VRFN_RFL.jpgestingsregiment van Luik

Régiment de Forteresse de Liège (RFL)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Regiment fortenartillerie
Ontdubbeld van
n.v.t.
Taalstelsel
Franstalig
Onderdeel van
IIIde Legerkorps
Bevelhebber
Kolonel Maurice Modart
RFN_Kol_Modard.jpg
Standplaats
Luik
Samenstelling
Stafbatterij (Kapitein-commandant F. Quévrain)

Iste Groep (Majoor Jean Jottrand)
1ste Batterij Fort Eben Emael (koepels en kazematten) (Kapitein G. Vamecq)
2de Batterij Fort Eben Emael (verdedigingsblokken) (Kapitein Alfred Hotermans)

IIde Groep (Majoor F. Simon)
Batterij Fort van Pontisse (Kapitein Fernand Pire)
Batterij Fort van Barchon (Kapitein-commandant Aimé Pourbaix)
Batterij Fort van Aubin-Neufchâteau (Kapitein-commandant Oscar d'Ardenne)

IIIde Groep (Majoor V. Herbillon)
Batterij Fort van Evegnée (Kapitein-commandant L. Vanderhaegen)
Batterij Fort van Fléron (Kapitein A. Glinné)

IVde Groep (Majoor A. Parmentier)
Batterij Fort van Chaudfontaine (Kapitein-commandant Raymond Clobert)
Batterij Fort van Embourg (Kapitein-commandant M. Jaco)
Batterij Fort van Boncelles (Kapitein-commandant Numa Charlier)
Batterij Fort van Tancrémont (Kapitein-commandant Abel Devos)
Batterij Fort van Flémalle (Kapitein-commandant Barbieux)

Vde Groep (Majoor A. Bovy)
1ste Batterij Fort van Battice (koepels) (Kapitein-commandant Fichefet)
2de Batterij Fort van Battice (verdedigingsblokken) (Kapitein Vanderkam)

Onafhankelijke batterijen
1ste batterij van 12 x MVD-70 (Kapitein-commandant Hobeaux)


2de batterij van 12 x MVD-70 (Kapitein-commandant ridder R. van de Kerchove)


3de batterij van 12 x MVD-70 (Kapitein-commandant J. Malherbe)


4de batterij mortieren 120mm De Bange

Batterij Depot en Bevoorrading (Luitenant V. Warny)

Schoolbatterij (Kapitein-commandant André de Wergifosse)

Compagnie Transmissietroepen VPL (Kapitein Gerard)

Compagnie T13 VPL (Kapitein-commandant Couez)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

t_luik.jpg
RFL_10mei40.JPG
Opstelling van het Vestingregiment Luik in mei 1940
Staf/RFL

Het Vestingsregiment van Luik (oftewel Régiment de Forteresse de Liège - RFL) werd tijdens de jaren 30 opgericht met als doel de bemanningen te leveren voor de forten van de Versterkte Positie Luik (Position Fortifiée de Liège oftewel PFL). De eenheden opgesteld in de Versterkte Positie Luik staan onder het bevel van het IIIde Legerkorps (III/CA). De Versterkte Positie Luik bestaat uit vier linies:
  • Het verst buiten de stad ligt de PFLI linie over een lengte van ongeveer 50Km tussen Visé in het noorden en Comblain-au-Pont in het zuiden, met de drie nieuwe forten van Aubin-Neufchâteau, Battice en Tancrémont, aangevuld met 179 betonnen bunkers. Deze linie werd echter niet voltooid, de geplande forten van Remouchamps, Comblain-au-Pont en Waides werden nooit gebouwd. De 179 bunkers werden ingedeeld in zeven sectoren die worden aangeduid met twee letters, de beginletters van de gemeentes die de sector begrenzen. Zo staat VN voor Visé - Neufchâteau. De lettercode wordt ook gebruikt bij de nummering van de bunkers.
  • De PFLII linie is ongeveer 28Km lang en loopt van Barchon in het noorden tot Boncelles in het zuiden . Op deze linie zullen bij een vijandelijke inval de 2de Infanteriedivisie en de 3de Infanteriedivisie post vatten. De linie omvat de tussen 1928 en 1933 vernieuwde forten van Barchon, Evegnée, Fléron, Chaudfontaine, Embourg en Boncelles aangevuld met 61 betonnen bunkers in twee echelons.
  • De PFLIII linie bestaat uit drie steunpunten op de rechteroever van de Maas te Visé, Argenteau en Jupille-Renory. Te Visé zijn 19 bunkers gebouwd, waarvan 4 met een C47 anti-tankkanon. Het steunpunt te Argenteau bestaat uit 10 bunkers, waarvan 2 met een C47, en het steunpunt te Jupille telt 13 bunkers, waarvan 8 over een C47 beschikken.
  • De Maas wordt gedekt door de PFLIV linie die op de forten van Flémalle en Pontisse kan rekenen en bestaat uit 31 bunkers langs de linkeroever van de Maas tussen Lixhe en Flémalle, 9 bunkers langs de linkeroever van het Albertkanaal tussen Coronmeuse en Ternaaien en 10 bunkers haaks op de stelling op de hoogtes west van het fort van Pontisse.

