L.jpgWielrijderseskadron der 1ste Infanteriedivisie

Escadron Cycliste de la 1e Division d'Infanterie

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Verkenningseenheid van de infanterie
Ontdubbeld van
2de Regiment Lansiers
Onderdeel van
2de Cavaleriedivisie
Bevelhebber
Kapitein G. Jones
Standplaats
Vooruitgeschoven Positie
Antitankcentrum As
Samenstelling
1ste Peloton (Onderluitenant H. Bauchau)

2de Peloton (Onderluitenant J. Degroux)

3de Peloton (Onderluitenant E. Libion)

4de Peloton (Onderluitenant A. D'herde)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen
10mei.jpg
EskCy1ID_Officieren_per_fiets.jpgHet eskadron werd op 1 septermber 1939 gemobiliseerd te Neetkerke nabij Brugge. De eenheid wordt bevolen door de van het 1L overgekomen Kapitein Jones. Na een periode te Poperinge en Wommelgem wordt het eskadron overgeplaatst naar de 2de cavaleriedivisie en ontplooid langsheen de Vooruitgeschoven Positie in Limburg. De nieuwe standplaats van de eenheid wordt Zevenhuizen nabij As, langsheen het Kempens Kanaal. Met ondersteuning van het 7de eskadron pantserwagens van het 1JP is As ingericht als antitankcentrum.

Het eskadron wordt reeds om 01u00 in staat van alarm gebracht en bezet de diverse steunpunten doorheen As. Even voor 09u00 wordt het 3de peloton naar Eisden gestuurd waar het 1JP in contact is gekomen met de vijand. Het peloton komt rond 14u00 aan. De rest van de eenheid wordt intussen ook gevraagd om in de bossen ten zuidoosten van As te patrouilleren. Het 1ste peloton wordt uitgestuurd zodat alleen het 2de en 4de peloton te As overblijven.

Bij het vallen van de avond keert het 1ste peloton terug naar As waarop het ganse eskadron vertrekt om zich achter het Albertkanaal in veiligheid te stellen. Het 3de peloton blijft bij de IIde groep van het 1JP en met de Jagers te Paard terug over het kanaal.

Het eskadron komt om 23u00 aan te Kortessem.
11mei.jpg
Het 3de peloton bereikt Kortessem om 03u00 en zo is het eskadron weer compleet. Tijdens de ochtend wordt het aangehecht bij zijn organieke divisie - de 1ste Infanteriedivisie - en vertrekken de manschappen naar de dwarsstelling die in alle haasten nabij Kortessem haaks op het Albertkanaal wordt uitgebouwd na de Duitse doorbraak te Tongeren. De wielrijders gaan bij Vliermaalroot in stelling met op links het I/4Li en op rechts het 1JP. Die ochtend trekken de restanten van de in het oosten gelegen 4de divisie door deze dwarsstelling. Tijdens de late namiddag wordt contact gemaakt met de vijand en breken vuurgevechten uit.
12mei.jpg
De dwarsstelling van Kortessem wordt bemand tot ongeveer 01u30. Via Diepenbeek trekt het eskadron terug naar Kortenaken en zorgt daarbij voor de achterhoedebeveiliging van het I/4Li. Na een korte rustpauze te Halen worden de manschappen naar Waanrode doorgestuurd. Het eskadron zal hier verblijven van 09u00 tot 20u30. Vervolgens ondernemen de wielrijders een korte tocht naar Loksbergen om er zich onder het bevel van het 7de eskadron pantserwagens van het 1JP te plaatsen en ingezet te worden voor de bewaking van een deel van de Demer/Gete-Stelling.

De manschappen van Kapitein Jones komen rond middernacht aan op hun nieuwe posities langsheen de Velpe in de omgeving van Zelk tussen Halen en Diest.
13mei.jpg
Het eskadron bevindt zich rond Zelk ten noordwesten van de groep wielrijders van de 14de divisie. Terwijl er elders langsheen de Demer/Gete-Stelling gevechten uitbreken, blijft het langsheen de Velpe relatief rustig.

