L.jpgWielrijderseskadron der 5de Infanteriedivisie (Esc Cy 5Div)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Verkenningseenheid van de infanterie
Ontdubbeld van
1ste Regiment Lansiers
Onderdeel van
5de Infanteriedivisie
Bevelhebber
Luitenant Ernest Moreau de Melen
Standplaats
Wambeek, Brussel
Samenstelling
1ste Peloton Fuseliers (Luitenant N. Gouders)

2de Peloton Fuseliers (Onderluitenant F. Hanquet)

3de Peloton Fuseliers (Onderluitenant R. Jublou)

4de Peloton Mitrailleurs (Onderluitenant J. Laude)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

Staf/Esc Cy 5Div
Het eskadron werd gemobiliseerd op 1 september 1939 te Genappes in Waals Brabant. De eenheid wordt aangevoerd door notaris Ernest Moreau de Melen, reserve-officier bij het 1L. Na een lange periode achter het Albertkanaal wordt de 5de Infanteriedivisie (5Div) in reserve geplaatst ten zuidwesten van Brussel. Het eskadron verblijft vanaf 1 mei 1940 te Wambeek.

3Pl/Esc Cy 5Div
Het 3de peloton is verantwoordelijk voor de bewaking van het hoofdkwartier van de 5Div dat staat opgesteld nabij het kasteel Inkendaal (Richir) te Vlezenbeek (deelgemeente van Sint-Pieters Leeuw).
10mei.jpg
Wielrijders_Lansiers.jpg
Staf/Esc Cy 5Div
Om 02u00, kort na ontvangst van het alarm, wordt een groepering gevormd bestaande uit IV/2J, het Esc Cy 5Div en III/11A voor de beveiliging van het achtergebied van de 5Div. Deze groepering onder bevel van Luitenant-kolonel Capel, commandant van IV/2J, staat klaar om tussenbeide te komen in geval van een vijandelijke luchtlandingsoperatie in de streek van Wolvertem en Merchtem.

Rondom 04u30 zijn de manschappen van het eskadron getuige van het bombardement op het militaire vliegveld van Evere dat in de verte plaatsvindt. De bombardementen op Brussel worden fataal voor Soldaat Perier die in Jette sneuvelt tijdens een luchtaanval. Soldaat Jowat raakt tijdens dezelfde aanval dodelijk gewond en overlijdt later aan zijn verwondingen. Het is nu duidelijk dat de alarmmelding die even na middernacht binnenliep deze keer wel degelijk het begin van de oorlog betekent.

Het eskadron verlaat Wambeek rondom 05u00 en begeleid onderweg de artilleriecolonne van III/11A bij haar opmars naar de K.W. Stelling. De wielrijders moeten onderweg antiparachutistenpatrouilles uitvoeren in het gebied tussen Brussegem, Merchtem en Wolvertem. De manschappen komen op het middaguur aan te Hamme voor een korte rust en zetten vervolgens hun begeleidingsopdracht verder. De Groepering Capel stelt zich rond 14u30 op te Brussegem maar wordt rond 17u00 al ontbonden. Om 19u00 keren de lansiers terug naar Wolvertem om er nieuwe kantonnementen op te zoeken en patrouilles te lopen tegen luchtlandingen. Twee pelotons worden die avond nog uitgestuurd naar Kapelle-op-den-Bos om een neergeschoten Duitse piloot te gaan arresteren. De piloot blijkt reeds opgepakt te zijn door de Rijkswacht.
11mei.jpg
Staf/Esc Cy 5Div
Om 04u30 weerklinkt het luchtalarm in het kantonnement van het eskadron te Wovertem. De mitrailleurs openen het vuur, echter zonder resultaat. De lansiers verlaten Wolvertem omstreeks 11u00 en begeven zich naar het hoofdkwartier van de 5Div te Relst nabij Kampenhout. De route loopt over Grimbergen, Vilvoorde, Peutie en Perk. Tussen Wolvertem en Vilvoorde worden Britse colonnes gekruist.
Het eskadron wordt verantwoordelijk voor de beveiliging van het achtergebied van de 5Div, krijgt een patrouillezone tussen de Molenbeek en de lijn Nossegem-Perk toegewezen. De manschappen ontvangen versterking van de pelotons verkenners van de drie infanterieregimenten van de 5Div. De manschappen die niet op patrouille vertrekken voeren graafwerken uit ten voordele van het divisiehoofdkwartier. Er dienen dringend schuilplaatsen aangelegd te worden.

