IIde Legerkorps (II/LK)
IILK_GenMaj_Baesens.JPG
GenMaj Baesens, artilleriecommandant van het II LK.

IIe Corps d'Armée (II/CA)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Infanteriekorps

Ontdubbeld van
n.v.t.

Bevelhebber
Luitenant-generaal Victor Michem
Stafchef
Majoor SBH H. Vanden Eynde
Commandant Artillerie
Generaal-majoor Auguste Baesens
Commandant Genie
Kolonel Alphonse Verstraete

Commandant Transmissietroepen
Kolonel J. Kestens

Commandant Transportkorps
Luitenant-kolonel F. Frans

Commandant Gezondheidsdienst
Geneesheer Kolonel M. Voncken
Commandant Paardenartsenijdienst
Dierengeneesheer Luitenant-kolonel P. Van Blerckom
Commandant Luchtvaart
Majoor M. Bridoux
Standplaats
Dekkingstelling Albertkanaal
Zone Herentals - Beringen Mijnen
Commandopost te Aarschot

Organieke Eenheden
Hoofdkwartier


6de Infanteriedivisie


9de Infanteriedivisie


24ste Bataljon Genie


22ste Bataljon Transmissietroepen


16de Regiment Artillerie


Geneeskundig Korps II/LK
Staf (Geneesheer Majoor M. De Gueldere)


Geneeskundige Versterkingscompagnie (Med OLt J. Limbosch)


1ste Legerkorpsambulance (Med 1Kapt A. Goossens)


2de Legerkorpsambulance (Med Lt V. Desmet)


Geneeskundige Ambulance (Med 1Kapt P. Collin)


Lichte Heelkundige Ambulance (Med 1Kapt P. Kempeneers)


Hygiënetrein (Med Lt J. Riems)

Intendancekorps II/LK
Staf (Kapitein-commandant De Roover)


Compagnie Intendance

Transportkorps II/LK
Staf (Cdt E. Dessain)


1ste Autopeloton voor Artilleriemunitie (Lt R. de Cock de Raneyen)


2de Autopeloton voor Artilleriemunitie (Lt J. Marien)


Autopeloton voor Ravitaillering (Lt W. Cuypers)


1ste Autopeloton der Sanitaire Vervoersformaties (Lt L. De Wit)


2de Autopeloton der Sanitaire Vervoersformaties (Lt jonkheer P. Holvoet)


Autopeloton voor Materieel (Lt R. Verbeek)


Atelier voor Herstelling van het Wagenpark (Lt E. Slaghmuylder)


Atelier voor Herstelling van het Materieel (LT E. Marevoet)


Ontsmettingscompagnie (Lt F. Peeters)

Compagnie Luchtafweermitrailleurs II LK (Kapitein-commandant J. Buers)

Provoost (Majoor E. Jongen)
Tijdelijke Eenheden
IIIde Groep 2de Regiment Legerartillerie

IVde Groep 4de Regiment Legerartillerie

IIde Groep 1ste Luchtvaartregiment

1ste Compagnie Luchtscheepvaart 1ste Luchtvaartregiment


18-Daagse Veldtocht


HK II/LK
De staf van het IIde Legerkorps (II/LK) wordt op 27 augustus 1939 gevormd in de Koloniale Hogeschool te Antwerpen. Op 2 september verhuist de legerkorpsstaf naar Nijvel. Eind september wordt het hoofdkwartier verplaatst naar Aarschot bij de ontplooiing van het legerkorps aan het Albertkanaal. In oktober 1939 komt de 7de Infanteriedivisie (7Div) onder bevel van het II/LK om stelling te nemen aan het Albertkanaal tussen Eindhout en Beringen, een bijzonder breed front van maar liefst 14,6Km. Het hoofdkwartier van de 7Div installeert zich in Diest. Gedurende de strenge winter van 1939 wordt de stelling ingericht. De eenheden van de 7Div moeten noodgedwongen hun eigen barakken bouwen zo niet zouden de paarden en het materieel de vrieskou niet overleven.

Op 29 maart 1940 wordt de 9de Infanteriedivisie (9Div), die net een oefenperiode in het Kamp van Beverlo had afgewerkt, onder bevel geplaatste van het II/LK en doorgestuurd naar de sector Herentals-Eindhout op het Albertkanaal. Deze sector omvat van west naar oost de spoorbrug van Herentals, de wegbrug van de Lierseweg te Herentals, de brug van de Herenthoutseweg bij nabij de Hannekenshoek, de brug van de Aarschotseweg, het sluizencomplex te Olen, en de bruggen van Neerbruul, Hoogbruul, Punt en Stelen. Op 30 maart 1940 wordt ook de 6de Infanteriedivisie (6Div) overgeplaatst naar het het IIde Legerkorps. De 6Div bevindt zich aan de kust, waar de divisie gedurende de maand maart een rustperiode werd gegund. Aan het Albertkanaal neemt de 6Div de sector Eindhout-Beringen over van de 7Div.

