51Li.jpg51ste Linieregiment (51Li)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Versterkings- en Opleidingsregiment

Ontdubbeld van
1ste Linieregiment

Onderdeel van
3de Versterkings- en Opleidingscentrum

Bevelhebber
Luitenant-kolonel Rustin

Standplaats
Lepoldkazerne, Bergen

Samenstelling
I Bataljon Instructie
(Kapitein-commandant Donnay)
1ste Compagnie Fuseliers
2de Compagnie Fuseliers
3de Compagnie Fuseliers
4de Compagnie Mitrailleurs (Lt Constant)

II Bataljon Versterking
(Kapitein-commandant Galasse)
5de Compagnie Fuseliers (Lt Bomal)
6de Compagnie Fuseliers
7de Compagnie Fuseliers
8ste Compagnie Mitrailleurs
9de Compagnie Klein Geschut

Compagnie Algemene Diensten

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

51Li_Leopoldskazerne_Mons.PNG
Ingang Leopoldskazerne te Bergen
Staf 51Li

In normale omstandigheden stonden de verschillende regimenten van het actieve leger zelf in voor de opleiding van hun nieuwe miliciens. Omdat dit moeilijk lag voor de reeds gemobiliseerde regimenten, die zich zoals het 1Li al op hun gevechtsstellingen bevonden, werd de laatst opgeroepen lichting dienstplichtigen samengebracht in Versterkings- en Opleidingscentra (VOC's). Het 51Li wordt opgericht op in maart 1940 te Bergen als één van de drie Versterkings- en Opleidingsregimenten van het 3VOC (51Li, 62Li en 63Li). De eerste miliciens van de klas 40 werden vanaf februari 1940 onder de wapens geroepen en vervoegden de Bataljons Instructie van hun respectievelijke Versterkings- en Opleidingsregimenten in maart.

Het 51Li staat in voor de opvang en opleiding van niet-getrainde rekruten en van mobilisatie vrijgestelde reservisten van het 1Li en zijn ontdubbelingsregimenten 25Li en 31Li. Net zoals de andere infanterieregimenten van het 3VOC beschikt het 51Li op 09 mei over een Staf, een Bataljon Instructie met de rekruten van de klas 40 en een Compagnie Algemene Diensten. Het kaderpersoneel is een samenraapsel van oudere beroeps- en dienstplichtige officieren en onderofficieren van de actieve regimenten.

I/51Li
Het Iste Bataljon Instructie (I/51Li) wordt geactiveerd bij oprichting van het regiment en ontvangt vanaf maart 1940 de nieuwe rekruten van de klas '40. Deze rekruten zullen bij het 51Li hun basisopleiding ontvangen en dienen vervolgens doorgestuurd te worden naar het 1Li, 25Li en 31Li als versterkingen.

