33A.jpg33ste Regiment Artillerie (33A)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Versterkings- en Opleidingsregiment van de artillerie
Ontdubbeld van
8ste Regiment Artillerie
Onderdeel van
Versterkings- en Opleidingscentrum Artillerie
Bevelhebber
Kolonel SBH Alexis Grégoire
Adjudant-Majoor
Majoor R. Grandjean
Standplaats
Mechelen
Samenstelling
I Groep Instructie
(Kapitein-commandant Orban)
1ste Instructiebatterij met 4 x C75GP kanonnen (Cdt A. Bauvet)
2de Instructiebatterij met 4 x C75TR kanonnen (Lt A. del Marmol)
3de Instructiebatterij met 4 x C75TR kanonnen
4de Instructiebatterij met 4 x Ob105GP houwitsers

II Groep Instructie
(Kapitein-commandant Staelens)
1ste Instructiebatterij met 4 x C105L kanonnen
2de Instructiebatterij met 3 x Ob105GP houwitsers

III Groep Versterking
(Kapitein-commandant E. Vroonen)


Batterij Depot en Diensten


Schoolbatterij

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

Kazerne_Baron_Michel_1.jpg
Kazerne Baron Michel te Mechelen, kazerne van ondermeer 8A
Staf/33A
Voor de mobilisatie besliste de legerleiding dat er voor de artillerie, in tegenstelling tot de andere wapens van het leger, geen eigen Versterkings- en Opleidingscentrum (VOC) opgericht zou worden. Er bestonden ook geen specifieke Versterkings- en opleidingsregimenten om de rekruten van de klas '40 verder op te leiden of om de nog op te roepen reservisten op te vangen. Men was van oordeel dat dit diende te gebeuren door de Schoolbatterijen van elk regiment afzonderlijk die als achterwacht zouden achterblijven in de kazerne eens de gemobiliseerde regimenten naar hun gevechtsposities vertrokken.

Bij de mobilisatie in 1939 blijkt dat eens de gemobiliseerde regimenten hun gevechtsposities ingenomen hebben zij niet meer in staat zijn om zich ook nog eens te bekommeren om hun Schoolbatterijen. Hierdoor wordt voor de artillerie een specifieke versterkings- en opleidingsstructuur opgericht onder de koepel van het Dépôt de Renfort et d'Instruction de l'Artillerie (DRI/A), waarbinnen de Schoolbatterijen gegroepeerd worden om de vorming van nieuwe artilleristen over te nemen van de gemobiliseerde regimenten.

In het voorjaar van 1940, kort na de eerste oproepingen van de klas 40, ontstaan uit deze structuur zes onafhankelijke Versterkings- en opleidingsregimenten; 31A, 32A, 33A en 34A als Versterkings- en opleidingsregimenten voor de lichte artillerie, het 6LA voor de zware artillerie en 3DTCA voor de luchtdoelartillerie. Deze regimenten moeten de miliciens van de klas 40 opleiden en die oudere reservisten vrijgesteld van mobilisatie moeten opvangen van zodra de oorlog begint.

Het 33A wordt opgericht in maart 1940 in de Baron Michelkazerne te Mechelen en dient beschouwd te worden als een ontdubbelingsregiment van 8A. De bevelhebber van het nieuwe regiment is Kolonel SBH Grégoire. Van bij de oprichting van het regiment worden de miliciens van de klas 40 aangehecht bij de instructiebatterijen voor het volbrengen van hun opleiding. Deze instructiebatterijen hebben ook eigen kanonnen. De versterkingsbatterijen bestaan voor 10 mei alleen uit kaderpersoneel, hebben geen eigen kanonnen en zullen slechts hun manschappen, de oudere reservisten vrijgesteld van mobilisatie, ontvangen vanaf 10 mei, wanneer de vijandelijkheden starten.
10mei.jpg
Staf/33A
Net zoals de andere regimenten van de VOC's hebben ook de artilleristen reeds tijdens de ochtend het bevel ontvangen om zich klaar te maken voor de aftocht naar hun oorlogskantonnementen. Men vreest immers dat de reguliere kazernes van ons leger gebombardeerd zullen worden. De diverse regimenten van de VOC's moeten zich door een onmiddellijke verhuis naar diverse steden in West- en Oost-Vlaanderen in veiligheid stellen. Voor het 33A wordt de bestemming Maldegem.

