Kroon.jpg6de Versterkings- en Opleidingscentrum (6VOC)

6e Centre de Renforcement et d'Instruction (6CRI)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Versterkings- en Opleidingsdivisie
Ontdubbeld van
9de Linieregiment
1ste Regiment Carabiniers
1ste Regiment Grenadiers
Onderdeel van
Versterkings-en Opleidingscentra
Bevelhebber
Generaal-majoor Coquenet
Standplaats
Schaarbeek
Samenstelling
Staf

59ste Linieregiment

4de Regiment Carabiniers

4de Regiment Grenadiers

Compagnie Instructie C47 Anti-tankkanonnen

Compagnie Instructie M81 Stokes-Brandt Mortieren

Schoolcompagnie (Kapitein-commandant Moens)

6de Legerdepot (Kapitein-commandant Vanderkeilen)

18-Daagse Veldtocht


6VOC
In normale omstandigheden stonden de verschillende regimenten en korpsen van het actieve leger zelf in voor de opleiding van hun nieuwe miliciens. Omdat dit moeilijk lag voor de reeds gemobiliseerde regimenten die hun vredesvoet kazerne al verlaten hadden, werden de laatst opgeroepen dienstplichtigen samengebracht in Versterkings- en Opleidingscentra (VOC's). Alle VOC's stonden onder het bevel van het HK/TRI (Quartier Générale desTroupes de Renforts et d'Instruction) dat zich tot aan het uitbreken van de oorlog in de Etterbeekse kazerne de Witte de Haelen bevond. De eerste miliciens van de klas 40 werden vanaf februari 1940 onder de wapens geroepen en vervoegden in maart hun respectievelijke Versterkings- en Opleidingsregimenten.

Het 6VOC wordt in maart 1940 opgericht en groepeert naast drie Versterkings- en Opleidingsregimenten van de infanterie ook enkele onafhankelijke compagnies waaronder een Schoolcompagnie. De Schoolcompagnie werd samengesteld uit de Schoolcompagnies van 9Li, 1C en 1Gr en stond in voor de opleiding van kandidaat reserveofficieren en kandidaat reserveonderofficieren van de lichting '40. De Versterkings- en Opleidingsregimenten van de infanterie beschikten op het ogenblik van de oprichting van het 6VOC elk over een Staf en een Bataljon Instructie met hierin de pas opgeroepen rekruten van de klas 40. Het Bataljon Versterking bestaat op dat ogenblik enkel uit kaderleden en zullen pas geactiveerd worden vanaf de afkondiging van de algemene mobilisatie. De Versterkings- en Opleidingsregimenten van het 6VOC bevonden zich tijdens de mobilisatie in volgende kantonnementen:
  • Staf 6VOC te Schaarbeek
  • 59Li te Schaarbeek (Kwartier Prins Boudewijn - Klein kasteeltje)
  • 4C te Schaarbeek
  • 4Gr te Dendermonde en Brussel (Kwartier Prins Albert)
  • 6LD in de citadel van Diest, Fort van Walem en Mechelen

Het 6VOC, onder bevel van Generaal-majoor Coquenet, groepeert de dienstplichtigen en reservisten voor het 9Li en zijn twee ontdubbelingsregimenten 18Li en 39Li, het 1C en zijn twee ontdubbelingsregimenten 2C en 3C en uiteindelijk voor het 1Gr en zijn twee ontdubbelingsregimenten 2Gr en 3Gr. Deze infanterieregimenten behoren respectievelijk tot de 6Div, de 7Div en de 18Div.
Anderzijds kan het 6VOC kan beschouwd worden als het Versterkings- en Opleidingscentrum van de 6de Infanteriedivisie waartoe 9Li, 1C en 1Gr behoorden voor de mobilisatie.
10mei.jpg
6VOC
De 10de mei omstreeks 00u45 geeft de Staf van het 6VOC in Schaarbeek het bevel aan zijn eenehden om vanaf dageraad de vredesvoet kazernes te ontruimen en zich naar de alarmkantonnementen te verplaatsen. Men vreest immers dat de reguliere kazernes van ons leger gebombardeerd zullen worden door de Duitse luchtmacht en bijgevolg moeten de Versterkings- en Opleidingsregimenten van het 6VOC zich door een onmiddellijke verhuis in veiligheid stellen. Deze vooraf verkende alarmkantonnementen bevonden zich aan de rand van de agglomeraties van de grote garnizoenssteden of in kleineren steden rond de bestaande kazerne. Het 59Li en het 4C wijken uit naar alarmkantonnenmenten langs de Leuvense Steenweg in Evere en ter hoogte van Roodebeek in Sint-Lambrechts-Woluwe, het 4Gr wijkt uit naar Grembergen bij Dendermonde. Wanneer om 05u10 het vliegveld van Evere aangevallen wordt vallen er slachtoffers in het alarmkantonnement van 59Li.

