Genie.jpg9de Bataljon Transmissietroepen (9TTr)

9e Bataillon de Transmissions

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Verbindingseenheid

Ontdubbeld van
Regiment Transmissietroepen

Onderdeel van
9de Infanteriedivisie

Bevelhebber
Kapitein-commandant H. Maes

Standplaats
Commandopost in het klooster te Wiekevorst

Samenstelling
Staf


Compagnie Telegrafisten (Kapitein-commandant E. Duckaert)


Compagnie Radiotelegrafisten (Luitenant M. Delcourte)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

9TTr_ERP_Zender_Ontvanger.jpg
Telegrafist bij een zender-ontvanger type E.R.P. (Emetteur-Recepteur Portatif).
Het 9TTr werd op 1 september 1939 gemobiliseerd te Kontich rond een kern van twee actieve officieren en vijftien miliciens van de Klas 39 van het op die datum ontbonden Regiment Transmissietroepen. De manschappen werden bij aankomst ondergebracht in drie danszalen en in de bioscoop van het dorp. De persoonlijke uitrusting van de reservisten werd afgehaald uit het depot in Fort Oude God. De Technische Dienst van de Transmissietroepen te Vilvoorde was verantwoordelijk voor de levering van het korpsmaterieel en transmissiematerieel. Het wagenpark werd samengesteld met opgeëiste voertuigen te Edegem. De naties van de Antwerpse haven leverden drie trekkers met dieselmotor, wat tijdens de veldtocht voor de nodige bevoorradingsproblemen zou zorgen.

Het nieuwe bataljon verhuisde vijf dagen later naar de Kazerne Onderluitenant Dupont te Berchem. Het divisiehoofdkwartier verbleef toen in het Middelheimpark.

Een week later, op 12 september 1939, trok het bataljon via een tussenstop te Viersel naar Tielen. Hier werd de mobilisatiewinter doorgebracht. Het bataljon had zijn commandopost op het gemeentehuis. De manschappen werden aanvankelijk bij burgers ingekwartierd, maar konden op nieuwjaarsdag 1940 verhuisd worden naar nieuwe barakken. Het divisiehoofdkwartier werkte tijdens die periode van uit Kasterlee. De Compagnie Telegrafisten van het 9TTr leverde militaire operatoren voor de civiele telefooncentrales van Tielen, Oostmalle, Beerse, Turnhout, Arendonk en Dessel. De Compagnie Radiotelegrafisten hield zich in hoofdzaak bezig met de opleiding van zijn personeel. Het enige operationele radiotoestel tijdens de mobilisatieperiode was de grote E.R.M. zender-ontvanger op de divisiestaf. Tenslotte werd ook een vernielingsplan voorbereid om bij een vijandelijke inval zo snel mogelijk de civiele telegraaf- en telefooninfrastructuur te saboteren.

Op 28 februari 1940 verliet het 9TTr het Kempense dorp om een maand lang in het Kamp van Beverlo te verblijven.

Vervolgens werd op 29 maart 1940 naar Wiekevorst gemarcheerd. Het plaatselijke klooster bood er onderdak aan de staf van het bataljon en de commandopost van de divisie. Het divisiehoofdkwartier had zijn kantonnement te Heist-op-den-Berg.

De Compagnie Telegrafisten leverde operatoren voor de telefooncentrales van Heist-op-den-Berg en Herentals en was tevens verantwoordelijk voor het aanleggen van veldtelefoonlijnen naar de stellingen van de luchtdoelartillerie en naar de voorpost op de noordelijke oever van het Albertkanaal bij de sluis van Olen. Deze laatste lijn wordt ingegraven om het risico op gevechtsschade te minimaliseren. Elk infanterieregiment ontvangt een dubbele veldtelefoonlijn naar de divisiestaf die bij alarm op een driedubbele lijn zal gebracht worden.

De zender-ontvangers bestemd voor de eenheden van de divisie werden ontplooid en dagelijks getest.

