JP.jpgWielrijdersgroep der 13de Infanteriedivisie (Gp Cy 13Div)

Groupe Cycliste de la 13e Division d'Infanterie (Gp Cy 13Div)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Verkenningseenheid van de infanterie

Ontdubbeld van
1ste Regiment Jagers te Paard

Onderdeel van
16de Infanteriedivisie

Bevelhebber
Majoor Jonkheer Jacques Jooris

Standplaats
Franse grens (Kortrijk-Menen)

Samenstelling
1ste Eskadron Fuseliers
1ste Peloton Fuseliers (Lt A. Claeys-Boúúaert)

(Kapitein-commandant Georges Hubert)
2de Peloton Fuseliers (Olt L. Mathieu)


3de Peloton Fuseliers (Olt R. Brasseur)

2de Eskadron Fuseliers
4de Peloton Fuseliers (Olt F. Carnier)

(Kapitein-commandant A. Rodrique)
5de Peloton Fuseliers (Olt G. Beaulieu)


6de Peloton Fuseliers (Adjt M. Blerot)

3de Eskadron Mitrailleurs
7de Peloton Mitrailleurs (Olt E. Colinet)

(Luitenant G. Mazure)
8ste Peloton Mitrailleurs (Olt E. Vanderick)


9de Peloton Mitrailleurs (Olt G. Leleux)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

Staf/Gp Cy 13Div
De Groep Wielrijders van de 13de Infanteriedivisie (Gp Cy 13Div) werd gemobiliseerd als ontdubbelingseenheid van het 1ste Regiment Jagers te Paard (1JP) op 4 oktober 1939 te Heusden nabij Gent. De oudere reservisten (klassen 31 tot 34) van de cavalerie worden gebruikt voor de aanvulling van de verkenningseenheden van de infanteriedivisies. In tegenstelling tot de actieve infanteriedivisies en de infanteriedivisies van eerste reserve, die slechts konden beschikken over een Wielrijderseskadron, werden de infanteriedivisies van tweede reserve versterkt met een Wielrijdersgroep die uit meerdere eskadrons bestond. De eskadrons van de Gp Cy 13Div verplaatsten zich per fiets.

In november 1939 verlaat de groep de 13Div en verhuist de eenheid naar Lanaken, ten noorden van het Albertkanaal. De eenheid wordt belast met het bewaken van de Belgisch-Nederlandse grens. Op 10 januari 1940 is een detachement van het 2de Eskadron betrokken bij de arrestatie van de Duitse majoors Hoenmans and Reinberger na de gedwongen landing van hun verbindingsvliegtuig. De beide majoors zijn in het bezit van een enkele documenten die deel uitmaken van de Duitse aanvalsplannen op het Westen. De Belgen kunnen de documenten gedeeltelijk redden wanneer de gevangenen kun kostbare bezit trachten te vernielen. De vangst zal de vijandelijke oorlogsstrategie in niet onaanzienlijke mate beïnvloeden. Op 28 april wordt de groep aan het Albertkanaal afgelost door de Gp Cy 17Div en maakt zich klaar om naar het westen te vertrekken.

Vanaf 29 april 1940 is de groep gestationeerd te Kortrijk (staf, 2de en 3de Eskadron) en Moeskroen (1ste Eskadron). De groep staat hier onder het operationele bevel van het 2de Licht Regiment van de Rijkswacht (2LR) en is verantwoordelijk voor het bewaken van de Belgisch-Franse grens tussen de Schelde en de Leie. Op het aangrenzende Franse grondgebied bevinden zich de eenheden van de British Expeditionary Force die klaarstaan om bij een Duitse aanval op ons land naar de K.W. Stelling te vorderen.
10mei.jpg
t_fransegrens.jpg
Staf/Gp Cy 13Div
De manschappen van Majoor Jooris worden vanaf 02u30 uit hun kantonnementen gehaald en naar hun posities gestuurd. Even na het afkondigen van de algemene mobilisatie om 06u30 vernemen de Wielrijders dat de Franse en Britse troepen zoals afgesproken de Belgische grens zullen oversteken om zich naar hun ontplooiingszones te begeven. De Belgische troepen in het grensgebied wordt gevraagd alle wegen vrij te maken en de geallieerde troepen bij te staan en ze door hun sector te gidsen. Rond 07u00 wordt de groep aangehecht bij het commando van de Maritieme Basis en een uur later worden de eskadrons op weg gezet naar de regio Deinze om er anti-parachutistenpatrouilles te gaan uitvoeren. Hun rol aan de grens is immers uitgespeeld. De staf ontplooit zich in een kantonnement te Petegem-aan-de-Schelde.

