JP.jpgWielrijderseskadron der 11de Infanteriedivisie

Escadron Cycliste du 11e Division d'Infanterie

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Verkenningseenheid van de infanterie
Ontdubbeld van
1ste Regiment Jagers te Paard
Onderdeel van
IIIde Legerkorps
Bevelhebber
Kapitein-commandant R. Waterloos
Standplaats
Stavelot
Samenstelling
1ste Peloton Fuseliers (Luitenant J. Hambye)

2de Peloton Fuseliers (Luitenant H. Blondeau)

3de Peloton Fuseliers (Luitenant H. Nicaise)

4de Peloton Mitrailleurs (Luitenant F. Dusoulier)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

Esk Cy 11Div
Het Eskadron Wielrijders van de 11de Infanteriedivisie (Esk Cy 11Dv) werd op 25 augustus 1939 gemobiliseerd in het Kamp van Beverlo te Leopoldsburg met miliciens van de klassen 36 en 37 van het 1ste Regiment Jagers te Paard en zal na de oprichting van de 11Div in september als organiek wielrijderseskadron van deze divisie fungeren. De 11Div staat vanaf september onder bevel van het IIIde Legerkorps (III/CA) en bezet een sector nabij Luik. Het eskadron wordt onder operationeel commando van het 1ste Regiment Lansiers (1L) geplaatst en bevindt zicht sinds februari 1940 te Francorchamps. De 11Div wordt op 24 april te Luik werd afgelost door de 2de Infanteriedivisie (2Div). Meteen na de aflossing verlaat de 11Div het IIIde Legerkorps en vertrekt met uitzondering van zijn Atrillerie- en Geniebataljon naar het Kamp van Beverlo nabij Leopoldsburg om hier een oefenperiode af te werken. Deze periode zal worden afgesloten met een meerdaagse syntheseoefening die op 10 mei 1940 zou moeten aanvangen.

De aflossing van het Esk Cy 11Div door het Esk Cy 2Div loopt echter vertraging op en wordt pas voltooid op 9 mei om 17u00 te Stavelot. Na de aflossing maakt het eskadron zich klaar om de 11Div achterna te reizen richting Leopoldsburg. Het vertrekt wordt gepland voor 04u30 op 10 mei.
10mei.jpg
CyF_03.jpg
Staf/Esk Cy 11Div
Wanneer rond 01u30 het oorlogsalarm binnenloopt, wil het 1L het eskadron aanvankelijk te Stavelot behouden. Het IIIde Legerkorps geeft om 02u50 echter het tegenbevel om het eskadron naar Rocourt te verplaatsen. Te Roucourt verneemt Commandant Waterloos dat hij bij de Groepering Ourthe zal gevoegd worden. Deze tactische formatie zal de Ourthe bewaken tussen de monding van de rivier en Complain-au-Pont om de aftocht van de 2de Infanteriedivisie uit Luik te dekken. Om 22u00 wordt het eskadron toegevoegd aan het 4Cy dat zich reeds aan de Ourthe bevindt.
11mei.jpg
Het eskadron wordt langsheen de Ourthe ontplooid in versterking van de ondersector van het 4Cy in de wijde omgeving van Esneux. De stellingen langsheen de Ourthe en Hoyoux moeten de terugtocht van de Groepering Keyaerts van de cavalerie en de 1ste Divisie Ardeense Jagers uit te Ardennen mogelijk maken.

Na de doortocht van de laatste Belgische troepen, trekt het eskadron zich samen met het 4Cy terug naar de Maas op zo'n 15 Km achter hun stellingen.
12mei.jpg
Het eskadron verlaat het 4Cy dat richting Landen wordt gestuurd. Net zoals het gros van de Belgische troepenmacht die zich uit de Ardennen en de regio Luik aan het terugtrekken zijn, wordt ook ook de formatie van Commandant Waterloos naar het zuidwesten gestuurd in de richting van Namen.

