar Bavegem. Achter de artilleristen trekken de Ardeense Jagers zich stapsgewijs terug naar het Bruggenhoofd Gent. Rond 16u00 gaan de kanonnen in stelling te Schoot om de laatste fase van deze aftocht te dekken. Vier uur later is de terugtocht van de Ardeense Jagers met succes voltooid en gaat de II/19A via Westrem, Kwatrecht en Melle richting Gontrode.

III/19A
De batterijen blijven op hun posities. Tijdens de late namiddag worden nieuwe posities verkend op de westelijke oever van het Kanaal Gent-Terneuzen te Boerengat, even ten westen van Terneuzen. De groep vertrekt naar deze nieuwe stellingen rond 22u00. De 7de batterij ontplooit te De Knol. De 8ste en 9de batterij in Hoek. De groep ondersteunt het 3Cy.
20mei.jpg
Staf/1A
Het cavaleriekorps heeft zich geïnstalleerd te Maldegem, in kasteel Rotsaer op de baan naar Brugge.

Het 19A verneemt dat er twee instructiebatterijen van het 34A overgeheveld zullen worden naar het regiment. Het 34A maakt deel uit van het Versterkings- en Opleidingscentrum van de Artillerie. Met uitzondering van twee batterijen werden de meeste formaties van dit organisme naar Franrkijk. De beide batterijen die in ons land gebleven zijn, worden naar het 19A overgeplaatst en zullen er de 13de en 14de batterij vormen van dit regiment. Kolonel Bégault, bevelhebber van het 34A, wordt adjunct van het 19A.

I/19A
De Iste groep is onderweg naar Beveren-Waas. De groep wordt vervolgens naar Hoek en Mauritsfort gestuurd om een schootsstellingen in de nemen ten behoeve van het 1Cy.

II/19A
Na de aftocht uit de actiezone van de Ardeense Jagers ten westen van de Dender, arriveert de IIde groep rond 04u00 in De Pinte. De groep gaat in rust.

III/19A
De groep blijft op post om het 3Cy te ondersteunen. De 7de batterij wordt naar Het Paradijs verplaatst.

IV/19A
De IVde groep trekt naar Watervliet en wordt na de middag te Ijzendijke ingekwartierd.
21mei.jpg
Staf/19A
De posities blijven ongewijzigd te Maldegem.

I/19A
Het geschut is ontplooid te Hoek en Mauritsfort en de groep staat in verbinding met het 1Cy.

II/19A
De manschappen rusten uit. Tijdens de dag worden nieuwe schootsstellingen te De Pinte verkend. De groep wordt hier samen met de I/4LA en de II/17A in steun geplaatst van de 1ste Divisie Ardeense Jagers die de aftocht uit Gent zullen helpen dekken.

III/19A
De 7de batterij wordt ontdekt en krijgt rond 06u00 een reeks Duitse obussen van zwaar kaliber op zijn stellingen. Ook nabij de 8ste batterij komen enkele granaten neer. De commandopost van de IIIde groep wordt tijdens de avond verschoven een nieuwe standplaats op zo'n halve kilometer ten noorden van het dorp Boerengat.

IV/19A
De groep kantonneert te Ijzendijke. Dit dorp wordt omstreeks 11u00 verlaten met bestemming Philippine. De IVde groep neemt stellingen in ten noorden van dit dorp om er Duitse posities in Walcheren te bestoken.
22mei.jpg
Staf/19A
Tijdens de nacht van 21 op 22 mei zoekt het hoofdkwartier van de cavaleriedivisie een nieuwe standplaats op in de zusterschool van het dorpje Bentille.

I/19A
Tijdens de nacht van 21 op 22 mei verlaat de Iste groep de ondersector van het 1Cy om zich ter beschikking te stellen van de 2de cavaleriedivisie. De kanonnen zullen ontplooid worden in de ondersector van het 1JP, 2JP en 1L die de Scheldeoever bewaken van Breskens tot Hoofdplaat tegen een Duitse inval van op de noordelijke Scheldeoever. Er volgt echter even later een tegenbevel: de groep moet zo snel mogelijk naar het zuiden van Vlaanderen rijden om het front aan de Leie te vervoegen. De bestemming van deze lange verplaatsing wordt Sint-Eloois-Winkel. De kanonnen worden uiteindelijk in Moorsele ontplooid ter ondersteuning van het 4Li dat nog maar net aan de oever van de Leie heeft post gevat. De 19A moet vuursteun leveren in afwachting van de komst van de artillerie van de 1ste infanteriedivisie.

