52ste Linieregiment

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Versterkings- en Opleidingsregiment

Ontdubbeld van
2de Linieregiment

Onderdeel van
1ste Versterkings- en Opleidingscentrum (1VOC)

Bevelhebber
Majoor Marlier

Standplaats
Leopoldkazerne te Gent

Samenstelling
I Bataljon Instructie
(Kapitein-commandant De Raedt)
1ste Compagnie Fuseliers (Cdt Conard)
2de Compagnie Fuseliers (Lt De Kubber)
3de Compagnie Fuseliers (Cdt De Moor)
4de Compagnie Mitrailleurs (Cdt Léon Janssens)

II Bataljon Versterking
(Kapitein-commandant Henri Langie)
5de Compagnie Fuseliers (Cdt Bruneel)
6de Compagnie Fuseliers (Lt Dossche)
7de Compagnie Fuseliers (Lt Leclerq)
8ste Compagnie Mitrailleurs (Cdt Clement)
9de Compagnie Klein Geschut (Cdt De Paepe)

Compagnie Diensten (Kapitein-commandant Moesman)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

2Li_Leopoldskazerne_Gent.JPG
Leopoldkazerne te Gent waar het 52Li mobiliseert
Staf/52Li
In normale omstandigheden stonden de verschillende regimenten van het actieve leger zelf in voor de opleiding van hun nieuwe miliciens. Omdat dit moeilijk lag voor de reeds gemobiliseerde regimenten, die zich zoals het 2Li al op hun gevechtsstellingen bevonden, werd de laatst opgeroepen lichting dienstplichtigen in het voorjaar van 1940 samengebracht in Versterkings- en Opleidingscentra (VOC's). Het 52ste Linieregiment (52Li) wordt opgericht op 15 maart 1940 en mobiliseert in de Leopoldkazerne te Gent als één van de drie infanterieregimenten van het 1ste Versterkings- en Opleidingscentrum. Het kaderpersoneel wordt gevormd door een samenraapsel van oudere beroeps- en reserve officieren en onderofficieren van de actieve regimenten.

I/52Li
Het Iste Bataljon Instructie (I/52Li) wordt geactiveerd bij oprichting van het regiment op 15 maart 1940 en ontvangt de nieuwe rekruten van de klas '40 die sinds de start van het jaar opgeroepen waren voor het 2de Linieregiment. Deze rekruten gaan over naar het 52Li waar ze verder opgeleid worden om vervolgens doorgestuurd te worden naar het 2Li, 22Li en 32Li als versterkingen. Het trainingsprogramma wordt tot aan de vooravond van de Duitse aanval gewoon afgewerkt. Op 6 april en 20 april 1940 voeren de rekruten telkens een dagmars uit van ongeveer 20Km. De training wordt enkel afgelost door veelvuldige alarmen waarbij de rekruten zich telkens klaar maken om de kazerne te evacueren. Op 1 mei 1940 worden een twintigtal miliciens uitgekozen om het Bataljon Grenswielrijders Limburg te versterken. Het detachement vervoegt het Kamp van Beverlo voor de conversie tot grenswachters. Van 23 april tot 23 mei werden de verloven geopend, om beurten kreeg elke militair twee dagen verlof.

II/52Li
Het Bataljon Versterking (II/52Li) dat moest instaan voor de opvang van oudere reservisten en vrijgestelden bestond enkel uit kader en zal pas aangevuld worden met manschappen na de afkondiging van algemene mobilisatie. In afwachting van de algemene mobilisatie wordt het IIde Bataljon Versterking op non-actief geplaatst.
10mei.jpg
Staf/52Li,
52Li_Cdt_Janssens_4Cie_02.JPG
Een groepje officieren van het Iste Bataljon Instructie van 52Li.
Het 52Li ontvangt rond 01u00 het bevel zich klaar te maken om de 10de mei bij eerste klaarte vooraf verkende alarmkantonnementen in te nemen in de Gentse agglomeratie. Men vreest immers dat de reguliere kazernes van ons leger gebombardeerd zullen worden door de Duitse luchtmacht en bijgevolg moeten de Versterkings- en Opleidingsregimenten van het 1VOC zich door een onmiddellijke verhuis in veiligheid stellen. De manschappen in de Leopoldkazerne worden om 05u00 uit hun bed gelicht vertrekken naar de Gentse binnenstad waar ze de aangeduide alarmkantonnementen innemen. Het 52Li wordt aangevoerd door Majoor Marlier, een meer dan 50-jarige officier van het 6de Linieregiment. De Staf/52Li wordt in zijn commandopost om 06u00 verwittigd van de afkondiging van de algemene mobilisatie naar aanleiding van de Duitse inval.

Door de afkondiging van de algemene mobilisatie worden de oudste reservisten en vrijgestelden opgeroepen om het Bataljon Versterking te vervoegen. Het gaat hier om militairen die omwille van een vrijstelling in de loop van de tweede helft van 1939 terug naar huis gestuurd werden, of nog niet onder de wapens waren geroepen. Eveneens om 06u00 wordt het bevel gegeven om, zoals voorzien in het mobilisatieplan, uit te wijken naar oorlogskantonnenmenten die zich in diverse kleinere dorpen en steden van Oost- en West-Vlaanderen bevinden. Het mobilisatieplan voorzag dat elke eenheid van het 1VOC bij een vijandelijke inval zou uitwijken naar een oorlogskantonnement, ver verwijderd van de vijandelijkheden, om de opleiding in relatieve rust te kunnen voortzetten. Het voorziene oorlogskantonnement voor het 52Li is Zaffelare ten noordoosten van Gent. Gedurende de rest van de dag maakt het regiment zich dan ook klaar voor de verplaatsing naar zijn oorlogskantonnement in Oost-Vlaanderen.

