4de Infanteriedivisie (4Div)

4e Division d'Infanterie

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Infanteriedivisie

Ontdubbeld van
n.v.t.

Onderdeel van
Iste Legerkorps

Bevelhebber
Luitenant-generaal René L.V.E. de Grave tot 14 mei 40
Generaal-majoor Eugène L.J. Van Trooyen vanaf 15 mei 40
Commandant Infanterie
Generaal-majoor Fernand Brabant
Commandant Artillerie


Commandant Transportkorps
Majoor R. Gilkinet

Stafchef
Majoor SBH J. Smesmans

Intendant
1ste Kapitein Intendant O. Willems
Standplaats
Dekkingsstelling Albertkanaal
Sector Diepenbeek-Eigenbilzen
Commandopost te Hoeselt

Samenstelling
Hoofdkwartier


7de Linieregiment


11de Linieregiment


15de Linieregiment


8ste Regiment Artillerie


4de Bataljon Genie


4de Bataljon Transmissietroepen


Eskadron Wielrijders 4ID


Compagnie Getrokken C47 4ID (Luitenant H. Raeymaekers)

Compagnie C47 op T13 4ID (Luitenant J. Engelen)

Geneeskundig Korps 4ID
Staf (Med Maj C. Hanselin)


Geneeskundige Versterkingscompagnie (Med Lt C. Malmendier)


Lichte Ambulance (Med 1Kapt Frans Janssens)


Ambulance Infanteriedivisie (Med Kapt A. Dauby)


Sanitair Treinpeloton


Autopeloton der Sanitaire Vervoersformaties

Compagnie Intendance 4ID


Transportkorps 4ID
Staf (Cdt E. Hinthel)


Peloton voor Infanteriemunitie (Lt E. Steenbruggen)


1ste Autopeloton voor Infanteriemunitie (Lt H. Dupont)


2de Autopeloton voor Infanteriemunitie (Lt H. Herremans)


1ste Autopeloton voor Artilleriemunitie (Lt M. Graux)


2de Autopeloton voor Artilleriemunitie (Lt A, Noyen)


Autopeloton voor Ravitaillering (Lt A. Hambursin)


Autopeloton voor Materieel (Lt L. Delree)


Atelier voor Herstelling van het Wagenpark (Lt V. Ummels)

Compagnie Luchtafweermitrailleurs 4ID (Kapitein-commandant C. Reynders)

Provoost (Luitenant F. Poelmans)

18-Daagse Veldtocht



Staf 4Div
De 4de Infanteriedivisie (4Div) is een actieve divisie die in vredestijd zijn hoofdkwartier in Hasselt had en die toentertijd organiek tot het IIIde Legerkorps behoorde. Voor de mobilisatie had de 4Div het commando over het 7de Linieregiment (7Li) dat gestationeerd was in de Dossinkaserne te Mechelen, het 11de Linieregiment (11Li) dat zich in de Dusartkaserne te Hasselt bevond en vanaf 01 augustus 1939 ook over het 14de Linieregiment (14Li) dat in Luik gestationeerd was. Het 8ste Artillerieregiment (8A) leverde de nodige vuursteun als divisieartillerie. De 4Div wordt gemobiliseerd op 25 augustus 1939 en van zodra het 15de Linieregiment (15Li), een ontdubbelingsregiment van 7Li, begin september onder de wapens wordt geroepen, lost dit regiment het 14Li af. Het 14Li wordt onder bevel geplaatst van de pas opgerichte 11de Infanteriedivisie. Vanaf 30 maart 40 wordt de divisie onder bevel geplaatst van het Iste Legerkorps (I/CA) waar ze de stellingen van de 6Div achter het Albertkanaal, tussen Eigenbilzen en Diepenbeek, overnemen. Het is niet abnormaal dat de 4Div de sector Diepenbeek overneemt aangezien deze divisie, die in vredestijd in Limburg gestationeerd was, vertrouwd is met het terrein.
10mei.jpg
Staf 4Div
De 4Div bezet tijdens de nacht van 9 op 10 mei 1940 nog steeds het Albertkanaal tussen Eigenbilzen en Diepenbeek. Rechts van de 4Div bevindt zich de 7de Infanteriedivisie (7Div) eveneens behorende tot het I/CA. De drie infanterieregimenten van de 4Div worden in lijn opgesteld langs het kanaal. Het 11Li bezet de rechterondersector en sluit aan op de stellingen van de 7Div, het 7Li bezet de middenondersector terwijl het 15Li op de linkerflank staat opgesteld. Het HK van de divisie is geïnstalleerd in een kasteel te Hoeselt. De divisie ontvangt het alarm rond middernacht en tussen 00u20 en 01u30 worden alle eenheden en detachementen onder bevel van 4Div gealarmeerd. Om 03u10 vraagt de het HK van de 4Div toelating aan het I/CA om de tetraëders te sluiten in het bruggenhoofd aan de sluis te Diepenbeek. Ze krijgen geen toelating zolang het Bataljon Grenswielrijders Limburg zich nog ten noorden van het Albertkanaal bevindt.