Het bataljon gaat ook over tot de opeising van een duiventil te Wiekevorst en ontvangt daarnaast een Sectie Reisduiven van het 22TTr van het IIde Legerkorps.
10mei.jpg
Na afkondiging van het algemeen alarm verhuist de staf van de 9de Infanteriedivisie van zijn kantonnement te Heist-op-den-Berg naar zijn oorlogscommandopost in het klooster van Wiekevorst.
11mei.jpg

12mei.jpg

13mei.jpg
Het bataljon krijgt na de middag te horen dat de 9de Infanteriedivisie tijdens de nacht van 13 op 14 mei zal teruggetrokken worden van het Albertkanaal. De Compagnie Telegrafisten dient zoveel mogelijk veldtelefoonkabel te recupereren en mag de laatste connecties pas aflsuiten om middernacht.
14mei.jpg
Voor het vertrek van het Albertkanaal kan het 9TTr ongeveer 2/3 van de gebruikte veldtelefoonkabel recupereren.

De 9de Infanteriedivisie wordt ontplooid op het Bruggenhoofd Mechelen dat onderdeel uitmaakt van de verdediging in de diepte van de K.W. Stelling. De staf van het IIde Legerkorps, divisiestaf en het 9TTr brengen hun commandopost over naar het Fort van Walem. Het bataljon wordt ingekwartierd in het het Kasteel Battenbroek van de familie Coppens d'Eeckenbrugge net naast het fort.

Na de middag worden veldtelefoonlijnen aangelegd naar de commandoposten van het 16Li en het 8Li.
15mei.jpg

16mei.jpg
Het veldleger ontruimt de K.W. Stelling tijdens de nacht van 16 op 17 mei. Het divisiehoofdkwartier zal overgebracht worden naar Kruishoutem. Dit wordt ook de nieuwe bestemming voor het 9TTr. Het wagenpark krijgt twee dagen om de verplaatsing te maken. De troepen te voet worden samen met de infanterie van de divisie tijdens de nacht van 16 op 17 mei op vrachtwagens en autobussen geladen van op de snelweg Brussel-Antwerpen en in een ruk vervoerd naar de eindbestemming.
17mei.jpg
Het bataljon bereikt Kruishoutem rond 10u00. De Compagnie Telegrafisten bemant de lokale civiele telefooncentrale. De E.R.M zender-ontvanger van de divisiestaf wordt aangesloten op de radionetten van het IIde en het VIIde Legerkorps.
18mei.jpg
De 9de Infanteriedivisie wordt verantwoordelijk voor de verdediging van de sector Eke-Zingem van de nieuwe verdedigingslinie die van Terneuzen over het Bruggenhoofd Gent naar Oudenaarde zal lopen. De divisiestaf en het commando van het 9TTr worden opgesteld te Nazareth bij Kilometerpaal 4 van de baan van Deinze naar Gavere. Het hoofdkwartier krijgt een militaire telefooncentrale die aangesloten wordt op de civiele centrale van Deinze via twee opgeëiste abonneelijnen. De Compagnie Telegrafisten van het 9TTr levert samen met het 27TTr van het VIIde Legerkorps het nodige personeel voor de telefooncentrale van Deinze.

De commandoposten van de drie infanterieregimenten zullen zowel via het civiele net als via het veldtelefoonnet verbonden worden met de divisiestaf. De kern van het veldtelefoonnet wordt gevormd door vier centrales die de codenamen Prosper, Odile, Paul en Omer meekrijgen. Het transmissiepersoneel van het 8Li bemant gedurende enige tijd de civiele centrale van Gavere, maar omdat deze op de oostelijke oever van de Schelde ligt, wordt de installatie tijdens de namiddag vernield.

Het 4A ontvangt een voorraad van 50Km telefoonkabel voor het verbinden van zijn nieuwe observatieposten.