II/19A
De kanonnen zijn rond 03u00 klaar tot vuren op de nieuwe stellingen te De Pinte. Bij de gevechten die dag vallen drie doden en vier gewonden.

III/19A
De batterijen blijven te Hoek. Er wordt onder meer op Zaamslag en Othene gevuurd. De posities worden rond het middaguur verlaten met als nieuwe bestemming Gullegem. De lange tocht loopt over Boekhoute, Basseveld, Kaprijke, Lembeke, Eeklo, Ursel, Aalter, Tielt, Meulebeke, Ingelmunster en Izegem. De kolonne komt aan rond 21u00. Drie uur later zijn de batterijen klaar tot vuren.

IV/19A
Ook de IVde groep wordt naar het Leie-front gestuurd. De eenheid verlaat Philippine op het middaguur en komt na een tocht van ettelijke uren aan te Heule nabij Kortrijk. Het geschut wordt in steun gegeven van het 24Li dat te Kortrijk ontplooit. De batterijen zijn rond middernacht klaar tot vuren.
23mei.jpg
I/19A
Wanneer het 1ste Regiment Artillerie de Leie bereikt om zijn 1ste infanteriedivisie opnieuw te vervoegen, wordt het 19A afgelost. De colonne van de I/19A verlaat Moorsele en rijdt via Izegem, Knesselare en Maldegem naar Aardenburg om er zich bij de 1ste cavaleriedivisie te voegen. Na een tweede tocht dwars door Vlaanderen worden de vuurmonden uiteindelijk te Biervliet in stelling gebracht. De commandopost trekt naar de staf van het 1JP te Maagd van Gent.

II/19A
In de sector van de 1ste Divisie Ardeense Jagers worden de 4de en 5de batterijen ontdekt door de vijandelijke artillerie. Bovendien krijgen de kanonniers ook enkele luchtaanvallen te verwerken. De Ardeense Jagers zijn de vorige dag in stelling gegaan langsheen de Schelde-oever tussen Zwijnaarde en Eke om de aftocht van de laatste troepen uit het Bruggenhoofd Gent te dekken. Van noord naar zuid zijn het 1ChA, 2ChA en 3ChA opgesteld. Op 23 mei wordt deze sector aangesloten op de stellingen van het 44Li te Gent en ook naar het zuiden toe vervolledigd door de dwarsstelling tussen de Schelde en de Leie bemand door de 5de infanteriedivisie. Er wordt vrij snel contact gemaakt met de vijand, maar het komt niet tot een echt gevecht. De aftocht naar de Leie kan veilig gerealiseerd worden.

De 1ste Divisie Ardeense Jagers verlaat de Schelde vanaf 21u00 en richt zich op Vinkt, Bellem en Lotenhulle waar de divisie in reserve wordt geplaatst. De manschappen van de II/19A rijden naar Poesele via Landegem, Hansbeke, Bellem, Aalter, Lotenhulle, Vinkt en Nevele. De voertuigen van de staf worden tijdens de tocht korttijdig gemitrailleerd door de Luftwaffe.

III/19A
Ook de IIIde groep wordt afgelost door het 1A en keert terug naar Zeeland. Via Maldegem wordt noordwaarts gereden. De colonne bereikt Aardenburg.

IV/19A
De IVde groep wacht af te Heule en vertrekt na de aankomst van het 1A, het organieke artillerieregiment van de 1ste divisie. Na aankomst van deze eenheid verlaat de IV/19A het Leiefront om via Izegem, Knesselare en Maldegem terug tot in Aardenburg te rijden.
24mei.jpg
I/19A
Van uit Bierviet wordt gevuurd ten voordele van het 1JP. Eén vuurmond van de groep wordt naar het oosten gekeerd en neemt Sas-van-Gent onder vuur.

II/19A
De IIde groep rust uit in zijn kantonnementen te Poesele. Om 21u00 gaat de eenheid in stand-by voor een mogelijke nieuwe verplaatsing.