Aan de vooravond van de oorlog wordt de PFLI linie niet bezet door grondtroepen. Het IIIde Legerkorps (III/CA) wordt opgesteld langs de PFLII linie met de 3de Infanteriedivisie in het noorden en de 2de Infanteriedivisie in het zuiden. Hierdoor bevinden de forten van Neufchâteau, Battice en Tancrémont zich ietwat geïsoleerd voor de feitelijke verdedigingslinie. Tussen deze forten en de Belgisch-Duitse grens bevinden zich enkel het 1ste Regiment Grenswielrijders (1CyF) en het 1ste Regiment Lansiers (1L) die er alarmposten en een Vooruitgeschoven Positie bezetten.

PFLI_sectoren_(2).JPG
Verschillende sectoren van PFLI
De forten zijn in mei 1940 door een ondergronds telefoonnetwerk met elkaar verbonden en hebben elk ook een zend- en ontvangstinstallatie voor radiocommunicatie. Ieder fort heeft een dubbele bemanning (ook wel reservegarnizoen genoemd) met telkens een ploeg in het fort en een ploeg in rustkwartieren. Het reservegarnizoen werd samengesteld wanneer de rekruten van de lichting '40 in de forten toekwamen. In tegenstelling tot de eenheden van het veldleger werden de rekruten voor de forten niet ondergebracht in een Versterkings- en Opleidingsregiment, maar rechtstreeks naar de forten gestuurd waar ze een versnelde opleiding kregen.

De forten worden niet langer bemand door zowel infanteristen als artilleristen zoals dit in de Eerste Wereldoorlog het geval was. De bolwerken hebben nu als enige taak om artilleriesteun te leveren. Voor het aanduiden van mogelijke doelen wordt gebruik gemaakt van verschillende waarnemingsmiddelen:
  • Via hun radio-installatie kunnen de forten in verbinding treden met de verkenningsvliegtuigen van de IIIde groep van het 1ste Luchtvaartregiment die in steun werden gegeven van het IIIde Legerkorps.
  • De forten kunnen individuele verbindingsagenten, patrouilles in burgerkledij en patrouilles in uniform op het terrein sturen. Van deze laatste mogelijkheid zal veelvuldig gebruik gemaakt worden.
  • Bij de eenheden op de Vooruitgeschoven Positie (het 1ste Regiment Grenswielrijders en het 1ste Regiment Lansiers) en bij de intervaltroepen zijn Verbindings- en Observatiedetachementen aangehecht (Detachements de Liaison et d'Observation oftewel DLO).
  • Op het terrein is er tevens een groot aantal vaste observatieposten voor voorwaartse waarnemers. Deze posten zijn ofwel ondergebracht in betonnen bunkers, ofwel gecamoufleerd opgesteld in kerktorens, liftschachten van koolmijnen en andere uitkijkpunten.
  • Tenslotte beschikt ieder fort over één of meerdere observatieposten binnen de structuur van het fort zelf.

Bij dit bijzonder groot regiment zijn de verschillende forten van de Versterkte positie Luik ondergebracht in vijf groepen (bataljons). Daarenboven beschikt het regiment ook nog over een eigen Schoolbatterij en een Batterij Depot en Bevoorrading. De vier onafhankelijke batterijen MVD en De Bange worden op 22 april in versterking gestuurd van het Vestingsregiment Namen (PFN).

Het RFL wordt bevolen door Kolonel Maurice Modard. Hij was tijdens de vorige wereldoorlog artillerieofficier in het Fort van Loncin. Aan de vooravond van de oorlog bevindt zijn hoofdkwartier zich in de Luikse Citadel van waaruit de forten al tijdens de mobilisatie bevolen werden. Kolonel Modard rapporteert aan het IIIde Legerkorps via de Commandant Artillerie, Generaal-majoor Albert Jadot.

Op 09 mei brengt Kolonel Modard tesamen met Cdt Gobert, zijn Adjudant-majoor nog een blitsbezoek aan het fort van Battice tussen 21u45 en 23u00. De commandovoering van het fort is slechts gedeeltelijk verzekerd, de Groepcommandant Majoor Bovy bevindt zich met ziekenverlof in het militair hospitaal van Luik en de tweede in bevel Cdt Guéry is op schietkamp in Helchteren. Het fort wordt tijdelijk bevolen door één van de twee batterijcommandanten.