1/Gp Cy 13Div
Het 1ste Eskadron, bevolen door Kapitein-commandant Hubert, zal te Astene verblijven.

2/Gp Cy 13Div
Het 2de Eskadron, onder bevel van kapitein-commandant Rodrique, neemt eveneens een kantonnement in te Petegem-aan-de-Schelde.

3/Gp Cy 13Div
Zoals gebruikelijk worden de mitrailleurs van het 3de Eskadron verdeeld over de twee eskadrons fuseliers.
11mei.jpg
t_gent.jpg
De groep bewaakt de bruggen en voert anti-parachutistenpatrouilles uit in de regio Deinze.
12mei.jpg
t_gent.jpg
De opdracht rond Deinze wordt voortgezet. De groep staat nog steeds onder operationeel bevel van het 2de Licht Regiment.
13mei.jpg
t_gent.jpg
Ook op de vierde oorlogsdag blijven de troepen van Majoor Jooris actief rond Deinze.
14mei.jpg
t_gent.jpg
De groep blijft rondom Deinze gestationeerd tot en met 16 mei.
15mei.jpg

16mei.jpg

17mei.jpg
De groep heeft een nieuwe positie ingenomen te Mariakerke waar het de brug over het Kanaal Gent-Brugge (Brugse Vaart) bewaakt in het gehucht Mariakerkebrug.
18mei.jpg
Rond 16u00 komt de groep aan te Wondelgem en stelt er zich onder het bevel van het Iste legerkorps. Om 23u00 nemen de eskadrons de beveiliging van de nieuwe havendokken te Meulestede in de Gentse havenzone over. Er worden twee steunpunten ingericht van telkens een eskadron. De mitrailleurs van het derde eskadron worden opnieuw verdeeld.
19mei.jpg
Vroeg in de ochtend keert het eskadron terug naar Mariakerkebrug - de brug over het Kanaal Gent-Brugge te Mariakerke. De commandopost wordt geïnstalleerd in het landhuis van de familie de Strorie met het 1ste eskadron versterkt door twee secties mitrailleurs ten oosten van de brug, het 2de eskadron ten noorden en de laatste vier mitrailleurs van het 3de eskadron ten noordoosten van de brug.
20mei.jpg
De groep blijft de brug en de dorpskern van Mariakerke bewaken.
21mei.jpg
Majoor Jooris moet zijn manschappen tijdens de avond verplaatsen naar Kapellenhoek, zo'n 2 Km ten westen van Drongen. De eenheid moet anti-parachutistenpatrouilles uitvoeren in de sector van de 18de Infanteriedivisie.
22mei.jpg
Tijdens de vooravond verneemt de groep de nieuwe instructies in verband met de aftocht van het zuidelijke deel van ons leger naar de Leie. De groep komt onder bevel van de 16de Infanteriedivisie te staan en moet zich op de Schelde installeren om de achterwacht te vormen aan de brug op de marsroute van Sint-Denijs-Westrem naar Baarle. De groep komt onder het bevel van de 4de Infanteriedivisie.
23mei.jpg
De groep blijft op post langsheen de Schelde net ten zuiden van Gent om de doortocht van Sint-Denijs-Westrem naar Baarle te beveiligen. De missie moet tot 09u00 's anderendaags duren.

Om 17u30 verneemt Majoor Jooris dat zijn troepen zullen aangehecht worden bij de Groepering Leroy. De marsorders laten erg lang op zich wachten door een oponthoud op de staf van de 4de divisie zodat Jooris die avond nog op post blijft aan de Schelde.
24mei.jpg
t_leie.jpg
De groep vertrekt eindelijk en komt aan te Roeselare om 21u30. Tien minuten later reeds worden de Jagers te Paard opgesteld rond Moorsele.

De Groerping Leroy is in alle haasten samengesteld om de zuidflank van het Belgische leger te helpen beschermen tegen een mogelijke aanval van de Duitse troepen die de Franse kust bereikt hebben nabij Boulogne en Calais. Het samenraapsel van het Bataljon Grenswielrijders Limburg, de groepen wielrijders van de 13de en de 16de infanteriedivisie en de compagnie T13 van de 10de infanteriedivisie moet zich ontplooien op de linie Ieper-Komen. De bevelhebber van de groepering wordt Generaal-majoor Joseph Leroy Commandant Infanterie van de 10de Infanteriedivisie. Ook het Eskadron Pantserwagens van het Cavaleriekorps wordt aangehecht bij deze formatie, maar de tanks krijgen vrijwel onmiddellijk een andere opdracht en komen niet aan.
25mei.jpg
t_leie.jpg
T13_Achtergelaten.jpg
Een achtergelaten T13 pantserwagen.
Omstreeks 02u00 verplaatsen de eskadrons zich naar Gullegem. Majoor Jooris krijgt versterking van drie T13 antitankjagers van de 10de Infanteriedivisie.

