1ste Infanteriedivisie (1Div)

1er Division d'Infanterie

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Infanteriedivisie

Ontdubbeld van
n.v.t.

Onderdeel van
Cavaleriekorps

Bevelhebber
Luitenant-generaal Walter Coppens
Commandant Infanterie
Generaal-majoor Auguste De Droog
Commandant Artillerie

Stafchef
Majoor SBH M. Marchau
Intendant
1ste Kapitein G. Rummens
Commandant Transportkorps
Luitenant-kolonel H. Van Den Bouhede
Standplaats
Dekkingsstelling Albertkanaal
Sector Hasselt
Commandopost te Hasselt
Samenstelling
Hoofdkwartier

3de Linieregiment

4de Linieregiment

24ste Linieregiment

1ste Regiment Artillerie

1ste Bataljon Genie

1ste Bataljon Transmissietroepen

(Eskadron Wielrijders 1ID) -> Afgedeeld bij 2de Regiment Lansiers

2de Bataljon 2de Regiment Hulptroepen

(Compagnie Getrokken C47 1ID (Kapitein-commandant P. Ryckmans)) -> Afgedeeld bij 14de Infanteriedivisie

Compagnie C47 op T13 1ID (Luitenant G. Tornay)

Geneeskundig Korps 1ID
Staf (Med Maj L. Ruytinckx)


Geneeskundige Versterkingcompagnie (Med 1Kapt V. Schepens)


Lichte Ambulance (Med Lt P. Ponsar)


Ambulance Infanteriedivisie (Med Lt J.L. Jauquet)


Autopeloton der Sanitaire Vervoersformaties (Lt A. Masschelein)


Sanitair Treinpeloton

Compagnie Intendance 1ID (Luitenant F. Masure)

Transportkorps 1ID
Staf


Peloton voor Infanteriemunitie (Lt R. De Rijcke)


1ste Autopeloton voor Infanteriemunitie (Lt J. De Waele)


2de Autopeloton voor Infanteriemunitie (Lt L. Verhaegen)


1ste Autopeloton voor Artilleriemunitie


2de Autopeloton voor Artilleriemunitie (Lt O. Van Den Eeckhout)


Autopeloton voor Ravitaillering (Lt J. De Bruyn)


Autopeloton voor Materieel (Lt L. Verstraelen)


Atelier voor Herstelling van het Wagenpark (Lt E. Hoste)

Compagnie Luchtafweermitrailleurs (Luitenant J. de Hullu)

Provoost (Kapitein-commandant Schelfout)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

De staf van de 1ste Infanteriedivisie werd op 25 augustus 1939 te Brugge gemobiliseerd. Sinds 1 april 1940 bevindt de divisie zich in de sector Hasselt van het Albertkanaal en ontvangt hier zijn orders van het Cavaleriekorps. Tijdens de nacht van 9 op 10 mei 1940 bevinden de divisietroepen zich op de volgende locaties:
  • Compagnie C47 op T13 te Wintershoven
  • Compagnie Intendance te Kortenbos nabij Sint-Truiden
  • Geneeskundig Korps
    • Lichte Ambulance op Kasteel van Trekscheuren nabij Hasselt
    • Ambulance te Brustem
  • Transportkorps te Kortenbos
10mei.jpg
Geneeskundig Korps 1Div
De medische hulpplaats van de divisie wordt geopend te Brustem. De Lichte Ambulance activeert zijn hulppost nabij Hasselt. De eerste gewonden komen hier aan rondom 11u00 en worden na stabilisatie afgevoerd naar Brustem.
11mei.jpg
Na de Duitse doorbraak in het oosten van Limburg, trekt het Cavaleriekorps zijn troepen terug naar het westen. Daarbij wordt de 1ste infanteriedivisie teruggeroepen van het Albertkanaal en richting K.W. Stelling gezonden. De marsroute zal grosso modo over Alken, Rummen en Meensel-Kiezegem lopen.

Het I/4Li zal echter de aftocht niet onmiddellijk vervoegen, maar wordt toegewezen aan een missie om tussen Diepenbeek en Wellen een tijdelijke dwarsstelling op het Albertkanaal op te werpen om de terugtocht te dekken. Deze dwarsstelling is beter gekend onder de naam Bretelle de Kortessem en zal naast het I/4Li bestaan uit het 2G en 1JP, de groep wielrijders van de 14de divisie en het eskadron wielrijders en de compagnie T13 tankjagers van de 1ste divisie. De stelling moet het mogelijk maken om de rest van de 1ste en de 14de divisies op een veilige manier de Gete te laten oversteken.

De dwarsstelling wordt tot middernacht in stand gehouden, waarna de troepen richting Gete trekken.