III/33A
De IIIde Groep wordt op de eerste oorlogsdag geactiveerd in zijn oorlogskantonnement te Bonheiden. De groep blijft de ganse dag ter plekke en vervoegt vervolgens het regiment voor de aftocht uit het station Mechelen.
11mei.jpg
Staf/33A
Het 33A verlaat Mechelen per trein en reist af richting Maldegem.
12mei.jpg

13mei.jpg
Staf 33A
Te Maldegem meldt Kapitein-commandant Jamotte dat zo'n 1.600 spoorwegarbeiders uit de streek van Luik en Verviers toegestroomd zijn. Deze personeelsleden van de NMBS werden op 10 mei gemobiliseerd als onderdeel van het Speciaal Korps der Spoorwegen, Telegraaf en Telefoon. Het 33A krijgt het bevel om de manschappen niet in onderhoud te nemen, maar door te sturen naar het Versterkings- en Opleidingscentrum van de Genie te Oostende.
14mei.jpg
Staf 33A
Op 14 mei wordt het VOC/Aie te Beernem opgericht met als bevelhebber Kolonel Duquesnoy, regimentscommandant van het 32A.

De zes Versterkings-en opleidingsregimenten worden onder bevel geplaatst van het VOC/Aie. Kolonel Duquesnoy gaat onmiddellijk over tot een reorganisatie van de zes regimenten. De artillerie van het veldleger heeft immers belangrijke verliezen geleden en er moeten dringend nieuwe eenheden gevormd worden om de tekorten aan te vullen. Al gauw is duidelijk dat die nieuwe eenheden opgebouwd moeten worden uit de verschillende Versterkings- en opleidingsregimenten. Om dit doel te bereiken beslist hij een beroep te doen op de opgeleide oudere reservisten van de versterkingsbatterijen en deze uit te rusten met de nog beschikbare kanonnen van de instructiebatterijen. Deze nieuwe batterijen worden dan verder aangevuld met personeel van de betrokken artillerieregimenten dat is kunnen ontsnappen en werd doorgestuurd naar het VOC/Aie. Door de snelle opmars van de Duitsers was het voor het GHK ook snel duidelijk dat de verdere opleiding en heruitrusting van de zwaarst getroffen eenheden enkel in Frankrijk, ver achter de linies, kon gebeuren, dit naar analogie van wat er tijdens de Eerste wereldoorlog gebeurde en reeds gepland was voor de luchtvaarteenheden. De rekruten van de klas '40 die nog moeten worden opgeleid zullen bijgevolg naar Frankrijk worden doorgestuurd om daar hun opleiding te vervolledigen. Hiertoe worden de rekruten van de instructiebatterijen die zonder kanonnen komen te zitten gehergroepeerd in het VOC/Aie detachement Frankrijk onder het bevel van Luitenant-kolonel De Bueger, voormalige commandant van 3DTCA.

De versterkingsbatterijen nu uitgerust met kanonnen worden ondergebracht in het VOC/Aie detachement Vlaanderen onder bevel van Kolonel Duquesnoy. De reorganisatie verloopt niet erg vlot. Vooreerst heerst er onduidelijkheid over welk type geschut het veldleger precies nodige heeft. Uiteindelijk zal blijken dat er alleen interesse zal zijn in batterijen die over C105L kanonnen en Ob155 houwitsers beschikken. Daarnaast zijn ook niet alle batterijen van het VOC/Aie op volle sterkte en is er een algemeen tekort aan uitrusting en wapens.

De schoolbatterij van 33A wordt ontbonden en de Kandidaat Reserve Onderluitenanten worden in overtal bij de overige batterijen geplaatst.