De divisie verneemt tegen de ochtend het nieuws van de aanval op de 7de Infanteriedivisie (7Div) en het rampzalige verlies van de bruggen te Veldwezelt en Vroenhoven. De berichten betreffende de toestand bij de naburige 7Div worden steeds ernstiger en net voor 07u00 besluit generaal Vander Veken, commandant van het Iste Legerkorps, dat de staf van de 7Div een plan moet uitwerken om een dubbele tegenaanval richting vijandelijke bruggenhoofden uit te voeren. De 4Div moet deze tegenaanval steunen door het I/11Li per vrachtwagen naar Riemst te laten vervoeren om er de 7de Infanteriedivisie te gaan versterken. De tegenaanval komt niet echt op gang omdat de verschillende eenheden die de tegenaanval moesten ondersteunen te laat verwittigd werden of er niet in slaagden Riemst te bereiken door de niet aflatende luchtaanvallen op al wie zich naar het oosten verplaatste.

Cie C47/T13 4Div
Om 01u20 krijgt Luitenant Engelen opdracht om met de Cie C47/T13 4Div (-) het 2de Eskadron van het 1ste Lansiers (2/I/1L) te vervoegen. 2/I/1L kantonneert in Overrepen ten noordwesten van Tongeren en staat er stand-by voor eventuele anti-parachutisten opdrachten. Eén peloton van de Cie wordt onder bevel geplaatst van het Esc Cy 4Div dat zich te Vliermaal bevond.

Cie getrokken C47 4Div
Om 02u30 krijgt Luitenant Raeymaekers opdracht om één peloton in Hoeselt te houden en een tweede peloton in versterking van I/11Li te sturen voor het uitvoeren van een anti-parachutistenopdracht.

Geneeskundig Korps 4Div
Het geneeskundig korps opent vanaf 03u30 de divisionaire hulpplaats te Hoeselt.
11mei.jpg
4Div_Dwarsstelling.jpg
Rokade van de 4Div om de dwarsstelling te bezetten op 11 mei 40 (CHD Evere)
Staf 4 Div
Na het annuleren van de door de 7Div geplande dubbele tegenaanval om de Duitse bruggenhoofden te neutraliseren wordt het I/CA door het Groot Hoofdkwartier opgelegd om een dwarsstelling (bretel) op te richten op de as Eigenbilzen - Mopertingen - Kleine Spouwen - Rijkhoven en die vervolgens langs de Demer te vervolledigen tot in Tongeren. Gezien het I/CA over geen reserve beschikte diende deze dwarsstelling door eenheden van de divisies in lijn ingenomen te worden. De 4Div moet de stelling voorbereiden van Eigenbilzen tot aan Kleine Spouwen, de 7Div is verantwoordelijk vanaf Kleine Spouwen (inclusief) tot Tongeren.

Omstreeks 03u50 ontvangt de 4Div zijn orders van het I/CA. Luitenant-generaal de Graeve beslist dat het 15Li en II/7Li hun stellingen langs het Albertkanaal blijven bezetten. III/7Li en I/7Li moeten pivoteren om uiteindelijk een stelling te bezetten tussen Eigenbilzen en Bilzen, II/11Li en III/11Li zullen hun stellingen aan het kanaal moeten verlaten om zich achter de spoorweg Tongeren - Bilzen op te stellen van Bilzen tot Kleine Spauwen. Het plan wordt tijdens de nacht uitgewerkt en de orders worden pas om 10u00 door het Achterwaarts HK van de divisie doorgegeven aan de Regimenten. Tussen 10u00 en 11u00 verlaat het 11Li het Albertkanaal om de dwarsstelling te bezetten.

