64Li.jpg64ste Linieregiment

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Versterkings- en Opleidingsregiment

Ontdubbeld van
14de Linieregiment

Onderdeel van
4de Versterkings-en Opleidingscentrum (4VOC)

Bevelhebber
Majoor Wilmet

Standplaats
Tienen (Minderbroederstraat)

Samenstelling van elk regiment
I Bataljon Instructie
(Kapitein-commandant Desmadryl)
1ste Compagnie Fuseliers (Lt Jerosme)
2de Compagnie Fuseliers (Lt Croonenberghs)
3de Compagnie Fuseliers (Lt Vandeputte)
4de Compagnie Mitrailleurs (Lt Gerard)

II Bataljon Versterking
(Kapitein-commandant Buysschaert)
5de Compagnie Fuseliers (Lt Orban)
6de Compagnie Fuseliers (Lt Pietquin)
7de Compagnie Fuseliers (Lt Wilmet)
8ste Compagnie Mitrailleurs
9de Compagnie Oorlogstuigen

Compagnie Diensten

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

14A_Maart_1940_Tienen.jpg
Jonge rekruten van het 14Li in de kazerne van Tienen bij hun inlijving in maart 40.
Staf/64Li

In normale omstandigheden stonden de verschillende regimenten van het actieve leger zelf in voor de opleiding van hun nieuwe miliciens. Omdat dit moeilijk lag voor de reeds gemobiliseerde regimenten, die zich zoals het 14Li al op hun gevechtsstellingen bevonden, werd de laatst opgeroepen lichting dienstplichtigen samengebracht in Versterkings- en Opleidingscentra (VOC's). De eerste miliciens van de klas 40 werden vanaf februari 1940 onder de wapens geroepen en vervoegen de Bataljons Instructie van hun respectievelijke Versterkings- en Opleidingsregimenten in maart.

Het 64e Linieregiment (64Li) wordt opgericht op 20 februari 1940 te Tienen als één van de drie Versterkings- en Opleidingsregimenten van het 4VOC. Het 64Li staat in voor de opvang en opleiding van niet-getrainde rekruten en van mobilisatie vrijgestelde reservisten van het 14Li en zijn ontdubbelingsregimenten 29Li en 44Li. Net zoals de andere infanterieregimenten van het 4VOC beschikt het 64Li op 09 mei over een Staf, een Bataljon Instructie met de rekruten van de klas 40 en een Compagnie Diensten. Het kaderpersoneel is een samenraapsel van oudere beroeps- en dienstplichtige officieren en onderofficieren van actieve regimenten. Het 64Li beschikt over een peloton Duitstalige rekruten bestemd voor het 14Li. De staf en de bataljons van 64Li zijn ondergebracht in de Tiense kazerne aan de Minderbroederstraat.

I/64Li
Het Iste Bataljon Instructie (I/64Li) wordt geactiveerd bij oprichting van het regiment en ontvangt vanaf maart 1940 de nieuwe rekruten van de klas '40. Deze rekruten zullen bij het 64Li hun basisopleiding ontvangen en dienen vervolgens doorgestuurd te worden naar het 14Li, 29Li en 44Li als versterkingen.