Groepering Instructie 33A
De rekruten van de klas '40 van het 33A ondergebracht in de Iste en IIde Groep Instructie zullen dan ook met hun beperkte bewapening en het nodige lesmateriaal op de trein richting Frankrijk gezet worden om daar hun opleiding in de buurt van Limoux in het departement van de Aude te vervolmaken.
15mei.jpg
Instructiebatterijen 33A
Het 33A laat zijn miliciens van de klas 40 in een enkel treinstel richting Frankrijk vertrekken.
16mei.jpg

17mei.jpg
Staf 33A
Het in ons land achtergebleven deel van het 33A verhuist naar nieuwe kantonnementen te Knesselare. Het regiment wordt gebruikt voor het aanvullen van de verliezen van het zwaar toegetakelde 14A.
18mei.jpg
Staf 33A
Het Groot Hoofdkwartier wijzigt zijn plannen van 14 mei om de versterkingsbatterijen in ons land te houden en beveelt aan Kolonel Duquesnoy om al het overtollige personeel van het VOC/Aie dat zich nog in Vlaanderen bevindt onmiddellijk klaar de maken voor de evacuatie naar Frankrijk. Het Belgisch opperbevel lijkt er zich onvoldoende van bewust dat dit evacuatiebevel veel te laat komt. Na de Duitse doorbraak te Sedan stormen de troepen van Hitler immers razendsnel naar de Atlantische kust en zullen de geallieerden nog geen twee dagen later afsnijden in Noord-Frankrijk en België wanneer de kuststad Abbeville veroverd wordt.

De Kapitein Bauvet en de Luitenanten Wery en Ancion gaan over naar de IVde groep van het 14A. Deze groep wordt gereorganiseerd van twee batterijen C120 kanonnen naar drie batterijen C75TR geschut.
19mei.jpg
Staf 33A
Bij het 33A blijven te Tielt voldoende manschappen en geschut achter voor ongeveer drie schootsbatterijen.

Detachement Decoster
Na het evacuatiebevel van 18 mei worden de reservisten die nog in ons land vertoeven maar niet aangehecht zijn bij een schootsbatterij ook op een trein richting Frankrijk gezet. Kapitein-commandant Decoster beveelt dit detachement. De trein vertrekt uit Pittem nabij Tielt.
20mei.jpg
Staf 33A
Het in Tielt achtergebleven detachement trekt via de baan naar Pittem, Ardooie en Roeselare om vervolgens te Passendale nieuwe kantonnementen op te zoeken.
21mei.jpg
Staf 33A
Inmiddels wordt het detachement te Passendale klaargemaakt voor de inzet aan het front. Het beschikbare geschut zal doorgestuurd worden naar het 3de Regiment Artillerie om hier in hoofdzaak de IIIde groep van dit regiment aan te vullen. Er worden twee batterijen C75GP en een batterij C75TRgevormd, die elk een bemanning van drie artilleristen per vuurmond zullen tellen. Onder leiding van Major Demey van het 3A wordt de marscolonne rond 20u00 gevormd op de baan van Passendale naar Moorslede.