I/52Li
Het volledige Bataljon Instructie verlaat de Leopoldkazerne en begeeft zich bij dageraad naar zijn alarmkantonnement. De verschillende Compagnies van I/52Li worden op volgende locaties in de stad Gent ondergebracht:
  • 1ste compagnie: Sint-Jozefinstituut aan de Bijlokekaai
  • 2de compagnie : Stedelijke Beroepsschool
  • 3de compagnie : Brouwerij Facon
  • 4de compagnie : Hoftuin Bouwschool

II/52Li
Terwijl het Iste Bataljon Instructie en de regimentsstaf vertrekken naar hun alarmkantonnement in de Gentse binnenstad, wordt het IIde Bataljon Versterking in de Leopoldkazerne geactiveerd. Dit bataljon moet de oudste en de vrijgestelde reservisten van het 2Li opvangen en hun militaire vaardigheden opfrissen. De eerste militairen bestemd voor het II/52Li komen gedurende de dag in de kazerne toe. Het II/52Li, onder bevel van Kapitein-commandant Henri Langie, zal in de Leopoldkazerne blijven tot de slagorde min of meer volledig is.

Rond 09u00 worden vier Duitse krijgsgevangenen binnengebracht in de kazerne. De militairen van de Duitse luchtmacht werden opgepakt na het neerstorten van hun toestel in de buurt van Gent. De gevangenen zullen overgebracht worden naar Lombardsijde.
11mei.jpg
Staf/52Li
Het 52Li vertrekt om 09u30 naar Zaffelare waar het de komende dagen belast wordt met bewakingsopdrachten en met het uitvoeren van anti-parachutistenpatrouilles. Opgeschrikt door de gebeurtenissen bij de 7Div aan het Albertkanaal slaat de paniek voor luchtlandingsoperaties overal in het land toe. De 11 mei omstreeks 22u00 neemt het Groot Hoofdkwartier (GHK) de beslissing dat vijf Bataljons Instructie vanuit oorlogskantonnementen in het Gentse zich naar Brussel moeten verplaatsen voor een contra-parachutisten opdracht. Een haastige verdediging van de hoofdstad tegen mogelijke Duitse luchtlandingsoperaties wordt opgezet onder leiding van Luitenant-generaal Van Strydonck de Burkel. In eerste instantie werden de verschillende Groepen van 31A, een Versterkings-en opleidingsregiment van de artillerie, rond de vliegvelden van de hoofdstad ontplooid. Vervolgens worden de Bataljons Instructie van 1VOC en 2VOC aangeduid voor deze opdracht.

I/52Li
Vanaf de middag kantonneert I/52Li in zijn oorlogskantonnement te Zaffelare. Hier verneemt het bataljon om 22u00 dat ze aan de bewakingsopdracht in Brussel zullen deelnemen. De opdracht wordt inderhaast voorbereid en het I/52Li wordt samen met I/53Li, I/54Li, I/56Li en I/58Li tijdens de nacht vanuit Gent per spoor naar Brussel gebracht, I/55Li zal vanuit Antwerpen de hoofdstad vervoegen.

II/52Li
Het IIde Bataljon Versterking start om 09u30 met de verplaatsing naar Zaffelare. Met uitzondering van de achterwacht die nog enige tijd te Gent zal verblijven, komt het bataljon in het oorlogskantonnement aan.
12mei.jpg
Staf/52Li en II/52/Li
De regimentsstaf en het IIde Bataljon Versterking blijven in Zaffelare terwijl het Iste Bataljon Instructie naar Brussel wordt gestuurd. Dit bataljon wordt belast met allerlei bewakingsopdrachten en met het uitvoeren van contra-parachutistenpatrouilles.

I/52Li
Het I/52Li marcheert tijdens de tweede helft van de nacht van 11 op 12 mei van Zaffelare naar Gent Sint-Pieters en dient om 07u00 te starten met de inscheping op de trein naar Brussel. Het bataljon komt op tijd in het station van Gent aan en wordt opgehoopt in de drukke tunnel onder de perrons. De inscheping zal enige uren later uitgevoerd worden in het goederenstation. Na aan lange rit over Dendermonde komt het bataljon toe in het station van Jette omstreeks 20u30.

Inmiddels zijn de eerste bataljons van het bewakingsdetachement reeds aangekomen te Brussel. De verschillende eenheden worden verspreid over een reeks steunpunten op de toegangswegen naar Brussel. Zij moeten de toegangen tot de Brusselse agglomeratie ontzeggen aan parachutisten in de eventualiteit van een Duitse luchtlandingsoperatie in de buurt van onze hoofdstad. De agglomeratie wordt in zes sectoren verdeeld die bezet worden door de zes aangeduide Bataljons Instructie. Alle bataljons komen onder het bevel te staan van de 1ste Militaire Circonscriptie.

Het I/52Li krijgt een bewakingszone aan de westrand van de stad toegewezen en stelt zich op in de gemeentes Jette, Ganshoren, Zellik, Groot-Bijgaarden en Wemmel. Zo wordt de 4de Compagnie ingekwartierd in de gemeenteschool van Ganshoren. De bezetting van de kantonnementen wordt slechts tegen middernacht voltooid, zodat het I/52Li pas vanaf 13 mei een aanvang kan maken met zijn opdracht.
13mei.jpg
52Li
Door de snelle opmars van de Duitsers wordt het voor het GHK snel duidelijk dat de verdere opleiding van de nieuwe rekruten enkel in Frankrijk, ver achter de linies, kan gebeuren. Alle eenheden van de VOC's die niet ingezet werden voor de beveiliging van Brussel ontvangen om 14u00 het schriftelijk bevel van de Generale Staf van de Versterkings- en Opleidingstroepen (HK/TRI) om zich klaar te maken voor de verplaatsing naar Frankrijk. Dit naar analogie van wat er tijdens de Eerste wereldoorlog gebeurde.