4Pl/Esc Cy 5Div
Het peloton mitrailleurs blijft te Kampenhout en verzekert de beveiliging van het HK van de 5Div.
12mei.jpg
Tijdens de nacht van 11 op 12 mei blijft het 2de peloton op zoek naar parachutisten. Zodra het weer licht wordt, gaan de verdedigingswerken rond het divisiehoofdkwartier verder. Die ochtend komt een detachement aan van het 1ste Gidsen dat de komende twee dagen in de buurt zal verblijven.
13mei.jpg
Staf/Esc Cy 5Div
Het eskadron staat nog steeds in voor de bewaking van het achtergebied van zijn divisie. Luitenant Moreau heeft twee secties C47 anti-tankkanonnen toegewezen gekregen van de divisietroepen. De eskadronscommandant wordt persoonlijk verantwoordelijk voor de beveiliging van het bijzonder belangrijke kruispunt van de steenweg Brussel-Haacht en de baan Kampenhout-Wilder en ontplooit er vier gevechtsgroepen om het verkeer te controleren. Het verkeer is er erg druk en er trekken continu nieuwe eenheden voorbij die op de K.W. Stelling positie gaan innemen. Het detachement bij het divisiehoofdkwartier te Kampenhout wordt versterkt met een peloton T13 tankjagers.
14mei.jpg
Staf/Esc Cy 5Div
De ganse dag door blijft het bijzonder druk op de wegen ten westen van Kampenhout. Duizenden inwoners van de gemeenten langsheen de K.W. Stelling vluchten richting Vlaanderen. Die avond wordt te Relst een luchtlanding gemeld. Het eskadron rukt uit maar het blijkt al snel om alweer een loos alarm te gaan.
15mei.jpg
Staf/Esc Cy 5Div
Na de parachutistenjacht te Relst worden de lansiers doorgestuurd naar het gehucht Over de Vaart om er een eenheid van het 4J te gaan versterken. Deze opdracht wordt echter weer snel geannuleerd. Het eskadron verblijft te ganse dag te Relst.
16mei.jpg
Staf/Esc Cy 5Div
Op 16 mei komt onverwachts het bevel van het geallieerd opperbevel (Franse generaal Bilotte) om verder westwaarts te trekken. Zonder dat men de KW linie ten volle verdedigd heeft moet de stelling worden prijsgegeven. Het Duitse leger wist immers een doorbraak te forceren in de streek van Sedan en in het noorden heeft Nederland zich overgegeven. Het veldleger zal aan het eind van de dag de K.W. Stelling ontruimen en zich terugplooien op de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde. De aftocht zal in drie nachtelijke etappes afgelegd worden waarbij men aan het Kanaal van Willebroek en aan de Dender en de Schelde telkens een vertragingsmaneuver uitvoeren zodat de terugtocht kan plaatsvinden op een veilige manier.

Opnieuw wordt de ganse dag lang vruchteloos gepatrouilleerd op zoek naar vijandelijke parachutisten. De eskadronscommandant wordt om 19u30 dringend op het divisiehoofdkwartier ontboden. Luitenant Moreau verneemt het bericht dat de 5de divisie zich tijdens de nacht van 16 op 17 mei samen met de rest van het veldleger zal terugtrekken van de K.W. Stelling. Het eskadron wordt om 21u30 verzameld in Relst en naar het Kanaal Leuven-Mechelen gestuurd om de voorposten van de Jagers te Voet te gaan overnemen. Telkens één peloton wordt toegewezen aan elk van de zones die zonet verlaten werden door de infanterieregimenten van de 5de divisie:
  • 1ste peloton: Remy fabrieken te Wijgmaal
  • 2de peloton: sas en dorpskom te Tildonk
  • 3de peloton: kanaalbrug op de Haachtsesteenweg

