8A.jpg8ste Regiment Artillerie (8A)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Regiment veldartillerie van het actieve leger
Ontdubbeld van
n.v.t.

Taalstelsel
Nederlandstalig

Onderdeel van
4de Infanteriedivisie

Bevelhebber
Kolonel E. Smedts

Standplaats
Dekkingsstelling Albertkanaal
Commandopost te Hoeselt

Samenstelling
Iste Groep
(Majoor R. De Merre)
1ste Batterij van 4 x C75 GP kanonnen (Cdt P. Coppejans)
2de Batterij van 4 x C75 GP kanonnen (Lt A. Staf)
3de Batterij van 4 x C75 GP kanonnen (Lt F. Marchal)

IIde Groep
(Majoor P. Brassine)
4de Batterij van 4 x C75 TR kanonnen (Lt J. Robyns)
5de Batterij van 4 x C75 TR kanonnen (Lt A. Gravy)
6de Batterij van 4 x C75 TR kanonnen (Kapt R. André)

IIIde Groep
(Kapitein-commandant J. Hoste)
7de Batterij van 4 x C75 TR kanonnen (Cdt A. Roy)
8ste Batterij van 4 x C75 TR kanonnen (Lt A. Baumal)
9de Batterij van 4 x C75 TR kanonnen (Lt P. Thyrion)

IVde Groep
(Majoor F. Kort)
10de Batterij van 4 x Ob105 GP howitzers (Lt L. Jones)
11de Batterij van 4 x Ob105 GP howitzers (Lt R. Gabriel)
12de Batterij van 4 x Ob105 GP howitzers (Lt J. Brogniet)

Stafbatterij
(Onderluitenant H. Houbion)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

Kazerne_Baron_Michel_1.jpg
Baron Michelkazerne te Mechelen vredesvoet garnizoen van 8A
Staf/8A

Als actief artillerieregiment wordt het 8ste Regiment Artillerie (8A) gemobiliseerd bij de afkondiging van Fase A van het mobilisatieplan op 25 augustus 1939. De staf, IIde en IVde groep blijven in de Baron Michelkazerne te Mechelen. De Iste Groep wordt ondergebracht te Bonheiden ten oosten van Mechelen terwijl de IIIde Groep kantonnementen in Heffen, ten noord-westen van Mechelen, krijgt toegewezen. Drie dagen later vertrekt het regiment naar het oostelijke uiteinde van het Albertkanaal waar de 4de Infanteriedivisie (4Div) tussen Lixhe en Eigenbilzen een waakscherm diende op te richten. Op 5 januari 1940 vertrekt het regiment naar het Kamp van Beverlo voor een tiendaagse kampperiode met de rest van de 4Div. Nadien worden verscheidene posities langsheen het Albertkanaal betrokken. Vanaf 30 maart 40 wordt de 4Div onder bevel geplaatst van het Iste Legerkorps (I/CA) waar ze de stellingen van de 6de Infanteriedivisie (6Div) achter het Albertkanaal, tussen Eigenbilzen en Diepenbeek, overnemen. Het 8A neemt de stellingen van het 6A over.

Aan de vooravond van de oorlog vervult het 8A nog steeds de taak van divisieartillerie van de 4Div. Kolonel Smedts is bijgevolg de Commandant van de artillerie van de divisie (ook wel CADI genoemd - Commandant d' Artillerie de la Division d' Infanterie). Het regiment heeft zijn commandopost opgesteld te Hoeselt vlakbij het hoofdkwartier van de divisie. De groepen van 8A staan op 9 mei als volgt opgesteld:
  • I/8A in de noordrand van Bilzen
  • II/8A in het gehucht Appelveld ten noordwesten van Beverst
  • III/8A ten zuidoosten van Bilzen
  • IV/8A in het gehucht Holt ten oosten van Beverst

Naast de vuren van de groepen van het 8A beschikt de CADI 4Div ook nog over de vuren van IV/14A en VI/14A die respectievelijk met 120mm en 155mm kanonnen opgesteld staan te:
  • IV/14A Romershoven ten noordwesten van Hoeselt
  • VI/14A in het gehucht Nederstraat ten zuiden van Beverst

Het Detachement Liaison en Observatie (DLO) van 8A heeft een waarnemingspost ingericht te Zutendaal. Deze post wordt beveiligd door een gevechtsgroep van het Eskadron wielrijders van de 4Div (Esk Cy 4Div)

V/8A wordt II/26A
De Vde Groep van 8A (V/8A) wordt op 25 augustus 1939 gemobiliseerd met de rest van 8A en aangevuld met reservisten van de klas '38. V/8A gaat op 15 januari over naar het 26ste Artillerieregiment (26A). Dit regiment wordt eind januari 1940 opgericht door de overheveling van Vde Groepen van het 6A en het 8A. Met deze reorganisatie wil de legerleiding de infanteriedivisies van tweede reserve van een eigen artillerieregiment voorzien. V/8A vervoegt op 26 januari 1940 de 18de Infanteriedivisie (18Div) als II/26A.
10mei.jpg
8A_opstelling op 09 mei.JPG
Opstelling van de groepen van 8A en 14A in steun van de 4Div bij het uitbreken van het alarm
Staf/8A

Het regiment wordt vanaf 00u15 in staat van alarm gebracht. Binnen het uur zijn de kanonniers op post. Bij het ochtendgloren zijn de manschappen getuige van de talrijke overvluchten van de Luftwaffe langsheen het Albertkanaal. De ganse voormiddag worden regelmatig patrouilles uitgestuurd om naar vijandelijke valschermspringers te zoeken. Het regiment verneemt tegen de ochtend het nieuws van de aanval op de 7de Infanteriedivisie (7Div) en het rampzalige verlies van de bruggen te Veldwezelt en Vroenhoven. De berichten betreffende de toestand bij de naburige 7Div worden steeds ernstiger en in de loop van de dag wordt het steeds duidelijker dat de regimenten van de 7Div niet zullen kunnen standhouden. De Duitse aanvallers dringen steeds dieper in de sector van de 7Div binnen waardoor de oostflank van de 4Div bedreigd wordt. Voor het Albertkanaal ter hoogte van de 4Div blijft het echter rustig en de dag verloopt zonder incidenten. Er wordt niet gevuurd, maar tijdens de nacht kunnen de manschappen horen dat de 120mm kanonnen van IV/14A opgesteld ten zuiden van Diepenbeek in actie gekomen zijn.