II/64Li
Het IIde Bataljon Versterking (II/64Li) dat moest instaan voor de opvang van oudere reservisten en vrijgestelden bestond enkel uit kader en zal pas aangevuld worden met manschappen na de afkondiging van algemene mobilisatie. In afwachting van de algemene mobilisatie wordt het IIde Bataljon Versterking op non-actief geplaatst.
10mei.jpg
Staf/64Li
Het 64Li, aangevoerd door Majoor Wilmet, kreeg rond 02u00 het bevel zich klaar te maken om de 10de mei bij eerste klaarte vooraf verkende alarmkantonnementen in te nemen in de buurt van Tienen. Men vreest immers dat de reguliere kazernes van ons leger gebombardeerd zullen worden door de Duitse luchtmacht en bijgevolg moeten de Versterkings- en Opleidingsregimenten van het 4VOC zich door een onmiddellijke verhuis in veiligheid stellen. De Staf/64Li wordt in zijn commandopost om 06u00 verwittigd van de afkondiging van de algemene mobilisatie naar aanleiding van de Duitse inval. Door de afkondiging van de algemene mobilisatie worden de oudere reservisten en vrijgestelden opgeroepen om het Bataljon Versterking te vervoegen. Eveneens om 06u00 wordt het bevel gegeven om, zoals voorzien in het mobilisatieplan, uit te wijken naar oorlogskantonnenmenten die zich in diverse kleinere dorpen en steden van Oost- en West-Vlaanderen bevinden. Het mobilisatieplan voorzag dat elke eenheid van het 4VOC bij een vijandelijke inval zou uitwijken naar een oorlogskantonnement, ver verwijderd van de vijandelijkheden, om de opleiding in relatieve rust te kunnen voortzetten. Het voorziene oorlogskantonnement voor het 64Li is Oostkamp, ten oosten van Brugge.

I/64Li
Het Iste bataljon voerde tijdens de nacht van 9 op 10 mei een oefenmars uit en is nog maar net aangekomen in de kazerne. Het bataljon vertrekt onmiddellijk naar zijn alarmkantonnement in de buitenwijken van Tienen. De verplaatsing naar Oostkamp wordt gedurende de rest van de nacht voorbereid

II/64Li
Het IIde Bataljon Versterking wordt geactiveerd en de reservisten stromen toe in de kazerne van Tienen waar ze opgevangen worden. Het gaat hier om militairen die omwille van een vrijstelling in de loop van de tweede helft van 1939 terug naar huis gestuurd werden, of nog niet onder de wapens waren geroepen.
11mei.jpg
64Li
Het regiment blijft nog de ganse dag in Tienen, de Staf en het Bataljon Instructie in hun alarmkantonnement in de Tiense rand, het Bataljon Versterking blijft in de kazerne om de versterkingen op te vangen.
12mei.jpg
64Li
Tijdens de nacht van 11 op 12 mei wordt het regiment per spoor geëvacueerd naar zijn oorlogskantonnementen te Oostkamp.
13mei.jpg
64Li
Alle eenheden van de VOC's ontvangen het bevel om zich klaar te maken voor de aftocht naar Frankrijk.
14mei.jpg
64Li
Het 64Li verlaat ons land en wordt per trein naar Frankrijk overgebracht. De precieze route van de treinstellen is onbekend. Wel staat vast dat het 64Li heelhuids de Midi zal bereiken.
15mei.jpg

16mei.jpg

17mei.jpg

18mei.jpg

19mei.jpg

20mei.jpg
64Li_Samatan.PNG
Samatan op zo'n 40 km van Toulouse werd de kantonnementsplaats van I/64Li
64Li in Frankrijk

Het 64Li komt aan te Samatan, op zo'n 40Km van Toulouse. De bataljons worden als volgt ingekwartierd:
  • het I/64 blijft te Samatan
  • het II/64 vindt onderdak te Lombez
  • de dorpjes Cazeaux-Savès en Labastide-Savès worden aangeduid als extra kantonnementsplaatsen
21mei.jpg

22mei.jpg

23mei.jpg
64Li in Frankrijk
De 4de compagnie komt aan te L'Isle-Jourdain.
24mei.jpg

25mei.jpg

26mei.jpg
4VOC in de Gers_Frankrijk.JPG
Kantonnementen van de eenheden van 4VOC ten zuidwesten van L'Isle-Jourdain
Staf/64Li in Frankrijk