Aan de vooravond van de oorlog bezet het II/LK een Korpszone van Herentals tot Beringen met twee divisies in lijn, in het noorden de 9Div en in het zuiden de 6Div. Voorts wordt het legerkorps nog ondersteund door 16A, zijn organieke korpsartillerie, het 24Gn en het 22TTr. Het lI/LK kan ook nog rekenen op de tijdelijke steun van IIIde Groep van het 2LA, de IVde Groep van het 4LA en de IIde Groep van het 1Lu. Het hoofdkwartier van het II/LK staat bij het begin van de oorlog nog steeds opgesteld in Aarschot.
10mei.jpg
HK II/LK
De volledige 11de Infanteriedivisie (11Div), bevindt zich als reserve van het leger in het Kamp van Beverlo op het ogenblik dat het algemeen alarm ontketend wordt. Aangezien het Kamp van Beverlo zich ten noorden van het Albertkanaal bevindt, en bijgevolg aan de verkeerde kant van de Dekkingsstelling lag, voorzag het oorlogsplan dat het kamp in geval van alarm onmiddellijk ontruimd moest worden. De 11Div organiseert een spoedontruiming van het kamp en hergroepeert in verschillende dorpen en gehuchten ten zuiden en ten westen van Diest in de divisiesector van de 6Div. Het II/LK wil echter zijn vrijheid van handelen behouden en dringt er bij het GHK op aan dat de 11Div zo snel mogelijk de Korpszone van het II/LK verlaat. Het GHK geeft de 11Div dezelfde avond nog de opdracht om zich naar de K.W. Stelling te begeven.

Voor een gedetailleerd overzicht van de gebeurtenissen vanaf 10 mei, zie de verslagen van de 6Div, de 9Div, 16A, 24Gn en 22TTr.

Geneeskundig korps II/LK
Het Medisch-Chirurgisch Centrum (MCC) van het II/LK staat opgesteld in Aarschot. In de vroege ochtend komen in het MCC reeds heel wat gewonden toe afkomstig van de Medische Hulpplaats van de 6Div die de gewonde militairen trieert afkomstig van vliegveld van Schaffen maar ook van het Kamp van Beverlo die beiden zwaar gebombardeerd werden door Luftwaffe eerder op de dag. De Staf van het Geneeskundig korps van het II/LK vraagt de steun aan van de Geneeskundige Dienst van de Directie der Ravitailleringen en Evacuaties van het Leger (Staf/SSDREA) om de gewonden die zich in het MCC bevinden, af te voeren naar de niet-mobiele hospitalen van de Troepen en Etablissementen der Binnenlandse Gezondheidsdienst(TESSI) in het achtergebied.
11mei.jpg
HK II/LK
Het IIde Legerkorps beveelt om 20u30 om binnen de Korpszone, alle bruggen over het Albertkanaal, behalve één per divisiesector, te vernielen. In de sector van de 9Div blijft de brug aan de Aarschotseweg intact tot na de terugtocht van het Vooruitgeschoven Inlichtingencentrum van Herentals. Bij de brug van de Lierseweg bevindt zich op dat ogenblik een Franse tankcolonne. De Fransen worden tegengehouden door de Belgen en onder groot protest omgeleid naar de brug te Grobbendonk. Tegen 22u00 zijn de vernielingen van de bruggen uitgevoerd. De bruggen van Stelen en Herentals liggen slechts gedeeltelijk in het water en zullen 's anderendaags van nieuwe springladingen voorzien worden.

Het Groot Hoofdkwartier vreest dat na de vijandelijke doorbraak bij de 7de infanteriedivisie en de Duitse inname van Tongeren een omsingeling van de de positie aan het Albertkanaal nabij is. Alle formaties ten oosten van de K.W. Stelling krijgen de opdracht om bij het vallen van de duisternis de mars naar het westen aan te vatten. Daar waar de 6Div onmiddellijk reageert op het bevel van het GHK en begint met de evacuatie van het Albertkanaal blijft de 9Div nog ter plaatse mits een aanpassing van zijn dispositief om de vrijgekomen oostflank te beveiligen. Het HK van het II/LK komt niet tussenbeide.
12mei.jpg
HK II/LK
Het IIde Legerkorps laat na de middag weten dat de volledige aftocht van het kanaal een overhaaste beslissing was. Om de rest van het veldleger toe te laten de K.W. Stelling op een veilige manier te vervoegen, zal een troepenscherm ontplooid worden om het marsgebied te beveiligen. De aangeduide troepen voor deze opdracht moeten op stelling blijven tot de nacht van 13 op 14 mei. Het II/LK moet de nodige eenheden terug in stelling brengen om dit troepenscherm te bemannen.