I/8A
De Iste Groep staat opgesteld in de noordrand van Bilzen en ondersteunt er het 7de Linieregiment (7Li). De drie bataljons van het 7Li nemen het centrale deel van de sector van de 4de Infanteriedivisie in ten noorden van lijn Schoonbeek-Munsterbilzen. I/7Li en II/7Li nemen stelling in eerste lijn aan het Albertkanaal, III/7Li staat opgesteld in tweede lijn en dient als reserve om tussen te komen indien de vijand erin slaagt de eerste linie te doorbreken.

II/8A
De IIde Groep staat opgesteld in het gehucht Appelveld (Pasbosstraat en Appelveldstraat - Bilzen) ten noordwesten van Schoonbeek tussen de Demer en het Albertkanaal en levert vuursteun aan het 15de Linieregiment (15Li). De stellingen van het 15Li lopen van Dorpsheide in het westen tot Genk in het oosten, met daarachter de zone tussen Diepenbeek en Schoonbeek. Het IIIde Bataljon (III/15Li) en het Iste Bataljon (I/15Li) staan opgesteld achter het Albertkanaal in eerste echelon. Het IIde Bataljon (II/15Li) staat opgesteld in tweede echelon. De eerste dag van de oorlog komt de groep niet in actie omdat de vijand buiten dracht blijft van de kanonnen. De groep stond echter wel in telefonisch contact met IV/14A en vraagt ’s nachts een afsluitingsvuur aan op de zuidelijke uitgangswegen van Genk. De batterijen van IV/14A met veel grotere dracht dan de batterijen van II/8A openen prompt het vuur.


III/8A
De IIIde Groep heeft haar batterijen ontplooid op de hoogtes ten zuid-oosten van Bilzen tussen Bilzen en Waltwilder. III/8A levert vuursteun ten behoeve van het 11de Linieregiment (11Li). Net na middernacht ontvangt het 11Li het alarm en verplaatst zich van haar kantonnementen in de streek van Waltwilder naar haar stellingen aan het kanaal. Het IIde en het IIIde Bataljon nemen stelling in eerste lijn aan het Albertkanaal tussen Eigenbilzen en Munsterbilzen. Op de rechterflank sluit de stelling aan op die van het 2e Karabiniers (2C) van de 7de Infanteriedivisie. Het I/11Li bezet stellingen in tweede lijn ten noorden van de spoorlijn Hasselt-Luik rondom Beverst.

Het bevoorradingsechelon met het voertuigenpark van III/8A heeft zich opgesteld te Rijkhoven. Hier bevindt zich de munitie, de veldkeukens en ook de paardengespannen. Het bevoorradingsechelon van III/8A bevindt zich, van alle detachementen van 8A, het meest naar het oosten. Het bevoorradingsecheleon wordt om 02u00 op de hoogte gebracht van het alarm en om 04u00 horen ze de bruggen van Kanne, Ternaaien en Klein-Ternaaien springen. Tegelijkertijd overvliegen een massa Duitse vliegtuigen het voertuigenpark dat ook wordt gebombardeerd. In de buurt van de stelling vinden uitgestuurde patrouilles parachutes met poppen die door de Duitsers als afleidingsmanoeuvre werden gedropt. De stelling wordt opnieuw gebombardeerd om 15u55, om 18u25 en om 21u30.

IV/8A
De IVde Groep heeft haar kanonnen ontplooid in het gehucht Holt tussen Spurk en Beverst ten zuiden van de spoorweg Bilzen-Hasselt. De batterijen stonden opgesteld ter hoogte van het kruispunt tussen de rijksweg (Holt) en de Laarstraat. IV/8A vormt met zijn zwaardere kanonnen het algemeen steunelement van de divisie maar met de opdracht in eerste prioriteit de vuren van II/8A ten voordele van 15Li te versterken. Om 02u00 blaast Soldaat George Haesevoets, trompetter bij het IV/8A, verzamelen met een "Bugle Call" om het alarm te verspreiden. Om 07u00 's morgens trekken de eerste vluchtelingen uit Lanaken en andere grensdorpen via de rijksweg (N2) door de stellingen van het IV/8A richting Hasselt. In de loop van de ochtend krijgt het IV/8A vuuraanvragen binnen om doelen in Veldwezelt te bestoken. De waakrichting van de kanonnen wordt aangepast en er worden enkele schoten afgevuurd. De vuren dienen echter opgeschort te worden omdat, gezien de dracht van de stukken, het risico te groot was om de eigen troepen te treffen.
11mei.jpg
4Div_Dwarsstelling.jpg
Opstelling van de 4Div aan het Albertkanaal en de pivot naar een dwarsstelling op 11 mei.
Staf/8A