II/51Li
Het IIde Bataljon Versterking (II/51Li) dat moest instaan voor de opvang van oudere reservisten en vrijgestelden bestond enkel uit kader en zal pas aangevuld worden met manschappen na de afkondiging van algemene mobilisatie. In afwachting van de algemene mobilisatie wordt het IIde Bataljon Versterking op non-actief geplaatst.
10mei.jpg
Staf/51Li
Het 51Li, aangevoerd door Luitenant-kolonel Rustin, kreeg rond 01u00 het bevel zich klaar te maken om de 10de mei bij eerste klaarte vooraf verkende alarmkantonnementen in te nemen in de buitenwijken van Bergen. Men vreest immers dat de reguliere kazernes van ons leger gebombardeerd zullen worden door de Duitse luchtmacht en bijgevolg moeten de Versterkings- en Opleidingsregimenten van het 3VOC zich door een onmiddellijke verhuis in veiligheid stellen. Nog tijdens de nacht vertrekt het 51Li naar zijn alarmkantonnementen op het domein Coppée in de Bergense deelgemeente Obourg. De 2de compagnie neemt zijn alarmkantommenten in aan de Processiestraat te Bergen. Om 04u30 is de kazerne volledig verlaten. De Staf/51Li wordt in zijn commandopost om 06u00 verwittigd van de afkondiging van de algemene mobilisatie naar aanleiding van de Duitse inval. Door de afkondiging van de algemene mobilisatie worden de oudere reservisten en vrijgestelden opgeroepen om het Bataljon Versterking te vervoegen. Het gaat hier om militairen die omwille van een vrijstelling in de loop van de tweede helft van 1939 terug naar huis gestuurd werden, of nog niet onder de wapens waren geroepen. Eveneens om 06u00 wordt het bevel gegeven om, zoals voorzien in het mobilisatieplan, uit te wijken naar de oorlogskantonnenmenten die zich in diverse kleinere dorpen en steden van Oost- en West-Vlaanderen bevinden. Het mobilisatieplan voorzag dat elke eenheid van het 3VOC bij een vijandelijke inval zou uitwijken naar een oorlogskantonnement, ver verwijderd van de vijandelijkheden, om de opleiding in relatieve rust te kunnen voortzetten. Het voorziene oorlogskantonnement voor het 51Li is Eksaarde ten westen van Sint-Niklaas. Diezelfde dag nog begint het regiment met de voorbereiding van de verplaatsing zijn oorlogskantonnement te Eksaarde. Deze tocht zal per trein verlopen.
11mei.jpg
I/51Li
Het I/51Li verlaat Bergen om 00u30 en komt aan te Eksaarde rond het middaguur.

II/51Li
De 5de Compagnie wordt gevormd te Sinaai. De manschappen ontvangen te Sint-Niklaas hun uitrusting en vervoegen vervolgens hun kantonnement in Sinaai.
12mei.jpg

13mei.jpg
Staf/51Li
Door de snelle opmars van de Duitsers werd het voor het GHK snel duidelijk dat de verdere opleiding van de nieuwe rekruten enkel in Frankrijk, ver achter de linies, kon gebeuren. Alle eenheden van de VOC's die niet ingezet werden voor de beveiliging van Brussel ontvangen de 13 mei om 14u00 het schriftelijk bevel van het HK/TRI om zich klaar te maken voor de verplaatsing naar Frankrijk. Dit naar analogie van wat er tijdens de Eerste wereldoorlog gebeurde. De verplaatsing naar Frankrijk was echter totaal niet voorbereid. Er was geen voorafgaandelijke regeling met de Franse militaire noch burgerlijke overheid, er waren geen voorafgaandelijke verkenningen van kantonnementen, er was slechts proviand voor twee dagen en er bestond geen logistieke organisatie voor herbevoorrading in Frankrijk. Daarenboven moest de commandant van het 3VOC zelf vervoer per spoor regelen door de treinen te gebruiken die het 7 Franse leger van generaal Giraud door Vlaanderen vervoerd hebben op weg naar Breda. Het bevel om 51Li naar Frankrijk te evacueren kwam echter geen dag te vroeg want de 13de mei om 16u00 steken de Duitsers de Maas over te Sedan en begint hun opmars naar de Atlantische kust met als opzet zoveel mogelijk geallieerde troepen te omsingelen.
14mei.jpg
Staf/51Li
Twee treinstellen worden ter beschikking gesteld van het 51Li. De Staf en I/51Li worden in één treinstel ondergebracht, II/51 Li zal in het tweede treinstel afreizen. Beide treinstellen zullen vertrekken vanuit Eksaarde.

I/51Li
Het materieel van de staf en het I/51Li wordt te Eksaarde op de trein geladen .
15mei.jpg
I/51Li
Het I/51Li brengt nu ook zijn manschappen aan boord van een trein, de nacht van 15 op 16 mei wordt in de trein doorgebracht.

II/51Li
De 5de Compagnie vervoegt het regiment te Sinaai.
16mei.jpg
I/51Li
Het treinstel van de staf en het I/51Li verlaat Eksaarde rond 08u45. De tocht loopt via Moerbeke en Zelzate tot Brugge.