De 6Div krijgt de opdracht om met één infanterieregiment de volledige voormalige divisiesector opnieuw te bezetten tussen Eindhout in het westen en de Winterbeek in het oosten. Langsheen de Winterbeek zal het 2de Regiment Gidsen de verbinding maken met de Demer/Gete-Stelling waar de rest het Cavaleriekorps post vat. De commandant van de 6Div duidt het 1C aan voor deze opdracht waarna dit regiment op zijn stappen terugkeert. De overige formaties van de 6Div zullen de tocht naar de K.W. Stelling verder zetten.

De 11Div, die in de vroege ochtend de K.W. Stelling bereikt, laat zijn regimenten verzamelen in hergroeperingszones oost van de K.W.Stelling. Diezelfde dag nog wordt de 11Div onder het bevel van het II/CA geplaatst en begint met de stellingname op de K.W. Stelling. De K.W. Stelling bestond uit één of twee rijen gevechtsbunkers en waar mogelijk werden kanalen, spoorwegbermen en overstromingsgebieden geïntegreerd in de stelling. Waar een sterke hindernis voor handen was volstond één rij bunkers, in open terrein waar men geen gebruik kon maken van hindernissen werd een tweede lijn bunkers aangelegd. Bepaalde dorpskernen, zoals Peulis, werden met bijkomende gevechtsbunkers beschermd en uitgebouwd tot anti-tankcentra. Een honderdtal meter voor de bunkers werden talrijke hindernissen zoals prikkeldraadversperringen, anti-tankgrachten en Cointot-elementen aangebracht. De constructiewerken op de K.W. Stelling werden voor de oorlog uitgevoerd.
13mei.jpg
HK II/LK
Op het middaguur geeft het IIde Legerkorps de opdracht om te starten met de voorbereidingen tot de evacuatie van het Albertkanaal. De divisiestaven worden op de hoogte gesteld van de gebeurtenissen langsheen de Demer/Gete-Stelling en de Dwarsstelling aan de Winterbeek. De troepen krijgen de opdracht om in twee nachtelijke etappes naar de K.W. Stelling terug te trekken.

De 11Div begon op 12 mei al met het organiseren van zijn divisiesector langs de K.W. Stelling hetgeen tot wrijvingen leidt wanneer de 6Div en de 9Div door de reeds voorbereide stellingen van de 11Div trekken en op hindernissen botsen die de 11Div in de loop van de dag had opgeworpen.

De 9Div moet in twee etappes naar zijn nieuwe stelling marcheren. In een eerste etappe, die tijdens de nacht van 13 op 14 mei moet worden afgelegd, dienen de regimenten van de 9Div de K.W. Stelling te overschrijden. Tijdens een tweede nachtmars moet het Bruggenhoofd Mechelen bereikt worden.
14mei.jpg
11Div_KW_Linie(4).JPG
Opstelling van het II/LK langs de K.W. Stelling
HK II/LK

De ontplooiing van de Belgische troepen op de K.W. Stelling is nu min of meer compleet. Het IIde Legerkorps staat nu opgesteld tussen Lier en Rijmenam met de 6Div en de 11Div in lijn en de 9Div in reserve. Tussen Rijmenam en Leuven ligt het VIde Legerkorps.

Het gros van de 6Div is op 13 mei toegekomen op zijn nieuwe positie en staat opgesteld in het noorden van de Korpszone tussen Lier en het Fort Koningshooikt. Alleen het 1C dat werd teruggestuurd naar het Albertkanaal ontbreekt nog. 1C komt uiteindelijk tegen de avond toe en neemt nog voor het vallen van de duisternis een hergroeperingszone in ten westen van de K.W. Stelling.

De 11Div heeft sinds de 12 mei stelling genomen in het zuiden van de Korpszone tussen Fort Koningshooikt en Rijmenam en beschikt over een goed uitgebouwde defensieve stelling.