Tijdens de nacht van 10 op 11 mei wordt in de sector van de 7Div verbeten gevochten om de laatste stellingen. De rechter flank van de 4Div wordt bedreigd. Om de Duitse aanval alsnog te stoppen beveelt het Iste Legerkorps een dwarsstelling (bretel) op te richten op de as Eigenbilzen - Mopertingen - Kleine Spouwen - Rijkhoven en die vervolgens langs de Demer te vervolledigen tot in Tongeren. Deze dwarsstelling moet worden ingenomen door eenheden van de divisies in lijn waarbij de 4Div de stelling moet voorbereiden van Eigenbilzen tot aan Kleine Spouwen, de 7Div is verantwoordelijk vanaf Kleine Spouwen (inclusief) tot Tongeren. Luitenant-generaal de Graeve, commandant van de 4Div, beslist dat het 15Li en II/7Li hun stellingen langs het Albertkanaal moeten blijven bezetten. III/7Li en I/7Li moeten pivoteren om uiteindelijk een stelling te bezetten tussen Eigenbilzen en Bilzen, II/11Li en III/11Li zullen hun stellingen aan het kanaal moeten verlaten om zich achter de spoorweg Tongeren - Bilzen op te stellen van Bilzen tot Kleine Spauwen. Het plan wordt tijdens de nacht uitgewerkt en de orders worden pas om 10u00 doorgegeven aan de Regimenten. Tussen 10u00 en 11u00 verlaat het 11Li het Albertkanaal om de dwarsstelling te bezetten. Uit het verslag van Onderluitenant Volkaerts, commandant van het Peloton Verkenners van 15Li, die rond het middaguur een verkenning langs de dwarsstelling uitvoerde, blijkt dat het 15Li zich nog steeds op zijn posities langs het Albertkanaal bevindt, dat de linker vleugel van het 7Li (II/7Li) ook nog langs het kanaal staat opgesteld en dat de rest van het 7Li zich achter de spoorlijn Genk - Bilzen bevindt. De verbindingen tussen het 15Li en 7Li evenals de verbindingen tussen het 7Li en het 11Li zijn nog intact. De dwarsstelling die diende ingenomen te worden om de Duitse aanval te vertragen is in elk geval om 12u00 nog intact bij de 4Div.

De groepen van 8A worden tijdens de ochtend door de regimentscommandant op de hoogte gebracht van de Duitse vorderingen vanuit het bruggenhoofd Vroenhoven en Veldwezelt. De groepen die zich ten oosten van de dwarsstelling bevinden krijgen opdracht om zich meer naar het westen op te stellen. Om 08u00 beslist de divisiecommandant om het HK van de divisie op te splitsen in een hoofdmoot (Voorwaarts HK onder bevel van LtGen de Graeve) die verplaatst zal worden naar Ulbeek en een kleinere stafeenheid (Achterwaarts HK onder bevel van GenMaj Brabant ondersteund door Cdt Nannan en Lt Lousse) die achterblijft te Hoeselt om de terugtocht van de 4Div te bevelen. Wanneer de Duitsers om 09u30 Herderen innemen en op het punt staan naar Rijkhoven door te stoten beslist de divisiecommandant om Hoeselt in allerijl te ontruimen.

De commandopost van 8A die zich bij het divisiehoofdkwartier bevindt breekt zijn stelling op en vertrekt samen met het HK Div naar Ulbeek. In tegenstelling tot het HK van de 4Div laat het 8A geen stafelement achter te Hoeselt. Vanaf 09u30 wordt dan ook elk contact tussen de groepen en de commandopost regiment verbroken. Dat de ontruiming snel gebeurde valt onder meer af te leiden uit het feit dat de dienstauto van de regimentscommandant werd achtergelaten in Hoeselt. De Staf/8A verlaat samen met het Voorwaarts HK 4Div Ulbeek al om 15u00 en begeeft zich richting Kosen (noord van Sint-Truiden) waar het om 17u00 toekomt en van waaruit het verder doortrekt naar Beauvechin (Bevekom) om 21u00.

De groepen die sinds 09u30 niets meer gehoord hebben van hun regimentsstaf zijn zich niet bewust van het feit dat de infanterie opdracht kreeg om een dwarsstelling in te nemen en wanneer de infanterie zijn stellingen verlaat willen ook de groepen van het 8A er van door. De terugtocht van het 8A zal dan ook chaotisch verlopen temeer omdat op II/8A na alle groepen contact verloren met de eenheid die ze moeten steunen.

I/8A
Omdat de stellingen van I/8A zich ten oosten van de dwarsstelling bevinden krijgt I/8A om 09u30 van de CADI het bevel om nieuwe stellingen te nemen langs de Paneelstraat ten zuidwesten van Beverst. Om 10u00 wordt de stelling in Bilzen opgebroken en om 11u45 neemt I/8A stelling in de Paneelstraat. Eens terug op stelling slaagt de groep er niet in om in verbinding te komen met de commandopost van het regiment. Majoor De Merre besluit dan maar zelf op zoek te gaan naar de regimentsstaf in een poging nieuwe orders te verkrijgen. Wanneer hij om 15u00 in Ulbeek toekomt is de commandopost reeds vertrokken zonder een bericht achter te laten. Majoor De Merre komt om 16u00 terug op de CP van I/8A waar men hem meldt dat ook alle contact met het 7Li verloren is gegaan. Om 16u00 beslist de Groepscommandant dan maar eigenhandig terug te trekken tot Wimmertingen. Hier aangekomen neemt hij contact op met de Commandant van de Infanterie van de 1Div die de dwarsstelling Diepenbeek-Kortessem-Wellen bezet. Hij biedt aan om vuursteun te leveren voor de eenheden van de 1Div die de stelling bezetten maar dit voorstel wordt afgewezen. Hij krijgt het advies om verder westwaarts te trekken tot voorbij de Gete. Tijdens de terugtocht naar het westen botst de colonne rond 21u30 op Cdt De Ron van de Staf/8A die de groep doorstuurt naar Grez-Doiceau.

Artillerie_C75TR_stelling.jpg
Kanon 75mm Tir Rapide (TR) in stelling (prentkaart eind jaren '30).
II/8A
De IIde Groep tracht tussen 08u00 en 09u00 contact te maken met de commandopost van het regiment te Hoeselt. Wanneer dit niet lukt, wordt een verkenner per moto uitgestuurd naar Hoeselt die vaststelt dat de regimentsstaf reeds vertrokken is met onbekende bestemming. Majoor Brassine belt daarop naar de regimentscommandant van het 15Li en stelt de groep onder het bevel van de infanterie. II/8A zal dan ook zo lang op zijn stelling blijven tot het 15Li vertrekt. De telefoonverbinding met de IV/14A valt even later eveneens uit. Deze groep blijkt eveneens zijn stellingen te Hoeselt te hebben verlaten.