Het is weinig waarschijnlijk dat de eenheden in staat zullen zijn om in de morgen van 11 mei nog stelling te nemen en deze in te richten. Uit het verslag van Onderluitenant Volkaerts, commandant van het Pl Vknr van 15Li die rond het middaguur een verkenning langs de dwarsstelling uitvoerde, blijkt dat het 15Li zich nog steeds op zijn posities langs het Albertkanaal bevindt, dat de linker vleugel van het 7Li (II/7Li) ook nog langs het kanaal staat opgesteld en dat de rest van het 7Li zich achter de spoorlijn Genk - Bilzen bevindt. De verbindingen tussen het 15Li en 7Li evenals de verbindingen tussen het 7Li en het 11Li zijn nog intact. De dwarsstelling die diende ingenomen te worden om de Duitse aanval te vertragen is in elk geval nog intact bij de 4Div.

De verdediging van de dwarsstelling wordt door het I/CA om 11u00 al opgeheven omdat meer naar het zuiden de 7Div de lijn niet kan houden. Hierna beveelt het I/CA om 12u50 de algehele aftocht naar Leuven. De eenheden van de 4Div krijgen dit bevel echter niet door en blijven op de dwarsstelling tot 19u00. De 4Div werd echter niet overvleugeld om dat de vijand na het doorbreken van de dwarsstelling bij de 7Div naar het zuidwesten trok richting Tongeren en Hannuit.

Het HK van de divisie wordt gesplitst in een hoofdmoot (Voorwaarts HK onder bevel van LtGen de Graeve) die om 09u30 verplaatst wordt naar Ulbeek en een kleinere stafeenheid (Achterwaarts HK onder bevel van GenMaj Brabant ondersteund door Cdt Nannan en Lt Lousse) die achterblijft te Hoeselt om de terugtocht van de 4Div te bevelen. Dit Achterwaarts HK krijgt om 10u30 bezoek van Kapitein SBH Fievez, Chef bureau operaties van de Staf I/CA, die meldt dat het HQ van het I/CA naar Marlines wordt overgebracht. Hierop verlaat het Achterwaarts HK Hoeselt om 10u35 en plooit geleidelijk terug via Schalkhoven (11u25) en Vliermaal (12u00) waar via de CP van het Esk Cy 4Div voor de laatste keer contact gemaakt wordt met het Voorwaarts HK in Ulbeek. Het Achterwaarts HK bereikt Kortessem om 13u00 en vervoegt uiteindelijk Ulbeek tegen 17u30. Het Voorwaarts HK verliet intussen Ulbeek al om 15u00 en begaf zich richting Kosen (noord van Sint-Truiden) waar het om 17u00 toekomt en van waaruit verder doorgetrokken wordt naar Bevekom om 21u00.

Het valt op dat de bevelvoering van de 4Div tijdens de verdediging van de dwarsstelling en de terugtocht naar het westen volledig rust op de schouders van GenMaj Brabant en zijn twee adjuncten. De verbindingen tussen het Voorwaarts HK en GenMaj Brabant enerzijds en de verbindingen tussen het Achterwaarts HK en de regimenten anderzijds zijn echter volledig verbroken waardoor de orders tot terugtrekking gegeven door het I/CA niet doorkomen. De eenheden van de 4Div blijven veel te lang op stelling staan.

Cie C47/T13 4Div
Rond 13u00 rukken een 20 tal Duitse tanks op langs de N20 van Tongeren richting Hasselt; Ter hoogte van het kruispunt van de N20 en de Luyssenstraat komt het tot een treffen met de T13's van het peloton dat stond opgesteld in de streek van Vliermaal. In Gors-Opleeuw sneuvelt hierbij de Soldaat Leon Dodion.