II/51Li
Het IIde Bataljon Versterking verlaat Eksaarde om 13u05. De trein rijdt tot Gent en komt dan vast te zitten in het drukke verkeer. De manschappen brengen de nacht van 16 op 17 mei opnieuw door in de rijtuigen.
17mei.jpg
I/51Li
De trein zet zijn reis verder via Moeskroen, Calais en Abbeville.

II/51Li
De manschappen verlaten Gent om 07u35 en sporen naar Kortrijk (15u00) en Moeskroen (20u00). Het konvooi houdt halt te Tourcoing.
18mei.jpg
II/51Li in Frankrijk
Het 51Li trekt steeds dieper Frankrijk in. De trein met het IIde Bataljon Versterking rijdt langs Armentières en Hazebrouck tot Hesbigneul.
19mei.jpg
II/51Li in Frankrijk
Het bataljon bereikt Abbeville rond 15u30.
20mei.jpg
II/51Li in Frankrijk
De trein bereikt Quesnoy om 08u15 en rijdt verder naar Eu. Hier wordt het konvooi vanaf 11u30 een drietal uur opgehouden door een luchtbombardement. De manschappen bereiken rond 17u00 Abancourt ten westen van Rouen.
21mei.jpg
II/51Li in Frankrijk
Via Elboeuf (01u30) rijdt het bataljon naar Alençon. Vervolgens wordt Tours bereikt, waar de trein halt houdt voor de komende nacht.
22mei.jpg
II/51Li in Frankrijk
Poitiers wordt rond 01u00 voorbij gereden. De tocht loopt over Coutras, Bordeaux, Pau en Tarbes tot in Lourdes. De manschappen komen hier aan te 20u30.
23mei.jpg
II/51Li in Frankrijk
51Li_Toulouse.PNG
Het 51Li wordt gekantonneerd ten westen van Toulouse

De laatste etappe loopt via Toulouse tot Mérenvielle, het eindpunt van reis. Het bataljon stijgt ui in Mérenvielle en na een mars van ongeveer 12 kilometer komen de manschappen aan in hun kantonnement te Montaigut-sur-Save.
24mei.jpg
51Li_Lévignac.PNG
Montaigut-sur-Save, Lévignac en Lassere worden de kantonnementsplaatsen voor het I/51Li
I/51Li in Frankrijk

De staf van het regiment en het Iste Bataljon Instructie komen een dag later aan in het station van Mérenvielle omstreeks 04u00. Twee uur later bereiken de manschappen hun eindbestemming te Lévignac-sur-Save. De 4de Compagnie Mitrailleurs blijft achter in het station van Mérenvielle.
25mei.jpg
52Li_Le-vignac-sur-Save.jpg
Lévignac de kantonnementsplaats van I/51Li

Staf/51Li
Het regiment is nu herenigd in het zuiden van Frankrijk. De eenheden zijn in volgende dorpen ondergebracht:
Lévignac-sur-Save: Staf regiment, Iste Bataljon Instructie
Laserre: 4Cie I/51Li
Montaigut-sur-Save: IIde Bataljon Versterking

I/51Li in Frankrijk
De 4de Compagnie verplaatst zich naar zijn kantonnementsplaats in Lasserre.
26mei.jpg

27mei.jpg
Staf/51Li in Frankrijk
Bij het 3VOC hebben enkel de Staf/3VOC, de Cie Instr M76 en het 51Li nagenoeg intact het zuiden van Frankrijk kunnen bereiken, de rest werd onderweg gevangen genomen. Van de 9.150 manschappen van het 3VOC hebben slechts 3.150, waarvan 1.375 rekruten, het zuiden van Frankrijk kunnen bereiken. Luitenant-generaal Wibier commandant van het HK/TRI besluit dan ook een reorganisatie door te voeren waarbij hij het 3VOC en het 4VOC laat onderbrengen in één groepering onder bevel van Generaal-majoor Collinet commandant van het 4VOC.