Rond 10u30 meldt de IVde Groep dat er Duitse tanks passeren op de baan van Bilzen naar Diepenbeek. Omdat deze baan slechts enkele honderden meters achter de stellingen van Majoor Brassine ligt, worden enkele kanonnen omgedraaid om de weg onder vuur te nemen. Ook de voortreinen van de kanonnen worden naar de stellingen gestuurd om een spoedig vertrekt mogelijk te maken. De gespannen worden stand-by geplaatst op de baan van Beverst naar Diepenbeek.

De groep valt vanaf het middaguur onder vijandelijk vuur en laat onmiddellijk terug schieten op doelen die door de infanteristen en de observatieploegen aangeduid worden. De observatiepost van Wachtmeester Wynants wordt getroffen. De onderofficier sneuvelt ter plekke. Duitse duikbommenwerpers vallen de 4de en 6de Batterij aan. Ook het 7Li, die na het vertrek van I/8A zonder artilleriesteun viel, vraagt nu vuursteun aan bij de IIde Groep. Majoor Brassine laat antwoorden dat alle stukken te druk bezig zijn met het ondersteunen van het 15Li.

Tijdens de namiddag wordt een deel van het 15Li van de kanaaloever weggetrokken om zich achter de spoorlijn Genk-Bilzen op te stellen. Het regiment moet nog steeds in verbinding blijven met het 7Li aan het kanaal en de positiewissel moet de rechterflank van de divisie veilig stellen. Tot een tegenactie komt het echter niet en om 19u30 krijgen alle eenheden het bevel tot de algemene terugtocht. De laatste batterij verlaat zijn stelling tegen 20u00.

De batterijen van de IIde Groep zetten zich op weg en vernemen van Kapitein-commandant Nannan van de divisiestaf dat ze zich via Kortessem, Landen en Jodoigne (Geldenaken) naar Grez-Doiceau (Graven) moeten terugplooien. De staf en de 5de Batterij trekken over Krijt naar Kortessem, maar kunnen de op eigen houtje vertrokken 4de en 6de Batterij niet terugvinden. Wanneer de colonnes rond middernacht Kortessem bereiken worden ze door de ter plekke strijdende Gidsen afgeleid naar Alken omdat Wellen reeds in Duitse handen gevallen is.

III/8A
Aangezien de IIIde Groep zich eveneens oost van de dwarsstelling bevindt krijgt deze groep om 09u00 het bevel hun schootsstelling op te breken en zich in Hoeselt te hergroeperen. Ook het bevoorradingsechelon krijgt het bevel Rijkhoven te verlaten en zich naar Hoeselt te begeven. Vanuit Hoeselt dient de groep zich naar Rommershoven te begeven om er een nieuwe stelling in te nemen. Dit is echter niets te vroeg want om 09u00 heeft de Duitse voorhoede reeds de lijn Mopertingen-Rosmeer-Vlijtingen-Riemst bereikt op amper enkele kilometer van de stellingen van III/8A. De staf van III/8A verliest elke controle over de terugtocht van de verschillende elementen van de groep en de verschillende onderdelen proberen elke afzonderlijk op eigen kracht weg te geraken. Dit wordt fataal voor de 8ste Batterij die nabij Gors en Opleeuw wordt overrompeld en gevangen genomen door de vijand. De kanonnen zijn verloren. Het bevoorradingsechelon geraakt pas om 10u00 weg uit Rijkhoven en moet eerst nog naar de batterijstellingen in Bilzen. Van hier uit gaat het langs Hoeselt, Vliermaal, Gors-Opleeuw, Sint-Truiden en Zoutleew naar Ransberg ten westen van de Gete waar halt wordt gehouden.

IV/8A
Om 09u30 stelt de CP van IV/8A vast dat de Staf/8A evenals het HQ 4Div uit het radionet verdwijnen zonder zich af te melden. Wanneer de waarnemingsposten van de groep de vijand om 10u30 zien opduiken langs de N2 richting Bilzen brengt IV/8A de IIde Groep hiervan op de hoogte. Aangezien het maar een kwestie van tijd is vooraleer de vijand de stellingen van IV/8A zal bereiken beslist de groepscommandant om de groep op Eigen initiatief naar het westen te verplaatsen. De groep verlaat zijn stellingen te Holt tussen 10u30 en 11u00. Wanneer de groep om 13u00 de dwarstelling Diepenbeek-Kortessem-Wellen bereikt ter hoogte van de ondersector van het 2de Regiment Gidsen plaatst de groep zich onder bevel van deze eenheid.
12mei.jpg
Staf/8A
De 4de Infanteriedivisie trekt tijdens de nacht van 11 op 12 mei verder terug naar het westen. De infanterie-eenheden steken de Gete over en nemen kantonnementen in tussen Halen en Waanrode. Omwille van het Duitse luchtoverwicht wordt overdag halt gehouden en wordt de manschappen bevolen zo veel mogelijk uit het zicht te blijven. De divisie ontvangt vervolgens het bevel om door de K.W. Stelling te trekken en zich achter het Kanaal van Willebroek te gaan reorganiseren. De regimentsstaf bereikt Geldenaken na een tocht over Alken en Landen. Hier wordt halt gehouden tot de vooravond. Vervolgens trekt de staf naar Leuven om er de K.W. Stelling over te steken.