Op 10 mei 1940 wordt om 06u00 de algemene mobilisatie afgekondigd (fase E van het mobilisatieplan) na de Duitse inval in België. Op dat ogenblik worden de nog niet gemobiliseerde reservisten opgeroepen en opgenomen in de getalsterkte van de Bataljons Versterking. Het ging hier om militairen (mijnwerkers, leraars, ambtenaren,...) die omwille van een vrijstelling in de loop van de tweede helft van 1939 terug naar huis gestuurd werden, of nog niet onder de wapens geroepen oudere reservisten. Wanneer de tot dan toe vrijgestelde reservisten binnenkomen worden binnen het 59Li, 4C en 4Gr ook de Bataljons Versterking geactiveerd. Omstreeks 06u00 geeft het HK/TRI het bevel de oorlogskantonnementen in Oost- en West-Vlaanderen in te nemen. Onmiddellijk wordt begonnen met de evacuatie van de Regimentsstaven en de Bataljons Instructie naar de oorlogskantonnementen. De Bataljons Versterking moeten echter achterblijven op de alarmkantonnementen om de binnenkomende reservisten op te vangen. Zij zullen de Versterkings- en Opleidingsregimenten later vervoegen. De eenheden van het 6VOC worden naar volgende locaties doorgestuurd:
  • Staf 6VOC: Brugge
  • 59Li: Brugge
  • 4C: Brugge
  • 4Gr: Brugge
  • 6LD: Brugge

Zie regimenten voor een gedetailleerd overzicht.
11mei.jpg
6VOC
De staf van het 6VOC regelt de verplaatsing van de verschillende eenheden van hun alarmkantonnement naar hun oorlogskantonnement in Brugge. De regimentsstaven en de bataljons instructie kunnen onmiddellijk verplaatst worden, de bataljons versterking blijven achter op de respectievelijke alarmkantonnementen om de binnenkomende reservisten op te vangen. Volgende verplaatsingen worden op 11 mei uitgevoerd:
  • 59Li: De regimentsstaf en het I/ 59Li verlaten Brussel via het station Schaarbeek-Josapha en installeren zich nog dezelfde dag in de Brugse binnenstad, II/59Li blijft in Sint-Jans-Molenbeek.
  • 4C : De regimentsstaf en het I/4C worden per trein overgebracht naar hun oorlogskantonnementen te Brugge, II/4C blijft in Sint-Lambrechts-Woluwe.
  • 4Gr : De regimentsstaf en het I/4Gr verhuizen naar het oorlogskantonnement van het 4Gr te Brugge, II/4Gr blijft te Brussel in het kwartier Prins Albert
  • 6LD : Het 6de Legerdepot dat zijn standplaats had in de citadel van Diest krijgt op 11 mei 1940 het bevel de citadel te ontruimen en worden te voet naar Begijnendijk geëvacueerd waar ze de nacht van 11 op 12 mei doorbrengen.
12mei.jpg
6VOC
Op 12 mei worden de troepen van het 6LD te voet doorgestuurd naar Duffel. Omstreeks 22u00 vertrekt II/59Li vanuit het goederenstation van Turm en Taxis naar Brugge waar ze in de loop van de nacht toekomen.
13mei.jpg
6VOC
De rekruten van de klas '40 die nog moeten worden opgeleid zullen naar Frankrijk worden doorgestuurd om daar hun opleiding te vervolledigen. Door de snelle opmars van de Duitsers was het voor het GHK snel duidelijk dat de verdere opleiding enkel in Frankrijk, ver achter de linies, kon gebeuren. Alle eenheden van de VOC's die niet ingezet werden voor de beveiliging van Brussel ontvangen de 13 mei om 14u00 het schriftelijk bevel van het HK/TRI om zich klaar te maken voor de verplaatsing naar Frankrijk. Dit naar analogie van wat er tijdens de Eerste wereldoorlog gebeurde. Het overbrengen van de versterkingsbataljons naar Frankrijk was echter een minder goed idee want eens de bataljons op spoor gezet en naar Frankrijk geëvacueerd, konden ze niet meer instaan om de verliezen geleden door de regimenten tijdens de achttiendaagse veldtocht terug aan te vullen. De verplaatsing naar Frankrijk was echter totaal niet voorbereid. Er was geen voorafgaandelijke regeling met de Franse militaire noch burgerlijke overheid, er waren geen voorafgaandelijke verkenningen van kantonnementen, er was slechts proviand voor twee dagen en er bestond geen logistieke organisatie voor herbevoorrading in Frankrijk. Daarenboven moesten de commandanten van de respectievelijke VOC's zelf vervoer per spoor regelen door de treinen te gebruiken die het 7 Franse leger van generaal Giraud naar Zeeland hadden gebracht. Het bevel om de VOC's naar Frankrijk te evacueren kwam echter geen dag te vroeg want de 13de mei om 16u00 steken de Duitsers de Maas over te Sedan en begint hun opmars naar de Atlantische kust met als opzet zoveel mogelijk geallieerde troepen te omsingelen.
14mei.jpg
6VOC
Het 6VOC ontvangt acht treinstellen voor het transport naar Frankrijk, elk van de drie regimenten zal in twee treinstellen vervoerd worden. De twee treinstellen voor het 4C vertrekken nog op 14de mei. Het 59Li, het 4Gr, het 6de legerdepot, de drie onafhankelijke Compagnies en de Staf van het 6VOC worden de 15de mei op de andere zes treinen gezet.
15mei.jpg