Het commando van het 4VOC heeft zich inmiddels te L'Isle-Jourdain geïnstalleerd en ook de andere regimenten van het 4VOC kantonneren in de buurt. Het ganse 4VOC is er in geslaagd om zo'n 7.200 militairen te evacueren, waarvan ongeveer 3.200 jonge rekruten van de klas 40. Zo goed als alle militairen die op 15 mei op het appel aanwezig waren, zijn veilig overgebracht naar Frankrijk wat het 4VOC één der meest volledige groeperingen binnen de versterkings- en opleidingscentra maakt. Het inwonertal van L'Isle-Jourdain bedroeg toen een 4.000 tal inwoners. Het effect van de Belgische inwijking in deze dunbevolkte streek is niet gering.
De eenheden van het 4VOC bevinden zich op 26 mei in volgende locaties:
  • Staf 4VOC en onafhankelijke compagnies: L'Isle-Jourdain
  • 57Li: L'Isle-Jourdain
  • 61Li: Marestain, Endoufielle, Castillon-Savès, Cazeaux-Savès en Labastide-Savès
  • 64Li: Samatan, Lombez, Cazeaux-Savès en Labastide-Savès
27mei.jpg

28mei.jpg
Staf/64Li in Frankrijk
De staf verneemt het nieuws van de capitulatie van het Belgisch leger met grote verslagenheid. Vooral de Fransen reageren met onbegrip op de Belgische capitulatie en op verschillende plaatsen worden de manschappen van het 64Li beschimpt en niet meer bediend in lokale winkels en restaurants. Bepaalde agitatoren binnen de rangen trekken de autoriteit van de officieren in twijfel na de overgave van de koning. Veel van de op 10 mei opgeroepen reserveofficieren wisten niet hoe ze moesten reageren waardoor deze agitatoren vrij spel kregen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat in het Bataljon Versterking met de oudste dienstplichtigen de roep om de strijd te staken het luidst klinkt.

II/64Li in Frankrijk
Mede door de opruiende speech van de Franse premier Reynaud en de afkeurende houding van de Fransen ten overstaan van de Belgen breekt in Lombez een muiterij uit in het IIde Bataljon Versterking wanneer het nieuws van de capitulatie aankomt bij het regiment. De manschappen manifesteren in de straten van Lombez en willen geen bevelen meer opvolgen. De onrusten houden aan tot 30 mei. Op 31 mei stuurt het Franse leger een detachement Senegalezen naar Lombez om de orde te herstellen. De manschappen van II/64Li worden eerst overgebracht naar het interneringskamp van Le Vernet (60 km zuid van Toulouse en iets ten noorden van Pamiers) waar het krijgsauditoraat overgaat tot de identificatie en vervolging van de onruststokers. Gedurende zijn verblijf in Le Vernet was het bataljon volledig afgesloten van de buitenwereld. Een zestal militairen van de 5Cie van II/64Li wordt gearresteerd. Op 3 juni wordt het II/64Li overgebracht naar het nabijgelegen kamp van Mazères waar ze nog steeds in afzondering gehouden worden teneinde de rebellie niet te laten overslaan naar de rest van het regiment.
4 juni
Staf/64Li in Frankrijk
Het Commando van de Versterkings- en Opleidingscentra (HK/TRI) onder bevel van Luitenant-generaal Wibier is deels ingegaan op een Frans verzoek om 20.000 militairen te leveren voor het uitvoeren van veldwerken ten voordele van de Franse divisies opgesteld in tweede echelon langs de Seine, in Parijs en langs de Marne. In eerste instantie worden de Bataljons Versterking aangeduid voor deze opdracht teneinde de opleiding van de jonge rekruten niet te onderbreken. Op 4 juni wordt aan het 3VOC en het 4VOC, beiden onder bevel van Generaal-majoor Collinet, gevraagd om initieel twee Versterkingsbataljons (II/52Li en II/64Li) om te vormen tot twee werkbataljons met elk vier compagnies van 250 militairen.