Eerste objectief van deze terugtocht wordt het overschrijden van de Méhaigne rivier waar eenheden van de Franse cavalerie-eenheden zich opstellen worden om de verdere aftocht te dekken.
13mei.jpg
Na een nachtelijke verplaatsing worden de manschappen van Commandant Waterloos ontplooid aan de monding van de Méhaigne rivier en onder het bevel geplaatst van het Franse leger dat de aftocht van de Belgen uit Luik beveiligt.

De Franse troepen bevelen de Belgen vervolgens om naar Suarlée bij Namen de rijden als onderdeel van het Franse 1ste leger. De wielrijders hergroeperen zich te Rhisnes waar ontdekt wordt dat de Franse troepen ervan door zijn gegaan. Waterloos stuurt dan maar een van zijn officieren naar de staf van Generaal Paret maar de man komt niet terug en het eskadron blijft zonder verdere bevelen zitten.

Commandant Waterloos zit ook zonder bevoorrading en besluit dan maar naar Houtain-le-Val te laten doorrijden waar opnieuw Franse troepen ontmoet worden. Het eskadron wordt ter beschikking gesteld van de 1er Régiment de Dragons Portés en de 1er Régiment de Cuirassiers. De Franse cavalerie plant een tegenaanval rond Gembloers om de Duitse opmars vanuit Tongeren te counteren en kan de wielrijders best gebruiken bij die actie. Het eskadron blijft uiteindelijk de ganse dag in reserve in het bos van Hennuyer.
14mei.jpg
Het eskadron wordt alweer gedumpt door de Franse troepen en blijft alleen achter. Commandant Waterloos heeft bovendien nog steeds geen contact met de Belgische legerleiding en besluit dan maar om zijn 11de divisie trachten te vinden. De wielrijders vertrekken westwaarts en komen aan het eind van de dag aan in Bergen. Waterloos bezoekt het plaatscommando in de hoop aldaar verdere informatie te kunnen vinden over zijn divisie. De staf van het plaatscommando kan de Jagers echter niet helpen. Er wordt dan maar in Bergen overnacht.
15mei.jpg
Commandant Waterloos besluit zijn eenheid naar het noorden te richten en zet koers naar Sint-Lievens-Houtem. Het eskadron komt hier aan na een bijzonder lange rit via Ath, Lessen en Geeraardsbergen en zoekt de nodige kantonnementen op voor de nacht.
16mei.jpg
De commandant heeft eindelijk vernomen dat de staf van het IIIde Legerkorps, waarvan de 11de Infanteriedivisie op dat ogenblik deel uitmaakt, zich te Vilvoorde bevindt en begeeft zich onmiddellijk te plekke. Er wordt hem verteld dat de 11de divisie aan de K.W. Stelling is ontplooid. De divisiestaf staat opgesteld te Sint-Katelijne-Waver. Het ganse eskadron kantonneert die avond te Vilvoorde. De aftocht van ons leger van de K.W. Stelling naar de nieuwe lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde is die dag bevolen en het geeft dan ook geen zin meer om naar Sint-Katelijne-Waver verder de rijden. Het eskadron moet bij de divisie aansluiten wanneer die aan de terugtocht begonnen is.
17mei.jpg
Vanuit Vilvoorde gaat het naar Lippelo waar uiteindelijk de 11de divisie teruggevonden wordt. Commandant Waterloos kan er een 20-tal verlofgangers oppikken die op 10 mei uit zijn eenheid afwezig waren. Deze manschappen hebben alleen hun uniform, zonder wapen en uitrusting. De twintig meest vermoeide wielrijders van het eskadron worden door deze teruggevonden militairen vervangen en met het nodige materiaal onmiddellijk op de fiets gezet.

Commandant Waterloos wordt vervolgens ontboden op de staf van de 11de divisie die zich te Londerzeel bevindt. Waterloos wordt er naar de bevelhebber van het IIde bataljon van het samengevoegde Regiment Grenswielrijders gestuurd om er zijn diensten te gaan aanbieden als onderdeel van de achterhoede langs het Kanaal van Willebroek. Om de terugtocht van de 11de divisie achter de Dender te beveiligen, zal het eskadron de bewaking van de kanaalbrug te Kappelle-op-den-Bos overnemen. Rond 17u45 wordt dit bevel echter ingetrokken en moeten de mannen van Waterloos alsnog hun 11de divisie achterna trekken. De Jagers te Paard zijn echter niet op de hoogte van de te volgen reisroute.