Voor het 52Li, dat zijn Bataljon Instructie naar Brussel heeft gestuurd, gaan de orders om onmiddellijk naar Frankrijk te vertrekken echter niet door. Eerst moet de opdracht voor de beveiliging van Brussel tot een goed einde gebracht te worden. De staf van het regiment en het IIde Bataljon Versterking bevinden zich nog te Zaffelare. Het Iste Bataljon Instructie blijft te Brussel.

I/52Li
Het bataljon start met het bemannen en inrichten van de aangeduide steunpunten. Overal lopen geruchten van luchtlandingen, maar er wordt natuurlijk geen enkele parachutist ontdekt. De manschappen vervelen zich en luisteren naar de talrijke verontrustende nieuwsberichten uit het oosten van het land.
14mei.jpg
Staf/52Li en II/52/Li
De regimentsstaf en het IIde Bataljon Versterking blijven in Zaffelare waar ze hun vertrek naar Frankrijk voorbereiden. De militairen starten met het overladen van voorraden en materieel op vrachtwagens met het oog op de nakende evacuatie naar Frankrijk. De vrachtwagens met de goederen worden overgebracht naar het station van Oostakker waar ze op een trein overgeladen worden. De manschappen brengen de nacht van 14 op 15 mei door in de goederenwagons van de trein.

I/52Li
Te Brussel starten de 1ste Militaire Circonscriptie en het Ministerie van Landsverdediging met het ontruimen van hun hoofdkwartier. De hoofdstad zal worden opgegeven en aan de vijand overgelaten. Het I/52Li blijft voorlopig nog ter plekke. Het bataljon is nog belast met allerlei bewakingsopdrachten en met het uitvoeren van anti-parachutistenpatrouilles. Intussen worden de Brusselse vliegvelden door de Belgische genie ondermijnd waardoor een vijandelijke luchtlandingsoperatie op de vliegvelden onwaarschijnlijk wordt.
15mei.jpg
Staf/52Li
Net zoals de meeste andere eenheden van de VOC's wordt ook het 52Li, met uitzondering van zijn instructiebataljon, naar Frankrijk gestuurd. De verplaatsing naar Frankrijk is echter totaal niet voorbereid. Er is geen voorafgaandelijke regeling met de Franse militaire en burgerlijke overheden, er zijn geen voorafgaandelijke verkenningen van kantonnementen, er is slechts proviand voor twee dagen en er bestaat geen logistieke organisatie voor herbevoorrading in Frankrijk. Daarenboven moet de commandant van het 1VOC zelf vervoer per spoor regelen door de treinen te gebruiken die het Franse 7de Leger van generaal Giraud naar Zeeland hadden gebracht. In één van de wagons wordt een geïmproviseerde keuken geïnstalleerd om tijdens de treinreis toch koffie en soep te kunnen voorzien voor de geëvacueerde soldaten.

Het bevel om 52Li naar Frankrijk te evacueren komt echter behoorlijk laat want op 13 mei om 16u00 hadden de Duitsers de Maas te Sedan al overgestoken en hun opmars naar de Atlantische kust ingezet met als objectief zoveel mogelijk geallieerde troepen te omsingelen.

I/52Li
Het I/52Li ligt nog steeds aan de westrand van Brussel waar het rond 17u00 het evacuatiebevel ontvangt. Ze krijgen opdracht om de volgende dag in drie etappes naar Gent te marcheren. Het bataljon brengt de nacht te Brussel door terwijl de bataljonsstaf tevergeefs naar de nodige transportmiddelen zoekt.

II/52Li
Het IIde Bataljon Versterking verlaat Oostakker per trein. De rit loopt aanvankelijk naar het station Gent-Zeehaven waar enige tijd halt gehouden wordt en op een beschikbaar rijpad naar de Franse grens dient gewacht te worden. Tijdens de halte houden enkele officieren van het bataljon een gedeporteerde burger aan die op transport naar Frankrijk werd gezet. Hij zou vanuit een andere trein een reisduif gelost hebben en wordt bijgevolg van spionage verdacht. De man wordt aan de Rijkswacht overgeleverd. De officieren beschikken elk over pistool, maar de manschappen zijn geheel ongewapend. De beschikbare karabijnen werden achtergelaten ten behoeve van de troepen in ons land. Tegen de avond bereiken ze Diksmuide via Brugge en Torhout. Hier wordt de nacht doorgebracht op de trein.
16mei.jpg
Staf/52Li en II/52/Li in Frankrijk
Via Veurne wordt de tocht voortgezet richting Duinkerke waar de nacht van 16 op 17 mei opnieuw op de trein wordt doorgebracht. De lange en moeizame reisweg zal via Lens, Arras, Amiens, Rouen, Angers en Saumur verlopen en uiteindelijk naar Clermont-l'-Herault leiden in het zuiden van Frankrijk waar ze op 21 mei toekomen.

I/52Li
's Morgens vroeg wordt de voetmars afgelast. De bataljonscommandant van I/52Li moet zelf treinvervoer regelen voor het transport van zijn bataljon naar Duinkerke. Kapitein-commandant De Raedt slaagt erin een treinstel vast te krijgen en vertrekt met zijn manschappen rond 19u45 vanuit het station Jette naar Gent. De trein komt echter vast te zitten in Liedekerke nadat het station van Denderleeuw gebombardeerd is.
17mei.jpg
I/52Li
De trein met Kapitein-commandant De Raedt kan weer verder rijden en spoort via Denderleeuw, Zottegem, Oudenaarde, Kortrijk, Izegem tot Diksmuide. Te Diksmuide volgt een erg lang oponthoud van een vijftal uur, veroorzaakt door overbelasting van het spoornet aan de Belgisch-Franse grens en het moeilijk doen van de Franse overheden. De compagnies maken van de gelegenheid gebruik om in een kruidenierszaak alle beschikbare conserven aan te kopen. De trein rijdt verder in de vooravond en kan bij het vallen van de nacht de grens bereiken.