Detachement Decoster in Frankrijk
De trein met de overtollige reservisten van het 33A die op 19 mei te Pittem vertrok, komt rond 18u00 na een moeizame tocht aan in het goederenstation Duinkerke-Zeehaven. Hier staan op dat ogenblik heel wat treinen uit ons land te wachten op een vrije route naar het zuiden van Frankrijk. Door de inname van Abbeville is de aftocht echter onmogelijk. Bovendien wordt het station uit de lucht ettelijke keren aangevallen. Er vallen geen slachtoffers bij het 33A, maar de locomotief wordt onherroepelijk beschadigd. Om 21u00 vertrekken Kapitein-commandant Decoster en zijn manschappen dan maar te voet naar Calais. Het enkele C105L kanon en de twee caissons waarover het detachement Decoster beschikt, worden teruggestuurd naar ons land. Dit materieel zal naar De Flesse gestuurd worden.
22mei.jpg
Detachement Decoster in Frankrijk
In ons land laat de staf van het VOC/Aie aan alle achtergebleven eenheden weten dat de evacuatie naar Frankrijk niet langer uitvoerbaar is. Alle eenheden van het VOC/Aie die op dat ogenblik nog in Noord-Frankrijk of België aanwezig zijn, zullen ten dienste van de strijd in Vlaanderen ingezet worden. De colonne van Kapitein-commandant Decoster botst om 01u00 op een stroom vluchtelingen, burgers en militairen die vanuit het zuiden door de Duitsers werden teruggedreven richting Calais. Na een korte rustpauze trekken ze verder naar Bourbourg waar ze door de Britten bevoorraad worden en vernemen dat het GHK beslist heeft dat ze terug naar België moeten. Hierop keert de colonne onmiddellijk op zijn stappen terug en marcheert via Bergues naar Duinkerke.
23mei.jpg
Detachement Decoster in Frankrijk
Decoster en zijn manschappen bereiken opnieuw hun achtergelaten trein in het goederenstation van Duinkerke-Zeehaven. De manschappen willen hun uitrusting recupereren, maar de trein is intussen geplunderd. De tocht wordt dan maar verder gezet naar Adinkerke. In twee dagen en twee nachten hebben de manschappen ruim 100 km afgelegd.
24mei.jpg
Detachement Decoster
Het totaal uitgeput detachement Decoster wordt te Adinkerke opgehaald met vrachtwagens van het 33A en naar Lichtervelde gebracht. De manschappen zullen niet meer ingezet worden bij de verdere gevechten in ons land.
25mei.jpg
Staf 33A
De drie schootsbatterijen worden samengevoegd met de nog operationele elementen van het 31A en 32A en onder bevel geplaatst van Majoor Scouvemont van het 33A.

Detachement Decoster
Het detachement Decoster vormt zich om tot een batterij fuseliers, bestaande uit vier pelotons. Het detachement zal Lichtervelde niet meer verlaten.
26mei.jpg
Detachement Scouvemont
Het detachement van Majoor Scouvemont verhuist naar Handzame. De colonnes blijven in wachtpositie en worden vervolgens naar Keiem gestuurd.
27mei.jpg

28mei.jpg
32A_Limoux(2).JPG
Limoux, ten zuiden van Carcassonne, verzamelpunt voor de Aie in Zuid-Frankrijk.
Groepering Instructie 33A in Frankrijk