De divisie legt algemene radiostilte op. De bataljons- en regimentsstaven mogen slechts uitzenden in geval van een vijandelijke aanval. De divisie en de regimenten plaatsen hun zender-onvangers permanent in luistermodus.
19mei.jpg

20mei.jpg

21mei.jpg

22mei.jpg
De divisiestaf wordt verplaatst naar Tielt. Het 9TTr krijgt nieuwe kantonnementen de De Fles aangeduid. De divisie behoudt het 8Li en het 16Li, terwijl het 17Li vertrekt naar de 2de Divisie Ardeense Jagers.

Het transmissiebataljon realiseert de telefoonverbindingen van de divisie naar de korpsstaf enerzijds en de infanterieregimenten anderzijds via het civiele telefoonnet. De telefooncentrale te Tielt wordt uitgebaat door een ploeg van de Compagnie Telegrafisten.

Het radionet functioneert normaal.
23mei.jpg

24mei.jpg

25mei.jpg
De divisie wordt verplaatst naar het westelijke uiteinde van het Kanaal van Roeselare naar de Leie. Het nieuwe hoofdkwartier krijgt onderdak in het Kasteel van Rysseleinde te Pittem, op de baan van Roeselare naar Brugge. Ook het hoofdkwartier van het VIIde Legerkorps vervoegt deze locatie. Het 9TTr wordt ingekwartierd op Hoeve De Meulenaere te Ardooie. De commandopost van het 8Li bevindt zich te Liester. Het 16Li wordt geleid van uit Meulebeke. Generaal-majoor Liénart, commandant infanterie van de divisie, opereert van uit De Flesse.

Voor bevoorrading met nieuwe veldtelefoonkabel mag het 9TTr gebruik maken van de velddepots die in de stations van Aalter en Tielt geopend werden. De divisie wordt er aan herinnerd dat alleen het hoogst noodzakelijke kan afgehaard worden.

De Compagnie Telegrafisten trekt een enkele telefoonlijn tussen de commandoposten tot op niveau regiment en zorgt tevens voor een transversale connectie met de infanterieregimenten die op de flanken van de divisie aansluiten.

De werkzaamheden worden gestaakt wanneer tijdens de late namiddag het bevel tot de evacuatie van Tielt volgt. De stad wordt gebombardeerd wanneer het 9TTr zich klaar maakt voor een nieuwe terugtocht.
26mei.jpg
De divisiestaf wijkt uit naar een woning ten westen van het dorp Ardooie. Het 9TTr krijgt een nieuw kantonnement te Lichtervelde. Om tijd en materieel te besparen, worden de regimenten verbonden met de divisiestaf via het civiele telefoonnet.

Door de Duitse aanval in de richting van Tielt wijzigt de situatie aan het front wijzigt bijzonder snel. Tijdens de namiddag sluit de divisie zijn hoofdkwartier te Ardooie om zich terug te trekken naar de regio van Torhout en Wijnendale. De divisie moet tijdelijk terugvallen op verbindingsagenten voor zijn communicatie.
27mei.jpg
Het divisiehoofdkwartier wordt overgebracht naar een woning nabij het station van Wijnendale. Het 9TTr installeert zich te Ichtegem. Na de terugtocht van de Leie is het radionet van de divisie niet langer operationeel. Er is geen radioverbinding meer tussen de divisiestaf en zijn eenheden.

Alleen de E.R.M zender-ontvanger die moet toelaten om op het radionet van het legerkorps te raken, wordt ontplooid. Het toestel zal echter niet langer gebruikt worden.
28mei.jpg
Het 9TTr krijgt te Ichtegem de opdracht om de strijd te staken. De divisiestaf laat een inventaris van het materieel, de bewapening en het wagenpark opmaken en het bataljon draagt het geheel over aan de bezetter. Op 30 mei vertrekt het bataljon te voet naar Nazareth. 's Anderendaags laat de divisiestaf de officieren vertrekken naar de Leopoldskazerne te Gent. Het bataljon blijft achter onder leiding van de oudste onderofficier en zal gedemobiliseerd worden te Nazareth en Lokeren.

Register van Gesneuvelden

Geen gesneuvelden gekend.
Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com

Bibliografie en Bronnen

Dossier 9TTr, Centrum voor Historische Documentatie, Evere