Kroon.jpg3de Versterkings- en Opleidingscentrum (3VOC)

3e Centre de Renforcement et d'Instruction (3CRI)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Versterkings- en Opleidingsdivisie
Ontdubbeld van
1ste Linieregiment
12de Linieregiment
13de Linieregiment
Onderdeel van
Versterkings-en Opleidingscentra
Bevelhebber
Kolonel SBH Bellefroid
Standplaats
Leopoldskazerne, Bergen
Samenstelling
Staf

51ste Linieregiment

62ste Linieregiment

63ste Linieregiment

Compagnie Instructie C47 Anti-tankkanonnen (Kapitein-commandant baron d'Anethan)

Compagnie Instructie M76 Mortieren (Luitenant Gilman)

Schoolcompagnie

1ste Legerdepot (Kapitein-commandant Delanoeye)

18-Daagse Veldtocht


3VOC
In normale omstandigheden stonden de verschillende regimenten en korpsen van het actieve leger zelf in voor de opleiding van hun nieuwe miliciens. Omdat dit moeilijk lag voor de reeds gemobiliseerde regimenten die hun vredesvoet kazerne al verlaten hadden om hun gevechtsstellingen in te nemen, werden de laatst opgeroepen dienstplichtigen samengebracht in Versterkings- en Opleidingscentra (VOC's). Alle VOC's stonden onder het bevel van het HK/TRI (Troupes de Renforts et d'Instruction) dat zich tot aan het uitbreken van de oorlog in de Etterbeekse kazerne de Witte de Haelen bevond. De eerste miliciens van de klas 40 werden vanaf februari 1940 onder de wapens geroepen en vervoegden in maart de Bataljons Instructie van hun respectievelijke Versterkings- en Opleidingsregimenten. Op 10 mei 1940 werden de nog niet gemobiliseerde reservisten opgenomen in de getalsterkte van de Bataljons Versterking. Het ging hier om militairen die omwille van een vrijstelling in de loop van de tweede helft van 1939 terug naar huis gestuurd werden, of nog niet onder de wapens geroepen oudere reservisten.

Het 3VOC wordt op 20 februari 1940 opgericht en groepeert naast drie Versterkings- en Opleidingsregimenten van de infanterie ook enkele onafhankelijke compagnies waaronder een Schoolcompagnie. De Schoolcompagnie werd samengesteld uit de Schoolcompagnies van 1Li, 12Li en 13Li en stond in voor de opleiding van kandidaat reserveofficieren en kandidaat reserveonderofficieren van de lichting '40,
aangevuld met de leerlingen van de cadettenschool van Namen wanneer deze op 10 mei 1940 werd ontbonden. De Versterkings- en Opleidingsregimenten van de infanterie beschikten op het ogenblik van de oprichting van het 3VOC elk over een Staf en een Bataljon Instructie met hierin de pas opgeroepen rekruten van de klas 40. Het Bataljon Versterking bestaat op dat ogenblik enkel uit kaderleden tot wanneer bij de Duitse inval op 10 mei om 06u00 de "algemene mobilisatie" wordt afgekondigd (fase E van het mobilisatieplan). Wanneer de tot dan toe vrijgestelde reservisten binnenkomen worden binnen het 51Li, 62Li en 63Li ook de Bataljons Versterking geactiveerd. De Versterkings- en Opleidingsregimenten van het 3VOC bevonden zich tijdens de mobilisatie in volgende kantonnementen:
  • Staf 3VOC te Bergen
  • 51Li te Bergen
  • 62Li te Casteau (nabij Bergen)
  • 63Li te Bergen
  • 1LD te Dendermonde (Kazernestraat) en Aalst