Het Belgische leger capituleert in Vlaanderen, maar de naar Frankrijk gestuurde troepen blijven buiten het capitulatieakkoord en voor hen zal de oorlog verder duren. De Groepering Instructie 33A in Frankrijk bestaat uit volgende batterijen: 1/I/33A, 2/I/33A, 3/I/33A, 4/I/33A, 1/II/33A, 2/II/33A gekantonneerd te Limoux, Ladern-Saint-Lauquet, Alet-les-Bains en Cournanel (Aude)
04 juni
Staf/Groepering Instructie 33A in Frankrijk
Het Commando van de Versterkings- en Opleidingscentra (HK/TRI) onder bevel van Luitenant-generaal Wibier, is ingegaan op een Frans verzoek om 10.000 militairen te leveren voor het uitvoeren van veldwerken ten voordele van de Franse divisies opgesteld in tweede echelon langs de Seine, in Parijs en langs de Marne. In eerste instantie worden de Bataljons Versterking aangeduid voor deze opdracht teneinde de opleiding van de jonge rekruten niet te onderbreken. Aangezien het 33A alleen instructiebatterijen heeft wordt hen niet opgelegd een werkbataljon te leveren.
06 juni
Staf/Groepering Instructie 33A in Frankrijk
Op 6 juni vragen de Fransen nog eens 20.000 militairen extra om veldwerken uit te voeren. 16.000 hiervan dienen aangeduid te worden door het HK/TRI. Het HK/TRI ziet zich nu genoodzaakt om ook de Bataljons Instructie met deze opdracht te gelasten. Zes groepen instructie van het VOC/Aie worden nu opgevorderd om ingezet te worden als werkbataljon. De Staf/Groepering Instructie 33A krijgt de opdracht om met de beschikbare rekruten twee werkbataljon van 840 man samen te stellen.
08 juni
I/33A in Frankrijk
Het werkbataljon van I/33A, onder bevel van Kapitein-commandant Orban, vertrekt op 08 juni naar Châlons-sur-Marne.
09 juni
II/33A in Frankrijk
Het werkbataljon van II/33A, onder bevel van Kapitein-commandant Staelens, vertrekt op 09 juni samen met het werkbataljon van II/32A vanuit Belvèze-du-Razès richting Châlons-sur-Marne (oftewel Châlons-en-Champagne) om er ten behoeve van de Franse troepen loopgrachten en steunpunten aanleggen achter de Marne.
10 juni
I/33A in Frankrijk
Het werkbataljon van Cdt Orban komt op 10 juni aan te Châlons-sur-Marne en wordt doorgestuurd naar Athis, op een 20-tal kilometer ten NW van Châlons. In Athis wordt een kantonnement ingericht.
11 juni
II/33A in Frankrijk
Om 13u30 komt de trein, met aan boord het II/32A en het II/33A, toe in het station van Châlons-sur-Marne. Cdt Staelens neemt contact met de Franse Plaatscommandant van Châlons maar die is niet op de hoogte van de komst van de Belgen en kan geen opdracht toekennen aan de twee werkbataljons. Daarenboven zijn er geen kantonnementen meer beschikbaar in Châlons-sur-Marne waardoor beslist wordt de trein voorlopig te parkeren op het rangeerterrein van het station. Om 19u00 beslist de Franse Plaatscommandant om de Belgen, die niet beschikken over wapens, gasmaskers, bevoorrading noch geneeskundige verzorging, door te sturen naar een Frans logistiek centrum in Saint-Dizier. Saint-Dizier bevindt zich een 60 tal kilometer meer naar het zuiden. Intussen worden een aantal zieke militairen van de trein gehaald maar de Fransen weigeren om ze te verzorgen. Wanneer de trein om 21u00 plots vertrekt naar St-Dizier is er geen tijd meer om de zieken terug aan boord te nemen, ze blijven alleen achter in het station van Châlons-sur-Marne.
12 juni
I/33A in Frankrijk
Op 12 juni is de vijand reeds zeer dicht genaderd bij Athis waarop Cdt Orban bevel geeft om in kleine groepjes richting Troyes af te marcheren. De compagnie van Lt Delbrouck slaagt erin door te marcheren tot Les Ricey op een 14-tal kilometer ten zuiden van Bar-sur-Seine waar hij samen met zijn compagnie op 17 juni krijgsgevangen wordt genomen.