II/52Li in Frankrijk
De trein van II/52Li rijdt via Lens, Arras, Amiens naar Rouen waar de Seine wordt gepasseerd.
18mei.jpg
Staf/52Li in Frankrijk
Majoor Van De Kerckhove, secretaris bij het Ministerie van Landsverdediging op de Directie Ravitaillering en Evacuatie van de Achterwaartse Zone, komt over naar het regiment.

I/52Li in Frankrijk
Het treinstel passeert omstreeks 03u00 door het grensstation te Bray-Dunes. Een Franse spoorbeambte weet te vertellen dat de trein de stad Narbonne als bestemming gekregen heeft. Via Duinkerke, Calais en Boulogne tracht de trein met het Iste Bataljon Versterking zo snel mogelijk zuidwaarts te vorderen. Het bataljon komt opnieuw tot stilstand nabij Etaples en overnacht hier alweer aan boord van de trein.

II/52Li in Frankrijk
Het bataljon rijdt voorbij Angers en Saumur waar ze de Loire oversteken.
19mei.jpg
I/52Li in Frankrijk
Het bataljon komt omstreeks 13u00 aan in Abbeville en de trein kan de spoorbrug over de Somme kruisen. De route naar het zuiden ligt nu helemaal open en het bataljon lijkt aan de Duitse omsingeling in het noorden te zijn ontsnapt. Helaas wordt de trein per vergissing naar het noorden afgeleid en weer de rivier over gestuurd. Wanneer de manschappen richting Amiens rijden, komt het treinstel vast te zitten bij het bombardement op het station van Pont-Rémy op de Somme iets ten zuidoosten van Abbeville. Ook de spoorbundels te Amiens werden aangevallen door de Luftwaffe en moeten hersteld worden eer het treinverkeer weer mogelijk is. Opnieuw wordt de nacht doorgebracht in de trein.

II/52Li in Frankrijk
Het bataljon rijdt voorbij Lourdes.
20mei.jpg
62Li_overzicht_Duitse_opmars.jpg
Duitse opmars van 16 tot 21 mei
I/52Li in Frankrijk
Na een ganse nacht bang afwachten, krijgt Cdt De Raedt de 20ste mei 's morgens te horen dat het spoorverkeer onderbroken is door de Duitse opmars. De Raedt laat de trein ontruimen om het risico op verliezen bij een Duitse luchtaanval enigszins te verminderen. Het bataljon verschuilt zich op enkele honderden meters van het station terwijl de bataljonscommandant in verbinding tracht te komen met de Franse militaire overheden te Abbeville. Adjudant De Wolf neemt de leiding bij het afladen van de voertuigen, het paardengerij en de paarden.

Na enig onderzoek staat het vast dat er geen mogelijkheid meer is om per trein verder te trekken. Cdt De Raedt stuurt zijn bataljon te voet op weg naar Remoiville, Blagny-sur-Bresle, Neufchâtel-en-Bray en Rouen. De 4de Compagnie marcheert bij het vertrek op kop van de colonne.

Tijdens de mars breekt het bataljon echter al snel op in talrijke kleine groepjes. Heel wat manschappen lopen daarbij verloren. Met de eigen vrachtwagens wordt gepoogd om zo veel mogelijk militairen in hoog tempo zuidwaarts te brengen. Heel wat militairen van het bataljon kunnen meerijden met voertuigen van het Franse leger die eveneens aan de nakende omsingeling trachten te ontsnappen.

In de nacht van 20 op 21 mei bereiken de Duitsers Noyelle-sur-Mer aan de monding van de Somme. Hierdoor raken heel wat Belgische en geallieerde eenheden ingesloten door de Duitsers. Het I/52Li is door het oog van de naald gekropen en is net voor het sluiten van de omsingeling over de Somme geraakt.

II/52Li in Frankrijk
Het bataljon komt via Toulouse, Narbonne en Béziers uiteindelijk toe in Clermont-l'Hérault.
21mei.jpg
52Li_Clermont-l'Hérault.PNG
Clermont-l'Hérault de hergroeperingszone van het 52Li in het Zuiden van Frankrijk
Staf/52Li en II/52Li in Frankrijk
Na een treinreis van zes dagen installeert de regimentsstaf en het IIde Bataljon Versterking zich in Clermont-l'Hérault iets ten westen van Montpellier in het zuiden van Frankrijk.

I/52Li in Frankrijk - Detachement De Raedt
Kapitein-commandant De Raedt bereikt Neufchâtel-en-Bray aan het eind van de dag en kan hier een 400-tal militairen van zijn bataljon samenbrengen. De mannen zitten zonder proviand waarop De Raedt een vrachtwagen laat doorrijden tot Rouen op zoek naar voedsel.

I/52Li in Frankrijk - Detachement Janssens
Te Rouen zijn inmiddels diverse andere fracties van het bataljon aangekomen, waaronder Kapitein-commandant Janssens met een tiental soldaten evenals Adjudant De Wolf met drie vrachtwagens en een dertigtal manschappen. De Belgische militairen worden er doorgestuurd naar de Caserne de Taillandier in Le Petit-Quevilly. Deze kazerne gelegen ten zuiden van Rouen, in een bocht van de Seine, doet dienst als verzamelpunt voor alle geïsoleerde militairen die erin geslaagd zijn de Somme over te steken. Cdt Janssens bekomt nieuwe benzine voor de drie vrachtwagens en laat het detachement doorrijden naar Evreux. De Luitenanten De Busseré en Vandersylen en Onderluitenant Buysse worden hier teruggevonden met een paar dozijn manschappen.