Het 3VOC, onder bevel van Kolonel SBH Res Bellefroid, groepeert de dienstplichtigen en reservisten voor het 1Li en zijn twee ontdubbelingsregimenten 25Li en 31Li, het 12Li en zijn twee ontdubbelingsregimenten 21Li en 42Li en uiteindelijk voor het 13Li en zijn twee ontdubbelingsregimenten 19Li en 43Li. Het 3VOC kan beschouwd worden als het Versterkings- en Opleidingscentrum van de 3de Infanteriedivisie waartoe 1Li, 12Li en 13Li behoorden voor de mobilisatie.
10mei.jpg
3VOC
De 10de mei omstreeks 00u45 krijgt de Staf van het 3VOC, die zich in Bergen bevond, van het HK/TRI het bevel om vanaf dageraad de vredesvoet kazernes te ontruimen en zich naar de alarmkantonnementen te begeven uit voorzorg tegen Duitse luchtaanvallen tegen de reguliere kwartieren. Deze vooraf verkende alarmkantonnementen bevonden zich aan de rand van de agglomeraties van de grote garnizoenssteden of in kleineren steden rond de bestaande kazerne. Omstreeks 06u00 geeft het HK/TRI het bevel de oorlogskantonnementen in Oost- en West-Vlaanderen in te nemen. Onmiddellijk wordt begonnen met de evacuatie van de Regimentsstaven en de Bataljons Instructie naar de oorlogskantonnementen. De Bataljons Versterking moeten echter achterblijven op de alarmkantonnementen om de binnenkomende reservisten op te vangen. Zij zullen de Versterkings- en Opleidingsregimenten later vervoegen. De eenheden van het 3VOC worden naar volgende locaties doorgestuurd:
  • Staf 3VOC: Lokeren
  • 51Li: Eksaarde ten noorden van Lokeren
  • 62Li: Lokeren en Belsele
  • 63Li: Eksaarde
  • 1LD: Blijft in zijn kazerne te Dendermonde

Zie regimenten voor een gedetailleerd overzicht.
11mei.jpg

12mei.jpg

13mei.jpg
3VOC
De rekruten van de klas '40 die nog moeten worden opgeleid zullen naar Frankrijk worden doorgestuurd om daar hun opleiding te vervolledigen. Door de snelle opmars van de Duitsers was het voor het GHK snel duidelijk dat de verdere opleiding enkel in Frankrijk, ver achter de linies, kon gebeuren. Alle eenheden van de VOC's die niet ingezet werden voor de beveiliging van Brussel ontvangen de 13 mei om 14u00 het schriftelijk bevel van het HK/TRI om zich klaar te maken voor de verplaatsing naar Frankrijk. Dit naar analogie van wat er tijdens de Eerste wereldoorlog gebeurde. Het overbrengen van de versterkingsbataljons naar Frankrijk was echter een minder goed idee want eens de bataljons op spoor gezet en naar Frankrijk geëvacueerd, konden ze niet meer instaan om de verliezen geleden door de regimenten tijdens de achttiendaagse veldtocht terug aan te vullen.

De verplaatsing naar Frankrijk was echter totaal niet voorbereid. Er was geen voorafgaandelijke regeling met de Franse militaire noch burgerlijke overheid, er waren geen voorafgaandelijke verkenningen van kantonnementen, er was slechts proviand voor twee dagen en er bestond geen logistieke organisatie voor herbevoorrading in Frankrijk. Daarenboven moesten de commandanten van de respectievelijke VOC's zelf vervoer per spoor regelen door de treinen te gebruiken die het 7 Franse leger van generaal Giraud naar Zeeland hadden gebracht. Het bevel om de VOC's naar Frankrijk te evacueren kwam echter geen dag te vroeg want de 13de mei om 16u00 steken de Duitsers de Maas over te Sedan en begint hun opmars naar de Atlantische kust met als opzet zoveel mogelijk geallieerde troepen te omsingelen.
14mei.jpg

15mei.jpg
3VOC
Op de vooravond van de verplaatsing naar Frankrijk telt het 3VOC zo'n 9.150 militairen.
16mei.jpg

17mei.jpg

18mei.jpg

19mei.jpg

20mei.jpg
62Li_overzicht_Duitse_opmars.PNG
Duitse opmars tussen 16 en 21 mei
3VOC in Frankrijk
In de nacht van 20 op 21 mei bereiken de Duitsers Noyelle-sur-Mer aan de monding van de Somme. Hierdoor raken heel wat eenheden van de 3VOC ingesloten door de Duitsers. Door vertragingen onderweg naar het zuiden van Frankrijk wordt uiteindelijk hun terugtochtweg afgesneden. Een overzicht van de situatie van de eenheden van het 3VOC op 20 mei helpt een beeld te vormen van de ernst van de toestand waarin het 3VOC zich bevind.