II/64Li in Frankrijk
Op 4 juni krijgt II/64Li, dat zich nog in het kamp van Mazères bevindt, het bevel om een werkbataljon samen te stellen. Omdat de 5Cie van deze opdracht wordt uitgesloten kan het bataljon slechts drie compagnies van 250 man paraat stellen. Hierdoor diende II/64Li versterkt worden met één compagnie van II/57Li. Deze Cie, bevolen door Lt Capelle, wordt te voet van L'Isle-Jourdain naar Samatan gestuurd. Door een tekort aan transportmiddelen kan van hier uit Mazères niet bereikt worden waardoor Lt Capelle noodgedwongen te Samatan blijft. Hij krijgt later het bevel om I/64Li te versterken en met dit bataljon naar Midden-Frankrijk te vertrekken.
6 juni
Staf/64Li in Frankrijk
Op 6 juni vragen de Fransen om nog eens 20.000 militairen extra te leveren om veldwerken uit te voeren. 16.000 hiervan dienen aangeduid te worden door het HK/TRI. Het HK/TRI ziet zich nu genoodzaakt om ook de Bataljons Instructie met deze opdracht te gelasten. De drie Bataljons Instructie van 4VOC worden opgevorderd. De Staf/64Li krijgt nu de opdracht om ook zijn Iste Bataljon Instructie om te vormen tot een werkbataljon.

I/64Li in Frankrijk
Op 06 juni krijgt het Iste Bataljon Instructie de opdracht om een werkbataljon met vier compagnies van 200 man samen te stellen. Het peloton Duitstaligen wordt hiervoor niet ingezet en ter plekke gehouden. Kapitein-commandant Desmadryl slaagt erin om 799 man te mobiliseren en neemt de Cie van Lt Capelle van II/57Li op in de rangen en vertrekt tezamen met I/61Li van Kapitein-commandant Cogels op 09 juni vanuit het station van L'Isle-Jourdain. Via Bourdeaux, Angoulême, Poitiers, Blois en Tours wordt richting Parijs gespoord. Onderweg gebeurt er echter een spijtig ongeval, bij een tussenstop in Juvigny-sur-Orge loopt Sdt Magnus over het dak van de wagon en wordt hierbij geëlektrocuteerd. Hij overleeft de schok niet. Om 20u45 houdt de trein halt in Bièvres waar iedereen moet uitstappen. Omstreeks 23u00 kunnen de twee bataljons terug instijgen en vertrekken ze naar Vaugirard (15e arrondissement van Parijs) waar ze vroeg in de ochtend van 11 juni toekomen. De lokale Franse plaatscommandant was niet op de hoogte van de komst van de Belgen en heeft bijgevolg geen opdracht voor de Belgische werkbataljons. De trein wordt teruggestuurd naar Bièvres waar het bataljon uitstijgt en een kantonnementplaats opzoekt. Cdt Desmadryl brengt het 4VOC op de hoogte van de toestand terwijl Cdt Cogels contact opneemt met verschillende Franse hoofdkwartieren. Iets later komen ook II/52Li en II/7ChA in Bièvres toe. De vier bataljons I/61Li, I/64, II/52 en II/7ChA kantonneren in Bièvres gedurende 11 en 12 juni.

II/64Li in Frankrijk
De rust is intussen teruggekeerd in het bataljon van Kapitein-commandant Buysschaert en op 06 juni stapt het II/64Li (-) op de trein naar Vitry-la-Ville. De achterblijvende 5Cie wordt vanaf 6 juni ingezet te Saverdun nabij Toulouse om karweien uit te voeren ten voordele van het Franse leger. Vanuit Vitry-la-Ville, waar ze de 8 juni uitstijgen, voert het bataljon een voetmars uit naar Saint-Germain-la-Ville (12 km ten zuidoosten van Châlons-sur-Marne) waar ze kantonneren.
12 juni
61Li_Bièvres.JPG
Bièvres ten zuiden van Parijs
I/64Li in Frankrijk

Op 12 juni krijgen I/61Li en I/64Li opdracht om zich te voet van Bièvres, via Saint-Cyr naar Neauphle-le-Château (15 km west van Versaille) te begeven in twee etappes. Ze vertrekken 's morgens op 13 juni en wanneer ze 's avonds de eerste halteplaats, de kazerne van Saint-Cyr, bereiken is deze al ontruimd. De twee bataljons krijgen bevel om op hun stappen terug te keren. De Duitsers hebben in tussentijd de Seine reeds bereikt en bezetten Parijs. De 13de juni wordt om 22u00 reeds afgemarcheerd richting Chevreuse en Dourdan. In kleine groepen wordt dan de terugtocht naar Samatan voortgezet tot ze er de 17 juni toekomen. Slechts 376 van de 799 manschappen van het werkbataljon van I/64Li slagen erin hun regiment in Samatan te vervoegen.

