G.jpgGroep Wielrijders van de 17de Infanteriedivisie (Gp Cy 17Div)

Groupe Cycliste de la 17e Division d'Infanterie (Gp Cy 17Div)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Verkenningseenheid van de infanterie

Ontdubbeld van
1ste Regiment Gidsen

Onderdeel van
Iste Legerkorps

Bevelhebber
Majoor Henry van Derton
GpCy17ID_Cdt_Van_Derton.jpg
Henry van Derton in 1930

Standplaats
Verbindingskanaal Maas-Schelde
Ondersector Briegden-Vucht van de Vooruitgeschoven Positie
Commandopost te Neerharen
Samenstelling
1ste Eskadron
(Kapitein-commandant jonkheer E. de le Court)
1ste Peloton (Lt burggraaf Philippe de Jonghe d'Ardoye)
2de Peloton (OLt E. Boucquey)
3de Peloton (Lt graaf Antoine d'Oultremont de Wegimont)

2de Eskadron
(Luitenant J. De Halleux)
4de Peloton (Lt baron Raymond de Crawhez)
5de Peloton (OLt R. Ketelle)
6de Peloton (OLt ridder Jean-Pierre Cleenewerck de Crayencour)

3de Eskadron
(Kapitein-commandant J. de Witte de Haelen)
7de Peloton (OLt E. Plissart)
8ste Peloton (Lt W. Harou)
9de Peloton (Lt R. Dumonceau de Bergendal)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

Gp Cy 17Div
De Groep Wielrijders van de 17de Infanteriedivisie (Gp Cy 17Div) werd op 4 oktober 1939 gemobiliseerd door het 1ste Regiment Gidsen te Laarne. De oudere reservisten (klassen 31 tot 34) van de cavalerie worden gebruikt voor de aanvulling van de verkenningseenheden van de infanteriedivisies. In tegenstelling tot de actieve infanteriedivisies en de infanteriedivisies van eerste reserve, die slechts konden beschikken over een Wielrijderseskadron, werden de infanteriedivisies van tweede reserve versterkt met een Wielrijdersgroep die uit meerdere eskadrons bestond. De eskadrons van de Gp Cy 17Div verplaatsten zich per fiets en worden aangehecht aan de 17de Infanteriedivisie (17Div) als organieke verkenningseenheid.

Vijf dagen na zijn oprichting verlaat de Gp Cy 17Div reeds de 17Div en vertrekt naar de streek van Turnhout. Majoor Van Derton installeert zich te Retie en stelt zijn manschappen ter beschikking van de 9de Infanteriedivisie. De groep bemant ook de observatiepost aan de Nederlandse grens op de baan van Postel en Eersel. Op 12 januari 1940 gaat de groep in reserve te Kasterlee. Na een nieuwe operationele ontplooiing in de Kempen vertrekt de eenheid op 5 maart naar Kortrijk om er de Belgisch-Franse grens tussen de Schelde en de Leie te bewaken. De Gp Cy 17Div wordt in Kortrijk afgelost door de Gp Cy 13Div en maakt zich klaar om naar het oosten te vertrekken.

Op 28 april wordt de groep verplaatst naar Lanaken om er op de Vooruitgeschoven Positie ten noorden van het Albertkanaal stelling te nemen. De eenheid herneemt zijn bewakingsopdrachten, ditmaal langs de Belgisch-Nederlandse grens. De groep krijgt hierbij eveneens het bevel over de op het terrein ontplooide detachementen van de 5de en 6de Compagnies van het Bataljon Grenswielrijders Limburg (Bon GrWi Lim). De Gp Cy 17Div staat nu rechtstreeks onder bevel van het Iste Legerkorps (I/CA).
10mei.jpg
GpCy17Div_Wm_Louwers.jpg
Wachtmeester René Louwers van de Gp Cy 17ID tijdens de mobilisatie (foto: Ben De Staercke).

Gp Cy 17Div
Op 10 mei ontvangt de commandopost van de groep te Neerharen reeds om 00u17 het algemeen alarm. De gevechtsstellingen langsheen de Zuid-Willemsvaart, van Neerharen tot Maaseik worden onmiddellijk bemand. Ook de detachementen voor de tien observatieposten langsheen de Belgisch-Nederlandse grens vertrekken door de nacht. De kanaalbruggen staan onder de verantwoordelijkheid van de 5de en 6de compagnies van de Grenswielrijders Limburg die samen met de vernielingsdetachementen van het 21Gn de bruggen moeten opblazen in geval van een Duitse aanval. De groep wordt gesteund door de kanonnen van de 4de batterij van 20A en de 14de batterij van 14A.