Voor een gedetailleerde beschrijving van de gevechten op en rond de forten zie:
  • Iste Groep (Fort van Eben-Emael)
  • IIde Groep (Forten van Pontisse, Barchon en Aubin-Neufchâteau)
  • IIIde Groep (Forten van Evegnée en Fléron)
  • IVde Groep (Forten van Chaudfontaine, Embourg, Boncelles, Tancrémont en Flémalle)
  • Vde Groep (Fort van Battice)

Detachement Scohy/RFL
Aan de vooravond van de oorlog zijn enkele detachementen van het RFL in Helchteren voor het uitvoeren van schietoefeningen. De algemene leiding van deze schietoefening berust bij Luitenant-kolonel Scohy van de Staf van het RFL.
10mei.jpg
t_luik.jpg
Staf/RFL
EbenEmael_Dak.jpg
Foto van het dak van het fort van Eben Emael kort na de Duitse aanval.(foto: Patrick Leenders).
Na het afkondigen van het algemeen alarm ontplooien Kolonel Modard en het strikt noodzakelijke personeel van zijn staf zich in het fort van Flémalle, de rest blijft achter in de Citadel van Luik. Even voor 05u00 ontvangt Kapitein-Commandant Quévrin van de Staf/RFL een telefonisch bericht van Kapitein-Commandant Vanderauwera, tweede commandant te Eben-Emael, die bevestigt dat er Duitse luchtlandingstroepen op het dak van het fort neergekomen zijn. De ganse dag door blijft de staf aan het werk te Flémalle om er de acties van de verschillende forten te coördineren.

Naar aanleiding van de vijandelijke doorbraak bij Vroenhoven en Veldwezelt in de sector van de 7de Infanteriedivisie ten noorden van Luik, wil het oppercommando de omsingeling van de Versterkte Positie Luik voorkomen en geeft om 20u00 het bevel om de oostelijke oever van de Maas versneld te ontruimen, met uitzondering van de forten. Om 21u30 begeeft Kolonel Modard zich samen met de divisiecommandanten naar het HK van het IIIde Legerkorps en ontvangt hier van Luitenant-Generaal de Krahe het bericht dat de Versterkte Positie Luik tijdens de nacht van 10 op 11 mei ontruimd zal worden, maar dat de forten en hun bemanningen zullen achterblijven. De forten moeten de Duitsers zo veel mogelijk trachten af te remmen. Hierop beslist Kolonel Modard dat de Schoolbatterij, de Batterij Depot en Bevoorrading, overtollig personeel van de Staf en de reservebemanningen van de forten zich op 11 mei naar Mechelen moeten terug trekken. Hij geeft deze troepen nog voor middernacht de opdracht om de 11de mei te verzamelen in het fort van Liers tegen 06u00.

Iste Groep/RFL
  • Het fort wordt even na 04u00 overvallen door Duitse parachutisten in een gedurfde landing met zweefvliegtuigen. Voor het eerst in de krijgsgeschiedenis wordt deze aanvalstactiek toegepast. Een gebrekkige verdediging van het dak van het fort leidt tot een snelle inname van de bovengrondse structuur door de Duitse aanvallers. De kazematten en koepels worden belegerd door de vijandelijke valschermjagers die handig gebruik maken van krachtige holle ladingen om in een minimum van tijd de meeste kazematten uit te schakelen. Ook het operationeel gebruik van de holle lading is nieuw. Het fort kan enkel nog tussenbeide komen met Koepel Zuid en Kazemat Visé 2 en is zo goed als geneutraliseerd aan het eind van de eerste oorlogsdag. Majoor Jottrand had delegatie gekregen om de bruggen van Kanne, Ternaaien en Klein-Ternaaien te laten springen. In tegenstelling tot de bruggen van Veldwezelt en Vroenhoven laten de vernielingsdetachementen van het Fort van Eben Emael de drie bruggen springen vooraleer de Duitsers de bruggen kunnen overnemen.