II/8A
De tocht van Kortessem via Wimmertingen naar Alken verloopt bijzonder moeizaam door de talrijke Belgische infanteristen die zich zo snel mogelijk uit de voeten willen maken en daarbij tussen de gespannen doorlopen. Eens Alken gepasseerd, ligt de baan open. Via Zepperen, Brustem, Aalst (bij Sint-Truiden) en Velm wordt naar Landen verder getrokken. Rond Brustem wordt ook de 6de Batterij teruggevonden. Na Landen wordt verder gereden naar Jodoigne (Geldenaken) waar ze rond het middaguur toekomen en waar ze opgevangen worden door de regimentsstaf. Hier wordt aansluiting gevonden met het bevoorradingsechelon van de groep. De staf stuurt II/8A door naar Tourine-la-Grosse waar de groep rond 15u00 Toekomt. In Tourine-la-Grosse wordt een rustpauze genomen tijdens dewelke de mannen en dieren geravitailleerd worden. Vanaf hier zal bij het aanbreken van de nacht verder doorgereisd worden naar Bierbeek en Leuven om te Veltem-Beisem halt te houden achter de K.W. Stelling.
13mei.jpg
Staf/8A
Na het vallen van de duisternis op 12 mei zet het regiment zich opnieuw op weg maar tijdens de terugtocht wordt het. 8A echter dermate vertraagd door de Britten die Leuven bezetten dat ze net voorbij Leuven moeten halthouden in Veltem-Beisem om de manschappen de nodige rust te geven. Pas de later op de dag zal kunnen verder gereisd worden naar Humbeek en Grimbergen. De colonnes zetten zich vanaf 16u00 op weg richting Humbeek en Grimbergen de uiteindelijke reorganisatiezone van het regiment.

II/8A
Op weg naar Leuven vindt de groep zijn 4de batterij terug. Ten oosten van de universiteitsstad wordt de groep tegengehouden bij een spoorwegbrug door Britse troepen. De brug is ondermijnd en kan elk ogenblik in de lucht vliegen. Er wordt dan maar een veldweg richting Heverlee gevolgd. Bij de spoorwegovergang op de Naamse Steenweg wordt de groep een tweede keer de doorgang ontzegd door de Britten. Uiteindelijk wordt Leuven binnengereden reeds lang nadat het dag is geworden. De groep komt uiteindelijk aan te Veltem-Beisem rond 08u00. Na een korte periode van recuperatie wordt om 16u00 doorgetrokken naar Humbeek de eindbestemming van II/8A.
14mei.jpg
Staf/8A
De 4de divisie steekt te Vilvoorde en Verbrande Brug het kanaal over en kantonneert in het gebied tussen Grimbergen en Strombeek-Bever. De troepen zullen hier halt houden tot de avond van 15 mei. Het 8A zal ondermeer te Grimbergen en Humbeek kantonneren.

I/8A
De Iste Groep wordt doorgestuurd naar Humbeek

II/8A
De groep trekt door de nacht naar Humbeek. De manschappen zijn doodop en velen dreigen in te slapen tijdens de rit op de caissons and kanonnen. Om ongelukken te vermijden, wordt zo veel mogelijk te voet gemarcheerd. De groep komt aan te Humbeek om 01u00. Vanuit Humbeek wordt de groep omstreeks 18u00 naar Strombeek-Bever verplaatst. De eenheid komt aan om middernacht.

III/8A en IV/8A
Beide groepen zullen reorganiseren te Grimbergen.
15mei.jpg
De voormiddag wordt gebruikt om de verliezen van de eerste vijf oorlogsdagen te inventariseren en de tekorten zo goed mogelijk aan te vullen. De 4de infanteriedivisie zal naar naar het Bruggenhoofd Gent gestuurd worden om er de zone ten zuidwesten van de stad in te nemen:
  • 11Li - de sector Kwatrecht tot en met Betsberg
  • 15Li - de sector Moortsele tot voor Munte
  • 7Li - Muntekouter tot en met Semmerzake

Het 8A zal ontplooid worden in steun van de infanterie.

II/8A
De eerste vijf dagen van de campagne hebben de groep één dode en een dozijn vermisten gekost. Ook zes paarden hebben het leven gelaten. Drie paardenwagens zijn achtergelaten, samen met alle fietsen van de groep. Er wordt de ganse dag gerust.
16mei.jpg
Staf/8A
Het 8A maakt zich klaar voor de komende verplaatsing naar het Bruggenhoofd Gent.

I/8A
De 3Bij van de Ie groep heeft net zijn colonne gevormd langs de Neromstraat te Wolvertem om naar het Bruggenhoofd Gent te vertrekken toen om half drie twee Duitse vliegtuigen worden neergehaald door de DTCA. Wanneer de piloten uit de vliegtuigwrakken willen ontsnappen, ontstaat een wilde schietpartij tijdens de welke Soldaat Remi Albert Van Langenhove dodelijk getroffen wordt door bevriend vuur.

II/8A
De groep moet twee kanonnen in steun geven aan de groepering van Majoor L'Hoir van het 2CyF die het bruggenhoofd bij de kanaalbrug van Vilvoorde beveelt. Een stuk van de 5de batterij wordt onder bevel van adjudant KROLt Stroobants opgesteld te Neder-over-Heembeek. Een tweede stuk van de 6de batterij komt nabij Verbrande Brug te staan onder leiding van onderluitenant Van Cuyck. Wachtmeester De Nave is de verbindingsman met de grenswielrijders. Intussen laat de groep te Brussel negen nieuwe fietsen in beslag nemen. Bij de ijsfabriek van Strombeek worden twee vrachtwagens opgevorderd. Om 16u00 vertrekken de colonnes via Meise, Brussegem, Merchtem, Aalst en Oordegem naar Gent. Deze nachtmars wordt de moeilijkste van de ganse veldtocht door de chaos op de wegen ten westen van Brussel bij de algehele aftocht van het Belgisch leger.
17mei.jpg
Staf/8A
Het 8A komt aan op het Bruggenhoofd Gent.

II/8A
De groep rijdt rond 03u00 het dorp Oordegem binnen. Om 11u00 wordt verder getrokken naar Schelderode. Vanaf 18u00 worden kantonnementen te Kwenenbos opgezocht. Het ravitailleringsechelon blijft te Schelderode.
18mei.jpg
14A_19Mei40(2).jpgStaf/8A
Het regiment ontplooit zich in het Bruggenhoofd Gent.