III/19A
Te Aardenburg worden de verdere gebeurtenissen afgewacht. Rond 02u00 vertrekt de groep naar Retranchement. Drie uur later komt de kolonne aan. In afwachting van de komst van het 4L worden de kanonnen te Hazegras opgesteld. Omstreeks 11u00 voert de groep een stellingswissel uit en stelt zich op ten noorden van Het Zoute. De commandopost blijft te Hazegras.

IV/19A
De kanonnen worden ontplooid op de noordelijke oever van het Leopoldkanaal. De groepsstaf instaleert zich op de commandopost van het 1Cy te Sint-Jan-in-Eremo. De 10de en 11de batterijen ontplooien te Sint-Margriete om steun te leveren aan dit zelfde regiment. De 12de batterij stelt zich op in het Nederlandse dorpje Sint-Kruis en zal vuren ten voordele van het 3Cy. Er wordt onder meer op doelen de Bassevelde en Kaprijke gevuurd. Tijdens de nacht van 24 op 25 mei wordt het vuur verlegd naar de zuidrand van Sint-Jan-in-Eremo.
25mei.jpg
Staf/19A
De staf staat nog steeds te Sint-Anna-ter-Muiden, samen met het hoofdkwartier van het Cavaleriekorps.

I/19A
De eerste groep bevindt zich in steun bij het 2G die stelling ingenomen hebben tussen Sluis en Sint-Pietersdijk in Zeeuws Vlaanderen.

II/19A
Te Poesele wordt rond 11u00 wordt alarm gegeven. De 4de infanteriedivisie werd aangevallen ter hoogte van Meigem op het Afleidingskanaal van de Leie en het Belgische front is er ingestort door de massale overgave van het 15Li. De vijand tracht zijn bruggenhoofd te vergroten met een opmars richting Vinkt en de 1ste Divisie Ardeense Jagers is in de bres geworpen. Tijdens de nacht van 24 op 25 mei zal een tegenaanval ondernomen worden die ondersteund moet worden door het 8A, de II/19A, twee groepen van het 12A en 24A. De II/19A wordt naar Lotenhulle bevolen.

III/19A
Het geschut waakt nabij Het Zoute. Er wordt niet gevuurd. Tijdens de nacht van 24 op 25 mei wordt Knokke gebombardeerd door de Luftwaffe.

IV/19A
De IVde groep laat zijn 12de batterij op Sint-Laureins vuren. Ook de 10de en de 11de batterijen zijn voortdurend in actie en bestoken de Duitse troepen die parallel met het Leopoldskanaal oprukken naar de Belgische stellingen aan het Afleidingskanaal van de Leie rond Eeklo. De posities van de 12de batterij worden rond de middag ontdekt en onder vuur genomen door vijandelijke vliegtuigen. Er valt een dode. Aan het eind van de dag wordt de groep teruggetrokken. Via Aardenburg wordt er opnieuw ons land ingereden. De colonne komt aan te Hoorn.
26mei.jpg
I/19A
De groep blijft aanvangkelijk nog opgegesteld in de ondersector Sluis.

Die dag bereiken de gevechten ook de centrale sector van het Afleidingskanaal van de Leie. De vijand steekt rond 16u00 de waterweg over op twee punten nabij Balgerhoeke en Ronse. Rond 19u30 stort de stelling van het 23Li in. Ook het 7J wordt aan het kanaal verdreven. Terwijl alle Belgische eenheden teruggetrokken worden van het Afleidingskanaal en zich opnieuw proberen te organiseren op de lijn Stroburg-Maldegem-Oostwinkel, wordt een allerlaatste reserve samengesteld. Ze wordt nog steeds bevolen door Kolonel Morel de Westgaver. Deze groepering bestaat uit:
  • het 1Cy met een compagnie T13A tankjagers
  • het 4Cy
  • het 1JP, waarvan nog twee pelotons motorwielrijders en een klein eskadron met drie T13's en één T15 overblijven
  • de I groep van 19A, met drie batterijen, elk met vier kanonnen C75GP (grote dracht van 11 km).

De eerste groep verlaat dan ook Zeeuws-Vlaanderen. De groepering zal in reserve worden gehouden te Maria-Aalter om zo tussenbeide te kunnen komen in de sector van de 18de infanteriedivisie of van de 12de infanteriedivisie.