De Groepering Leroy zal niet langer gebruikt worden om de zuidelijke flank te dekken, maar moet tussenbeide komen om de Duitse opmars over de Leie trachten te stoppen.

De Groepering Leroy kan maar met de grootse moeite de haar toegewezen eenheden verzamelen en ontplooien. Tijdens de nacht van 24 op 25 mei lukt het uiteindelijk toch om enige cohesie te verkrijgen en worden de verschillende detachementen opgesteld langsheen de linie Menen-Moorsele-Gullegem. Rond 09u45 is iedereen min of meer op post. Ook het Bataljon Motorwielrijders Ardeense Jagers is toegevoegd aan het commando van Leroy. Dit bataljon komt op de rechterflank van de groep van Majoor Jooris te liggen. Op links kan slechts met grote moeite aansluiting verkregen worden met de wielrijders van de 16de divisie. In het voorgebied van de Groepering Leroy bevindt zich het 2de Licht Regiment van de Rijkswacht.

Net voor de laatste troepen van Generaal Leroy op post staan, maakt het Bataljon Grenswielrijders Limburg reeds contact met de vijand en al snel wordt er een behoorlijke druk uitgeoefend op de Belgen. Ondersteund door dicht artillerievuur drukken de Duitsers hun wil door en worden de Belgen rond 09u45 tot de aftocht gedwongen. De idee om met de Groepering Leroy de zuidflank tussen Ieper en Komen af te sluiten, mislukt.

Majoor Jooris trekt zijn eskadrons terug naar Sint-Eloois-Winkel, Oekene en het kruispunt van het gehucht De Vincke nabij Roeselare. Zodra de wielrijders hier toegekomen zijn, worden ze doorgestuurd naar de zuidoost rand van Izegem om nabij de huidige Winkelhoekstraat de vijandelijk opmars naar de Mandel en de spoorlijn Roeselare-Kortrijk te helpen blokkeren. De groep wielrijders van de 16de divisie neemt ook stellingen in de buurt in en Majoor Jooris zoekt ook aansluiting met het 9Li.

De groep komt onder het bevel te staan van de 10de infanteriedivisie, maar krijgt door de algehele verwarring aan het Belgische front rond 18u00 een bombardement van de artillerie van deze divisie te verwerken. Bovendien duiken ook hier de Duitsers al snel op. De Jagers te Paard trekken zich tijdens de vooravond terug richting De Vincke na zo'n 30 manschappen te hebben achtergelaten.
26mei.jpg
t_leie.jpg
Na een korte rustperiode te De Vincke worden de manschappen nu toegewezen aan de 6de Infanteriedivisie en ingedeeld bij het 9de Linieregiment van deze formatie. Het 9Li wijst de groep het tweede echelon toe van de stellingen tussen Izegem en Sint-Eloois-Winkel. Rond 10u15 zijn de manschappen opnieuw op post. Nog geen uur later echter wordt de formatie opgesplitst: het 1ste Eskadron en een sectie mitrailleurs van het 3de Esk zal overgaan naar het 9Li, terwijl het 2de Eskadron en de overige mitrailleurs zullen opgenomen worden in het 3J.

De vijand valt die namiddag aan in de sector van de 6de Infanteriedivisie en kan de Belgen langzaam maar zeker wegdrukken richting Roeselare. Rond 21u00 trekken het 3J en het 9Li zich terug. De Jagers te Voet richten zich op De Vincke, Oekene en Rumbeke. Het 9Li zoekt een uitweg via Izegem. De Jagers te Paard van Majoor Leroy leveren de achterhoede.
27mei.jpg
t_leie.jpg
De terugtocht duurt de ganse nacht. Rond Izegem wil het 9Li de Mandel als nieuwe verdedigingslinie gebruiken en heeft daarbij het 1ste Eskadron nodig om in het dorp Emelgem een steunpunt in te richten om de linkerflank van het regiment te beveiligen. Vanaf het Ingelmunsterbos sluit het 8Li aan, maar deze eenheid zal niet ter plekke blijven en heeft het bevel ontvangen om in de algemene richting van Brugge weg te trekken.