II/8A
De groep neemt een eerste stelling te Kwenenbos. Sectiechef onderluitenant De Coninck van de 5de batterij wordt uitgestuurd naar de bunker van Semmerzake. Rond 08u30 meldt de officier dat de bunker is overgenomen, maar het schootsveld belemmerd wordt door de hoge vegetatie. De sectie blijft de ganse dag op post en verlaat de bunker weer aan het eind van de dag omdat de middelen om de begroeiing te ruimen niet gevonden kunnen worden.
19mei.jpg
Staf/8A
De aftocht van het veldleger van de K.W. Stelling naar de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde die tijdens de nacht van 16 op 17 mei gestart is, moet op 19 mei voltooid worden. Ons VIde legerkorps heeft het bevel overgenomen over de volledige zuidoostelijke zone van het Bruggenhoofd Gent op de boog tussen Semmerzake en Kwatrecht. Er worden drie divisies ontplooid in deze zone. Van west naar oost zal de opstelling er als volgt uitzien:

  • de 5de infanteriedivisie krijgt de sector Semmerzake-Munte toegewezen
  • de 4de infanteriedivisie wordt gecentraliseerd in de sector Munte-Betsberg
  • de 2de infanteriedivisie sluit de linies af door inname van de sector Betsberg-Kwatrecht

Deze ontplooiing betekent dat de regimenten van de reeds aanwezige 4de divisie dichter bij elkaar zullen opgesteld worden tussen Munte en Bottelare. Het 7Li en 15Li zullen de voorste linies innemen. Het 11Li zal het tweede echelon vormen. De nodige bevelen voor deze nieuwe verplaatsingen worden nog tijdens de late nacht van 18 op 19 mei verspreid. Ook het 8A zal zijn stellingen aanpassen.

II/8A
De sectie van onderluitenant De Coninck wordt nu uitgestuurd naar bunker A30 te Moortsele. Deze bunker kan ondermeer twee 75mm kanonnen huisvesten en ligt in de ondersectoe van het 15Li. De kanonnen worden ontplooid en de voortreinen in de buurt geparkeerd. De bunker zal bezet blijven tot 22 mei en de sectie zal er talrijke vuuropdrachten uitvoeren met behulp van waarnemers van de 10de compagnie van het 15Li.
20mei.jpg
Staf/8A
Vanaf de middag bereiken de Duitse troepen het Bruggenhoofd Gent. Hoewel in de sector van de 4Div relatief licht gevochten zal worden, zal de artillerie tot en met 22 mei in actie blijven en ettelijke vuuropdrachten uitvoeren.

II/8A
Adjudant Stroobants kan eindelijk terugkeren van zijn opdracht aan het Kanaal van Willebroek op 16 mei, maar heeft zijn vuurmond moeten achterlaten. Er is nog steeds geen nieuws van het stuk van Luitenant Van Cuyck.

De rest van de groep opent na de middag het vuur en voert meerdere opdrachten uit in de regio van Scheldewindeke. De vuurkadans ligt hoog en er wordt bijzonder veel munitie verschoten. De batterijen worden ten minste een keer per dag herbevoorraad.
21mei.jpg
Staf/8A
Het 8A blijft de ganse dag in actie ten behoeve van de 4Div. De posities blijven behouden tot 22 mei. Ook op de tweede dag aan het Bruggenhoofd Gent wordt druk munitie aangevoerd en verschoten.
22mei.jpg
Staf/8A
In de sector van de 4Div wordt nog de ganse dag heen en weer geschoten. Het regiment ontvangt tijdens de vroege avond de nodige bevelen voor de aftocht uit het Bruggenhoofd Gent. Per groep zal één batterij nog enkele uren ter plaatse blijven als onderdeel van de achterhoede. De rest van het regiment verlaat zijn stellingen zodra het donker wordt. De 4de divisie zal naar het Afleidingskanaal van de Leie gebracht worden.

Het regiment reist af na het vallen van de duisternis met alle groepen in een enkele colonne. De marsroute loopt over Schelderode, Melsen, Eke, Deurle, Sint-Martens-Laarne en Nevele naar de linkeroever van het Afleidingskanaal.

II/8A
De 6de batterij maakt deel uit van de achterhoede. De rest van de groep zet zich rond 21u30 onderweg en vervoegt de colonne van het regiment. De groep heeft het gehucht Kruiswege op zo'n 2.5Km van Meigem als bestemming.
23mei.jpg
Staf/8A
Het regiment komt aan bij dageraad en neemt zijn posities in. De kanonnen worden voorlopig nog niet ontplooid. Er wordt de paarden en manschappen enige uren rust gegund. De meeste soldaten slapen in de gracht langs de rand van de weg. De batterijen van de achterhoede komen in de loop van de voormiddag aan.

Kolonel Smedts krijgt versterking in de vorm van een detachement artilleristen van de Groepering Versterking 32A onder leiding van Kapitein-commandant Penen. Dit detachement wordt nabij Aalter in reserve gehouden en beschikt over twee C75GP kanonnen, vier Ob105GP houwitsers en een aantal manschappen in overtal. Het geschut wordt aangehecht bij de Iste en IVde groep. De overtollige middelen zullen in de komende twee dagen meermaals gebruikt worden om manschappen en materieel aan te vullen.

I/8A
De sectie C75GP onder bevel van Luitenant Janssens van het 32A wordt ter versterking overgeheveld naar de Iste groep.

II/8A
Eens de 6de batterij teruggekeerd is van zijn achterhoedeopdracht is de groep weer compleet. Tijdens de namiddag komt geheel onverwacht ook nog het stuk van onderluitenant Van Cuyck aan. Van Cuyck heeft na het verlaten van het Kanaal van Willebroek een hele omweg gemaakt via Poperinge om zijn regiment terug te vinden. Het kanon is echter buiten dienst en wordt afgevoerd. De voortrein en de manschappen worden behouden.