Geneeskundig Korps 1Div
Om 15u30 ontvangt Geneesheer Majoor Ruytinckx de opdracht om zijn eenheden over te brengen naar Kapellen nabij Halen. De colonne met het paardengerij interpreteert het bevel verkeerd en zet koer naar Kapellen ten zuiden van Antwerpen.
12mei.jpg
Het Cavaleriekorps heeft de opdracht gekregen om de aftocht van het veldleger naar de K.W. Stelling te dekken. Hiervoor zal het korps gedurende 12 en 13 mei post vatten langsheen de Demer/Gete-Stelling in het zuiden, de Winterbeek in het centrum en het Albertkanaal nabij Lummen en Beringen in het noorden. Alle beschikbare eenheden van het korps zullen zo snel mogelijk naar deze linie gebracht worden om er de Duitse opmars af te remmen. De 1ste Infanteriedivisie zal toegevoegd worden aan het tweede echelon van de Demer/Gete-Stelling.

Het 4Li wordt ontlast van deze opdracht en marcheert direct verder naar de K.W. Stelling.

Het 3Li en 24Li worden respectievelijk toegewezen aan de ondersector zuid en de ondersector noord van het tweede echelon langsheen de Gete tussen Diest en Tienen. Alleen het 3Li zal ter plekke blijven. Het 24Li wordt eveens doorgestuurd naar de K.W. Stelling. Met uitzondering van het 3Li, bereikt de divisie nieuwe kantonnementen op de K.W. Stelling in het gebied tussen Buken, Tildonk en Wespelaar.

Geneeskundig Korps 1Div
De staf en de motorvoertuigen bereiken Halen rond het middaguur en trekken na een korte pauze verder. De eindbestemming van de mars wordt het dorp Zemst. De paardenvoertuigen duiken aan het eind van de dag op te Kapellen.

De beide fracties van het geneeskundig korps zullen de Hofstade gehergroepeerd worden.
13mei.jpg
De 1ste Infanteriedivisie wordt teruggetrokken van de K.W. Stelling en kantonneert te Berg, Kampenhout en Elewijt.

Het 3Li beëindigt zijn opdracht aan het Gete front en zou met vrachtwagens opgehaald moeten worden. Het transportplan loopt echter fout en een belangrijk deel van het regiment moet te voet de divisie bijbenen.

Geneeskundig Korps 1Div
Alle elementen kunnen Hofstade bereiken en worden hier gereorganiseerd. De medische eenheden bereiken Londerzeel in de loop van de avond.
14mei.jpg
Het Groot Hoofdkwartier besluit om de opstelling van het veldleger langsheen de K.W. Stelling te dekken met een strategische reserve van drie divisies, onder het bevel van het IIIde Legerkorps:

  • De 1ste Infanteriedivisie zal in de zone rond Kapelle-op-den-Bos en Beigem ingekwartierd worden.
  • De 4de Infanteriedivisie krijgt de zone rond Grimbergen toegewezen.
  • De in de gevechten te Lummen zwaar getroffen 14de Infanteriedivisie zal tussen Kapelle-op-den-Bos en Breendonk ondergebracht worden.

De divisie neem kantonnementen die zich over Nieuwenrode, Humbeeek, Eversem en Beigem uitstrekt.

Geneeskundig Koprs 1Div
Het geneeskundig korps bereikt Puurs en wordt hier ingekwartierd.
15mei.jpg
Met het oog op de komende strijd aan de K.W. Stelling wil het Groot Hoofdkwartier de verdediging in de diepte verzekeren door onder meer twee divisies aan het Kanaal van Willebroek in reserve te houden. Tijdens de namiddag krijgt de 1ste infanteriedivisie een nieuwe sector aangeduid aan het noordelijke uiteinde van de waterweg. De divisie zal het gebied bezetten tussen de monding van de Rupel tot en met Sluis Nr 2 op het Kanaal van Willebroek net buiten de gelijknamige gemeente. Het divisiehoofdkwartier zal te Puurs ontplooid worden. Het 4Li neemt het noordelijke deel van de linies voor zijn rekening en komt tussen Rupelmonde en Ruisbroek te liggen. Het 24Li zal de centrale ondersector rond Ruisbroek en Klein Willebroek bezetten. Het 3Li tenslotte wordt in de zuidelijke ondersector opgesteld rondom Willebroek.