Geneeskundig Korps 4Div
De medische eenheden krijgen in de vroege ochtend het bevel om de hulpplaats van Hoeselt te verlaten. De inname van de dwarsstelling tussen Eigenbilzen en Kleine Spauwen betekent immers dat de installatie pal achter de nieuwe frontlinie komt te liggen. Door een belangrijk gebrek aan voertuigen wordt heel wat medisch materieel ter plekke achtergelaten. De laatste elementen verlaten Hoeselt hals over kop rondom 13u00.
12mei.jpg
Staf 4Div
Tijdens de nacht van 11 op 12 mei installeert het HK van de divisie zich in Bevekom. De terugtocht van de divisie wordt verder gecoördineerd vanuit Bevekom tot 20u00. Het HK wordt via Leuven en Nederokkerzeel verplaatst naar Grimbergen waar zal worden overgegaan tot de reorganisatie van de divisie. De infanterie-eenheden steken de Gete over en nemen kantonnementen in tussen Halen en Waanrode. Hier kan in relatieve veiligheid uitgerust worden gezien langs de Gete een dwarsstelling ingericht wordt door het Cavaleriekorps.
13mei.jpg
Staf 4Div
De divisie ontvangt vervolgens het bevel om tijdens de nacht van 12 op 13 mei door de K.W. Stelling te trekken. Na het vallen van de duisternis zet de divisie zich opnieuw op weg. Via Molenbeek-Wersbeek, Sint-Joris-Winge en Linden gaat het richting Leuven waar de eenheden tijdens de ochtend van 13 mei hun nieuwe kantonnementen tussen Kessel-Lo, Herent en Veltem-Beisem betrekken. Omwille van het Duitse luchtoverwicht wordt overdag halt gehouden en wordt de manschappen bevolen zo veel mogelijk uit het zicht te blijven. De volgende nachtelijke etappe verloopt tot net over het Kanaal van Willebroek.
14mei.jpg
Staf 4Div
De divisie steekt gedurende de nacht van 13 op 14 mei te Vilvoorde het kanaal over en kantonneert tussen Grimbergen, Humbeek, Beigem en Strombeek-Bever. De verschillende eenheden van de 4Div krijgen volgende kantonnementen toegewezen:
  • Staf: Grimbergen
  • 11Li: Humbeek
  • 8A: Humbeek en Grimbergen
  • 4Gn: Beigem
  • 4TTr: Grimbergen
  • Cie getrokken C47: Grimbergen
  • Cie C47 op T13: Grimbergen
  • Esc Cy 4Div: Grimbergen
  • Geneeskundig Korps: Wolvertem
  • Transportkorps zonder Ateliers: Wolvertem
  • Ateliers 4Div: Asse, samen met de ateliers van I/CA en 7Div

De eenheden van de divisie reorganiseren overdag en de komende nacht in de zone tussen Grimbergen, Humbeek en Beigem. De eenheden moeten tegen 12u00 de toestand van hun eenheid over te maken aan het HK 4Div. De 4de Infanteriedivisie wordt nu aangehecht bij het IIIde Legerkorps.
15mei.jpg
7ID_GenMaj_Van_Trooyen.jpg
Generaal-majoor E. Van Trooyen
Staf 4Div
Luitenant-generaal De Grave wordt vervangen als commandant van de 4Div door Generaal-majoor Van Trooyen, voormalig commandant van de 7de Infanteriedivisie. Hij krijgt opdracht de 4de Infanteriedivisie naar het Bruggenhoofd Gent te sturen. Het Bruggenhoofd Gent (in 1940 beter bekend onder zijn Franse naam TPG - Tête de Pont Gand) werd gevormd door een bunkerlinie ten zuiden van Gent. De verdedigingslinie bestond uit 228 betonnen bunkers die in het algemeen een portaal hadden en één tot drie ruimten afgesloten door een gepantserde deur. Vier bunkers hadden nog een verdieping en 35 waren uitgerust met een stalen waarnemingskoepel. De 4Div komt als eerste grote eenheid toe in het Bruggenhoofd Gent en moet de volledige perimeter bezetten. De verdeling van de ondersectoren die door de regimenten van de 4Div moeten worden bezet is als volgt:
  • 11Li - de ondersector noord van Kwatrecht tot en met Betsberg.
  • 15Li - de ondersector centrum van Moortsele tot voor Munte.
  • 7Li - de ondersector zuid van Muntekouter tot en met Semmerzake.