Wanneer om 04u00 de kazerne van de Grenswielrijders Limburg te Lanaken wordt gebombardeerd en niet alleen de bevelhebber van de 5de Compagnie, Kapitein-commandant Giddelo, wordt gedood maar bovendien ook de telefooncentrale van de kazerne in rook opgaat, ontstaat de grootse verwarring aan de kanaalbruggen over wat er nu dient te gebeuren. Majoor Van Derton neemt het heft in handen en laat de brug te Smeermaas opblazen.

Om 06u30 melden de observatieposten dat er aan het Julianakanaal op Nederlands grondgebied gevochten wordt en dat kleine groepjes Nederlandse soldaten de Maas overzwemmen. De Belgen laten dan ook de bruggen te Gellik, Vucht, Maasmechelen, Neerharen en Lanaken opblazen. De brug van Neerharen valt slechts gedeeltelijk in het water en wordt door de genie definitief vernield om 10u30.

Te Maaseik bevindt zich een alarmpost bemand door Luitenant Vinck. Wanneer hier Duitse wielrijders opdagen, slaagt Vinck er in de springlading onder het Belgische deel van de brug over de oude Maas tussen Roosteren en Maaseik aan te zetten nadat reeds zo'n 150 vijandelijke cyclisten ons land zijn binnengereden. De Luitenant wordt gevangen genomen, maar slaagt er in later op de dag of op 11 mei te ontkomen.

Vanaf 11u00 melden de wielrijders de eerste Duitse infiltraties op de linkeroever van de Maas. Rond 11u30 steekt de vijand de Zuid-Willemsvaart over te Vucht waardoor de wielrijders met een aanval in rug worden bedreigd. De Belgen richten snel een korte dwarsstelling in langsheen de baan Maasmechelen-As om omsingeling te vermijden en verkrijgen daarbij de steun van twee T13 tankjagers van het Bataljon Grenswielrijders Limburg.

Om 13u30 wordt het peloton dat de grensovergang van Rekem verdedigt zwaar aangevallen en moet zich terugplooien naar Opgrimbie.

Even na 17u00 volgt tenslotte het bevel tot de aftocht. Twee uur later slagen de eenheden van de groep er in om het contact te verbreken en koers te zetten naar Diepenbeek. Majoor Van Derton en het 2de Eskadron steken na een rit van enkele uren het Albertkanaal over te Diepenbeek. Het 1ste Eskadron kruist de waterweg te Hasselt om 23u00.
11mei.jpg
Staf/Gp Cy 17Div
De laatste wielrijders steken rond 02u30 het Albertkanaal over. De colonnes hergroeperen zich te Sint-Truiden, waar de commandant van het cavaleriekorps hen de doortocht naar Tongeren beveelt. Op weg naar die stad wordt de groep te Borgloon onderschept door de staf van het Iste Legerkorps en toegewezen aan een in der haast opgeworpen stelling langsheen de spoorlijn naar Tongeren, nabij de baan naar Bilzen en Oud Geer.

De eskadrons vallen er rond 10u00 ten prooi aan een hevig luchtbombardement en worden er een uur laten doorgezonden naar Piringen ten westen van Tongeren. De groep krijgt versterking van het Eskadron Wielrijders van de 7de infanteriedivisie (Esk Cy 7Div) en van twee T13 tankjagers. De Belgen moeten er de steenweg van Tongeren naar Sint-Truiden gaan blokkeren. De positie wordt bemand tot de eerste Duitse tanks van de vijandelijke 4de pantserdivisie te Tongeren opduiken rond ongeveer 13u30. De stelling wordt dan opgegeven en de groep van Majoor Van Derton wordt naar Borgworm gestuurd.

Via Hannuit en Tienen gaat het naar Leefdaal waar om 18u30 tussen de Britse troepen halt gehouden wordt. De groep wordt dan gesplitst: de eerste helft kantonneert te Tervuren, de tweede helft te Geldenaken.
12mei.jpg
Staf/Gp Cy 17Div
De groep blijft aangehecht bij het Iste legerkorps en zal niet terugkeren naar de 17de divisie die zich nog steeds ten noorden van Antwerpen bevindt. Nu bij de Belgen de aftocht naar de K.W. Stelling in volle gang is, worden de eenheden van het I/CA in het achtergebied van deze nieuwe verdedigingslinie in reserve geplaatst.