IIde Groep/RFL
  • Pontisse
    Het fort van Pontisse ligt ten noorden van de stad Luik op de linkeroever van de Maas. Het bolwerk wordt om 00u40 in staat van alarm gebracht, alle koepels zijn bemand en vuurklaar evenals de betonnen verdedigingsblokken. Omstreeks 04u30, kort na de aanvang van de Duitse luchtlandingen te Eben-Emael, is het fort op de hoogte van de vijandelijke aanval op zijn noorderbuur. Kapitein Pire verwittigt het naburige fort van Barchon. Om 05u10 vraagt Majoor Jottrand, commandant van Eben Emael, aan het Fort van Pontisse en de 7Div om de superstructuur van het fort onder vuur te nemen teneinde de parachutisten te verjagen. De C105mm koepel wordt aangeduid voor deze opdracht en een eerste salvo van 100 schoten vertrekt. Deze vuuropdracht zal enkele keren herhaald worden doorheen de loop van de dag. Rond 06u15 wordt het bevel gegeven om de spoorwegbrug over de Maas ten noorden van Visé op te blazen maar de genie slaagt hierin slechts gedeeltelijk. Na een tweede mislukte poging beslist Luitenant Parent, de compagniecommandant van de 6Cie van III/2CyF, dan maar om een vuuropdracht aan te vragen bij het Fort van Pontisse. Het fort beschiet de spoorwegbrug langdurig maar slaagt er niet in deze verder te vernielen. Na een eerste mislukte poging om een pontonbrug over de Maas te leggen ter hoogte van Lanaye onderneemt de 269ste Duitse Infanteriedivisie (269 (DEU) ID) kort na de middag een tweede poging ten zuiden van Lanaye. Het fort van Pontisse en de nog intacte kazemat Visé 2 van het fort van Eben Emael evenals IV/20A en V/14A krijgen om 12u40 het bevel om de tweede pontonbrug die de Duitse Genie over de Maas had gelegd te beschieten. De pontonbrug wordt vernietigd door de artilleriebeschieting en mede door de geleden verliezen onderneemt de 269 (DEU) ID op 10 mei geen nieuwe poging meer om de Maas te overschrijden.
  • Barchon Het fort verneemt rond 04u35 via het naburige Pontisse dat een aanval op Eben-Emael aan de gang is en opent een half uur later het vuur op de bovenstructuur van het belegerde fort met de beide C150mm kanonnen. Het artillerievuur wordt aangehouden tot in de loop van de voormiddag. Rond 07u40 wordt ook de treinhalte te Hindel onder vuur genomen waarop de Duitsers zich terugtrekken naar Aubel. Tijdens de namiddag worden ook de omgeving van Remersdaal en het station te Montzen toegevoegd aan de lijst met doelen. 's Avonds vindt de eerste en ook de enige aflossing van de manschappen plaats. Bemanning A verlaat het fort en zoek de rustkantonnementen te Wandre op. Bemanning B neemt de bezetting van het fort over. De elektrische aandrijving van de linker C150 koepel valt uit en dient hersteld te worden.
  • Aubin-Neufchâteau Kort na middernacht wordt het fort in staat van alarm gebracht. De bemanning voor de zeven observatieposten toegewezen aan het fort worden naar hun stellingen uitgestuurd. Vanaf 04u00 worden talrijke formaties vijandelijke vliegtuigen gemeld en hoort de bemanning van de geschutstellingen op talrijke plaatsen in de omgeving het luchtalarm weerklinken. De luchtafweermitrailleurs van het fort bestoken de indringers. Wanneer om 06u30 vijandelijke colonnes gemeld worden op de baan van 's Gravenvoeren naar Moelingen opent het fort een eerste keer het vuur. De buurt van Moelingen wordt meermaals bestookt door de kanonnen. De observatieposten melden ook dat er brand lijkt te zijn op het fort van Eben-Emael. De vijand wordt nu ook te Hombourg gesignaleerd en beschoten. Even na 09u00 nemen de Duitsers Aubel in en valt het burgerlijk elektriciteitsnet uit. Het fort blijft vuuropdrachten uitvoeren naarmate de vijand vordert. Het eerste dodelijke slachtoffer valt tijdens een observatiepatrouille in de Voerstreek. De observatieploegen moeten zich een na een terugtrekken richting Luik. Dit bemoeilijkt het zicht van het fort dat nu voornamelijk haar vuuropdrachten via het IIIde Legerkorps ontvangt. Daarbij worden Duitse verkenningstroepen en artilleriestellingen bestookt. Het fort heeft nog steeds enkele patrouilles op het terrein, maar die blijken in moeilijkheden te zijn en moeten slachtoffers melden wanneer contact gemaakt wordt met de invaller. Tijdens de avond komen ook de mortieren van het fort in actie wanneer de vijand binnen bereik komt.

IIIde Groep/RFL
  • Evegnée
    Evegnee is een klein driehoeksfort op de oude fortengordel rond Luik. Ook hier wordt de bemanning even na middernacht uit haar kantonnementen gelicht en het fort ingestuurd. Wanneer rond 05u00 talrijke vliegtuigen overvliegen en de luchtafweer rond Luik in actie treedt, realiseren de manschappen dat het menens is. Nog geen half uur later lost het fort 20 schoten richting Eben-Emael. Vanaf 08u00 trekken eenheden van de Grenswielrijders voorbij het fort. De cyclisten gaan zich in veiligheid stellen binnen de Vesterkte Positie Luik na het uitvoeren van de voorziene wegvernielingen in het grensgebied. Ook de observatieploegen van het fort voeren een reeks vernielingen uit aan de rand van de PFLII. Het fort heeft onder meer een observatiepost in het cafe Belle-Vue in het nabije gehucht Rosmel.
  • Fléron Het fort wordt al snel het voorwerp van talrijke Duitse beschietingen en verliest reeds tijdens de voormiddag de elektriciteitsvoorziening. Alle installaties van het fort, waaronder ook de verluchting en de geschutskoepels, worden dan maar met de hand bediend. Het fort slaagt er toch in de eerste vuuropdrachten uit te voeren. De vuurkadans is natuurlijk behoorlijk verlaagd door de manuele bediening. Ook worden de eerste patrouilles uitgestuurd om de omgeving van het fort te verkennen.