Om iedereen een plekje te bieden op de drie beschikbare vrachtwagens, laten de militairen een deel van hun persoonlijke bagage achter in de mess officieren te Evreux. De kleine colonne rijdt vervolgens naar Verneuil-sur-Averne.
22mei.jpg
Staf/52Li en II/52Li in Frankrijk
Beide eenheden kantonneren in Clermont-l'Hérault in het zuidoosten van Frankrijk. De 8ste Compagnie wordt ondergebracht in de grote schuur van een plaatselijke wijnboer.

I/52Li in Frankrijk - Detachement De Raedt
De vrachtwagen die naar Rouen werd gestuurd om bevoorrading op te halen voor I/52Li komt in de stad toe (vermoedelijk ook in de Taillandierkazerne). De officier die de vrachtwagen begeleidt krijgt in de stad van de Belgische militaire overheid te horen dat het bataljon naar het opvangcentrum voor Belgische militairen te Evreux moet. Het bericht wordt onmiddellijk overgemaakt aan de bataljonscommandant die zijn detachement op de juiste koers zet.

I/52Li in Frankrijk - Detachement Janssens
Commandant Janssens en zijn groepje van een zestigtal militairen overnacht te Verneuil-sur-Averne en vertrekt om 10u00 naar Le Mans. Omstreeks 20u00 slaat het detachement hier een nieuwe voorraad benzine en voedsel in. Janssens besluit om nog de zelfde avond verder te rijden en laat omstreeks 22u00 naar Tours doorrijden. Een uur later echter houden de vrachtwagens halt te Leigny-en-Belain.
23mei.jpg
7Div Conche - L'Aigle.PNG
Conches, hergroeperingszone voor het I/52Li
Staf/52Li en II/52Li in Frankrijk
Beide eenheden kantonneren in Clermont-l'Hérault in het zuidoosten van Frankrijk.

I/52Li in Frankrijk - Detachement De Raedt
De restanten van het bataljon komen aan te Evreux en worden er doorgestuurd naar het opvangcentrum te Conches-en-Ouche dat door de 7Div werd opgezet. Met enkele opgeëiste vrachtwagens wordt een pendeldienst georganiseerd om de manschappen over te brengen en zoveel mogelijk achterblijvers een lift te geven.

Meer en meer geïsoleerde militairen stromen toe te Conches. Het aantal Belgen in de streek van Conches en L'Aigle groeit tot 20.000. Het Transportkorps van de 7Div staat in om de dagelijkse rantsoenen in Evreux af te halen. De Franse militaire overheid, bewust van de geringe draagkracht van de streek, verspreidt de toestromende manschappen over 59 kantonnementen. Een speciale organisatie wordt opgezet om de bevoorrading te verzekeren. Naast de Transportcompagnie van de 7Div wordt een netwerk met dertien verdelingscentra opgezet om de kantonnementen te ravitailleren.

I/52Li in Frankrijk - Detachement Janssens
De drie vrachtwagens van dit detachement zijn nog steeds te zwaar beladen. De persoonlijke bagage wordt opnieuw herbekeken en een hoeveelheid kledij en uitrusting wordt achtergelaten alvorens naar Tours verder te rijden. Bij aankomst te Tours omstreeks 16u00 stuurt Luitenant de Vaucleroy het detachement door naar Poitiers. Drie uur later zetten de vrachtwagens zich op weg. Door een panne moet het detachement halt houden voor de nacht te Sainte-Maure-de-Touraine. De plaatselijke burgemeester zorgt voor voeding en slaapgelegenheid.
24mei.jpg
52Li_La Bretonnière.PNG
La Bretonnière gehucht van de gemeente Glisolles waar het I/52Li een zestal dagen zal verblijven
Staf/52Li en II/52Li in Frankrijk
Beide eenheden kantonneren in Clermont-l'Hérault in het zuidoosten van Frankrijk.

I/52Li in Frankrijk - Detachement De Raedt
Het bataljon wordt doorgestuurd naar La Bretonnière, één van de 59 kantonnementen waarover de Belgen verspreid worden. Hier tracht het bataljon zich te hergroeperen. Dit gehucht van de gemeente Glisolles ligt halverwege Evreux en Conches-en-Ouche.

I/52Li in Frankrijk - Detachement Janssens
Na herstelling van de defecte vrachtwagen kan het detachement om 09u30 zijn tocht hervatten. Om 13u00 rijdt de kleine colonne de stad Poitiers binnen waar intussen ook Luitenant de Vaucleroy is aangekomen met een 15-tal manschappen. De luitenant moet echter op eigen houtje verder reizen aangezien de drie vrachtwagens propvol zitten. Cdt Janssens laat de colonne om 15u45 doorrijden in de richting van Angoulême en zal om 18u00 halt houden te Ruffec voor de komende nacht.
25mei.jpg
52Li_Glisolles.jpg Staf/52Li en II/52Li in Frankrijk
Beide eenheden kantonneren in Clermont-l'Hérault in het zuidoosten van Frankrijk.

I/52Li in Frankrijk - Detachement De Raedt
Nog steeds te La Bretonnière stelt Cdt De Raedt vast dat zijn bataljon opnieuw is aangegroeid tot 12 officieren en 630 manschappen. Het bataljon zal de komende vijf dagen ter plekke blijven. Kolonel SBH Duez, commandant van de 7Div vraagt de Fransen dringend om een oplossing voor de evacuatie van de Belgen. Hij vraagt een hergroeperingszone voor de 7Div, een hergroeperingszone voor de geïsoleerden die in Lichtervelde aan de 7Div werden aangehecht en een plan om de andere geïsoleerden naar het zuiden van Frankrijk over te brengen. Met een dagorder worden de manschappen van de gedane voorstellen op de hoogte gebracht.