De IIde Groep wordt te Kruisweg ontplooid en in steun geplaatst van het 15Li dat de ondersector Meigem verdedigt. De 5de en 6de batterijen staan op zo'n 300m van elkaar langsheen een veldweg te Kruiswege. De 4de batterij bevindt zich zo'n 500m verder van het front. De commandopost wordt geinstalleerd in een hoeve aan de baan van Kruisweg naar Beekkant, op enkele honderden meters van de regimentsstaf van het 15Li. Er worden dubbele telefoonverbindingen aangelegd met het verbindingsdetachement bij de infanteristen en de regimentsstaf van het 8A. Het ravilailleringsechelon staat ten noordwesten van Vinkt op de baan naar Lotenhulle. De rest van de dag wordt gewerkt aan het inrichten van de stellingen.

IV/8A
De IV/8A ontvangt versterking van de batterij Ob105GP van Luitenant De Kriek van het 32A
24mei.jpg
Staf/8A
Terwijl de Duitsers oprukken naar het Afleidingskanaal van de Leie, wordt bij het 8A zo snel mogelijk doorgewerkt aan de schootspositities. Munitie wordt aangevoerd en de vuurplannen worden op punt gesteld in samenspraak met de infanteristen en observatieploegen. Tijdens de namiddag worden strooibriefjes uitgeworpen boven de Belgische linies om de troepen aan te sporen zich over te geven.

Aan het eind van de dag verhuist de staf van het 15Li zijn commandopost naar een grote boerderij op zo'n 600m van Kruiswege. De telefoonlijnen worden aangepast.

Rond 21u00 hoort het regiment een enorme knal in de richting van het kanaal. De brug te Nevele is zonet opgeblazen door de Belgische genie.
25mei.jpg
Staf/8A
Tussen 05u00 en 07u00 komen de groepen een eerste keer in actie. Volgens het vuurplan wordt storings- en interdictievuur uitgevoerd op de toegangswegen tot het kanaal en belangrijke kruispunten in het Duitse opmarsgebied. Rond 07u00 vallen de Duitsers aan te Nevele en steken er zonder veel moeite het kanaal over. Het IIIde bataljon van het 15Li legt vrijwel onmiddellijk de wapens neer. Ook de andere infanterie-eenheden staken zonder noemenswaardige weerstand te bieden al snel de strijd en de 4de divisie wordt overrompeld. Verschillende batterijen worden gevangen genomen. De staf kan ontkomen en wordt naar Ruiselede teruggetrokken. Vervolgens wordt de staf via Hertsberge naar Ruddervoorde verplaatst.

II/8A
Rond 05u00 wordt opgemerkt dat de telefoonlijn naar de voorste linies buiten gebruik is. Er blijkt een stuk van een paar honderd meter te zijn weggesneden. Men vermoedt dat de telefonisten van de infanterie zich zo aan extra draad wilden helpen. De lijn wordt heraangelegd.

Het IIIde bataljon van het 15Li vraagt anderhalf uur later een vuuropdracht aan zonder dat er Duitse troepen worden waargenomen. De bataljonscommandant, commandant Haerden, meldt dat zijn mannen bijzonder nerveus zijn en dat hij hoopt dat het zicht en geluid van Belgische granaatinslagen de stemming binnen de linies enigszins kan verbeteren. De groep schiet 60 granaten af.

Om 07u30 meldt commandant Haerden dat de Duitsers in het eerste echelon zijn binnengedronen en zijn III/15Li met geimproviseerde witte vlaggen de vijand begroet en de wapens neerlegd. De enkele bereidwillige militairen moeten wegvluchten. Andere bataljons van het 15Li volgen al snel.

De groep opent het vuur, maar de snelle Duitse opmars brent de vijandelijke troepen al snel tot minder dan 1500m voor de stellingen van de 5de en 6de batterij. Majoor Brassine vraagt een positiewissel aan. Kolonel Smedts beveelt hem echter om zijn stellingen te behouden. De 5de en 6de batterijen blijven vuren op de Duitse troepen die inmiddels de Kerkstraat ten westen van Nevele bereikt hebben. De 4de batterij bestookt Meigem. De vijandelijke artillerie beantwoord met tegenvuur en er vallen enkele gewonden.

Ook het contact met het 2de echelon van het 15Li wordt verbroken en even later duiken de Duitse infanteristen op op minder dan 300m voor de stellingen. De commandopost van de groep wordt overrompeld en de batterijen worden gevangen genomen rondom 09u00. Majoor Brassine bevindt zich op dat ogenblik bij de staf van het 15Li die besluit om de overgebleven elementen van de infanterie terug te trekken achter de Poekebeek. Brassine verlaat eveneens de regimentsstaf en trekt door de linies van de Ardeense Jagers naar Lotenhulle.

Het raviltailleringsechelon heeft inmiddels de plaat gepoetst en wordt bijgebeend door Brassine op de baan naar Ruddervoorde. Ook kapitein André is kunnen ontkomen.
26mei.jpg
Staf/8A
De overgebleven detachementen van het 8A verzamelen beetje bij beetje te Kleithoek, Hertsberge en Ruddervoorde.
27mei.jpg
Staf/8A
Het regiment blijft buiten strijd rond Hertsberge en Ruddervoorde.
28mei.jpg
Staf/8A
Net voor de capitulatie worden de overgebleven troepen naar het gebied tussen Brugge en Oostende gestuurd. Wanneer het nieuws van de overgave bekend wordt, moeten kantonnementen te Kleithoek ingenomen worden om aldaar verdere instructies voor de aftocht naar de krijgsgevangenschap af te wachten.