IVde Groep/RFL
  • Chaudfontaine Ook dit fort is een bouwwerk van de eerste fortengordel rond Luik. Tijdens de jaren '30 werd Chaudfontaine heruitgerust met 75mm geschut. Op 10 mei is Chaudfontaine eveneens het hoofdkwartier van de IVde groep onder Majoor Parmentier.
  • Embourg
    Het fort van Embourg heeft op 10 mei een bezetting van slechts 153 manschappen. Het bolwerk beschikt slechts over vier koepels met 75mm geschut. Het fort moet steun leveren aan het nabijgelegen fort van Chaudfontaine. De voormiddag verloopt rustig. Het fort is verantwoordelijk voor de wegvernielingen te Embourg en Beaufays maar wacht de doortocht van de laatste elementen van het 1ste Regiment Lansiers (1L) af alvorens het vuur aan de lont te steken. De wegen worden uiteindelijk rond 21u30 opgeblazen. De springladingen zijn echter slechts geplaatst en vernielen ook de telefoonlijnen uit het fort. De telefonisten kunnen tijdens de nacht de nodige herstellingen uitvoeren, maar de observatieposten van Beaufays, Bois-les-Dames en Avister blijven afgesneden. Het fort beschikt nog wel over zijn radio voor de communicatie met het regiment en de andere forten. Die zelfde nacht verlaat de infanterie de intervalposities tussen de oude forten.
  • EbenEmael_Ingang_02.jpg
    Duitse militairen bij de graven van de Belgen die vielen bij de verdediging van Eben Emael.
    Boncelles
    Boncelles is eveneens een herbewapend fort uit de late 19de eeuw. De vier geschutskoepels hebben bij de renovatie kanonnen met een kaliber van slechts 75mm gekregen die een beperkt bereik hebben. Boncelles wordt geklasseerd als een zwaar infanteriesteunpunt en de verwachtingen van het fort zijn eerder laag. Net zoals in de andere sectoren van de Versterkte Positie Luik wordt de infanterie die het moet ondersteunen reeds tijdens de loop van de eerste oorlogsdag teruggetrokken uit de voorbereidde stellingen. Het fort zal het alleen moeten doen.
  • Tancrémont Tijdens de ochtend wordt onmiddellijk werk gemaakt van de laatste voorbereidingen om het fort in staat van oorlog te brengen. Rondom 07u00 worden de houten barakken bij het fort afgebroken om het schootsveld te vrij te maken. Rondom het fort worden ook nog enkele hindernissen opgeruimd. Vervolgens wordt de houten loopbrug naar de ingang afgebroken en rond 13u00 wordt de zware ingangsdeur vergrendeld. Die middag beginnen de kanonnen met het inschieten op hun vooraf bepaalde doelen. Verder blijft het relatief rustig. De laatste elementen van het 1L trekken zich terug door Pepinster.
  • Flémalle Flémalle is een van de herbewapende forten uit de 19de eeuw. Het fort werd net zoals de andere gerenoveerde bolwerken tijdens de dertiger jaren voorzien van nieuw geschut, een ventilatiesysteem, een nieuwe elektrische installatie en enkele andere verbeteringen. Net na middernacht gaat het fort over tot de hoogste alarmfase. Tegen 07u00 is de reservebemanning verzameld in het kantonnement te Jemeppe-sur-Meuse. Het nachtlegeringsmaterieel en andere benodigdheden voor de kazernering zijn het fort binnengebracht. Er komt een vrachtwagen toe met geniesoldaten die in de onmiddellijke omgeving van het fort het schootsveld dienen vrij te maken. Twee kleine huizen worden met explosieven vernield en de logementbarakken op het glacis van het fort worden in brand gestoken. Commandant Barbrieux bereikt het fort rond 10u30 na teruggereisd te zijn van uit Bergen waar hij met vergunning was. Tijdens de loop van de dag wordt het fort sporadisch beschoten door de vliegtuigen van de Luftwaffe.