Na de haastige terugtocht uit Limburg moet begonnen worden met de reorganisatie van de eenheden. De eenheden van het I/CA worden meer uitgespreid en gehergroepeerd ten westen van het Kanaal van Willebroek. De groep wielrijders zal Tervuren moeten verlaten en krijgt opdracht zich de volgende dag naar het dorpje Relegem tussen Wemmel en Zellik te begeven.
13mei.jpg
Staf/Gp Cy 17Div
Majoor Van Derton en zijn manschappen komen aan te Relegem. De groep wordt herschikt door de grote verliezen herschikt tot een eenheid met slechts twee eskadrons. Nadat het 1ste en het 2de eskadron terug op volle sterkte gebracht zijn met de manschappen en het materieel van het 3de eskadron, wordt dit laatste naar een depot gestuurd om zich opnieuw uit te rusten.
14mei.jpg
Staf/Gp Cy 17Div
De groep reorganiseert te Relegem tot de ontruiming van de K.W. Stelling tijdens de nacht van 16 op 17 mei.
15mei.jpg
Staf/Gp Cy 17Div
De groep reorganiseert te Relegem tot de ontruiming van de K.W. Stelling tijdens de nacht van 16 op 17 mei.
16mei.jpg
Staf/Gp Cy 17Div
De groep reorganiseert te Relegem tot de ontruiming van de K.W. Stelling tijdens de nacht van 16 op 17 mei.
17mei.jpg
Staf/Gp Cy 17Div
Tijdens de nacht van 16 op 17 mei vervoegt de groep wielrijders de aftocht van het leger naar de nieuwe verdedigingslijn die van Terneuzen over Gent tot Oudenaarde loopt.
18mei.jpg

19mei.jpg
Staf/Gp Cy 17Div
De groep Van Derton is aangekomen te Afsnee ten westen van Gent. De groepscommandant stelt zijn commandopost op in dit dorp.

1/Gp Cy 17Div
Het 1ste eskadron krijgt een de opdracht de bruggen over het Afleidingskanaal van de Leie te Landegem en Merendree te bewaken.

2/Gp Cy 17Div
Het 2de eskadron wordt toegewezen aan de bewaking van de bruggen over het Kanaal Gent-Brugge net ten westen van de Arteveldestad.
20mei.jpg
Staf/Gp Cy 17Div
De gidsen van Majoor Van Derton blijven hun nieuwe bewakingsopdrachten uitvoeren. De groep heeft bewakingsdetachementen nabij alle bruggen tussen Nevele en Vinderhoute
21mei.jpg
Staf/Gp Cy 17Div
Nog steeds bij het Iste legerkorps aangehecht, blijft de groep de bruggen van Nevele tot Vinderhoute bewaken. Deze opdracht blijft duren tot de aftocht van het leger uit Gent op 23 mei.
22mei.jpg

23mei.jpg
Staf/Gp Cy 17Div
Majoor Van Derton ontvangt het bevel om zich vanaf 21u30 terug te trekken naar de linkeroever van het Afleidingskanaal van de Leie. De groep zal in de regio Wingene de reservemacht van het Iste Legerkorps blijven vormen.

Nadat tussen 21u30 en 23u00 de bruggen te Drongen, Mariakerke, Vinderhoute en Landegem door de genie vernield worden, trekken de wielrijders zich terug. Na een tocht over Nevele, Poeke en Wingene wordt Ruddervoorde bereikt.
24mei.jpg
Staf/Gp Cy 17Div
De wielrijders komen aan te Ruddervoorde tussen 04u00 en 08u30. De manschappen worden toegewezen aan hun nieuwe kantonnementen en maken nu deel uit van de reservemacht van het Iste legerkorps.
25mei.jpg
Staf/Gp Cy 17Div
Het Iste Legerkorps geeft Majoor Van Derton omstreeks 11u00 het bevel om zich onmiddellijk naar Oostnieuwekerke nabij Roeselare te begeven en hier eindigt de opdracht van de Gp Cy 17Div bij het I/CA. De 2de cavaleriedivisie is op dat ogenblik bezig aan een dolle rit van Zeeland naar het zuiden van West-Vlaanderen om er ingezet te worden bij het dichten van een gevaarlijke bres tussen de Britse en de Belgische linies ten westen van Kortrijk. Deze opening is er ontstaan nadat het 3Li en 4Li aan de Leie net ten zuiden van Kortrijk verslagen werden bij een Duitse oversteekpoging over de rivier.