Emelgem wordt tegen de middag bezet door het 1ste Eskadron. De Duitsers wagen een eerste aanvalspoging rondom 14u30 wat het naburige 8Li zal dwingen om ter plekke te blijven om de Belgische verdedigingslinie intact te houden. De manschappen van Majoor Jooris worden nu samen met het 8Li verantwoordelijk voor het dicht houden van de linkerflank en krijgen ook nog steun van een detachement van het 9de Bataljon Genie onder Majoor Lartigue.

Majoor Jooris wordt zwaargewond tijdens de gevechten rond Liester en Emelgem en Cdt Georges Hubert neemt het bevel over. Er resten hem nog slechts ongeveer 150 militairen.

Cdt Hubert wordt echter eveneens getroffen en moet met een zware hoofdwonde eveneens afgevoerd worden. Luitenant Claeys-Bouuart heeft het bevel over het 1ste Eskadron overgenomen en leidt de facto ook de groep op zijn stellingen rond Emelgem. De Belgen blijven slachtoffers incasseren en het 1ste Eskadron wordt overrompeld door de vijand. Onderluitenant Colinet van het 3de Eskadron sneuvelt, net zoals een tiental manschappen. Luitenant Claeys-Bouuaert wordt omstreeks 20u00 samen met Luitenant Beaulieu, Onderluitenant Brasseur en een ganse reeks manschappen gevangen genomen.
28mei.jpg
t_leie.jpg
Tijdens de nacht moeten de restanten van de groep de frontlinie rond Emelgem verlaten en zich terugplooien op Gits ten noorden van Roeselare. De manschappen vernemen hier het nieuws van de capitulatie.

Register van Gesneuvelden

3/Gp Cy

COLINET

Emile, J.Gh.

OLt
Res


30/10/1913

Bioul

27/05

Emelgem


Gp Cy

COUDYSER

Michel, A.

Sdt
Mil
30

02/12/1909

Otegem

27/05

Emelgem


Gp Cy

DEGRAVE

Joseph, V.

Lt
Res


24/09/1904

Gent

27/05

Emelgem

Of O/Lt res.?
Gp Cy

DUTILLIEUX

Louis, H.F.

Sdt
Mil
34

02/02/1913

Thieusies

26/05

Emelgem


1/Gp Cy

GALLEZ

Léopold, D.

Sdt
Mil
34

25/08/1914

Flénu

04/06

Brugge


1/Gp Cy

HENAUX

Fernand, J.

Sdt
Mil
34

28/06/1914

Roux

27/05

Meulebeke


Staf/Gp Cy

JOORIS

Jacques, G.J.M.

Maj
Act


19/11/1893

Brussel

26/08/42

Brussel

Overleden aan verwondingen 27/05/40 te Liester.
2/Gp Cy

LEBRUN

Roger, E.

Sdt
Mil
34

13/07/1914

Braine-le-Comte

27/05

Emelgem


Gp Cy

LEBRUN

François, A.

Sdt
Mil
34

27/07/1914

Elouges

27/05

Emelgem


Gp Cy

LEWILLION

Robert, J.

Sdt
Mil
34

15/04/1914

Eugies

27/05

Emelgem

Of Lewillon?
Gp Cy

LISSE

Marcel, F.J.

Sdt
Mil
31

04/05/1911

Marche-lez-Ecaussinnes

27/05

Meulebeke


Gp Cy

MULQUIN

Marcel

Sdt
Mil
32

16/03/1912

Labuissière

25/05

Meulebeke


Gp Cy

PEETERS

Joannes, L.

Brig
BV


16/12/1906

Borgerhout

27/05

Emelgem


Gp Cy

TIMMERMANS

Emiel

Sdt
Mil
33

02/06/1913

Keerbergen

27/05

Izegem


Gp Cy

WERY

René, A.

Brig
Mil
33

07/10/1913

Marchienne-au-Pont

26/05

Ingelmunster


Gp Cy

WILLAME

Alfred, B.L.

Sdt
Mil
32

29/04/1912

Wanfercée-Baulet

27/05

Emelgem


Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com
GpCy13ID_Maj_Jooris.JPG
GpCy13ID_Sdt_Mulquin.jpg


Maj Jooris
Sdt Mulquin



Bibiografie en Bronnen

Stassin, G., jaartal onbekend, Cavalerie Motorisée, Brussel: Tank Museum.