Vde Groep/RFL
  • Battice
    Het fort van Battice wordt om 00u35 op de hoogte gebracht van het algemeen alarm. De manschappen nemen de ondergrondse stellingen in en tegen 01u00 zijn alle koepels klaar tot vuren. In het fort ontbreekt op dat ogenblik een achttal officieren, een reeks onderofficieren, enkele observatieploegen en een aantal militairen van het verbindingspersoneel. Zij bevinden zich op het schietterrein van Helchteren waar een detachement van het fort van Battice onder leiding van Kapitein-commandant Guéry, tweede in bevel van het fort, deelneemt aan een schietoefening georganiseerd door het RFL. Het commando van het fort wordt waargenomen door Kapitein-commandant Fichefet in afwachting van de aankomst van Majoor Bovy die met hartklachten is opgenomen in het militair ziekenhuis van Luik. Om 04u30 komt Majoor Bovy toe in het fort en neemt het commando over. Rondom 05u00 komen de kanonnen van het fort een eerste keer in actie, het fort opent het vuur richting Duitse grens. Eveneens om 05u00 wordt het bevel gegeven om de houten logementsbarakken in brand te steken. Maj Bovy wordt omstreeks 06u00 getroffen door een hartaanval en overlijdt in de commandopost van het fort. Cdt Fichefet neemt opnieuw het commando van het fort over tot Cdt Guéry, die ijlings met zijn detachement van Helchteren naar Battice terugkeerde, rond 06u45 de CP vervoegt. Even na 07u00 komen ook de kanonnen 75mm in actie en vuren richting Welkenraedt. Vanaf dan wordt onafgebroken gevuurd op doelen aangeduid door de voorwaartse waarnemers. Om 08u00 geeft de staf het bevel om de schootssectoren te ruimen waarna patrouilles worden uitgestuurd om meerdere hoeves en huizen in de onmiddellijke omgeving van het fort met explosieven te vernielen. Omstreeks 10u30 worden alle niet strikt noodzakelijke manschappen gegroepeerd en naar het rustkantonnement te Vaux-sous-Chèvremont gestuurd waar zich het reservegarnizoen bevindt. Het detachement moet er een derde aflossingsploeg vormen. Rondom 11u00 worden de eerste vijandelijke verkenners opgemerkt rond het fort. Wanneer zich in de namiddag enkele mankementen voordoen in de koepels 75mm wordt beroep gedaan op specialisten van de Fonderie Royale des Canons om het euvel te verhelpen, maar die moeten rond 16u00 onverrichter zake terugkeren. Even na 17u00 zit de dekkingsopdracht van het 1ste Regiment Grenswielrijders (1CyF) erop en Majoor Hermand, commandant van II/1CyF, laat het fort weten dat zijn commandopost naar de westelijke Maasoever verplaatst wordt. Gedurende de nacht wordt het fort voor de eerste keer rechtstreeks aangevallen. De koepel van Blok IV wordt onder vuur genomen door klein kaliber anti-tankgeschut (vermoedelijk een Panzer Abwehr Kanone - PAK 36mm) vanuit de omgeving van Chaineux. De opstelplaats van deze stukken wordt ontdekt en beschoten door de kanonnen 75mm.

Batterij Depot en Bevoorrading/RFL
De Batterij Depot en Bevoorrading is ontplooid in het buiten gebruik gestelde Fort van Liers. De batterij heeft ook nog een munitieopslagplaats in het oude Fort van Hollogne onder het bevel van Eerste Wachtmeester Zimmerman. Dit fort wordt omstreeks 06u00 kortstondig gebombardeed door enkele Stuka's die het nabije fort van Flémalle hadden moeten viseren. Het personeel brengt even later drie mitrailleurs in stelling voor de nabije verdediging. Reeds eerder werden enkele luchtafweermitrailleurs geplaatst.

Schoolbatterij/RFL
De schoolbatterij heeft op 10 mei nog slechts een beperkt aantal leerlingen in zijn rangen. Die worden tijdens de voormiddag allen verdeeld over de forten waarna Cdt de Wergifosse wordt aangesteld als commandant van de Batterij Depot en Bevoorrading. De Luitenanten Doumier en Dohet worden eveneens overgeplaatst.
11mei.jpg
RFN_Eben_Emael_Fallingbostel.jpg
De bemanning van het fort van Eben Emael werd op 11 mei al naar Stalag XIB (Fallingbostel) overgebracht.
Staf/RFL
Kolonel Modart duidt Luitenant-kolonel Scohy van zijn staf aan als commandant van het detachement met overtollige troepen dat naar Mechelen moet vertrekken. Cdt Quiévrain wordt aangeduid als zijn adjunct.

Iste Groep/RFL
  • Tijdens de nacht en de ochtend slagen de Belgen er nog in om sporadisch artillerievuur te laten neerkomen op de bovenstructuur van het fort maar nadat Duitse grondtroepen er 's ochtends in slagen verbinding te maken met de parachutisten op het dak van het fort is elk verzet nutteloos. Majoor Jottrand ziet in dat zijn garnizoen gevangen zit en rondom 12u00 geven de ongeveer 1.000 manschappen zich over. De gevangenen worden afgeleid naar Maastricht van waaruit zij onmiddellijk en in volstrekte afzondering naar Stalag XIB (Fallingbostel) gestuurd worden. Dit als voorzorgsmaatregel om te beletten dat details over de manier waarop het fort overmeesterd werd zouden uitlekken. De Iste Groep houdt op te bestaan