4Pl/Esc Cy 5Div
Het 4de Peloton zal samen met twee T13 tankjagers het kruispunt te Kampenhout blokkeren en ter beschikking blijven van luitenant-generaal Chardome, bevelhebber van de 5de Infanteriedivisie. Tijdens de nacht van 16 op 17 mei wordt sporadisch contact gemaakt met de vijand. Er vallen een dode en twee gewonden onder de lansiers.
17mei.jpg
Staf/Esc Cy 5Div
De achterhoede blijft op post tot 03u00. Vervolgens verlaten de manschappen de K.W. Stelling en reizen de divisie achterna. Tijdens de tweede helft van de nacht en de ochtend trekt het eskadron over Kampenhout naar Merchtem. Onderweg wordt regelmatig halt gehouden om de stand van de Duitse opmars na te gaan en als mobiele achterhoede te fungeren. De lansiers fietsen rond 12u30 het dorp Merchtem binnen. Die namiddag ontvangt het eskadron versterking van een sectie C47 anti-tankkanonnen. De eenheid moet de zuidflank van de 5de divisie beveiligen bij de verdere aftocht richting Gent. Vanaf 17u00 bezetten de pelotons de uitvalswegen naar het zuiden rondom Merchtem. De divisie zet zich rond 22u00 op weg.
18mei.jpg
Staf/Esc Cy 5Div
De ganse nacht lang trekken tientallen eenheden van het VIde legerkorps door Merchtem. Het drukke militaire verkeer houdt aan tot omstreeks 03u00 wanneer als hekkensluiters een detachement Rijkswachters van het 1ste Licht Regiment passeren. De lansiers blijven tot 04u00 op post te Merchtem en trekken vervolgens de divisie achterna. Het eskadron blijft als mobiele achterhoede fungeren en verplaatst zich stapsgewijs via Baardegem, Aalst en Oordegem. Door de talrijke vluchtelingen op de Oost-Vlaamse wegen komen de manschappen slechts moeizaam vooruit. Het gros van het eskadron bereikt rondom 13u00 het dorpje Impe ten westen van Aalst. Van hieruit worden de manschappen opnieuw naar de Dender gestuurd om eventuele vijandelijke infiltraties tegen te gaan. Om 19u30 tenslotte hergroeperen de manschappen te Impe en maken zich klaar om de volgende etappe van de 5Div tussen Erpe en Eke in de rug te dekken.

2Pl/Esc Cy 5Div
Het 2de peloton is rond Aalst echter slaags geraakt met een Duitse verkenningseenheid en kan zich nog maar net voor het opblazen van de laatste brug over de Dender in veiligheid brengen. Die middag voert het eskadron verkenningsopdrachten uit langsheen de rivieroever. Onderluitenant Hanquet raakt daarbij dodelijk gewond.
19mei.jpg
Staf/Esc Cy 5Div
Na de laatste nachtelijke etappe van de terugtocht van de 5de divisie van de K.W. Stelling naar het Bruggenhoofd Gent komen de lansiers aan bij het divisiehoofdkwartier in Klosse nabij De Pinte. Een peloton zal instaan voor de beveiliging van het HK 5Div. De twee andere pelotons fuseliers ontvangen telkens een sectie mitrailleurs en vertrekken naar het 4J te Munte en het 1J te Vurste. De verkenners moeten er de voorposten helpen bemannen.
20mei.jpg
Staf/Esc Cy 5Div
Het eskadron blijft in dezelfde opstelling. Elke 24 uur worden de drie pelotons geroteerd zodat telkens een peloton van een rustperiode kan genieten nabij het hoofdkwartier van de divisie te Klosse.
21mei.jpg
Staf/Esc Cy 5Div
De 5de divisie heeft de opdracht ontvangen om tot en met 23 mei op haar huidige posities te blijven en ter plekke stand te houden. Er wordt echter geen contact gemaakt met de vijand. Het eskadron blijft haar opdrachten uitvoeren.
22mei.jpg
Staf/Esc Cy 5Div
Het VIde legerkorps heeft nieuwe orders uitgevaardigd aan de 5de divisie om die avond haar stellingen op te geven en het Bruggenhoofd Gent binnen te trekken. De regimenten moeten zich vanaf 20u30 op weg begeven. De 5de divisie moet te Gent de 1ste divisie gaan aflossen die zich naar de Leie zal verplaatsen.

Het eskadron ontvangt dit bevel rondom 15u00 en krijgt de verdere opdracht om de brug over de Leie te Deurle te gaan bezetten. De manschappen vertrekken rond 19u00 en zijn anderhalf uur later op post. Die nacht trekken de eenheden van de 2de divisie en de 4de divisie doorheen Deurle. De 5de divisie dekt de zuidflank van deze terugtocht tussen Astene aan de Leie en Eke aan de Schelde.
23mei.jpg
Na de opdracht te Deurle keert het eskadron terug naar het hoofdkwartier van de 5de divisie dat zich die dag aan het kasteel van Meire te Sint-Martens-Laarne heeft opgesteld.