De groep wielrijders van de 17de divisie zal de enige reservemacht vormen van de 2de cavaleriedivisie en moet te Oostnieuwekerke zijn instructies ontvangen. Majoor Van Derton wordt doorgestuurd naar Beselare om tussen Geluwe en Wervik toch maar het contact met de Britten trachten te behouden. Na aankomst te Beselare krijgen de manschappen te horen dat de posities aangepast worden en ze naar de noordrand van Wervik moet doorrijden. Uiteindelijk zijn Van Dertons manschappen hier rond 21u00 op post.

1/Gp Cy 17Div en 2/Gp Cy 17Div
Samen met het II/2Cy neemt het 1ste eskadron de linkerflank in, terwijl het 2de eskadron op de rechterflank te Wervik de verbinding met de Britten maakt. Hier stuiten de wielrijders al snel op de vijand. Rond 23u00 komt het tot vuurgevechten in de zone van het 1ste eskadron en het II/2Cy.

In de loop van de avond verlaten de laatste Britten ten zuiden van Wervik de oever van Leie over om zich verder terug te trekken in de richting van de grenspositie. De zuidelijke flank van het Belgische leger komt nu definitief bloot te liggen.

De rest van de nacht verloopt relatief rustig.
26mei.jpg
Staf/Gp Cy 17Div
Tijdens de vroege ochtend van 25 op 26 mei slagen de Duitsers er in te infiltreren tussen de Belgische eerste en tweede linies en omstreeks 05u30 valt de vijand het steunpunt van de wielrijders nabij kilometerpaal 1 op de baan Geluwe-Wervik. De Duitsers slagen er al snel in om de weg over te steken en dringen verder door.

Om 06u45 beveelt het Iste legerkorps de algemene aftocht naar de spoorlijn Ieper-Roeselare waar de genie in alle haasten met honderden goederenwagons een geïmproviseerde barrière heeft aangelegd.

Een kwartier later verlaat het 1L het dorpje Geluwe en wordt het 1ste eskadron van de groep Van Derton zwaar aangevallen. De groep ligt nu op de rechterflank van het I/2Cy en tracht nog steeds de link te maken met de Britten. Van Derton ontdekt echter dat deze de sector verlaten hebben zonder de Belgen in te lichten. Zijn manschappen kunnen slechts met zware verliezen het contact met de vijand verbreken en vluchten weg richting Zonnebeke.

Rond 09u30 komen de wielrijders aan te Westrozebeke van waar de eenheid doorgestuurd wordt naar nieuwe kantonnementen te Vijfwegen nabij Roeselare.
27mei.jpg
Staf/Gp Cy 17Div
Te Vijfwegen likt de groep haar wonden na de zware strijd rond Geluwe en Wervik. Door het grote aantal achterblijvers en gewonden is de eenheid herleid tot slechts één enkel eskadron. Er wacht de manschappen echter een nieuwe actie om alweer een nieuwe brandhaard aan het front te helpen blussen.

De groep vertrekt naar Langemark waar een stellingname tussen Langemark en Sint-Juliaan gevonden heeft om de Belgische rechterflank te dekken na de terugtocht van het 1L van de spoorlijn Ieper-Roeselare rond Frezenberg. De groep zal worden toegevoegd aan een formatie rond het eskadron wielrijders van de 1ste infanteriedivisie en het Bataljon Motorwielrijders Ardeense Jagers die reeds de avond voordien werd ontplooid. De rit duurt een goed uur en de groep kan vanaf 11u30 de linies versterken. De manschappen nemen positie in aan de rechterflank van deze nieuwe verdedigingslinie, ten zuidoosten van Langemark. Ook het 2JP zal later op de middag deze stelling vervoegen en kan vervolgens een succesvolle tegenactie naar Frezenberg ondernemen.