De 15 mei wordt overdag nog steeds uitgerust in de kantonnementszone tot de duisternis valt. Met een nachtelijke voetmars zal de 4Div vanuit de streek van Grimbergen naar Gent marcheren. De mars richting Merelbeke wordt ingezet tijdens de nacht van 15 op 16 mei.
16mei.jpg
Staf 4Div
Na een nachtelijke mars bereiken de eenheden van de 4Div in de vroege morgen van 16 mei de streek van Merelbeke waar ze overdag uitrusten van de lange etappe. Uit het situatieverslag van 16 mei blijkt dat de 4Div tijdens de terugtocht van het Albertkanaal naar het Bruggenhoofd Gent heel wat zwaar materieel heeft moeten achterlaten. Zo konden er maar vierentwintig van de achtenveertig C47mm anti-tankkanonnen, twintig zware mitrailleurs en 103 lichtere FM30 gerecupereerd worden. De divisie beschikt niet over voldoende zware bewapening om alle voorziene bunkers te kunnen bezetten.

Later op de dag komt onverwachts het bevel van het geallieerd opperbevel (via de Franse generaal Bilotte) om de K.W. Stelling prijs te geven zonder dat die ten volle verdedigd werd. In het zuiden wist het Duitse leger immers een doorbraak te forceren over de Maas in de streek van Sedan en in het noorden heeft Nederland zich overgegeven. Het veldleger zal aan het eind van de dag de K.W. Stelling ontruimen en terugtrekken naar de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde. Het Bruggenhoofd Gent wordt een scharnierpunt in deze nieuwe defensieve lijn en meerdere divisies worden vanaf de K.W. Stelling naar het Bruggenhoofd Gent gestuurd. Deze verplaatsing zal volgens plan twee dagen duren, de eerste eenheden van deze divisies zullen pas in de nacht van 18 op 19 mei in het bruggenhoofd toekomen. De commandant van de 4Div beseft dat zijn gehavende divisie weer in de strijd geworpen zal worden.

Cie C47/T13 4Div
De Cie C47/T13 van de 4de Infanteriedivisie krijgt als opdracht om zijn drie pelotons T13 als volgt op te stellen:
  • Een peloton van twee T13 aan de Brusselsesteenweg te Melle
  • Een peloton van twee T13 te Bottelare
  • Een peloton van drie T13 te Grontrode als mobiele reserve om het Esk Cy 4Div te steunen
17mei.jpg
Staf 4Div
Geleidelijk aan nemen de infanterieregimenten van de 4Div hun stellingen in op de perimeter van het Bruggenhoofd Gent en tegen de avond zijn alle troepen ter plaatse. Van de te verdedigen stelling is voor de oorlog een volledig dossier met de opstelling en bezetting opgemaakt. Dit dossier evenals de sleutels van de abri's zijn evenwel verloren gegaan en de eenheden van de 4Div moeten zelf uitzoeken waar zich de bunkers bevinden. De Cointet en Tetraëder anti-tank hindernissen zijn nooit geplaatst en ook de draadhindernissen zijn op vele plaatsen opgeruimd door de boeren die hun vee naar de weiden moesten brengen. De eenheden van de 4Div die de stelling zullen bemannen richten de bunkers zelf in en brengen ook de verbindingsloopgraven terug in orde.
18mei.jpg
Staf 4Div
De 4Div komt nu onder bevel van het VI/CA die de leiding zal nemen van de verdediging van het Bruggenhoofd Gent tussen Kwatrecht en Eke. Het VI/CA zal hiervoor kunnen beschikken over de 2Div, de 4Div, de 5Div en de 1DivChA. Enkel de 4Div is reeds ter plaatse, de andere divisies hebben het Bruggenhoofd Gent nog niet bereikt. De 2Div op terugtocht van de K.W. Stelling naar het TPG bevind zich nog tussen de Dender en de perimeter van het bruggenhoofd. In de loop van de avond overschrijdt de 2Div de linies van de 4Div. De 4Div die nog steeds over de ganse perimeter verspreid staat maakt zich klaar om gedeeltes van het bruggenhoofd over te geven aan de pas toegekomen divisie en vervolgens zijn eigen sector in te richten. Hiertoe zal het 11Li de tweede lijn bemannen, het 15Li zal plaats maken voor het 7Li dat na aflossing door de 5Div in eerste linie naast het 15Li zal plaatsnemen.