Op 27 mei bevinden de eenheden van 3VOC zich ten noorden van het 4VOC in volgende kantonnementen:
  • Staf 3VOC: Grenade
  • 51Li en Cie Instr M76: Levignac, Montaigu-sur-Save, Laserre en Pardère-les-Bouguets
  • Det 62Li: St-Lys en Grenade
  • Det 63Li: St-Lys
28mei.jpg

30 mei
Staf/51Li in Frankrijk
Het Commando van de Versterkings- en Opleidingscentra (HK/TRI), onder bevel van Luitenant-generaal Wibier, moet versterkingen leveren om de 7de Infanteriedivisie, die zich had teruggeplooid in Bretagne, te versterken. Luitenant-kolonel Rustin wordt aangeduid om het commando over te nemen van het 2de Regiment Karabiniers (2C) ter vervanging van Kolonel SBH Long die op 11 mei werd krijgsgevangen genomen. Hij vertrekt nog diezelfde dag naar Malestroit. Hierdoor wordt op 31 mei een commandowissel doorgevoerd bij het 51Li, Luitenant-kolonel Rustin wordt afgelost door Kapitein-commandant Beaumont aan het hoofd van het 51ste Linieregiment. Kapitein-commandant Vermeersch krijgt het bevel over het I/51Li in handen (TBC).
04 juni
Staf/51Li in Frankrijk
Het HK/TRI, is deels ingegaan op een Frans verzoek om 20.000 militairen te leveren voor het uitvoeren van veldwerken ten voordele van de Franse divisies opgesteld in tweede echelon langs de Seine, in Parijs en langs de Marne. In eerste instantie worden de Bataljons Versterking aangeduid voor deze opdracht teneinde de opleiding van de jonge rekruten niet te onderbreken. Op 4 juni wordt aan het 3VOC één Versterkingsbataljon met twee compagnies van 250 militairen gevraagd. Het commando van 3VOC duidt het 51Li aan voor deze opdracht.

II/51Li in Frankrijk
De regimentscommandant geeft aan het II/51Li, onder bevel van Kapitein-commandant Galasse, de opdracht om zijn staf en twee compagnies paraat te stellen voor het werkbataljon. II/51Li zal versterkt worden door twee compagnies van II/61Li. Het detachement van II/61Li staat onder bevel van Luitenant Van Grunderbeek.
06 juni
Staf/51Li in Frankrijk
Op 6 juni vragen de Fransen nog eens 20.000 militairen extra om veldwerken uit te voeren. 16.000 hiervan dienen aangeduid te worden door het HK/TRI. Het HK/TRI ziet zich nu genoodzaakt om ook de Bataljons Instructie met deze opdracht te gelasten. Het enige beschikbare Bataljon Instructie van 3VOC worden nu opgevorderd. De Staf/51Li krijgt de opdracht om zijn Iste Bataljon Instructie om te vormen tot een werkbataljon.
08 juni
I/51Li in Frankrijk
Het I/51Li onder het bevel van Kapitein-commandant Donnay vertrekt op 08 juni samen met het I/57Li onder bevel van Kapitein-commandant Kortleven richting Parijs om als werkbataljon ingezet te worden aan de Seine. Tijdens de treinreis stelt er zich echter een probleem, er is onvoldoende drinkbaar water ingescheept en de manschappen zitten al snel door hun rantsoenen. Bij elke halte storten de mannen zich op elk beschikbaar waterpunt maar niet alle water is drinkbaar hetgeen leidt tot algemene misselijkheid.