Het eskadron zet dan maar opnieuw koers via Aalst naar Sint-Lievens-Houtem. Intussen wordt nog maar eens een officier voorop gestuurd om de staf van de divisie trachten te vinden voor verdere instructies.
18mei.jpg
Rond de middag komt het eskadron aan te Sint-Lievens-Houtem. De verbindingsofficier is vermist en bij gebrek aan bevelen wordt de tocht naar het westen hervat.
19mei.jpg
Commandant Waterloos weet niet langer wat aan te vangen met zijn ronddolende eskadron. Hij verneemt dat zich te Rouen in Frankrijk een opvangcentrum voor verdwaalde militairen van de Belgische cavalerie zou bevinden en zet per auto onmiddellijk koers naar de stad. Er wordt hem opgelegd om zijn wielrijders via Cassel en Saint-Omer naar Rouen te sturen. Het bevel wordt naar de pelotons overgebracht en iedereen zet zich direct op weg naar de Franse grens.
20mei.jpg
Het eskadron slaagt her in te hergroeperen te Hesdin, maar onderweg zijn toch enkele detachementen verloren geraakt. De colonne trekt verder zuidwaarts.
21mei.jpg
Op weg naar de streek van de Somme wordt het eskadron onderweg verrast door een Duitse gepantserde colonne. De manschappen kunnen vermijden dat ze krijgsgevangen worden genomen, maar de colonne wordt versnipperd wanneer de wielrijders in alle richtingen vluchten om zich aan de Duitse aandacht te onttrekken. Commandant Waterloos kan zijn mannen nog op tijd meedelen om zich in kleine groepjes naar Vron aan de Somme te begeven. Waterloos vertrekt zelf met een detachement richting monding van de Somme.
22mei.jpg
Wanneer Commandant Waterloos aankomt te Vron is daar buiten zijn eigen detachement niemand van het eskadron. Waterloos wil met zijn mannen de Somme over, maar er zijn geen intacte bruggen meer. Het detachement kan toch aan boord raken van een binnenvaartuig met vluchtelingen dat naar St-Valery-en-Caux vaart.

Intussen hebben heel wat gevluchte militairen van het eskadron mekaar teruggevonden onder leiding van Luitenant Hambye. De luitenant besluit om zijn groep naar Boulogne te voeren.
23mei.jpg
De grote groep achterblijvers van het eskadron onder Luitenant Hambye wordt te Saint-Léonard nabij Boulogne gevangen genomen bij de Duitse inname van de stad.

Het detachement van Commandant Waterloos bereikt dit dag de stad Tours waar heel wat Belgische geëvacueerde eenheden gekantonneerd zijn. Waterloos stelt zich ter beschikking stelt van Generaal Lemercier van het Versterkings- en Opleidingscentrum van de Lichte Troepen. Deze eenheid groepeert alle naar Frankrijk afgevoerde militairen van de cavalerie. Waterloos wordt tijdens de daarop volgende dagen samen met andere cavaleristen doorgestuurd naar Lunel in het Franse departement van de Gard.
24mei.jpg

25mei.jpg

26mei.jpg

27mei.jpg

28mei.jpg
Het Belgisch leger in Vlaanderen capituleert.

Het detachement van Commandant Waterloos is nog steeds op weg naar Lunel in de Gard. Hij zal er op 31 mei aankomen en uiteindelijk 28 manschappen van zijn eskadron terugvinden. Deze manschappen zullen in Frankrijk verblijven tot wanneer eind augustus het gevluchte Belgisch leger gerepatrieerd wordt.

Register van Gesneuvelden

Esk Cy

BUSSELEN

Joseph, P.E.

Sdt
BV
33

10/12/1911

Halen

15/05

Liège


Esk Cy

DE CLERCQ

René

Sdt
Mil
35

13/04/1914

Nevele

24/05

Wetteren


Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com

Bibliografie en Bronnen

Stassin, G., jaartal onbekend, Cavalerie Motorisée, Brussel: Tank Museum.