Geneeskundig Korps 4ID
De nieuwe hulpplaats voor de divisie wordt ingericht te Zwijnaarde.
19mei.jpg
14A_19Mei40(2).jpgStaf 4Div
Het VIde Legerkorps neemt plaats in het eigenlijke bruggenhoofd tussen Kwatrecht en Eke.
  • De 2Div neemt met het 5e Linie posities in tussen de Schelde te Kwatrecht en Gijzenzele. Vanaf Gijzenzele tot Betsberg neemt de 6e Linie over. Het 28e Linie wordt in reserve opgesteld achter het 5e en 6e Linie.
  • De 4Div neemt stelling tussen Betsberg exclusief en Munte. Het 15e Linie zal zich opstellen ten zuiden van de Betsberg en zal een gedeelte van de bunkers in Moortsele bezetten. Het 7e Linie bezet dan de westkant van Moortsele tot Munte. Het 11e Linie blijft als reserve achter de stelling van het 15e en 7e Linie maar zal wel pelotons leveren voor het bezetten van de verschillende grote wachten of voorposten. De 4Div hergroepeert zich tussen Betsberg en Munte, rust uit en werkt aan het verstevigen van zijn stellingen in het Bruggenhoofd Gent.
  • De 5Div, bestaande uit het 4e, 1e en 2e Regiment Jagers te Voet, nemen om en rond de bunkers van Munte tot Semmerzake hun stellingen in.
  • De 1Div ChA wordt met drie regimenten in lijn opgesteld ten westen van de Schelde. Er komt bij de lokale bevolking een algemene uittocht omdat wordt rondverteld dat er zich zware gevechten zullen voordoen bij de verdediging van de Schelde.


Voor de stelling van de 4Div worden drie voorposten uitgezet telkens bemand door een peloton van het 11Li. Bij elke voorpost is er telkens versterking van een T13 tankjager van de Cie C47/T13 4Div. De opdracht van de voorposten bestaat erin vijandelijke voorhoedes voor de stelling te melden en verkenningen af te weren. In afwachting van de aankomst van de pelotons van het 11Li worden de drie voorposten bemand door een sectie van het Peloton Verkenners van het 15Li.
20mei.jpg
Staf/4Div
De 20 mei vallen Duitsers vanaf 09u00 het Bruggenhoofd Gent aan. Terwijl de vijand de in het noordoosten gelegen 2de Infanteriedivisie aanvalt en er te Kwatrecht hevig wordt gevochten, stellen de Duitsers zich tegenover de 4de Infanteriedivisie tevreden met enkele artilleriebeschietingen. De commandopost van de divisie valt daarbij eveneens onder vuur. De Belgische artillerie riposteert en neemt Balegem en Scheldewindeke onder vuur.
21mei.jpg
Staf 4Div
In de sector van de 4Div wordt die dag sporadisch contact gemaakt met de vijand. De voorposten van Scheldewindeke en Oosterzele raken in schermutselingen met de Duitsers betrokken.
22mei.jpg
Staf 4Div
Na de Duitse doorstoot tot Abbeville aan de Atlantische kust zijn de geallieerde legers in Noord-Frankrijk en Vlaanderen geheel omsingeld. Het geallieerde oppercommando heeft op 21 mei tijdens de Conferentie van Ieper besloten om de Schelde-linie op te geven. Hierop bepaalt de Belgische legerleiding tijdens de ochtend van 22 mei dat onze strijdkrachten niet zoals afgesproken zullen terugtrekken naar de Ijzer, maar stand zullen houden langsheen de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie. Het Groot Hoofdkwartier laat deze terugtocht in twee fases uitvoeren en bepaalt dat de troepen opgesteld tussen het Bruggenhoofd Gent en Oudenaarde zich tijdens de nacht van 22 op 23 mei moet terugtrekken naar de Leie. In deze eerste fase zullen tevens een aantal troepen teruggetrokken worden uit het Bruggenhoofd Gent, de stad Gent en het Kanaal Gent-Terneuzen. Deze zones zullen dan definitief ontruimd worden tijdens de nacht van 23 op 24 mei. Om de Britten toe te laten meer troepen vrij te maken voor de geplande tegenaanval rond Arras, geeft onze legerleiding zijn akkoord om de 44th Infantry Division aan de Schelde af te lossen en de Belgische linies aan de Leie tot aan de rand van Menen te verlengen. De aflossing aan de Schelde wordt afgelast door de snelle ontwikkeling van de Duitse opmars.