Op bevel van het 1JP worden de Lansiers van Kapitein Jones rond 22u30 van de frontlinie teruggetrokken en de groep wielrijders van de 14de divisie achterna gestuurd. Via Aarschot, Keerbergen en Mechelen wordt naar Tisselt gereden aan het Kanaal van Willebroek.
14mei.jpg
De wielrijders komen tijdens de ochtend aan te Tisselt waar de gemotoriseerde eenheden van het 1JP hen opwachten. Na de chaos van de eerste oorlogsdagen wordt het ganse Cavaleriekorps gereorganiseerd en in reserve geplaatst. Ook het eskadron Jones krijgt een rustperiode.
15mei.jpg
Na overnacht te hebben te Tisselt wordt Kapitein Jones op de staf van de 1ste divisie ontboden. Hij verneemt er de overplaatsing van het eskadron naar het IIIde Legerkorps en krijgt de opdracht om de omgeving van het hoofdkwartier van de 1ste divisie dat te Puurs werd ontplooid te bewaken tegen mogelijke luchtlandingen. Om 18u30 vertrekken de wielrijders uit Tisselt op weg naar hun nieuwe opdracht.
16mei.jpg
Te Puurs wordt de manschappen van het eskadron opgesteld rond het hoofdkwartier van de 1ste divisie en rond de militaire telefooncentrale van de divisie in het station. Een sectie mitrailleurs van het 4de peloton wordt als bescheiden luchtafweerbatterij gebruikt.
17mei.jpg
Terwijl de fuseliers de nabije verdediging van het hoofdkwartier van de 1ste divisie verzekeren, zorgt het peloton mitrailleurs voor de luchtafweer.

De K.W. Stelling is nu verlaten door ons leger en het Kanaal van Willebroek vormt de nieuwe tijdelijke frontlinie. Ten zuiden van de 1ste infanteriedivisie komt het al snel tot een hevig treffen. De vijand kan er de Belgen in de loop van de avond wegdrukken van de kanaaloever zodat het rechterflank van de 1ste divisie bloot komt te liggen. De 1ste divisie moet echter op post blijven tot de ontruiming van de Versterkte Positie Antwerpen voltooid is op 18 mei. Om de rechter flank af te dekken, wordt een bataljon van het 4Li verplaatst naar een dwarsstelling. Het eskadron wielrijders stelt zich op in tweede echelon achter dit bataljon. De marsroute naar de brug van Temse wordt op op die manier beveiligd.
18mei.jpg
Rond 07u00 slaagt de vijand er in om na de oversteek van het Kanaal van Willebroek te infiltreren tussen de posities van het 3Li en het 4Li. Beide regimenten zullen zich terugplooien. Om dit manoeuvre mogelijk te maken blokkeert het eskadron wielrijders te Pullaar het kruispunt van de autobaan Brussel-Antwerpen en de baan naar Willebroek. De wielrijders worden hierbij ondersteund door een C47 antitankkanon.

Wanneer om 14u00 het gros van de infanterie veilig weggetrokken is, verlaat het eskadron samen met de laatste detachementen van het 3Li zijn stellingen om de divisie achterna te trekken. Hierbij wordt een vluchtroute naar het noorden gekozen. Via Wintham, Hingene en Bornem zetten de wielrijders koers naar de brug te Temse. Tijdens de aftocht wordt het voorop marcherende 4Li afgedekt.

Om 17u30 krijgt Jones de toestemming om de Schelde over te steken. Anderhalf uur later blaast de genie onder dekking van het II/4Li de Scheldebruggen op. De infanterie van de divisie zal per trein verplaatst worden naar Gent.
19mei.jpg
De wielrijders nemen de baan naar Tielrode, Waasmunster en Zele en zetten vervolgens koers naar de Arteveldestad om enkele uren later aan te komen in Mariakerke. Het eskadron wordt in het nabijgelegen Drongen weer bij de divisie gevoegd.

Om 14u00 krijgen de manschappen de opdracht om de textielfabriek Alsberghe & Van Oost in te nemen om er de ontplooiing van het divisiehoofdkwartier voor te bereiden. De rest van de divisie wordt te Gent opgesteld.
20mei.jpg
Terwijl de 1ste divisie te Gent aan haar nieuwe stellingen werkt, blijft het eskadron wielrijders bij het divisiehoofdkwartier aan de Drongensesteenweg.
21mei.jpg
De 1ste divisie houdt nog steeds de stad Gent. De posities blijven ongewijzigd te Drongen. De Duitsers komen die dag aan op de rand van het Bruggenhoofd Gent.

Die dag besluit het geallieerde opperbevel op de Conferentie van Ieper dat de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde moet worden opgegeven door de Belgen. Ten zuiden van Oudenaarde is de Duitse leger immers doorgebroken in de Britse sector en daarom moet het ganse front achteruit. De Belgen zullen zich terugtrekken tot achter het Leopoldkanaal, het Afleidingskanaal van de Leie en de Leie zelf. Aanvankelijk zullen de Britten te Kortrijk te verdediging naar het zuiden overnemen, maar dan wordt aan de Belgen gevraagd ook de zone tussen Kortrijk en Menen voor hun rekening te nemen. Ons Groot Hoofdkwartier gaat op zoek naar troepen voor deze nieuwe sector en wijst de 1ste infanteriedivisie aan.
22mei.jpg
Om 09u30 ontvangt het eskadron het bericht om zich klaar te maken voor de komende verplaatsing. Even voor twaalf vertrekken de troepen naar het Leiefront. De marsroute loopt over Deinze, Tielt, Ingelmunster en Izegem. Rond 16u30 fietsen de manschappen Sint-Eloois-Winkel binnen.