II/64Li in Frankrijk
Pas op 12 juni krijgt het bataljon zijn eerste opdracht, de verschillende compagnies moeten steunpunten inrichten in Mairy-sur-Marne, Vitry-la-Ville en Togny-aux-Boeufs. Wanneer de Belgen nog aan het werk zijn wordt de Marne bereikt door de Duitsers die de Franse eenheden in lijn reeds bombarderen. In de chaos die ontstaat geeft de Franse Sectorcommandant de Franse eenheden opdracht terug te trekken zonder dat de Belgische compagnies verwittigd werden. Pas om 20u30 krijgen de compagnies van het werkbataljon de opdracht terug te trekken naar het zuiden. Lt Pietquin die geïsoleerd achterbleef in Togny-aux-Boeufs slaagt erin 's nachts door de bossen te exfiltreren. Hij kan zijn bataljon terugvinden de 13 juni om 00u30. Om 05u30 vat het II/64Li de terugtocht naar het zuiden aan en uiteindelijk bereiken 428 van de 853 manschappen hun kantonnement in Lombez.
17 juni
61Li_Isle-Jourdain.PNG64Li in Frankrijk
Het uitsturen van de werkbataljons was slecht voorbereid en de uitvoering van de opdracht liep volledig in het honderd. Het Franse leger was niet in staat de Duitse stormloop te stuiten en al snel moesten de werkbataljons teruggestuurd worden. Daarenboven werd op 17 juni de Franse capitulatie aangekondigd. De terugkeer van de werkbataljons van het 64Li verliep niet van een leien dakje. Een groot gedeelte van de manschappen werd gevangen genomen en de rest keerde in kleine groepjes terug. Door de talrijke gevangennames onder de werkbataljons, wordt het regiment op 17 juni herschikt. Het Iste bataljon dat uitgedund is tot één enkele compagnie gaat onmiddellijk over naar het 57Li. De rest van het regiment wordt naar Cazaux-Savès en Labastide-Savès gestuurd.
5 juli
64Li in Frankrijk
Het regiment wordt op 5 juli ontbonden, de restanten van het IIde Bataljon Versterking worden naar het 61Li overgeheveld. Het 64Li houdt op te bestaan

Register van Gesneuvelden

1/I

DECLEEN

Julien, F.

Sdt
Mil


25/12/1919

Sint-Joost-ten-Node

19/06

Villenave-d'Ornon (F)


1/I

HUYS

Gustaaf, H.

Sdt
Mil


22/12/1909

Gent

19/06

Guéret (F)


4/I

MAGNUS

Alexandre, D.

Sdt
Mil


02/01/1921

Laken

10/06

Juvisy-sur-Orge (F)
Geëlektrocuteerd tijdens treintransport

5/II

VAN ROY

Ludovic

Sdt
Mil


06/06/1904

Aalst

15/06

Villechétif (F)


Staf

VERMEULEN

André

Sdt
Mil


07/01/1921

Heverlee

10/06

Samatan (F)


6/II

VERMYL

Pierre, A.M.

Sdt
Mil


22/01/1910

Helchteren

20/06

Montmirail (F)


Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com

Bibliografie en Bronnen

1.
L'armée belge de France en 1940, door Jean Jamart Col BEM Hre, uitgeverij Schmitz, Bastogne, 1994
2.
Dagboek van Soldaat Leopold Elegeest, rekruut bij de 9de Cie (Cie C47mm) van het IIde Bataljon Versterking 57Li.