In de eerste fase, tijdens de nacht van 22 op 23 mei zullen de 16de en de 18de Infanteriedivisie herontplooien om de stad Gent te verdedigen. De 1ste Infanteriedivisie zal de stad verlaten en naar de streek van Kortrijk verhuizen. De 2de en de 4de Infanteriedivisie zullen het bruggenhoofd Gent verlaten, terwijl ten zuiden van de stad de 1ste Divisie Ardeense Jagers en de 5de Infanteriedivisie nog achter de Schelde opgesteld blijven teneinde de terugtocht van de 2Div en de 4Div te ondersteunen. In de tweede fase, tijdens de nacht van 23 op 24 mei zullen zij zich vervolgens achter de Leie terugplooien.

Er vinden nog steeds beperkte vuurgevechten plaats in de Sector van de 4de Infanteriedivisie, maar tot een echte aanval van de Duitsers komt het niet. De divisie ontvangt zijn marsorders voor de verplaatsing naar het westen. De Schelde moet overgestoken worden via de bruggen van Zwijnaarde en Schelderode en de divisie zal vervolgens achter de Leie in reserve geplaatst worden. 4Div blijft onder bevel van het VIde Legerkorps.
23mei.jpg
Staf 4Div
De aftocht uit het Bruggenhoofd Gent tijdens de nacht van 22 op 23 is zonder noemenswaardige incidenten verlopen en de divisie komt tijdens de voormiddag aan tussen Deinze en Nevele.

Geneeskundig Korps 4Div
De medische eenheden openen de nieuwe divisionaire hulpplaats te Lotenhulle.
24mei.jpg
Staf 4Div
De 4de Infanteriedivisie heeft zijn drie regimenten opgesteld tussen Deinze (exclusief) in het zuiden en Nevele in het noorden, op de westelijke oever van het Schipdonkkanaal. Het 7Li bezet de noordelijke ondersector, het 15Li de midden ondersector en het 11Li wordt in het zuiden opgesteld. De divisie heeft een problematische veldtocht achter de rug. Er zijn nog slechts 5.300 infanteristen in plaats van de normale 11.000 en de zware bewapening is herleid tot een overschotje. Er is nog maar een derde van de lichte mitrailleurs en anti-tankkanonnen C47. Zware mitrailleurs zijn er bijna niet meer, en alle mortieren zijn verloren gegaan.
25mei.jpg
Staf 4Div
Aan het front ten noorden van Deinze ondernemen de Duitsers een poging om over het water te geraken. In de ondersector van het 15Li slaagt het Duitse 192ste infanterieregiment er in het Afleidingskanaal van de Leie ten zuiden van Meigem over te steken. De Duitsers ondervinden bijna geen tegenstand. Het 15Li valt uit elkaar en geeft zich zo goed als volledig over. De vijand vormt zeer snel een bruggenhoofd en zwenkt dan noordwaarts naar het 7Li en zuidwaarts naar het 11Li. Het I/7Li en II/7Li worden onmiddellijk overrompeld, maar de 10de en 11de compagnie slagen er in de Duitse infanterie tijdelijk tegen te houden. Het III/11Li wordt eveneens omsingeld en het II/11Li geeft zich spontaan over. Het I/11Li tracht nog een tegenaanval uit te voeren, maar houdt halt wanneer de manschappen merken dat de Duitsers Belgische krijgsgevangenen gebruiken als levend schild. Om 10u30 zijn de Duitsers nog amper één kilometer van Vinkt verwij­derd.