II/51Li in Frankrijk
Na de integratie van de twee compagnies van II/61Li vertrekt dit bataljon eveneens op 8 juni richting Châlons-sur-Marne ten oosten van Parijs.
09 juni
I/51Li in Frankrijk
De beide bataljons leggen het traject naar het noorden zonder problemen af. De detachementen komen om 18u45 aan in Saint-Germain-en-Laye ten westen van Parijs. De manschappen worden in de plaatselijke scholen ondergebracht.
10 juni
I/51Li in Frankrijk
Saint-Germain-en-Laye ligt zo'n 20Km ten noorden van Bièvres. De Belgen hebben er een groot tekort aan bevoorrading en gaan naarstig op zoek naar voedsel en water. Luitenant-Geneersheer Charade van het 57Li moet een tiental zieke manschappen laten afvoeren door de gebrekkige hygiënische omstandigheden. In de buurt bevinden zich nu drie Belgische werkbataljons. Naast het gecombineerde I/57Li en het I/51Li is immers ook het II/10J gearriveerd. De drie bataljonscommandanten ondernemen verwoede pogingen om contact op te nemen met het Franse opperbevel maar blijven door communicatiemoeilijkheden zonder duidelijke orders voor hun manschappen.

II/51Li in Frankrijk
Omstreeks 19u30 bereikt de trein van het gemengde bataljon Bussy-Lettrée (Marne) op ongeveer 25 km van Châlons-sur-Marne. De trein wordt gestopt omdat het spoor vernield is door Duitse luchtbombardementen. De manschappen blijven overnachten in de trein.
11 juni
I/51Li in Frankrijk
Rond 11u00 wordt Cdt Kortleven van I/57Li ontboden bij de Franse plaatscommandant van Saint-Germain-en-Lay. Na enige discussie blijven de Belgen zonder opdracht ter plekke. Van het I/51Li en het I/57Li worden slechts vier werkploegen van elk ongeveer 50 manschappen samengesteld en toegewezen aan het graven van loopgrachten langsheen de baan naar Pontoise. De rest van de manschappen blijft in hun kantonnementen. De Franse troepen verlaten intussen de buurt en de Belgen vrezen alleen achter te blijven. Na een ganse dag wachten, gaat het I/51Li om 21u00 opnieuw de baan op. Na ettelijke vruchteloze pogingen om nieuwe orders te verkrijgen verneemt Kapitein-Commandant Donnay van een Franse estafette dat de Belgen onmiddellijk moeten afmarcheren naar het zuidwesten en zich naar Etampes en vervolgens Méréville dienen te begeven. De Franse troepen hebben het bataljon volledig in de steek gelaten. Er is geen transport voorhanden. maar Cdt Donnay kan toch een aftandse vrachtwagen met volle banden in beslag nemen om de meest essentiële bagage van de beide bataljons op te laden. De colonnes zullen te voet afreizen terwijl Cdt Donnay aan boord van het voertuig naar het zuiden terugkeert. De algemene marsrichting loopt naar het zuiden, richting Orléans. De compagniecommandanten die door hun bataljonscommandant aan hun lot werden overgelaten slagen erin 700 van de 800 uitgestuurde militairen terug naar Lévignac te brengen.