II/33A in Frankrijk
De trein komt rond 02u30 tot in Saint-Dizier maar ook hier weet men niet wat met de Belgen aan te vangen. Na enig rondvragen wordt om 14u00 de beslissing meegedeeld dat de trein door moet rijden tot Romilly-sur-Seine. De trein verlaat het station van Saint-Dizier om 16u30 en zal in de loop van de nacht van 12 op 13 juni toekomen in Romilly-sur-Seine.
13 juni
II/33A in Frankrijk
Het II/33A komt rond 02u00 toe in Romilly-sur-Seine maar ook hier heeft men geen opdracht voor de twee werkbataljon. Er wordt afgewacht in de trein tot uiteindelijk om 08u00 twee kapiteins van de Franse genie in het station toekomen met de opdracht de werkbataljons op te vangen. Hier wordt vernomen dat de twee werkbataljons te Anglure, zo'n 12-tal kilometer meer naar het noorden, een Frans Geniebataljon moeten helpen met het aanbrengen van een 6 kilometer lange prikkeldraadversperring langs de zuidelijke oever van de Aude. Om de voetmars tot Anglure in te korten wordt de trein om 10u30 nog doorgestuurd naar St-Just-Sauvage (Departement van de Marne) in de vallei van de Seine waar de manschappen van II/33A om 11u45 uitstappen [2]. II/32A krijgt opdracht te kantonneren in Saint-Just-Sauvage, II/33A wordt te voet doorgestuurd naar Etrelles-sur-Aube. De bagage van II/33A wordt door Franse vrachtwagens tot in Etrelles gebracht, de manschappen leggen de afstand te voet af en komen tegen 15u00 in hun kantonnement toe. Om 16u00 wordt de vijand reeds gesignaleerd in Sézanne ten noorden van Etrelles en een uur later bevindt de vijand zich reeds op 10 km van het kantonnement van II/33A. Op dat ogenblik geeft Cdt Staelens het bevel om terug te trekken naar het zuiden richting Saint-Florintin waar ze krijgsgevangen worden genomen.
17 juni
Groepering Instructie 33A in Frankrijk
Het uitsturen van de werkbataljons was slecht voorbereid en de uitvoering van de opdracht liep volledig in het honderd. Het Franse leger was niet in staat de Duitse stormloop te stuiten en al snel moesten de werkbataljons teruggestuurd worden. Daarenboven werd op 17 juni de Franse capitulatie aangekondigd. De terugkeer van de werkbataljons van het VOC/LT verliep niet van een leien dakje. Een gedeelte van de manschappen werd gevangen genomen en de rest keerde in kleine groepjes terug. De uitgeputte overblijvers, een 200 tal van I/33A en een 300 tal van II/33A bereiken een week later Limoux na een bijzonder ellendige vlucht. Op de terugtocht naar Limoux komen de Soldaten Delmaire, Dethor, Ritzerveld, Terwagne en Trokay om het leven.
22 juni
Groepering Instructie 33A in Frankrijk
Met de ondertekening van de Franse capitulatie in Compiègne op 22 juni wordt het duidelijk dat de rol van de VOC's in Frankrijk is uitgespeeld. Het VOC/Aie bevindt zich in het niet bezet stuk van Frankrijk en valt onder de Vichy regering. Er zijn niet direct plannen om Frankrijk te verlaten en uit te wijken naar een uitvalsbasis van waaruit de strijd kan worden verdergezet. De Vichy regering zal dit zeker niet aanmoedigen en eerder beslag leggen op het aanwezige militair materieel zoals dit met de Duitsers was overeengekomen.

Het 33A verdwijnt van de slagorde wanneer het VOC/Aie het Regiment Artillerie opricht. Het regiment levert vijf batterijen voor het nieuwe Regiment Artillerie namelijk de 5/II, 6/II en 7/II en de 3/III en 4/III
augustus 1940
Regiment Artillerie in Frankrijk
Eind augustus wordt ook het VOC/Aie gerepatrieerd naar ons land bij de ontbinding van de Belgische strijdkrachten in Frankrijk.

Register van Gesneuvelden

5/II

DELMAIRE

Raymond, G.G.

Sdt
Mil
40

04/12/1920

Bernissart

15/06

Auxerre (F)


3/I

DETHOR

Roger, A.J.

Sdt
Mil
40

19/09/1920

Mont

16/06

Jully-sur-Sarce (F)


Onbekend

DOCKX

Alfons

Sdt
BV


29/03/1889

Mechelen

31/05

Peuplingues (F)


10/IV

JANSSENS

Joseph, L.F.

Sdt
Mil
40

20/01/1921

Tienen

17/06

Arthonnay (F)


5/II

PILARTZ

Joseph, J.E.

Sdt
Mil


20/01/1903

Verviers

24/08

Schaarbeek

Overleden in
burgerhospitaal
5/II

RITZERVELD

Louis, C.

Sdt
Mil
40

25/02/1921

Bressoux

15/06

Auxerre (F)


3/I

TERWAGNE

Charles, M.E.

Sdt
Mil
40

28/10/1920

Nandrin

15/06

Les Riceys (F)


3/I

TROKAY

René, P.

Sdt
Mil
40

06/03/1920

Bellaine

16/06

Les Riceys (F)

Bellaing?
Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com

Bibliografie en Bronnen

1.
Jamart, J. 1994, L'armée belge de France en 1940, Bastenaken: Schmitz.
2.
Wanneer de manschappen van II/33A op 13 juni uit de trein stappen te Saint-Just-Sauvage bevindt het werkbataljon van 5Cy zich reeds in deze stad. Zij hadden zich net teruggetrokken uit Anglure omdat de vijand zich te Sézanne, op enkele km ten noorden van Anglure, bevond. Kort na de middag wordt Saint-Just-Sauvage hevig gebombardeerd door de Duitse luchtmacht.