De 9Div is op weg naar het Bruggenhoofd Mechelen. De hergroeperingszones waar de infanterieregimenten van de 9Div aan het eind van de eerste etappe zullen kantonneren liggen net achter de voorste echelons van de divisiesector van de 11Div, wat tot enkele belangrijke incidenten zal leiden. Detachementen van de 9Div komen voor reeds vergrendelde Cointet anti-tankhekkens te staan, wat tot vertragingen en omleidingen zal leiden. De ophopingen voor de anti-tankbarrière duren vaak tot na zonsopkomst zodat de troepenconcentraties makkelijke doelwitten vormen voor de Luftwaffe. Uiteindelijk neemt de 9Div stelling in het Bruggenhoofd Mechelen. Dit bruggenhoofd vormt een verbinding vanaf de Nete te Walem in het noorden tot de Dijle tussen Muizen en Hever in het zuiden om de belangrijke overgangen over deze beide waterlopen te beveiligen. De stelling omvat 21 mitrailleurbunkers, aangevuld met een installatieplan voor de troepen in de tussenliggende zones.
15mei.jpg
HK II/LK
16mei.jpg
HK II/LK
Op 16 mei komt onverwachts het bevel van het geallieerd opperbevel (via de Franse generaal Bilotte) om naar het westen terug te trekken. Zonder dat men de K.W. Stelling ten volle verdedigd heeft moet de stelling worden prijsgegeven. In het zuiden wist het Duitse leger immers een doorbraak te forceren over de Maas in de streek van Sedan en in het noorden heeft Nederland zich overgegeven. De Belgische legerleiding besluit om het veldleger terug te trekken op een nieuwe defensieve lijn langs de as Terneuzen-Gent-Oudenaarde. De terugtocht van de K.W. Stelling tot het kanaal Gent-Terneuzen zal in drie marsetappes gebeuren.

De 9de Infanteriedivisie zal het II/LK verlaten en naar de Bovenschelde overgebracht worden. De infanteristen te voet van de 9Div zullen met een konvooi van 120 autobussen van de Legerautogroepering in één ruk getransporteerd worden naar de regio van Kruishoutem. De 9Div zal na zijn verplaatsing overgaan naar het VIIde Legerkorps. De 6Div wordt rechtstreeks doorgestuurd naar zijn nieuwe standplaats te Kaprijke. Deze divisie zal bij aankomst ontplooid worden in de sector Zelzate aan het Kanaal Gent-Terneuzen en zal onder het commando van het Vde Legerkorps (V/CA) komen te staan. Alleen de 11Div blijft onder het bevel van het II/LK.

Het II/LK krijgt een nieuwe divisie toegewezen voor de verdediging van het kanaal Gent-Terneuzen namelijk de 13de Infanteriedivisie (13Div) die samen met de 11Div langs het kanaal zal worden opgesteld. De 13Div bevindt zich op 16 mei nog steeds in de Versterkte Positie Antwerpen en moet voorlopig nog ter plaatse blijven om de terugtocht te dekken van de eenheden die terugtrekken van de K.W. Stelling.
17mei.jpg
HK II/LK
Het Belgische plan voorziet dat de terugtocht van de divisies die opgesteld staan aan de K.W. Stelling, gedekt zal worden door twee tijdelijke verdedigingslinies; een eerste verdedigingslijn langs het Kanaal van Willebroek en een tweede lijn langs de Dender zodat de terugtocht veilige kan verlopen. Aan het Kanaal van Willebroek zal de tijdelijke verdediging uitgevoerd worden door de 1ste Infanteriedivisie die de noordelijke sector, tot Willebroek voor zijn rekening zal nemen terwijl het kanaal tussen Willebroek en Vilvoorde door de beide Regimenten Grenswielrijders (1CyF en 2CyF) en eenheden van de Lichte Regimenten van de Rijkswacht (1LR en 2LR) beveiligd zal worden.

Mede door de succesvolle ontruiming van de K.W. Stelling en het vlot verloop van de algemene terugtocht naar het westen besluit de Belgische legerleiding in de late namiddag om Antwerpen niet langer te verdedigen en de troepen te laten terugtrekken tot de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde. Vanaf 17u00 bereidt de 13Div de aftocht voor.
18mei.jpg

19mei.jpg
13Div_opstelling_20mei.jpgHK II/LK
Het Belgische verdedigingsplan voor het Kanaal Gent-Terneuzen neemt zijn definitieve vorm aan. In het noorden bewaakt de 1ste Cavaleriedivisie de sector rond Terneuzen. Het centrum zal worden verdedigd door het Vde Legerkorps met de 17de en 6de Infanteriedivisies. Het zuidelijke deel van het kanaal is voor rekening van het IIde Legerkorps met de 13Div in het noorden en de 11Div in het zuiden.

Ten zuiden van het II/LK wordt het Bruggenhoofd Gent gehouden door het I/LK en het VI/LK.
20mei.jpg

21mei.jpg

22mei.jpg

23mei.jpg

24mei.jpg

25mei.jpg

26mei.jpg

27mei.jpg

28mei.jpg



Zie eenheden voor een gedetailleerd overzicht.

Register van Gesneuvelden

Geen gesneuvelden gekend.
Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com

Bibliografie en Bronnen