II/8A
Majoor Brassine van II/8A bevindt zich te Snellegem op het ogenblik van de capitulatie.
30 mei 40
Krijgsgevangenen/8A
Na de Belgische capitulatie is de bezetter geconfronteerd met een grote massa Belgische en Franse krijgsgevangenen die op één of andere manier naar Duitsland moeten worden overgebracht. Om de evacuatie snel te laten verlopen wordt geopteerd voor het vervoer per rijnaak. Vanuit het Gentse wordt een gedeelte van de krijgsgevangen militairen van 8A via Axel en Zaamslag naar Walsoorden in Zeeuws-Vlaanderen gebracht. Hier wordt ingescheept om via het "Kanaal door Zuid-Beveland", het Hollands Diep, de Waal en de Rijn richting Duitsland te varen. Op donderdag 30 mei vertrekt rond 09u00 een konvooi van vier schepen richting Duitsland. Het schip de "Rhenus 127", met aan boord uitsluitend Belgische krijgsgevangenen, vaart als tweede in het konvooi. Rond 19u30 wordt het Hollands Diep bereikt ter hoogte van Willemstad. Hier loopt het schip op een magnetische mijn die door de Duitse luchtmacht werd gedropt aan het begin van de oorlog. Aangezien er geen inschepingslijsten werden opgesteld is niet geweten hoeveel Belgische militairen aan boord waren. Er wordt aangenomen dat er ongeveer 1.200 man werd ingescheept, onder hen een groot aantal van het 7Li. In totaal worden 167 lichamen geborgen, vermoedelijk ligt het aantal slachtoffers nog hoger. Het 8A telt 2 geïdentificeerde slachtoffers, de Soldaat Coenen en de Soldaat De Buysere.

Register van Gesneuvelden

1/I

BAETENS

Arthur, J.

Sdt
Mil
38

28/05/1919

Sint-Niklaas

30/05

Brugge


Onbekend

COENEN

Guilhelmus, M.

Sdt
Mil


24/04/1915

Borgerhout

04/09

Willemstad (NL)

KG op Rhenus 127 op 30/5
10/IV

COSYNS

Albert, L.

Sdt
Mil
38

24/08/1918

Velzeke-Ruddershove

21/05

Zwijnaarde


Onbekend

DE BUYSERE

Leon, A.

Sdt
Mil
35

08/02/1915

Tielt (Vl.-Brabant)

05/06

Willemstad (NL)

KG op Rhenus 127 op 30/5
1/I

DE VREESE

Georges

Sdt
Mil
37

29/12/1917

?

27/05

Brugge

Of + 28/5?
10/IV

HEYLEN

Robert, E.A.

Brig
Mil
35

01/09/1915

Over (GB)

21/05

Tielt


9/III

JANSSENS

Karel, L.

Sdt
Mil
34

01/05/1914

Deurne

29/05

Brugge


7/III

ROTSAERT

André

Sdt
Mil
38

04/07/1918

Zedelgem

10/05

Hasselt


10/IV

SCHEERS

Jan, B.H.

Sdt
Mil
37

16/04/1916

Terlanen

30/05

Brugge


12/IV

SELLESLAGH

Jaak, J.

WM
Mil
35

25/05/1913

Willebroek

31/05

Brugge


1/I

TAGHON

André

Sdt
Mil
39

22/04/1919

Aalter

28/05

Brugge


4/II

VAN DOREN

Corneel, A.

Sdt
Mil
35

05/07/1915

Mechelen

28/05

Meigem


3/I

VAN LANGENHOVE

Remi, A.

Sdt
Mil
35

14/10/1915

Lebbeke

16/05

Wolvertem

Gedood door bevriend vuur
8/III

VAN ROOSBROEK

Robert, L.

WM
Mil
35

27/01/1915

Berchem

17/06

Antwerpen


Onbekend

VANDENBORNE

Pieter, J.E.

Sdt
Mil
25

03/03/1905

Hasselt

24/05

Gravelines (F)


Onbekend

VANDEVELDE

Louis, J.

Sdt
Mil
38

01/05/1918

Antwerpen

26/05

Klerken


10/IV

VERMEIRE

Frans, A.

Sdt
Mil
39

30/01/1919

Hamme

25/05

Poeke


8/III

VERSCHELDEN

Albert, A.

Sdt
Mil
38

14/06/1918

Hamme

11/06

Brugge


10/IV

VOLKAERT

Karel, L.

Sdt
Mil
39

04/03/1919

Bambrugge

21/05

Tielt


Onbekend

WATJOU

Leo

Sdt
Mil
27

01/10/1907

Borgerhout

27/05

Lichtervelde


10/IV

WAUTERS

Petrus, E.

Sdt
Mil
37

19/05/1917

Lede

21/05

Zwijnaarde


Onbekend

WYNANTS

Willem, C.L.

WM
Mil
35

22/03/1915

Mechelen

11/05

Genk

Gesneuveld op zijn waarnemingspost terwijl hij de vuren van II/8A leidde
Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com
8A_Sdt_Janssens.jpg
8A_Sdt_Watjou.jpg


Sdt Janssens
Sdt Watjou


Bibliografie en Bronnen

1.
Verslag van Majoor Brassine, Groepscommandant II/8A (CHD Evere)
2.
Dagboek van Wachtmeester Albert Gommé, onderofficier bevoorrader van 7/III/8A, overgemaakt door zijn zoon Leo Gommé
3.
Uittreksel velddagboek 8A van 10 tot 11 mei bewaard in het Centrum Historische Documentatie (CHD) te Evere
4.
Samenvatting velddagboek 4Div van 10 en 11 mei in het dossier van I/CA (CHD te Evere)
5.
Samenvatting velddagboek 11Li van 10 tot 13 mei in het dossier van I/CA (CHD te Evere)
6.
Samenvatting velddagboek 7Li van 10 tot 12 mei in het dossier van I/CA (CHD te Evere)
7.
Samenvatting velddagboek 15Li van 10 tot 13 mei in het dossier van het I/CA (CHD te Evere)
8.
Samenvatting velddagboek 8A van 10 tot 12 mei in het dossier van het I/CA blz. 4 (CDH te Evere)
9.
Relaas Soldaat George Haesevoets in "Oorlog in Munster", uitgave van de Heemkring Landrada Munsterbilzen, Lambert Hendrickx
10.
Bij de ramp met de "Rhenus 127" kwamen twee militairen van het 8A om. [On Line beschikbaar]: http://www.oudheidkundigekring.be/mechelen/node/79 [Laatst geraadpleegd 01 mei 2017