Genie.jpg4de Bataljon Transmissietroepen (4TTr)

4e Bataillon de Transmissions

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Verbindingseenheid

Ontdubbeld van
Regiment Transmissietroepen

Onderdeel van
4de Infanteriedivisie

Bevelhebber
Kapitein-commandant SBH baron Eugène De Greef

Standplaats
Sint-Huibrechts-Hern

Samenstelling
Staf


Compagnie Telegrafisten (Lt A. Delvoie)


Compagnie Radiotelegrafisten (Kapt A. Aubertin)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

Het 4TTr werd op 1 september 1939 te Grimbergen opgericht en verhuisde drie dagen later naar Millen. Begin januari brengt het bataljon tien dagen door in het Kamp van Beverlo te Leopoldsburg. Vervolgens wordt te Kersbeek-Miskom gekantonneerd om op 28 januari opnieuw een kampperiode te ondernemen. Op 27 februari vestigt het bataljon zich te Sint-Huibrechts-Hern.
10mei.jpg
TTr_Radiozender_01.jpg
Radiotelegrafisten aan een zender-ontvanger van het type E.R.P. (Emetteur-Recepteur Portatif)

Het 4TTr is bij het uitbreken van de oorlog nog steeds gestationeerd te Sint-Huibrechts-Hern. Zoals gebruikelijk bij de verbindingstroepen, bevinden zich heel wat kleine detachementen van het bataljon doorheen de volledige operatiesector van de divisie.

De Compagnie Radiotelegrafisten baat op de eerste oorlogsdag een radionet uit bestaande uit vijftien stations. Een radiotelegrafieploeg bestaat uit één gegradeerde en vier manschappen die samen één zend- en ontvangststation bedienen. Deze ploegen zijn afgedeeld bij de verschillende staven van de divisie.

Op de eerste oorlogsdag wordt de manschappen van het bataljon duidelijk dat het menens is wanneer van bij het eerste daglicht talrijke toestellen van de Luftwaffe het Albertkanaal overvliegen en de Belgische linies aanvallen. De luchtafweer schiet in actie en tracht de indringers neer te halen.

De ten oosten gelegen 7de infanteriedivisie wordt door luchtlandingen te Vroenhoven, Veldwezelt en Kanne bijzonder snel van het Albertkannaal verdreven en de Duitsers slagen er nog tijdens de voormiddag in om een belangrijk bruggenhoofd te veroveren op ons leger.

Aan het eind van de dag duiken de eerste pantserwagens op van de Franse troepen die de grens overgestoken zijn om ons land ter hulp te komen. De komst van de Fransen kan het moraal van onze troepen enigszins versterken.
11mei.jpg
De Duitse opmars vanuit het bruggenhoofd te Vroenhoven en Veldwezelt komt op volle snelheid en Tongeren wordt al snel bedreigd. De 4de divisie ziet zich genoodzaakt om over Munsterbilzen, Bilzen en Tongeren en dwarsstelling op te werpen om een mogelijke omsingeling te vermijden. Talrijke transmissiedetachementen wordt gevraagd om hun materieel te ontmantelen en terug te keren naar het bataljon met het oog op een aftocht van het Albertkanaal. Bij het 8A bijvoorbeeld wordt slechts één radiostation operationeel gehouden bij de IVde groep, terwijl alle andere ploegen moeten vertrekken.

Het bataljon krijgt om 11u00 het bevel om zich naar Ulbeek terug te trekken. Bij de aftocht blijft een van de transmissieploegen achter die op de staf van de 4de divisie werkzaam is. De militairen worden bij gebrek aan transportmiddelen ingehaald door de vijand en krijgsgevangen gemaakt.

De aalmoezenier van het bataljon, E.H. R. Guidée, raakt gewond te Borgloon en moet worden afgevoerd naar het hospitaal.
12mei.jpg
Het bataljon begint samen met de rest van de divisie aan de terugtocht naar de K.W. Stelling. Het gros reist af via Diepenbeek, Landen, Hannuit en Geldenaken en komt aan te Veltem nabij Leuven. De infanterie van de divisie legt de terugtocht af in twee nachtelijke etappes en zal pas op 13 mei de K.W. Stelling bereiken.
13mei.jpg
De 4de divisie zal naar de linkeroever van het Kanaal van Willebroek gebracht worden en moet op 14 mei hergroeperen in de zone tussen Grimbergen en Strombeek-Bever. Het 4TTr reist af op 13 mei en bereikt Grimbergen na een tocht langsheen de Brusselsesteenweg over Kortenberg en Zaventem.
14mei.jpg
De rest van de 4de divisie komt aan in het kantonnementsgebied op de linkeroever van het Kanaal van Willebroek.
15mei.jpg
De legerleiding besluit om de 4de divisie naar het Bruggenhoofd Gent over te brengen om er de bunkerzone tussen de de oevers van de Schelde stroomopwaarts en stroomafwaarts van Gent te bemannen. De eenheden zullen op 16 mei de verplaatsing aanvatten.
16mei.jpg
Het bataljon gaat op weg naar het Bruggenhoofd Gent. Via een tussenstops in Gontrode zal Merelbeke bereikt worden. De diverse detachementen zetten zich aan het werk om de telefoon- en radioverbindingen mogelijk te maken.
17mei.jpg

18mei.jpg

19mei.jpg
Bij aankomst van de rest van het veldleger op de nieuwe linie van Terneuzen over Gent tot Oudenaarde, worden de posities van de 4de divisie herschikt. De divisie wordt nu geconcentreerd in de centrale sector van het Bruggenhoofd Gent tussen Munte en Betsberg.