16mei.jpg

17mei.jpg

18mei.jpg
4C_Barcarès.PNG
Het kamp van Barcarès bevindt zich aan de kust ten noordoosten van Perpignan
Staf/6VOC

Wanneer de Staf/6VOC exact vertrokken is naar Frankrijk is niet geweten, enkel dat na het vertrek van zijn eenheden per trein de Staf de verplaatsing naar Frankrijk per auto maakte en op 18 mei in Rivesaltes (Pyrénées Orientales) opduikt. Op dat ogenblik komen ook de eerste eenheden toe in Rivesaltes van waaruit zij naar het kamp van Barcarès gestuurd worden. Dit kamp van houten barakken en tenten werd in februari 1939 gebouwd door de Franse overheid voor het opvangen van gevluchte republikeinse troepen van de Spaanse burgeroorlog. De installaties bevinden zich aan de kust ten noordwesten van Perpignan. In het kamp bevinden zich naast nog enkele Spaanse bannelingen ook Franse troepen uit Senegal en Marokko en het 4de Regiment van het Vreemdelingenlegioen.

Aankomstvolgorde van de eenheden van 6VOC:
  • 18 mei: het volledige 4C, I/59Li en de onafhankelijke compagnies van het 6VOC
  • 19 mei: I/4Gr en II/59Li
  • 21 mei: II/4Gr en het 6LD

Na de aankomst van II/4Gr en het 6LD bedraagt het totaal aantal militairen van 6VOC ondergebracht in het kamp van Barcarès tegen de 9.000 man
19mei.jpg
Staf/6VOC
De levensomstandigheden in het kamp van Barcarès zijn ronduit rampzalig. Het kamp zit vol vlooien en muggen en de Belgen zitten met de handen in het haar wanneer grote groepen militairen zich ziek melden. Het 6VOC tracht nieuwe kantonnementen te bekomen via de Belgische en Franse militaire overheden.
20mei.jpg

21mei.jpg
KampvanBarcares.jpg
Kamp van Barcarès in 1938 toen het gebruikt werd voor de opvang van Spaanse vluchtelingen
Staf/6VOC