Er wordt beslist om het eskadron te ontplooien aan de bruggen over de rivier tussen Kortrijk en Menen in afwachting van de aankomst van de Belgische troepen. De Belgen moeten er de bruggen beveiligen tot onze infanterie de sector kan overnemen. De wielrijders ontvangen hun orders te Gullegem en rijden vervolgens naar de hun toegewezen steunpunten aan de rivier.

Kapitein Jones installeert zich te Wevelgem. Het 1ste en het 3de peloton krijgen de bruggen te Kortrijk toegewezen. Het 2de peloton gaat naar Bissegem. Het peloton mitrailleurs ten slotte bewaakt de bruggen te Wevelgem zelf.

Het reservebataljon van het 4Li lost om 22u45 het eskadron wielrijders af en neemt de bewaking over van de bruggen te Kortrijk, Bissegem en Wevelgem.

Het divisiehoofdkwartier is eerder op de dag ontplooid te Sint-Eloois-Winkel.
23mei.jpg
Kapitein Jones brengt rondom 02u00 zijn pelotons opnieuw samen te Gullegem. Daarna krijgen ze opnieuw de bewaking van het divisiehoofdkwartier toevertrouwd. De ontplooiing van de Belgische troepen langsheen de Leie is nu volbracht. Wanneer de Duitsers de rivier naderen, breken de eerste artillerieduels uit.
24mei.jpg
Na een kort maar hevig bombardement steken de Duitse infanteristen tegenover het 3Li de Leie over. De Belgen worden al snel teruggedreven, en de flank van het 4Li en 24Li worden bedreigd. De 1ste divisie krijgt het nauw wanneer ten zuiden van de stad Kortrijk de Duitsers enkele vierkante kilometers terrein stevig in handen hebben.

Het eskadron wielrijders wordt rondom 17u00 samen met het 1LR in de bres geworpen. De troepen moeten zich op de lijn Moorsele-Gullegem opstellen om een verdere vijandelijke opmars ten zuiden van de stad Kortrijk te blokkeren. Even wordt aan een tegenaanval door deze tijdelijke groepering gedacht, maar de Rijkswachters en de wielrijders moeten zich vervolgens toch ingraven terwijl het oppercommando voor 's anderendaags een grotere tegenactie met de 10de infanteriedivisie voorbereid.

Het 4Li krijgt de opdracht om te Wevelgem de Duitsers te opmars richting Menen trachten te ontzeggen. Te Kapelhoek sluit het 4Li aan bij het eskadron wielrijders van de 1ste divisie dat de Belgische linies over Kloekhoek (2de peloton) en Kapelhoek (1ste peloton) tot (3de peloton) Schoonwater verlengt. Hier neemt het 1LR de verdediging over tot Gullegem.

De opstelling van het 3de peloton te Schoonwater loopt echter bijna faliekant af wanneer de manschappen er op Duitse infanteristen stuiten. De Rijkswachters van het 1LR moeten er tussenbeide komen met twee T13 en een C47 om de lansiers toe te laten hun stellingen in te nemen. Ook het 2de peloton kan slechts na schermutselingen Kloekhoek bereiken.

Omstreeks 19u30 krijgen de manschappen te horen dat de tegenaanval met de 10de divisie ook niet zal plaatsvinden. Het 4Li wordt bovendien weggedrukt naar de westrand van Wevelgem zodat ook het eskadron wielrijders en het 1LR zich naar het westen moeten uitdunnen om de linies intact te houden.
25mei.jpg
Tijdens de nacht kan het 4Li melden dat het nu vanaf de westrand van Wevelgem opnieuw opgesteld staat langsheen de Leie en dat de verbinding met de ten westen gelegen Britse 22nd Division intact is. Het Bataljon Motorwielrijders Ardeense Jagers is zich komen opstellen achter het regiment om er een ontvangststelling bij een mogelijke aftocht van de Leieoever in te richten.

De wielrijders worden nu ingezet om de verbinding met de Britten te vrijwaren. De Duitsers vallen nu in westelijke richting aan en even voor 10u00 wordt Wevelgem definitief ontruimd. Het 4Li gaat er samen met het eskadron wielrijders van door. De troepen van Kapitein Jones moeten zich zo'n 10 Km verderop hergroeperen te Vijfwegen en komen rondom 13u00 aan in een boerderij te Dadizele.