IIde Groep/RFL
  • Pontisse
    Omstreeks 01u30 ontvangt het fort de opdracht om een vijandelijke atilleriebatterij nabij Saint-Rémy onder vuur te nemen. Een half uur later vertrekt het reservegarnizoen om het veldleger te vervoegen. Het fort blijft vuren naar de overgangen over de Maas en het Albertkanaal. Om 04u30 wordt een observatiemast te Groot-Lanaie beschoten, samen met een twintigtal landingsboten aan de oever van de Maas. De Duitsers onderbreken hun oversteekpoging. Anderhalf uur later volgt een beschieting van de brug van Berneau te Visé.
    Wanneer de vijand opduikt in de driehoek Moelingen, Warsage, Visé komt het fort ook hier tussenbeide. De observatiepost van III/2CyF opgesteld langs de spoorwegberm van de spoorlijn Tongeren - Montzen nabij de brug van Visé kan waarnemen hoe een eenheid vijandelijke infanteristen behorende tot 253 (DEU) ID de spoorwegbrug Visé-Montzen zonder problemen kan oversteken. Prompt wordt artillerievuur aangevraagd. De ganse dag worden de door III/2CyF aangeduide doelen in de omgeving van Visé met grote precisie bestookt door het fort van Pontisse. De Duitse infanteristen trekken zich terug, de 253 (DEU) ID die moest oprukken langs de rechter Maasoever maakt die dag nagenoeg geen voortgang. Uiteindelijk zullen ze pas de volgende dag Visé bezetten nadat de Belgische troepen de stad reeds verlaten hebben. Het fort van Eben-Emael wordt om 07u00 een laatste keer onder vuur genomen door het fort van Pontisse. Rondom 11u00 zal de verbinding met het fort uitvallen. Het fort heeft een observatiepost in intervalbunker PL13 te Oupaye. De waarnemers worden hier beschoten door Duitse artillerie die te Dalhem in stelling is gegaan, maar blijven voorlopig nog op post. De vijand heeft een eigen observatieploeg geïnstalleerd in Villa Jossart te Argenteau. De C75 koepel van Blok III komt tussenbeide. Doorheen de avond blijven meldingen van vijandelijke aanwezigheid toekomen. Er worden verkenners gesignaleerd nabij te brug van Vivegnis. Blok III bestookt de brug die na het zesde salvo zal instorten. De C105 koepel bestookt samen met het fort van Barchon te tunnel te Dalhem. Na het vallen van de duisternis worden de bruggen van Hermalle en Haccourt opgeblazen door de genie.
  • Barchon
    In de nacht van 10 op 11 mei voert het fort twee vuuropdrachten op de dorpskern van 's Gravenvoeren uit. Wanneer de Duitse troepen rondom 06u00 Julémont bereiken, krijgen de voorwaartse waarnemers van observatiepost 338 in dit dorp de opdracht om hun positie te verlaten en het veldleger te vervoegen. Tijdens de ochtend vuren de C150 koepels een salvo van 60 graten af op het dak van Eben-Emael om de vijand trachten te verjagen, maar het lot van het grote fort aan het Albertkanaal is reeds bezegeld. De ganse dag door richt het geschut van Barchon zich op de wegenknooppunten ten noordoosten van Luik. Ook de tunnel van de buurtspoorwegen te Dalhem en de steenkoolmijn van Trembleur worden aangepakt nadat daar de eerste vijandelijke troepen werden gesignaleerd.
    De hoge vuurkadans leidt tot verschillende pannes. Het linker C75 kanon van Koepel S II raakt oververhit en dit veroorzaakt een voortijdige explosie van een artilleriegranaat: er vallen vier gewonden. De munitielift van de rechter C150 koepel blokkeert en kan niet meer vrij gemaakt worden. Opnieuw in Koepel S II breekt de teruglooprem van het rechter C75 kanon. Het duurt enkele uren eer het euvel kan hersteld worden. Het fort verliest nog meerdere observatieposten. De voorwaartse waarnemers in post 337 beantwoorden hun telefoon niet meer en worden verloren geacht. In de koolmijn du Hasard te Cheratte wordt de liftschacht gebruikt als observatiepost 206. Deze post moet ontruimd worden wanneer de Belgische genie de schacht komt vernielen met explosieven. Het fort stuurt ter compensatie een patrouille het terrein op onder leiding van Wachtmeester Van Michel. De ploeg zal per reisduif twee vuuropdrachten aanvragen en keert dan terug naar het fort. Omstreeks 22u30 wordt de observatiebunker AC1 aan de Rue des Crêtes te Aux Communes beschoten. Brigadier Miessen raakt zwaar verbrand aan het aangezicht bij de explosie van een artilleriegranaat. Dokter Wiener van het fort rukt uit om de ongelukkige te verzorgen.

  • Aubin-Neufchâteau De vijand is het fort genaderd en neemt vanaf 09u00 de observatiebunkers onder rechtstreeks vuur met een antitankkanon. Verschillende koepels worden ook beschoten door mitrailleuses. Rondom 10u00 wordt koepel B1 door een treffer buiten werking gesteld. De Duitsers naderen vanuit Warsage en hebben nu ook een zwaar 88mm luchtafweerkanon in stelling gebracht. De Belgen blijven de invallers bestoken. Na de middag ondergaat het fort een eerste infanterieaanval en vraagt het fort ondersteunend vuur van het fort van Battice. Verschillende observatiebunkers moeten met schade aan hun optische apparatuur afrekenen waardoor de slagkracht van het fort een deuk krijgt. Aan het eind van de dag heeft het fort een twintigtal aanvalspogingen afgeslagen.