Die dag verliezen 7Li, 11Li, 15Li en 8A samen zo'n 5.000 krijgsgevangenen. De 4de Infanteriedivisie is niet meer.
26mei.jpg

27mei.jpg
Geneeskundig Korps 4Div
De medische eenheden zijn ontsnapt aan de massale gevangenname van de divisie en hebben zich teruggetrokken naar Loppem.
28mei.jpg


Zie ook individuele regimenten en eenheden.

Register van Gesneuvelden

Cie C47/T13

DE MEY

Benedikt, M.

Sdt
Mil
37

12/04/1918

Antwerpen

20/05

Scheldewindeke

T13 vernield door mijn
Cie C47/T13

DODION

Leon, L.A.

Sdt
Mil
36

30/12/1915

Kortijs

11/05

Gors-Opleeuw


Cie C47

MATHIJS

Jean, Jos

Sdt
Mil
39

25/02/1920

Sint-Truiden

25/05

Vinkt

Gebruikt als levend schild na krijgsgevangenname en gedood in incident met 7/III/1ChA
Cie C47/T13

MEUS

Alfred, S.

Sgt
BV


12/05/1909

Leopoldsburg

20/05

Scheldewindeke

T13 vernield door mijn
Cie C47

PIERARDS

René, F.

Sdt
Mil
38

10/08/1919

Zoutleeuw

25/05

Vinkt

Gebruikt als levend schild na krijgsgevangenname en gedood in incident met 7/III/1ChA
Cie C47

SCHOOFS

Jean, Jos

Kpl
Mil
39

22/10/1919

Sint-Truiden

25/05

Vinkt

Gebruikt als levend schild na krijgsgevangenname en gedood in incident met 7/III/1ChA
Cie C47

STEEGMANS

Joannes, J.

Sdt
Mil
39

23/01/1920

Diepenbeek

25/05

Vinkt

Gebruikt als levend schild na krijgsgevangenname en gedood in incident met 7/III/1ChA
GenK

THIBAUT

Luc

Sdt
Mil
34

09/08/1914

Thuillies

28/05

Vinkt


Cie C47

VAN DEN BOER

Wilhelm, A.H.

Sdt
Mil
37

19/10/1917

Lommel

25/05

Vinkt

Gebruikt als levend schild na krijgsgevangenname en gedood in incident met 7/III/1ChA
Cie C47/T13

VANMECHELEN

Louis, H.A.

Kpl
Mil
36

23/06/1916

Herk-de-Stad

20/05

Scheldewindeke

T13 vernield door mijn. Afkomstig van 11Li.
Cie C47

VELAERS

Sylvain

Sdt
Mil
39

24/05/1920

Sint-Truiden

25/05

Vinkt

Gebruikt als levend schild na krijgsgevangenname en gedood in incident met 7/III/1ChA
Cie C47

VEREECKE

Raoul, L.C.

Sdt
Mil
39

26/03/1920

Beveren-Waas

25/05

Vinkt

Gebruikt als levend schild na krijgsgevangenname en gedood in incident met 7/III/1ChA
Cie C47

VERHEYEN

Pierre, A.

Sdt
Mil
38

20/08/1918

Elen

25/05

Vinkt

Gebruikt als levend schild na krijgsgevangenname en gedood in incident met 7/III/1ChA
Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com
4ID_Sdt_Mathijs.JPG
4ID_Kpl_Schoofs.JPG
4ID_Velaers.JPG
4ID_CieC47_Sdt_Vereecke_Raoul.jpg
Sdt Mathijs
Kpl Schoofs
Sdt Velaers
Sdt Vereecke
4ID_Sdt_Verheyen.jpg



Sdt Verheyen



Bibliografie en Bronnen

1.
Velddagboek HK 4Div, 10 en 11 mei 1940 (CHD Evere).
2.
Order 2760 uitgevaardigd door HK 4Div op 10 mei 40 om 03u40 - Défense contre unités de parachutistes (CDH Evere)
3.
Verslag van de verkenning uitgevoerd door OLt Volkaert doorgestuurd naar de 4Div op 11 mei om 12u00 (CDH Evere)
4.
Geneesheer Kapitein SBH W. Broekaert, 1963, De Gezondheidsdienst tijdens de veldtocht der achttien dagen., Acta Belgica de Arte Medicinale et Pharmaceuticae Militari, pp 468-535.