De staf van 4TTr wordt overgebracht naar Sint-Denijs-Westrem en verblijft in de buurt van het militaire vliegveld. De piste wordt tijdens de nacht van 19 op 20 mei aangevallen door de Luftwaffe.
20mei.jpg
De Duitsers maken contact met het Bruggenhoofd Gent.
21mei.jpg

22mei.jpg
De 4de divisie zal tijdens de nacht van 22 op 23 mei naar het Afleidingskanaal van de Leie gestuurd worden om de sector net ten noorden van Deinze te verdedigen. Het 4TTr dient zich om 20u00 naar Vinkt te verplaatsen. Het divisiehoofdkwartier zal eveneens in deze gemeente opgesteld worden.
23mei.jpg
De divisie bereikt de westelijke oever van het Afleidingskanaal. Het 4TTr gaat onmiddellijk aan het werk om het telefoonnet en het radionet van de divisie operationeel te maken.
24mei.jpg
De 4de divisie ontplooit langsheen het Afleidingskanaal. De divisiestaf en het commando van het 4TTr worden in de loop van de avond overgebracht naar Kanegem.
25mei.jpg
De vijand valt aan ten noorden van Deinze en kan zonder veel moeite het 15Li uit zijn posities ontwrichten. Ook het 7Li en het 11Li worden al snel met de overrompeling bedreigd. De 4de divisie biedt weinig weerwerk en er worden grote aantallen militairen krijgsgevangen gemaakt. Daarbij worden ook talrijke detachementen van het 4TTr overrompeld, waaronder als een van de eerste de telefonisten en de radio-operatoren op de staf van het 15Li. Waar mogelijk wordt bij overgave de communicatieapparatuur onklaar gemaakt.
26mei.jpg
Tijdens de namiddag verplaatsen het divisiehoofdkwartier en de overgebleven elementen van het 4TTr zich naar Ruiselede.
27mei.jpg
De restanten van het 4TTr verplaatsen zich naar Oostkamp bij Brugge. Om 15u00 wordt het bataljon doorgestuurd naar Mariakerke.
28mei.jpg
Het bataljon bereikt tijdens de nacht het dorp Stene nabij Oostende. Hier wordt halt gehouden wanneer het nieuws van de capitulatie de manschappen bereikt. Enkele dagen later marcheert het bataljon via Waardamme, Lovendegem en Lochristi naar Gent. Bij de doortocht van Waardamme wordt het overgebleven transmissiematerieel aan de bezetter overgemaakt.

De meeste Vlaamse als de Waalse miliciens worden gedemobiliseerd. Van het beroepskader zullen Kapitein-commandant SBH baron De Greef en Kapitein Aubertin de ganse oorlog in Duitse krijgsgevangenkampen doorbrengen.. Bij de scheepsramp met het krijgsgevangenenschip Rhenus 127 in het Hollands Diep zullen eveneens drie militairen van het 4TTr omkomen. De bataljonsvlag zal samen met vele andere emblemen gedurende de bezetting verborgen worden in de Abdij Zevenkerken te Sint-Andries.

Baron Eugène De Greef zou van 1954 tot 1958 minister van Landsverdediging worden.
30 mei 40
15Li_Willemstad(3).JPGKrijgsgevangenen/4TTr
Na de Belgische capitulatie is de bezetter geconfronteerd met een grote massa Belgische en Franse krijgsgevangenen die op één of andere manier naar Duitsland moeten worden overgebracht. Om de evacuatie snel te laten verlopen wordt geopteerd voor het vervoer per rijnaak. Vanuit het Gentse worden de gevangen militairen via Axel en Zaamslag naar Walsoorden in Zeeuws-Vlaanderen gebracht. Hier wordt ingescheept om via het "Kanaal door Zuid-Beveland", het Hollands Diep, de Waal en de Rijn richting Duitsland te varen. Er is een halte voorzien te Dordrecht waar de nacht wordt doorgebracht. Op donderdag 30 mei vertrekt rond 09u00 een konvooi van vier schepen richting Duitsland. Het schip de "Rhenus 127", met aan boord uitsluitend Belgische krijgsgevangenen, vaart als tweede in het konvooi. Rond 19u30 wordt het Hollands Diep bereikt ter hoogte van Willemstad. Hier loopt het schip op een magnetische mijn die door de Duitse luchtmacht werd gedropt aan het begin van de oorlog. Aangezien er geen inschepingslijsten werden opgesteld is niet geweten hoeveel Belgische militairen aan boord waren. Er wordt aangenomen dat er ongeveer 1.200 man werd ingescheept, onder hen een aantal van het 4TTr. In totaal worden 167 lichamen geborgen, vermoedelijk ligt het aantal slachtoffers nog hoger. Het 4TTr telt 3 geïdentificeerde slachtoffers.

Register van Gesneuvelden

1

DERVEAUX

Gustaaf, M.

Sdt
Mil


05/04/1906

Lauwe

09/06

Willemstad (NL)

KG op Rhenus 127 op 30/5
Onbekend

PUIT

Gilbert, G.

Sdt
Mil


08/09/1913

Burdinne

15/06

Grancey-le-Château-Neuvelle (F)


Onbekend

VANDE MERGEL

Alfons, R.J.

Sdt
Mil


10/11/1908

Opbrakel

06/06

Ooltgensplaat (NL)

KG op Rhenus 127 op 30/5
Onbekend

VLAEMINCK

Emiel, J.

Sdt
Mil


12/08/1910

Borsbeke

06/06

Willemstad (NL)

KG op Rhenus 127 op 30/5
Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com

Bibliografie en Bronnen