Generaal-majoor Coquenet, bevelhebber van het 6VOC, bezoekt het kamp en stelt met eigen ogen vast hoe erg de Belgen er aan toe zijn. Coquenet vertrekt echter zonder een oplossing aan de reiken en vraagt aan Kolonel Borgerhoff regimentscommandant van het 59Li om tijdelijk het commando over de regimenten van het 6VOC op zich te nemen tot er een oplossing voor het probleem gevonden is. De Belgische militairen zijn bijzonder misnoegd. Wanneer bij het 4de Regiment Carabiniers een militair aan ziekte overlijdt, wordt de schuld onmiddellijk op het vlooienprobleem gestoken. Op verschillende plaatsen in het kamp steken Belgische soldaten barakken in brand. De wacht moet tussenbeide komen en er wordt een schildwacht bij de deur van elke barak geplaatst.
22mei.jpg
Staf/6VOC
Kolonel Borgerhoff voert de druk op de Franse militaire overheid op en dreigt er mee om met zijn mannen desnoods manu militari uit te breken als er geen nieuwe kantonnementen gevonden worden. De situatie dreigt uit de hand te lopen wanneer de Fransen de militairen van het Vreemdelingenlegioen willen inzetten om de orde in het kamp te herstellen. De Belgische en Franse militaire overheden bereiken een overeenkomst om het 6VOC naar de strrek van Roussilon te verplaatsen. Het vertrek van het 6VOC zal over drie dagen verdeeld worden door een gebrek aan treinstellen bij de SNCF. De eenheden van het 6VOC verlaten op volgende dagen het kamp van Barcarès
22 mei: 4C
23 mei: 59Li
24 mei: 4Gr, 6LD
23mei.jpg

24mei.jpg

25mei.jpg
6VOC
Het 6VOC hervat eindelijk de opleiding van zijn militairen. Er is voldoende voedsel te bekomen via de Intendance en het moreel van de Belgen is dan ook al snel hersteld.
26mei.jpg
6VOC
Het 6VOC en het VOC/Aie, dat zich in de streek van Limoux bevindt, worden samengevoegd tot één enkele groepering onder het bevel van Generaal-majoor Coquenet.
27mei.jpg

28mei.jpg
6VOC_kantonnementen_in_Frankrijk.PNG 6VOC in Frankrijk
De verschillende eenheden van het 6VOC worden gekantonneerd in het departement van de Aude en bevinden zich in verschillende dorpen ten noorden van Limoux. Kantonnementen bezet door detachementen van het 6VOC op 28 mei in het departement van de Aude:
  • Staf 6VOC: La Redorte
  • 59Li en de Onafhankelijke Compagnies van het VOC: Rieux-Minervois, Peyriac-Minervois, La Redorte en Azille
  • 4C: Moux en Puichéric
  • 4Gr: Laure-Minervois en Caunes-Minervois
  • 6LD: Marseillette

Op 28 mei komt het 5de Territoriaal Bataljon toe in Narbonne waarna het wordt doorgestuurd naar Villeneuve-Minervois om er onder bevel van het 6VOC geplaatst te worden.
30 mei
6VOC in Frankrijk
De aan het Albertkanaal teruggeslagen 7de Infanteriedivisie (7Div) is via heel wat omwegen naar de Bretoense zuidkust geëvacueerd. De divisie heeft zwaar geleden en is dringend aan versterking toe. De Versterkings-en Opleidingscentra in het zuiden van Frankrijk ontvangen het bevel om zo'n 140 officieren en 4.500 manschappen aan te duiden om de rangen van de 7Div opnieuw aan te vullen. Het merendeel van de versterkingen, 45 officieren en 1.650 manschappen, dient te komen van het 6VOC die de ontdubbelingsregimenten van de 7Div groepeert. De te leveren manschappen moeten in eerste instantie worden gezocht onder de naar Frankrijk gevluchte van hun eenheid geïsoleerde militairen en onder de ervaren reservisten. De detachementen moeten vervolgens aangevuld worden met miliciens van de klas 40 met met minimum vier maanden dienst.
2 juni
6VOC in Frankrijk
Vanuit het station van Capendu vertrekt om 23u00 een trein richting Bretagne met aan boord een detachement bestaande uit de versterkingen van het 59Li (13 officieren en 550 man), de versterkingen van het 4C (16 officieren en 1.000 man) en de versterkingen van 4Gr (14 officieren en 561 man). Majoor Currinckx wordt aangeduid als detachementscommandant. De versterkingen zijn respectievelijk bestemd voor het 18Li, het 2C en het 2Gr.

Register van Gesneuvelden

Geen gesneuvelden gekend.

Bibliografie en Bronnen

1.
L'armée belge de France en 1940, door Jean Jamart Col BEM Hre, uitgeverij Schmitz, Bastogne, 1994
2.
Dossier Legerdepots, Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, Evere