II/51Li in Frankrijk
Om 03u00 worden de manschappen gewekt en moeten ze inderhaast de trein ontruimen. Een munitietrein is net toegekomen en is achter de trein van de Belgen tot stilstand gekomen. Vanwege het ontploffingsgevaar in geval van een nieuw luchtbombardement moeten de mannen van het werkbataljon zich verspreiden in de nabijgelegen bossen. Terwijl de mannen zich nog in de bossen rond Bussy bevinden vertrekt hun trein met hun bagage en hun reserve levensmiddelen naar een ongekende bestemming. Achtergebleven zonder drinken en eten geeft Cdt Galasse het bevel om zich per compagnie te verplaatsen naar Troyes, een 60 tal km meer naar het zuiden. Eén compagnie slaagt erin zich te bevoorraden in het kamp van Mailly een andere kan in Sommesous, een 10 km ten zuiden van Bussy al een trein nemen die ze naar Troyes brengt. In Troyes komen alle compagnies terug samen maar verder reizen per spoor wordt onmogelijk. De terugtocht wordt gedurende 13 en 14 juni te voet voortgezet langs wegen die volgepropt zitten met Franse vluchtelingen en militairen. Cdt Galasse slaagt erin om met 754 van de oorspronkelijk 1.000 vertrokken militairen de streek van Toulouse terug te vervoegen
17 juni
Staf/51Li in Frankrijk
Het uitsturen van de werkbataljons was slecht voorbereid en de uitvoering van de opdracht liep volledig in het honderd. Het Franse leger was niet in staat de Duitse stormloop te stuiten en al snel moesten de werkbataljons teruggestuurd worden. De terugkeer van de werkbataljons van het 51Li verliep niet van een leien dakje. Een gedeelte van de manschappen werd gevangen genomen en de rest keerde in kleine groepjes terug. In tegenstelling tot veel andere werkbataljons valt de geleden schade voor 51Li nog mee, van het gemengde werkbataljon van II/51Li en II/61Li komen 754 van de 1000 uitgestuurd militairen terug, van het Bataljon Instructie van Cdt Donnay komen 700 van de 800 militairen terug. Daarenboven kondigt Maréchal Pétin op 17 juni om 13u30 in een radiotoespraak aan de Franse bevolking de nakende capitulatie van Frankrijk aan. Vanaf dan beginnen de Fransen te onderhandelen met de Duitsers. Een wapenstilstand is niet meer ver af. De Fransen zijn niet meer geneigd om de Belgische inspanningen om de strijd verder te zetten nog te steunen.
22 juni
Staf/51Li in Frankrijk
Kolonel SBH Bellefroid, commandant van het 3VOC, kan door de grote verliezen die het 3VOC geleden heeft, vooral bij het 62Li en het 63Li, niet anders dan het 3VOC te reorganiseren. Het 51Li wordt op 22 juni hervormd onder Luitenant-kolonel Mardulier en zal twee bataljons tellen: een Iste Bataljon Instructie met vier compagnies samengesteld uit de van het werkbataljon overgebleven manschappen en een IIde Bataljon Versterking eveneens met slechts vier compagnies. Frankrijk ondertekent de onvoorwaardelijke wapenstilstand met Duitsland in Compiègne en komt met de Duitsers overeen om de nog aanwezige Belgen in het niet bezette deel van Frankrijk te ontwapenen en aan de Duitsers uit te leveren. Nog anderhalve maand blijven de gedemotiveerde Belgische eenheden doelloos rondhangen in Frankrijk.
25 juni
Staf/51Li in Frankrijk
De reorganisatie van het regiment is doorgevoerd en uiteindelijk kan het 51Li zijn bataljons en compagnies herlocaliseren in de dorpen rondom Lévignac.
21 juli
Staf/51Li in Frankrijk
Het regiment blijft kantonneren te Lévignac wanneer wanneer op 21 juli een groep van een 400-tal piloten en personeel van de Militaire Luchtvaart in de omgeving van Ondes komen kantonneren.
Het 51ste Linieregiment zal in Frankrijk verblijven tot medio augustus.

Register van Gesneuvelden

1/I

NEELS

Willy, V.

Sdt
Mil


05/09/1920

Mons

15/06

Cloyes (F)

Cloyes-sur-le-Loir?
Onbekend

NICODEME

Maurice

Sdt
Mil


25/11/1921

Saint-Symphorien

18/06

Romorantin (F)


1/I

RANDOUR

Alfred

Sdt
Mil


03/07/1920

Quaregnon

15/06

Cloyes (F)

Cloyes-sur-le-Loir?
13/IV

VAN OVERSTRAETEN

Albert

Sdt
Mil


27/11/1913

Schaarbeek

28/06

Moulins (F)


Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com
51Li_Sdt_Van_Overstraeten.jpg



Sdt Van Overstraeten




Bibliografie en Bronnen