II/19A
Het geschut is te Lotenhulle in stelling gebracht. Rond 04u00 lanceert het 3ChA een tegenaanval in de richting van de Poekebeek die Vinkt en Nevele van de vijand moet zuiveren, Het dorp Vinkt wordt terug volledig ingenomen door de Belgen. De II/19A ondersteunt de gevechten rond Vinkt tot ongeveer 22u30 en verlaat vervolgens het actiegebied om zich naar Ruiselede te verplaatsen.

III/19A
De groep ondersteunt het 1G in de ondersector Retranchement van de ontvangststelling die ingericht wordt bij de terugtocht van de Carabiniers-Cyclisten van het Leopoldkanaal.

IV/19A
Aanvankelijk wordt de groep ingezet ten voordele van het 3Cy die bij de aftocht van het Leopoldkanaal de ondersector Middelburg bewaken. De IVde groep verplaatst zich aan het eind van de dag naar Brugge.
27mei.jpg
I/19A
De Iste groep ontplooit zich nabij Knesselare en voert vuuropdrachten uit ten behoeve van de Cyclisten en de Jagers te Paard van de tijdelijk samengestelde Groepering Morel die aldaar een Duitse doorbraak weet af te remmen en er een plaatselijk succes kan behalen. Zo'n 150 Duitsers worden gevangen genomen en hun opmars wordt even gestopt.

II/19A
De 4de en 5de batterijen zijn ontplooit te Schuifferskapelle. De 6de batterij staat nu te Ruiselede. Het bagageechelon wordt opgesteld aan de Veldkapellestraat op het grondgebied van Wingene. De vrachtwagens worden hier ontdekt en beschoten door Duitse vliegtuigen. Er vallen een zestal gewonden. Aan het eind van de dag vertrekt de groep naar Veldegem nabij Torhout. De manschappen worden ingekwartierd.

IV/19A
De IVde groep bevindt zich die dag te Sint-Andries nabij Brugge
28mei.jpg
Staf/19A
De regimentstaf verplaatst zich na de overgave samen met het hoofdkwartier van het cavaleriekorps naar De Haan. Hier wordt opnieuw contact gezocht met de groepen van het 19A. Alle vertrouwelijke documenten worden verbrand in afwachting van de komst van de vijand De eerste Duitse troepen komen pas aan het eind van de dag aan in het kuststadje en beveelt aan alle Belgische troepen om opnieuw het binnenland in te trekken. De staf verhuist 's anderendaags samen met de III/19A, IV/19A en I/34A naar Eeklo. De 3de batterij van het 17A vervoegt deze groepering. De bewapening wordt afgeleverd te Lembeke. Op 31 mei wordt Hamme bereikt. De manschappen bereiken het verzamelkamp van Brasschaat op 2 juni. Hier worden troep en officieren gescheiden. De officieren worden te Kalmthout in goederenwagons geladen richting Duitsland.

Register van Gesneuvelden

10/IV

ADAMS

Felix, D.J.

Sdt
Mil
38

30/09/1918

Webbekom

13/05

Malonne


1/I

AERTS

Jean, Th.

Sdt
Mil
30

28/12/1910

Begijnendijk

14/05

Kessel-Lo

Gedood bij explosie caisson op Britse landmijn
10/IV

BILLAST

Edouard, F.

Brig
Mil
38

10/01/1919

Steenokkerzeel

12/05

Fleurus


1/I

BROOS

Joris, F.

Sdt
Mil
39

11/12/1919

Meensel-Kiezegem

14/05

Kessel-Lo

Gedood bij explosie caisson op Britse landmijn
1/I

BRUGGHEMANS

Pieter, J.

Sdt
Mil
34

06/04/1914

Leest

14/05

Kessel-Lo

Gedood bij explosie caisson op Britse landmijn
4/II

BUYTAERT



Sdt



?

?

22/05




Onbekend

DE DOBBELEER

Marcel, N.L.

WM
Mil
34

12/12/1913

Vorst

10/05

Leuven

Bie DP
3/I

DE KEYSER

Emiel

Sdt
Mil
34

21/02/1914

Langdorp

27/05

Sint-Andries

Overleden Hospitaal Abdij Zevenkerken
Staf/IV

DECUEBER

Joseph, V.