I/52Li in Frankrijk - Detachement Janssens
Het detachement verlaat Ruffec om 09u30 en komt rond het middaguur aan te Angoulême. Na de middag rijdt de colonne verder naar Périgeux Luitenant de Vaucleroy en zijn manschappen hebben een vrachtwagen weten te bemachtigen en kunnen het detachement van Cdt Janssens in de stad vervoegen. Het kleine konvooi omvat nu vier voertuigen en een 75-tal militairen.

Samen rijden ze door naar Bergerac in de hoop hier een slaapplaats te kunnen vinden. Bergerac zit echter overvol militairen en zo belandt het detachement in het dorpje Bougiangues. Cdt Janssens besluit om de manschappen de volgende middag vrij te geven.
26mei.jpg
Staf/52Li en II/52Li in Frankrijk
Beide eenheden kantonneren in Clermont-l'Hérault in het zuidoosten van Frankrijk.

I/52Li in Frankrijk - Detachement De Raedt
Het bataljon bevindt zich nog steeds te La Bretonnière.

I/52Li in Frankrijk - Detachement Janssens
De militairen kunnen in de voormiddag wat uitrusten van de voorbije dagen. Omstreeks 13u30 zet het detachement zich op weg naar Agen. Na een rit van twee en een half uur komen de vrachtwagens aan in de Caserne Toussaint. Het Franse leger biedt de Belgen een warme maaltijd aan en laat hen overnachten in het kwartier.
27mei.jpg
Staf/52Li en II/52Li in Frankrijk
Beide eenheden kantonneren in Clermont-l'Hérault in het zuidoosten van Frankrijk.

I/52Li in Frankrijk - Detachement De Raedt
Het bataljon bevindt zich nog steeds te La Bretonnière.

I/52Li in Frankrijk - Detachement Janssens
Na het ontbijt in de kazerne zetten de militairen hun tocht verder. Omstreeks 11u30 bereiken ze Toulouse waar Kolonel Nollet van de Generale Staf van de Versterkings- en Opleidingstroepen voor de herbevoorrading zorgt en het detachement laat weten dat hun volgende bestemming het kamp van Barcarès nabij Narbonne zal worden. Na een erg lange pauze vertrekken de vier vrachtwagens naar Narbonne. Het detachement houdt halt te Donneville en laat de manschappen in een grote schuur overnachten.
28mei.jpg
Staf/52Li en II/52Li in Frankrijk
Beide eenheden kantonneren in Clermont-l'Hérault in het zuidoosten van Frankrijk. Na de bekendmaking van de Belgische overgave keert de plaatselijke bevolking zich tegen onze militairen. Winkeliers weigeren de Belgen te bedienen en de foeriers moeten overgaan tot het opvorderen van voedingswaren met behulp van de Franse gendarmerie.

I/52Li in Frankrijk - Detachement De Raedt
Het bataljon bevindt zich nog steeds te La Bretonnière.

I/52Li in Frankrijk - Detachement Janssens
Het detachement rijdt van Donneville naar Narbonne. Wanneer de colonne onderweg uitgejouwd wordt door toekijkende Fransen wordt langzaam duidelijk dat het Belgische leger in Vlaanderen de wapens heeft neergelegd. De manschappen worden erg neerslachtig van het slechte nieuws. Te Narbonne verneemt Cdt Janssens dat het 52Li zich te Clermont-l'Hérault bevindt. De Belgen vertrekken onmiddellijk en bereiken hun eindbestemming rond 17u30. Het detachement heeft het regiment met succes kunnen vervoegen. De 4de Compagnie van Cdt Janssens krijgt het dorpje Nébian aangeduid als kantonnementsplaats. In dit dorpje van slechts twee straten lijkt het wel of de tijd heeft stilgestaan. De manschappen klagen steen en been over het gebrek aan comfort.
30 mei
52Li_Nebian_02.jpg
Wachtdetachement van 52Li te Nébian.
I/52Li in Frankrijk - Detachement De Raedt
Het Iste Bataljon Instructie wordt per trein vanuit het station Evreux naar Clermont-l'Hérault doorgestuurd.

I/52Li in Frankrijk - Detachement Janssens
Terwijl Cdt Janssens de komst van de rest van het bataljon afwacht, wordt te Nébian gestart met het inrichten van de kantonnementen.
01 juni
52Li_Cdt_Janssens_4Cie_01.JPG
Het tweede peloton van de 4de Compagnie te Nébian in Frankrijk.
Staf/52Li
Het Iste Bataljon Instructie vervoegt de rest van het regiment, het regiment is nu terug volledig. Het 52Li is één van de weinige regimenten die erin geslaagd is zowel zijn Bataljon Instructie als zijn Bataljon Versterking veilig naar het zuiden van Frankrijk over te brengen.