De ganse 1ste divisie bevindt zich nu in de buurt van Dadizele en Ledegem en moet toekijken hoe de Duitsers van de tussen de Belgen en Britten geforceerde opening gebruik maken om naar Geluwe door te stoten. Het Groot Hoofdkwartier stuurt in allerijl de 2de cavaleriedivisie naar deze sector om er de nieuwe bres trachten te dichten.

Het eskadron wielrijders wordt overgeplaatst naar de op komst zijnde 2de cavaleriedivisie en moet zich naar Moorslede verplaatsen. Kapitein Jones komt hier rond 19u00 en stelt zich onder het bevel van het 2L. De manschappen worden aangehecht bij het II/2Cy dat het tweede echelon van het 2L zal bemannen.

De formatie rond de 2de cavaleriedivisie zal een nieuwe verdedigingslinie van Dadizele over Geluwe tot Wervik trachten op te werpen. Het II/2Cy en het eskadron wielrijders bezetten Dadizele.
26mei.jpg
Tijdens de vroege ochtend stoten de Duitsers door naar Geluwe en zetten er het 3L onder bijzonder zware druk. Het eskadron wielrijders wordt omstreeks 06u00 de baan opgestuurd om zich naar het gehucht Molenhoek ten noordwesten van het dorp te begeven en het 3L te gaan ondersteunen.

Kapitein Jones komt even na 08u15 in de buurt aan en slaagt er aanvankelijk niet in om contact te maken met het 3L. In de buurt bevinden zich detachementen van het 1L die zich terugtrekken uit Geluwe. De commandopost van het 3L blijkt nu in Terhand te staan een heeft de aftocht bevolen naar de spoorlijn Ieper-Roeselare.

Het eskadron verplaatst zich naar Passendale en trekt vervolgens door Westrozebeke. Onderweg stuurt Generaal-Majoor de Droog, infanteriecommandant van de 1ste divisie, de verkenners door naar Oostnieuwkerke om er opnieuw de divisie te vervoegen. De wielrijders worden echter onmiddellijk doorgestuurd naar Vijfhoek, deelgemeente van Roeselare, om in reserve van het Iste legerkorps te worden geplaatst.

Enkele uren later keert de eenheid alsnog terug naar de 2de cavaleriedivisie. Om 17u30 vertrekken Jones en zijn mannen naar Langemark waar het Bataljon Motorwielrijders Ardeense Jagers moet opgezocht worden. De rit duurt een goed uur. Langemark is op dat ogenblik bezet door een samenraapsel van territoriale eenheden. De Ardeense Jagers bevinden zich in de frontlinie naar het zuidoosten toe. Het eskadron wordt toegevoegd aan de 1ste compagnie van het Bn Moto dat te Sint-Juliaan in positie is gegaan. De wielrijders moeten zich tussen Langemark en Sint-Juliaan ingraven langsheen de Steenbeek. De opdracht vangt aan om 20u00. De stellingname tussen Langemark en Sint-Juliaan is noodzakelijk om de Belgische rechterflank te dekken na de terugtocht van het 1L van de spoorlijn Ieper-Roeselare rond Frezenberg.
27mei.jpg
De wielrijders hebben zich ingegraven langsheen de Steenbeek ten zuidoosten van Langemark en hebben een T13 van het 2JP in versterking gekregen. De manschappen blijven de ganse voormiddag op post en worden omstreeks 14u10 aangevuld met een peloton mitrailleurs van het 2L.

Het bericht loopt binnen dat het Bn Moto zal worden afgelost door de groep wielrijders van de 17de divisie. De mannen van Kapitein Jones zullen ter plekke blijven. Om 15u30 wordt gemeld dat elementen van het 3L zich zullen terugtrekken van uit de richting Zonnebeke. Jones moet deze militairen opvangen en toevoegen aan zijn steunpunt.
28mei.jpg
Het eskadron bevindt zich nog steeds rond Langemark wanneer de veldtocht ten einde loopt en het Belgische leger de strijd opgeeft.

Register van Gesneuvelden

Esk Cy

LESNINO

Jean, L.M.

Brig
Mil
35

30/06/1915

Houffalize

10/05

Lanklaar

Of + Eisden?
Esk Cy

MARICHAL

Jean, C.J.

Brig
Mil
33

29/03/1913

Brugelette

12/05

Loksbergen


Esk Cy

PROVOST

Marcel

Sdt
Mil
35

16/02/1915

Ath

10/05

Lanklaar


Esk Cy

SERRUYS

Michel, A.G.

WM
Mil
35

01/08/1915

Plymouth (GB)

10/05

Lanklaar

Inslag bom
Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com
EskCy1ID_Brig_Lesnino.JPG
EskCy1ID_Brig_Marichal.JPG


Brig Lesino
Brig Marichal


Bibliografie en Bronnen

Stassin, G., jaartal onbekend, Cavalerie Motorisée, Brussel: Tank Museum.