  • Staf 3VOC: op doortocht naar Zuid-Frankrijk
  • 51Li: op doortocht naar Zuid-Frankrijk te Quesnoy ten zuiden van de Somme,
  • 62Li: Staf en II/62Li gestrand in Outreau (een buitenwijk van Boulogne), I/62Li gestrand in Calais,
  • 63Li: Staf, I/63 en II/63 gestrand in Outreau,
  • 1LD: gestrand te Duinkerke,
  • SchoolCie 3VOC: gestrand in Outreau,
  • Cie Instructie C47: gestrand in Outreau,

Enkel het 51Li en de Cie Instructie M76 is erin geslaagd aan omsingeling te ontsnappen. De andere regimenten zijn ofwel betrokken bij de verdediging van de havensteden waar ze zijn gestrand of keerden terug naar België.

Cie Instr C47/3VOC in Frankrijk
In het goederenstation van Outreau, één van de zuidelijke buitenwijken van Boulogne-sur-Mer, zijn 12 treinen met Belgische militairen vastgelopen. Het betreft de regimentsstaven van 53Li, 62Li en 63Li, drie Bataljons Instructie (II/62Li, I/63Li en I/11Ch), drie Bataljons Versterking (II/53Li, II/63Li en III/7ChA), twee onafhankelijke Compagnies (SchoolCie/3VOC en Cie C47/3VOC) en een detachement met 350 niet opgeleide militairen van 31A. Kolonel Coucke, de oudst aanwezige Belgische officier en tevens regimentscommandant van het 53Li, neemt de leiding van Belgische militairen die in Outreau gestrand zijn. Hij neemt contact op met de Franse plaatscommandant van Boulogne en verneemt dat de doorgang naar het Zuiden definitief geblokkeerd is. De Belgische militairen worden verzocht het station te ontruimen en kantonnementen in te nemen in de wijk Outreau.
21mei.jpg
Cie Instr C47/3VOC in Frankrijk
Kapitein-commandant baron d'Anethan, Compagniecommandant van de Cie Instr C47/3VOC, geeft het commando over aan Luitenant Colruyt en krijgt van Kolonel Coucke opdracht een Belgisch Plaatscommando op te richten in de kazerne Saint-Jean van Boulogne-sur-Mer. Het is de bedoeling dat hij permanent in verbinding blijft met het Franse Plaatscommando. Commandant baron d'Anethan poogt zoveel mogelijk geïsoleerde militairen te verzamelen om ze te kunnen bevoorraden. Hij wordt hierbij geholpen door Kapitein van de Administratie Arnouts betaalmeester van het BCC/3VOC die samen met zijn personeel het Belgisch Plaatscommando bemand. Luitenant Colruyt wordt met zijn drie pelotons naar Ambleteuse (12 kilometer noord van Boulogne) gestuurd om een Franse eenheid af te lossen belast met de bewaking van een krijgsgevangen kamp waar ook Belgische burgers verdacht van collaboratie werden opgesloten. Van de 4.500 preventief aangehouden Duitse en Belgische burgers werd een aantal naar Frankrijk geëvacueerd om er geïnterneerd te worden. Eén van de treinen met gevangenen strandde eveneens in het noorden van Frankrijk en de gevangenen werden in een geïmproviseerd gevangenenkamp opgesloten tezamen met Duitse krijgsgevangen.
22mei.jpg
Cie Instr C47/3VOC in Frankrijk
In de nacht van 22 op 23 mei worden de gevangenen naar Calais geëvacueerd.
23mei.jpg

24mei.jpg

25mei.jpg
Cie Instr C47/3VOC in Frankrijk
De Compagnie wordt krijgsgevangen genomen in Calais, de gevangenen die ze bewaakten worden door de Duitsers vrijgelaten.
26mei.jpg