Sdt
Mil
35

04/06/1914

Wilsele

24/05

Aardenburg (NL)


Staf/II

ENGELBIENNE

Nestor

Aalm



03/03/1912

Quenast

28/05

Wingene

Verwond 27/05 aan Veldkapellestraat te Wingene. Priester H. Hart
Onbekend

FAUCON

Edouard

?



?

?

19/05

Douai (F)


5/II

GEETS

Louis

Sdt
Mil
34

29/10/1914

Kessel-Lo

23/05

De Pinte

Gedood bij luchtaanval
1/I

GREGOIRE

Ferdinand, E.

WM
Mil
32

08/05/1908

Antwerpen

14/05

Kessel-Lo

Gedood bij explosie caisson op Britse landmijn
Staf/III

HENSKENS

Louis, A.

WM
Mil
36

29/07/1915

Leuven

04/06

Brugge


Staf/II

JAMEE

Louis

Sdt
Mil
34

18/04/1914

Etterbeek

29/05

Brugge

Verwond 27/05 aan Veldkapellestraat te Wingene
6/II

LEEMANS

Guillaume

Sdt
Mil
33

01/05/1913

Grimbergen

20/05

Suarlée

Of + Touquet?
Staf/IV

LEJEUNE

Alphonse, O.G.

Sdt
Mil
32

15/12/1912

Tournai

19/05

Beveren-Waas

Brancardier
Staf/II

LENAERTS

Jean

Sdt
Mil
39

22/08/1919

Leuven

06/06

Brugge


Onbekend

MICHIELS

Albert, E.G.

Sdt
Mil
35

23/08/1915

Jambes

02/06

Eeklo

Of + 9/6?
11/IV

NAGELS

Theofiel

Sdt
Mil
38

02/09/1918

Ransberg

11/05

Ouffet

Gedood bij voortijdige explosie obus
10/IV

SERGANT

Eugène

Sdt
Mil
39

16/12/1919

Leuven

13/05

Malonne


4/II

STERCKX

Marcel, G.

Sdt
Mil
39

19/02/1920

Duisburg

23/05

De Pinte

Gedood bij luchtaanval
5/II

VAN GOSSEM

Ferdinand

Sdt
Mil
34

05/03/1914

Zichem

23/05

De Pinte

Gedood bij luchtaanval
Staf/II

VAN GRAMBESEN

Frans, Corneel

Sdt
BV
22

22/11/1902

Hoegaarden

14/06

Brugge

Verwond bij luchtaanval te Ruiselede op 27/05
1/I

VAN HOOF

François

Sdt
Mil
34

20/08/1914

Schaarbeek

14/05

Kessel-Lo

Gedood bij explosie caisson op Britse landmijn
3/I

VANDEN BOSSCHE

Désiré, M.

Sdt
Mil
32

07/02/1912

Sint-Jans-Molenbeek

13/05

Tessenderlo


1/I

VERBIEST

Frans

Sdt
Mil
39

14/10/1919

Baal

14/05

Kessel-Lo

Gedood bij explosie caisson op Britse landmijn
1/I

VERRYT

André, A.

Sdt
Mil
39

07/02/1920

Evere

14/05

Kessel-Lo

Gedood bij explosie caisson op Britse landmijn
10/IV

WOUTERS

Joseph

Sdt
Mil
38

15/01/1914

Wezemaal

13/05

Malonne


Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com
19A_Brig_Billast.jpg
19A_Sdt_Geets_Louis.jpg
19A_Wm_Henskens.JPG
19A_Sdt_Jamee.jpg
Brig Billast
Sdt Geets
Wm Henskens
Sdt Jamée
19A_Sdt_Sterckx.jpg



Sdt Sterckx



Bibliografie en Bronnen

1.
Verslag Kapitein-commandant Massart, Dossier 19de Regiment Artillerie, Centrum voor Historische Documentatie Defensie
2.
Lothaire Roger, 2013, L'artillerie lourde de campagne belge 1914-1918, Verviers: Editions du Patrimoine Militaire
3.
Foto Roger Lothaire van een Latil M2TL6 met een aanhangwagen type Stevens. Elke batterij beschikte over een dergelijke aanhangwagen voor het schootsbureel. Vanuit het schootsbureel werden de artillerievuren geleid. Het 19A was volledig gemotoriseerd.
4.
Foto's Jos Rondas van de mobilisatietijd van Soldaat Auguste Dupaix, milicien van de Klas 36, en wederopgeroepen bij 19A.