Geneeskundig Korps 1Div
De medische eenheden worden doorgestuurd naar Lokeren.
16mei.jpg
In de late namiddag verneemt de divisie het nieuws dat de K.W. Stelling in de nacht van 16 op 17 mei zal verlaten worden. In een eerste etappe zullen de troepen van de K.W. Stelling zich terugplooien naar de linkeroever van het Kanaal van Willebroek. Het kanaal zal daarbij verdedigd worden door het IIIde Legerkorps dat hiervoor over het equivalent van twee divisies zal beschikken:

  • De 1ste Infanteriedivisie verdedigt de sector noord, van de Rupel tot en met Willebroek.
    • Het 4de Linieregiment bezet ondersector noord van de monding van de Rupel tot Ruisbroek.
    • Het 24ste Linieregiment krijgt ondersector centrum rond Ruisbroek en Boom toegewezen.
    • Het 3de Linieregiment zal ondersector zuid van de brug van Boom tot Willebroek verdedigen.
  • Het beide regimenten van de grenswielrijders verdedigen sector zuid, van Tistelt tot Vilvooorde.
  • Vanaf de brug van Buda te Vilvoorde start de Britse legerzone.

Geneeskundig Koprs 1Div
Majoor Ruytinckx wordt doorgestuurd naar Drongen.
17mei.jpg
Om 01u00 verwittigt de divisiecommandant van de 1ste divisie alle gevechtseenheden en vraagt hen om vanaf 04u00 klaar te zijn voor de actie. De ganse nacht en ochtend trekken duizenden Belgische militairen door de sector van de divisie op weg van de K.W. Stelling naar het westen. De Duitsers vorderen langzaam en het blijft dan ook rustig tussen Rupelmonde en Willebroek.

Kort na de middag krijgt het 4Li te horen dat de 1ste infanteriedivisie op post moet blijven tot dat de 15de infanteriedivisie zich uit de Versterkte Positie Antwerpen heeft teruggetrokken en de Scheldebrug te Temse is overgestoken. De 1ste divisie zal vervolgens eveneens te Temse de Schelde oversteken.

Vanaf 20u00 krijgt het 3Li rond Willebroek contact met de eerste elementen van de vijandelijke 56. Infanteriedivision. De vijand heeft eerder die namiddag rondom Verbrande Brug onze Grenswielrijders rake klappen toegebracht en is er in geslaagd het Kanaal van Willebroek over te steken. Het gros van het 4Li wordt daarom onmiddellijk verplaatst naar het zuiden om de Belgische flank te dekken tussen Breendonk en Sint-Amands. Het regiment zal worden versterkt door het Eskadron Wielrijders van de divisietroepen.
De infanteristen zullen zo nodig op vuursteun van de II/1A en IV/1A kunnen rekenen. Het II/4Li wordt opgesteld nabij de brug van Temse om de aftocht over de Schelde te dekken.

Geneeskundig Korps 1Div
Nu de komst van de divisie te Gent gepland wordt, gaat het geneeskundig korps over tot de ontplooiing van de medische hulpplaats te Drongen.
18mei.jpg
In de nacht van 17 op 18 mei valt het Duitse 234ste infanterieregiment aan te Willebroek waar het 3Li opgesteld staat. De sluizen gaan kortstondig verloren maar worden heroverd door een tegenaanval. Omstreeks 04u30 trekt het III/3Li zich terug nadat vernomen werd dat in het zuiden nabij Vilvoorde het Kanaal van Willebroek is overgestoken door Duitse eenheden. Rond 07u00 slaagt de vijand er in te infiltreren tussen de stellingen van het 3Li en het 4Li. De beide regimenten breken daarop het contact af en plooien zich terug. Het 3Li verlaat het Kanaal van Willebroek als laatste eenheid en vormt de achterhoede. Het eskadron wielrijders van de 1ste divisie wordt naar de snelweg Antwerpen-Brussel gestuurd om de aftocht van het 3Li te dekken. Om 14u00 is de achterhoedeactie afgelopen. De wielrijders trekken zich terug naar de divisie die op dat ogenblik reeds door Bornem marcheert.

De divisie verplaatst zich vervolgens naar de westelijke oever van de Schelde via de brug van Temse en neemt nieuwe kantonnementen in rondom Rupelmonde en Hingene. De spoorwegbrug van Temse wordt vernietigd omstreeks 19u00 door het II/4 Linie.

Geneeskundig Korps 1Div
De medische hulpplaats is operationeel te Drongen.
19mei.jpg
De regimenten van de 1ste Infanteriedivisie trekken tijdens de nacht van 18 op 19 mei verder en komen aan in het gebied tussen Temse, Tielrode en Waasmunster. De divisie wordt daarop doorgestuurd naar Gent om er het 44Li te gaan aflossen en de verdediging van de stad te gaan versterken. De infanterieregimenten worden per trein vervoerd vanuit het station van Temse. De artillerie van de divisie, het 1A, zal langs de baan volgen.