I/52Li in Frankrijk - Detachement De Raedt
Cdt De Raedt komt aan met het gros van het bataljon te Clermont-l'Hérault. Luitenant Van Maldeghem leidt de fractie van de 4de Compagnie die de tocht met dit detachement heeft afgelegd. Hij beschikt nog steeds over alle caissons en paarden voor de mitrailleurs die onder de goede zorgen van 1ste Sergeant Vande Verre de lange reis doorgekomen zijn. Het detachement van Cdt Janssens komt terug onder bevel van zijn bataljon.
04 juni
Staf/52Li in Frankrijk
Het Commando van de Versterkings- en Opleidingscentra (HK/TRI) onder bevel van Luitenant-generaal Wibier, is ingegaan op een Frans verzoek om 10.000 militairen te leveren voor het uitvoeren van veldwerken ten voordele van de Franse divisies opgesteld in tweede echelon langs de Seine, in Parijs en langs de Marne. In eerste instantie worden de Bataljons Versterking aangeduid voor deze opdracht teneinde de opleiding van de jonge rekruten niet te onderbreken. Op 4 juni wordt aan het 1ste en het 2de VOC initieel gevraagd om een werkbataljon samen te stellen bestaande uit een bataljonsstaf en vier compagnies van 250 militairen, alles te samen 1.100 manschappen. Het 52Li zal uiteindelijk de opdracht krijgen om het werkbataljon te leiden en samen te stellen.
08 juni
61Li_Bièvres.JPG
Bièvres ten zuiden van Parijs
Staf/52Li in Frankrijk
II/52Li, onder bevel van Cdt Langie, wordt aangeduid voor deze opdracht en levert twee compagnies van 250 man. II/52Li wordt nog eens versterkt met één compagnie van II/55Li onder bevel van Luitenant Brouwers en één compagnie van II/56Li onder bevel van Onderluitenant Goossens.

Initieel was het de bedoeling het werkbataljon naar Châlons-sur-Marne te sturen maar uiteindelijk vertrekt het 1.100 man sterke bataljon op 09 juni richting Bièvres (Seine-et-Oise) ten zuiden van Parijs.

De treinreis naar het noorden verloopt via Paulhan, Béziers, Narbonne, Carcassonne, Montauban, Souillac (10 juni 06u30), Brive-la-Gaillarde, Salon La Tour (10 juni om 09u30), Vierzon en Orléans.
11 juni
52Li_Château_Mathurins_Bièvres.JPG
Park van het Chateaux des Mathurins waar II/52Li overnachtte
II/52Li in Frankrijk
Op 11 juni stijgt het II/52Li uit in het station van Bièvres en bivakkeert in het park van het kasteel van Mathurins waar ze tenten bouwen met regenzeilen. II/52Li wordt ter beschikking gesteld van het Xde Franse Legerkorps. Cdt Langie probeert te weten te komen welke opdracht hij moet uitvoeren maar het bataljon wordt de eerste twee dagen niet ingezet. Intussen komen ook I/61Li, I/64Li en II/7ChA toe in Bièvres.

Op 13 juni naderen de Duitsers de Parijse noordrand waarop Cdt Langie in overleg met de commandanten van andere werkbataljons besluit om naar het zuiden terug te keren. Om 09u30 wordt het bevel gegeven het bivak op te breken en te voet naar het zuiden terug te keren. Het werkbataljon maakt een plan om via Arpajon , Etampes en Angerville naar Orléans te marcheren waar ze zullen pogen de Loire over te steken.

De bataljonscolonne wordt opgeslokt door een stroom vluchtelingen die zich naar het zuiden verplaatst. Wanneer het bataljon de volgende ochtend min of meer compleet Arpajon bereikt houden ze er halt om zich te herbevoorraden. Ze krijgen eten van het gemeentebestuur maar de rantsoenen zijn ontoereikend om de ganse groep militairen te voeden. Luitenant Verwilgen laat enkele koeien neerschieten en slachten om de manschappen te bevoorraden. De 14de juni wordt de terugtocht voortgezet vanaf 13u30. Cdt Langie beslist het bataljon op te delen in kleine groepjes die langs twee marsroutes (de N20 en een parallelle weg) verder naar het zuiden zullen trekken. Cdt Langie probeert in verbinding te blijven met de detachementen door met fiets tussen beiden marsroutes te pendelen.

De 15de juni bereiken ze Etampes om 06u00 en trekken verder richting Angerville. 's Avonds krijgen ze te horen dat de Duitsers snel oprukken richting Orléans waarop beslist wordt de manschappen met alle mogelijke voertuigen te vervoeren richting Loire. De stad Olivet, op een tiental km ten zuiden van Orlèans, wordt als rendez-vous punt aangeduid. Slecht een derde van de manschappen slaagt erin de Loire over te steken en Olivet te bereiken. Wanneer de rest omstreeks 23u00 aan de enige nog intacte brug over de Loire toekomt laat de Franse Genie de brug springen. De resterende manschappen, waaronder Cdt Langie, zitten vast en worden door de Duitsers gevangen genomen wanneer die iets later de oevers van de Loire bereiken.
17 juni
52Li in Frankrijk
Het uitsturen van de werkbataljons was slecht voorbereid en de uitvoering van de opdracht liep volledig in het honderd. Het Franse leger was niet in staat de Duitse stormloop te stuiten en op 17 juni werd de Franse capitulatie aangekondigd. De terugkeer van het werkbataljon van het II/52Li naar Clermont-l'Hérault verliep niet van een leien dakje. Een groot gedeelte van de manschappen waaronder de bataljonscommandant van II/52Li en de Soldaat Julien Kellens (°3) werd gevangen genomen. De rest keerde in kleine groepjes terug. Er werden ook verliezen geleden en uiteindelijk bereikte maar minder dan de helft van de uitgestuurde manschappen het 1VOC in Clermont-l'Hérault. Op de terugweg naar Clermont-l'Hérault overlijdt Soldaat milicien André Eloy aan zijn verwondingen te La Ferté-Saint-Aubin iets ten zuiden van Orléans. Van de 500 uitgestuurde militairen van het II/52Li komen slechts een 300 tal terug, van de compagnies van 55Li en 56Li komt niemand terug. Daarenboven kondigt Maréchal Pétin op 17 juni om 13u30 in een radiotoespraak aan de Franse bevolking de nakende capitulatie van Frankrijk aan. Vanaf dan beginnen de Fransen te onderhandelen met de Duitsers. Een wapenstilstand is niet meer ver af. De Fransen zijn niet meer geneigd om de Belgische inspanningen om de strijd verder te zetten nog te steunen.
22 juni
52Li in Frankrijk
Frankrijk ondertekent de onvoorwaardelijke wapenstilstand met Duitsland in Compiègne en komt met de Duitsers overeen om de nog aanwezige Belgen in het niet bezette deel van Frankrijk op termijn te ontwapenen en aan de Duitsers uit te leveren.
25 juni
52Li_Nebian.jpg
Manschappen van 4/I/52Li te Nébian
52Li in Frankrijk
Het nieuws van de Franse capitulatie wordt nog maar net bevestigd, of Majoor Marlier laat het bericht verspreiden dat het 52Li binnen 10 dagen zal terugkeren naar ons land. De verwachting van de militairen is niet anders en ze gaan maar al te graag mee in elk gerucht over het precieze moment van de repatriëring. De opleiding van de nieuwe rekruten wordt gestaakt en dit alles heeft als resultaat dat alle motivatie verloren gaat.
2 juli
52Li in Frankrijk
De eerste deserties worden gemeld bij de 1ste Compagnie. Verschillende manschappen ontbreken op het appel en zijn naar verluid op eigen initiatief naar ons land vertrokken. Drie dagen later breekt een eerste spontaan protest uit te Nébian. Een groepje militairen van de 4de Compagnie verzamelen in het dorp en eisen luidkeels de onmiddellijke terugkeer naar ons land. Na een gesprek van goed kwartier kan Cdt Janssens de manschappen naar hun kantonnementen terugsturen.
21 juli
52Li_Maj_Marlier_Nebian.JPG
Majoor Marlier (4de van links) tussen zijn militairen op 21 juli 1940.
52Li in Frankrijk
In een poging om de militairen een zinvolle bezigheid te geven en het moreel een beetje op te krikken, wordt te Nébian een groot volksfeest georganiseerd ter gelegenheid van de nationale feestdag. Er zijn diverse sportwedstrijden, een zangfeest, verschillende voorstellingen en een "Miss Piot" verkiezing met prijsuitreiking door Majoor Marlier zelf. Helaas mag het allemaal niet baten.