27mei.jpg
3VOC in Frankrijk
Luitenant-generaal Wibier commandant van het HK/TRI voert een reorganisatie door waarbij hij het 3VOC en het 4VOC laat onderbrengen in één groepering onder bevel van Generaal-majoor Collinet commandant van het 4VOC. Bij het 3VOC hebben enkel de staf en het 51Li nagenoeg intact het zuiden van Frankrijk kunnen bereiken, de rest werd onderweg gevangen genomen. Van de 9.150 manschappen van het 3VOC hebben slechts 3.150, waarvan 1.375 rekruten, het zuiden van Frankrijk kunnen bereiken.
28mei.jpg
3VOC_Grenade.PNG
Grenade iets ten noorden van Toulouse werd het kantonnement van 3VOC in Zuid Frankrijk
3VOC in Frankrijk
De verschillende eenheden worden gekantonneerd in verschillende steden en dorpen in het departement Haut-Garonne. Op 28 mei bevinden de eenheden van 3VOC zich in volgende kantonnementen:
  • Staf 3VOC: Grenade
  • 51Li en Cie Instr M76: Levignac, Montaigu-sur-Save en Pardère-les-Bouguets
  • Det 62Li: St-Lys en Grenade
  • Det 63Li: St-Lys
4 juni
3VOC in Frankrijk
Op 4 juni gaat Luitenant-Generaal Wibier in op een Frans verzoek om maar liefst 31.000 militairen te leveren voor het uitvoeren van veldwerken ten voordele van de Franse divisies opgesteld in tweede echelon langs de Seine, in Parijs en langs de Marne. Aan het 3VOC en het 4VOC beiden onder bevel van Generaal-majoor Collinet worden initieel twee Versterkingsbataljons met elk vier compagnies van 250 militairen gevraagd. Op 6 juni worden nog eens drie Instructiebataljons met elk vier compagnies van 200 man door de Fransen opgevorderd. Bij de samenstelling van de eerste lichting bataljons mocht geen kader gebruikt worden dat nodig was voor de instructie van de rekruten van de lichting '40 zodat na terugkeer van de werkbataljons de instructie opnieuw kon worden aangevat. Generaal Collinet gaf als bijkomende richtlijn dat voldoende kader moest achterblijven van elk regiment, bataljon en compagnie om nadien de instructie te hervatten. Deze orders werden herroepen wanneer ook de Bataljons Instructie werden aangeduid als werkbataljon. Het 3VOC zal uiteindelijk de staf en twee compagnies van 250 man van het II/51Li ter beschikking stellen. Dit detachement werd verder vervolledigd met twee compagnies van II/61Li. Wanneer later de bataljons instructie opgevorderd worden stelt het 3VOC ook het I/51Li ter beschikking dat samen met I/57Li naar het noorden wordt gestuurd. Ongeveer de helft van de resterende manschappen van het 3VOC worden voor deze werkbataljons ingeschakeld.
17 juni
3VOC in Frankrijk
Het uitsturen van de werkbataljons was slecht voorbereid en de uitvoering van de opdracht liep volledig in het honderd. Daarenboven was het Franse leger was niet in staat de Duitse stormloop te stuiten en al snel moesten de werkbataljons teruggestuurd worden. Daarenboven werd op 17 juni de Franse capitulatie aangekondigd. De terugkeer van de werkbataljons van het 3VOC naar de streek van Toulouse verliep niet van een leien dakje. Een groot gedeelte van de manschappen werd gevangen genomen en de rest keerde in kleine groepjes terug.
22 juni
3VOC in Frankrijk
Kolonel SBH Bellefroid kan door de grote verliezen die het 3VOC geleden heeft, vooral bij het 62Li en het 63Li, niet anders dan het 3VOC te reorganiseren. Het 51Li wordt op 22 juni hervormd onder Luitenant-kolonel Mardulier en zal twee bataljons tellen: een Iste Bataljon Instructie met vier compagnies samengesteld uit de van het werkbataljon overgebleven manschappen en een IIde Bataljon Versterking eveneens met slechts vier compagnies.

Register van Gesneuvelden

Geen gesneuvelden gekend.

Bibliografie en Bronnen

1.
L'armée belge de France en 1940, door Jean Jamart Col BEM Hre, uitgeverij Schmitz, Bastogne, 1994