Het divisiehoofdkwartier wordt ontplooid in de Alsberghe & Van Oost textielfabriek in Drongen en wordt beveiligd door het eskadron wielrijders van de divisie. Het 24Li graaft zich in aan de zuidelijke rand van de stad, langs de Leie en Schelde. Het 3Li neemt de noordrand van Gent in. Het 4Li wordt in de binnenstad in reserve geplaatst.
20mei.jpg
De laatste elementen van de 1ste infanteriedivisie komen aan aan te Gent.
21mei.jpg
De Duitsers komen aan bij de rand van het Bruggenhoofd Gent, wat tot een toename van het aantal vluchtelingen in de stad leidt. Bovendien ontstaat er een conflict tussen Luitenant-generaal Coppens van de 1ste infanteriedivisie en het Gentse stadsbestuur over het feit of de stad nu al dan niet tot "open stad" verklaard is. Coppens wil de verdedigingswerken verder laten uitbouwen en de bruggen laten ondermijnen. Het stadsbestuur wil dat de stad niet verdedigd wordt om de bevolking te sparen.

Geneeskundig Korps 1Div
Het geneeskundig korps krijgt Gullegem aangeduid als nieuwe bestemming.
22mei.jpg
Na de Duitse doorstoot tot Abbeville aan de Atlantische kust zijn de geallieerde legers in Noord-Frankrijk en Vlaanderen geheel omsingeld. Het geallieerde oppercommando heeft op 21 mei tijdens de Conferentie van Ieper besloten om de Schelde-linie op te geven. Hierop bepaalt de Belgische legerleiding tijdens de ochtend van 22 mei dat onze strijdkrachten niet zoals afgesproken zullen terugtrekken naar de Ijzer, maar stand zullen houden langsheen de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie. Het Groot Hoofdkwartier laat deze terugtocht in twee fases uitvoeren en bepaalt dat de troepen opgesteld tussen het Bruggenhoofd Gent en Oudenaarde zich tijdens de nacht van 22 op 23 mei moet terugtrekken naar de Leie. In deze eerste fase zullen tevens een aantal troepen teruggetrokken worden uit het Bruggenhoofd Gent, de stad Gent en het Kanaal Gent-Terneuzen. Deze zones zullen dan definitief ontruimd worden tijdens de nacht van 23 op 24 mei. Om de Britten toe te laten meer troepen vrij te maken voor de geplande tegenaanval rond Arras, geeft onze legerleiding zijn akkoord om de 44th Infantry Division aan de Schelde af te lossen en de Belgische linies aan de Leie tot aan de rand van Menen te verlengen. De aflossing aan de Schelde wordt afgelast door de snelle ontwikkeling van de Duitse opmars.

Het Groot Hoofdkwartier duidt de 1ste Infanteriedivisie aan om de Britse sector tussen Kortrijk en Menen over te nemen. De divisie zal Gent onmiddellijk verlaten. Het paardengerij, de motorvoertuigen en de wielrijders worden elk op eigen tempo richting Leie gestuurd. De manschappen te voet zullen de verplaatsing maken met behulp van autobussen van de Legerautogroepering.

Het divisiehoofdkwartier wordt overgebracht naar Sint-Eloois-Winkel. In de sector Kortrijk-Menen wordt de drie regimenten op enkele lijn ontplooid. Het 3Li de centrale ondersector innemen, in het noorden geflankeerd door het 24Li en in het zuiden door het 4Li. De stad Menen vormt de start van de Britse legerzone.

Geneeskundig Korps 1Div
De medische eenheden krijgen Sint-Eloois-Winkel aangeduid als nieuwe standplaats.
23mei.jpg
De laatste Britse troepen verlaten de Belgische legerzone tussen Kortrijk en Menen tijdens de late namiddag. De Tommies trekken zich terug in de richting van Wevelgem.
24mei.jpg

25mei.jpg

26mei.jpg

27mei.jpg

28mei.jpg


Zie individuele eenheden voor een gedetailleerd overzicht.

Register van Gesneuvelden

GenK

BROECKX

Jean

Sdt
Mil
40

30/12/1920

Kasterlee

12/05

Suarlée


Cie C47

DE BRAUWER

Emiel

Sdt
Mil
30

01/09/1910

Laarne

12/05

Lummen


Cie C47

TIMMERMAN

Maurice

Sdt
Mil
38

09/06/1919

Beernem

12/05

Lummen


Cie C47/T13

VERLEE

August, F.

Sgt
Mil
36

03/03/1916

Zele

29/05

Zarren

Op 26/5 zwaar verwond te Wevelgem
Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com
1ID_Sdt_Timmerman.jpg



Sdt Timmerman



Bibliografie en Bronnen