's Anderendaags worden alweer een 15-tal ontbrekende militairen gemeld bij de 3de Compagnie. Op 23 juli bevestigt de leiding van de Belgische troepen in Frankrijk dat de repatriëring zal starten vanaf 1 augustus.

Tijdens de komende dagen komt de postdienst tussen België en Zuid-Frankrijk weer op gang, wat een dubbel effect heeft op de manschappen. Enerzijds zijn de militairen blij om nieuws van het thuisfront te ontvangen. Anderzijds wordt de heimwee en de drang om er van onder te trekken alleen maar aangewakkerd. Ook de komst van delegaties van diverse gemeenten om Belgische vluchtelingen en jongeren naar huis te brengen, draagt er toe bij dat het regiment manschappen blijft verliezen.

Wanneer op 2 augustus het 52Li nog steeds geen datum heeft ontvangen om naar ons land terug te keren, weigeren ettelijke manschappen om hun kantonnement nog te verlaten. Zo blijven de meeste militairen van het Iste bataljon gewoon op hun strozakken liggen. Na verhitte discussies tussen de officieren en de manschappen, wordt dan toch opgestaan.

Ook verschillende officieren besluiten terug te keren en zo kan de staf van het 52Li niet anders dan toestemming verlenen aan al wie nog wil vertrekken. Wie dat wenst, wordt op eenvoudig verzoek gedemobiliseerd en mag met een naar behoren ingevulde verlofpas in zijn militair zakboekje de reis naar ons land aanvatten. Tegen midden augustus worden er dagelijks wel een 50 tot 70 militairen van hun verplichtingen ontslagen.
23 augustus
Henri_Langie_Prenzlau.jpg
Cdt Langie van II/52Li als krijgsgevangene in Prenzlau.
52Li in Frankrijk
De restanten van het 52Li verblijven nog steeds in het zuiden van Frankrijk en zijn inmiddels ontwapend in afwachting van repatriëring en overgave aan de Duitsers. Uiteindelijk wordt het 52Li op 23 augustus gerepatrieerd en over de demarcatielijn gezet door de Franse autoriteiten.

Bij hun aankomst in Gent worden de dienstplichtigen naar huis gestuurd, het kader en het beroepspersoneel worden krijgsgevangen genomen en naar Duitsland afgevoerd.

Register van Gesneuvelden



DONNAY

Juliaan, G.

Sdt
Mil


05/11/1920

Wachtebeke

26/05

Ieper




ELOY

André, C.

Sdt
Mil


11/06/1908

Deinze

17/06

La Ferté-Saint-Aubin (F)


7/II

VAN HOOREBEKE

Pierre

Lt
Res


31/05/1903

Gent

13/08

Montpellier (F)


Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com
52Li_Lt_Van_Hoorebeke.JPG



Lt Van Hoorebeke



Bibliografie en Bronnen

1.
L'armée belge de France en 1940, door Jean Jamart Col BEM Hre, uitgeverij Schmitz, Bastogne, 1994
2.
Verwilghen, C., Luitenant bij II/52Li, 1972, "La mobilisation et la guerre de 1940. Les troupes de renfort et d'instruction de l'armée belge. Le 52e Régiment de Ligne",
3.
Dagboek Soldaat Julien Kellens, soldaat bij de 8ste Compagnie II/52Li
4.
Dagboek Kapitein-commandant Henri Langie, bataljonscommandant II/52Li (met dank aan Tom Langie)
5.
Dagboek Kapitein-commandant Léon Janssens, compagniecommandant 4de Compagnie van I/52Li (met dank aan Jean Bourgeois)
6.
Foto's 52Li te Nébian (met dank aan Emmanuel Stockman)