De 5de divisie zal zich die nacht via Deurle terugtrekken uit het gebied tussen de Leie en de Schelde en het eskadron keert die avond terug naar de Leiebrug om er de achterhoede te vormen. Generaal Chardome, bevelhebber van de 5de divisie, blijft de ganse nacht op post bij de brug van Deurle om zijn divisie te zien voorbij marcheren.
24mei.jpg
De brug van Deurle wordt na de doortocht van de laatste Belgische troepen rond 06u30 met explosieven vernield. Het eskadron dekt vervolgens de verdere aftocht van de divisie over de brug over het Afleidingskanaal van de Leie te Vosselare. De lansiers houden er halt en bewaken de brug tot 15u00. Vervolgens trekken drie pelotons verder naar de staf van de 5de divisie te Lotenhulle. Het laatste peloton moet nog twee uur langer op post blijven en zal tijdens deze missie enkele slachtoffers incasseren bij een vijandelijk artilleriebombardement. Die avond verzamelt het eskadron te Lotenhulle. De 5de divisie is inmiddels ontplooid aan de oever van het Afleidingskanaal van de Leie.
25mei.jpg
Het eskadron brengt de nacht door te Lotenhulle. Om 09u40 loopt een bevel binnen van de divisie om het gehucht Bollestraat te noorden van Poesele te gaan bezetten en er een dwarsstelling naar het noordwesten te vormen. Het eskadron zal er deel uitmaken van een verdedigingslinie bemand door het 3ChA en het I/4J. De nieuwe stellingen worden ingenomen en de rest van de dag verloopt zonder incidenten. Het eskadron ontvangt versterking van twee T13 tankjagers van de divisietroepen.
26mei.jpg
De posities blijven ongewijzigd en het eskadron wacht af. Aan het Afleidingskanaal wordt op verschillende plaatsen zwaar gevochten.
27mei.jpg
Rond de middag vallen de posities van het eskadron onder vijandelijk artillerievuur. De stellingen worden eveneens gemitrailleerd vanuit de lucht. Intussen heeft de 5de divisie de opdracht gekregen om zich terug te trekken van het Afleidingskanaal van de Leie. De aftocht moet gedekt worden door het eskadron en het I/1J. Omkaderd door het I/1J en het III/1J en ondersteund door elementen van het 11A trekt het eskadron zich via Beekkant terug.

De baan Poesele-Lotenhule wordt hierbij tussen 18u00 en 20u00 tijdelijk geblokkeerd om de divisie de kans te geven te ontglippen. Het eskadron moet hier opnieuw een artilleriebombardement incasseren. Even na 20u00 zet het achterhoededetachement zich eveneens op weg om nu een mobiele achterhoede te vormen voor de aftocht van de divisie. De troepen trekken richting Ruiselede.
28mei.jpg
Nog steeds als onderdeel van de achterhoede van de divisie, bezet het eskadron het dorp Ruiselede tussen 01u00 en 04u00. Vervolgens wordt in een wijde boog rondom de noordrand van Tielt via Schuifferskapelle en Hooithoek het gehucht Plattebeurze (de huidige Plattebeursstraat op het grondgebied van Pittem) bereikt. Hier eindigt de veldtocht van de lansiers.

Register van Gesneuvelden

Esk Cy

COLYN

Théodore, H.

Sdt
Mil
35

17/01/1915

Montzen

18/05

Moorsel


Esk Cy

DE SCHEPPER

Louis, Henri Marie

Wm
Mil
35

15/10/1910

Sint-Niklaas

28/05

Wingene


Esk Cy

DESSY

Franz, G.A.

Sdt
Mil
34

26/05/1914

Gosselies

26/05

Meulebeke


Esk Cy

HANQUET

Ferdinand, M.

OLt
Mil
34

12/10/1914

Brugge

18/05

Impe

Gesneuveld op verkenning
Esk Cy

JOWAT

Jean, D.L.

Wm
Mil
37

06/03/1917

Haccourt

13/05

Brussel

Verwond bij luchtbombardement te Jette op 10/5
Esk Cy

MEURA

Albert, Gh.J.

Sdt
Mil
35

24/02/1915

Haillot

17/05

Herent


Esk Cy

PEREE

Armand, L.

Wm
Mil
35

07/08/1915

Ans

18/05

Moorsel


Esk Cy

PERIER

Henri, J.J.

Wm
Mil
35

20/04/1915

Brentford (GB)

10/05

Jette

Gedood bij luchtbombardement
Esk Cy

PHILIPPART

Jean, N.

Sdt
Mil
35

04/07/1915

Liège

18/05

Erpe


Esk Cy

TEFNIN

Jean, L.E.

Wm
Mil
31

18/03/1910

Spa

28/05

Wingene


Esk Cy

VERSCHOORE

Ernest, A.

Sdt
Mil
29

08/06/1909

Moeskroen

24/05

Nevele


Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com
EskCy5ID_OLt_Hanquet.jpg
EskCy5ID_Wm_Tefnin.jpg


OLt Hanquet
Wm Tefnin


Bibliografie en Bronnen

Stassin, G., jaartal onbekend, Cavalerie Motorisée, Brussel: Tank Museum.