Aan het eind van de dag verlaat het Bn Moto deze dwarslinie. De wielrijders van de 17de en 1ste divisies blijven op post.
28mei.jpg
Staf/Gp Cy 17Div
De groep bevindt zich nog steeds nabij Langemark en verneemt hier het bericht van de overgave.

Register van Gesneuvelden

Staf/Gp Cy

COLETTE

Jean, E.C.

WM
BOO


19/01/1910

Liège

10/05

Vroenhoven


2/Gp Cy

COLPAERT

Julien, A.T.

Sdt
Mil
34

15/12/1914

Oudenaarde

10/05

Neerharen

Gedood door geweervuur.
2/Gp Cy

DE CRAWHEZ

Raymond, J.G.

Lt
Res


12/02/1909

Brussel

10/05

Neerharen

Gedood door geweervuur.
1/Gp Cy

DE DOBBELEER

Felix

Sdt
Mil
34

12/04/1914

Ruisbroek

26/05

Wervik


3/Gp Cy

DE RAEVE

Juliaan, F.

Sdt
Mil
32

25/09/1912

Vurste

20/05

Hasselt

Verwond in luchtaanval 10/5 te Neerharen. Chauffeur
Staf/Gp Cy

D'OULTREMONT DE WEGIMONT ET DE WARFUSEE

Antoine, A.

Lt
Res


27/10/1911

Sippenaken

26/05

Wervik


3/Gp Cy

GILBERT

Constant, G.

Sdt
Mil
32

08/04/1912

Elsene

10/05

Vroenhoven

Inslag bom
3/Gp Cy

HIMSCHOOT

Arthur, C.H.

Sdt
Mil
34

05/10/1914

Knesselare

26/05

Wervik

Gedood door geweervuur.
3/Gp Cy

HOCEDEZ

Albert, A.

Sdt
Mil
31

14/11/1911

Kortrijk

10/05

Veldwezelt

Inslag bom
2/Gp Cy

HOCHART

Roger, J.J.

Sdt
Mil
32

02/02/1912

Sint-Gillis

10/05

Veldwezelt

Inslag bom
3/Gp Cy

HUVET

Camiel, J.

Sdt
Mil
32

10/03/1912

Erpe

11/05

Tienen

Inslag bom
1/Gp Cy

KASTELIJN

Michel, C.

Sdt
Mil
34

17/05/1914

Gentbrugge

10/05

Boorsem

Gedood door geweervuur.
3/Gp Cy

KEPPENS

Jean-François

Sdt
Mil
32

06/01/1912

Jette

11/05

Tienen

Inslag bom
Staf/Gp Cy

SEGOND

Walter, E.

Sdt
Mil
31

05/02/1911

Tournai

26/05

Geluwe

Gedood door geweervuur.
2/Gp Cy

SCHELSTRAETE

Aurèle, H.J.

Sdt
Mil
31

19/12/1911

Drongen

11/07

Maastricht (NL)

Verwond Rekem 10/5
3/Gp Cy

SILVERBERG

Robert, L.

Brig
Mil
32

14/06/1914

Brussel

10/05

Neerharen


3/Gp Cy

VAN DEN HAUTE

August

WM
Mil
34

19/10/1914

Anderlecht

10/05

Lanaken

Gedood door geweervuur.
1/Gp Cy

VAN DEUREN

Frans, M.

WM
Mil
32

25/02/1912

Antwerpen

28/05

Bissegem

Verwond 26/5 te Geluwe
3/Gp Cy

VANDEBOTERMET

Jozef

Brig
Mil
33

13/10/1913

Lembeek

11/05

Tienen

Inslag bom
1/Gp Cy

VANDERMEERSCH

Maurice, A.

Sdt
Mil
34

15/05/1914

Handzame

26/05

Wervik


Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com
GpCy17ID_D'Oultremont.jpg
GpCy17ID_Sdt_De_Raeve.jpg
GpCy17ID_Sdt_Himschoot.JPG
GpCy17ID_Sdt_Huvet.jpg
Lt d'Oultremont
Sdt De Raeve
Sdt Himschoot
Sdt Huvet
GpCy17ID_Sdt_Kastelijn.jpg



Sdt Kastelijn



Bibliografie en Bronnen

Stassin, G., jaartal onbekend, Cavalerie Motorisée, Brussel: Tank Museum.
Verslag gebeurtenissen I/CA, Titre V, L'action de l'artillerie, CHD Evere