IIIde Groep/RFL
  • Evegnée Het fort ligt aan de oostrand van de Versterkte Positie Luik en de Duitsers bereiken dan ook al snel de wijde omgeving. Die ochtend worden de observatieploegen teruggeroepen van hun vooruitgeschoven stellingen en binnen de veilige muren van het fort gebracht. Het fort valt terug op de eigen observatiemiddelen. Het zware geschut van het fort komt een eerste keer in actie. De vijand wordt voorlopig nog niet nabij het fort zelf waargenomen.
  • Fléron De bemanning slaagt er niet in om de elektriciteitsvoorziening te herstellen. Alle taken in het fort worden dan maar met de hand en bij noodverlichting uitgevoerd, het aanvoeren van de munitie en het richten van de kanonnen incluis. Duitse vliegtuigen blijven het fort aanvallen. Er wordt die dag ook nog een patrouille uitgestuurd naar het nabijgelegen dorp met dezelfde naam.

IVde Groep/RFL
  • Chaudfontaine
  • Embourg Embourg volgt de gebeurtenissen op een afstand. Er wordt die dag geen contact gemaakt met de vijand.
  • Boncelles
  • Tancrémont Belgische vluchtelingen blijven langsheen de rand van het fort naar het westen trekken. Na de middag wordt een Duitse colonne gespot op de baan Desnié-Haut-Regard-Route La Reid. Het fort komt een eerste keer in actie. Tijdens de namiddag wordt de overgave van Eben-Emael vernomen.
  • Flémalle Flémalle ligt op de linkeroever van de Maas ten zuidwesten van Luik en blijft bijgevolg gespaard van het ergste oorlogsgeweld tijdens de eerste oorlogsdagen. Te Jemeppe worden bijkomende levensmiddelen aangekocht. Rond 07u00 hoort men de Maasbruggen van Val-St-Lambert en Ivoz de lucht in gaan. De reservebemanning vervoegt de evacuatie naar Vlaanderen. Geneesheer Onderluitenant Wautriche wordt als nog opgetrommeld om het fort als arts te vervoegen. De reguliere legerdokter, Geneesheer 1ste Kapitein Fore, heeft zijn kat gestuurd en zal na de oorlog hiervoor vervolgd worden als deserteur. De waarnemers zijn getuige van de zware luchtaanval op de Belgische troepen bij hun doortocht te Liers. Ondermeer het 1ste Regiment Lansiers moet hier veel slachtoffers incasseren.
Vde Groep/RFL
  • Battice De Duitsers openen met hun zonet aangevoerde artillerie het vuur op het fort. Het fort voert diverse vuuropdrachten uit.

Detachement LtKol Scohy/RFL
Net na middernacht ontvangt het munitiedepot in het fort van Hollogne het bevel om later op de dag alle wapens naar Flémalle te brengen en het depot te ontruimen. De manschappen moeten zich naar Liers begeven om er zich uiterlijk om 18u00 aanmelden. De Batterij Depot en Bevoorrading, de Schoolbatterij, de reservegarnizoenen van de verschillende forten alsook het overtollig personeel van de Staf/RFL verzamelen om 06u00 in het Fort van Liers en komen onder bevel te staan van Luitenant-kolonel Scohy van de Staf/RFL. Het detachement wordt opgesplitst in twee colonnes, de voertuigen zullen over de weg naar Mechelen reizen, de rest moet per trein naar Mechelen vertrekken vanuit het station van Liers.

De eerste luchtaanvallen op het fort en het station van Liers zetten LtKol Scohy er toe aan om de aftocht vroeger dan gepland aan te vatten. Hij kan bekomen dat de eerste trein even na 12u30 kan vertrekken in plaats van het voorziene vertrek om 20u30. De omgeving van Liers wordt de ganse voormiddag regelmatig gebombardeerd. Ook de in het station klaarstaande goederentrein die gebruik moet worden voor de evacuatie van de munitie krijgt er van langs.

Tegen de middag verlaten de manschappen van de colonne te voet onder het bevel van Kapitein-commandant de Wergifosse het fort en maken zich klaar om in het station van Liers op een trein te stappen. Ze hebben nog een bericht achtergelaten met de boodschap dat al wie kan zich naar Mechelen moet begeven om er het detachement te vervoegen. Het inladen loopt echter vertraging op en wanneer omstreeks 13u00 de manschappen volop aan het instijgen zijn, wordt het station van Liers alweer gebombardeerd. De manschappen stuiven in alle richtingen weg. De telefoonverbindingen vallen uit en er wordt een burgervoertuig naar Luik teruggestuurd om enkele ambulances op te trommelen om de gewonden af te voeren. Onder de gewonden de Soldaten Servais en Knapen die later aan hun verwondingen bezwijken, bij het bombardement sneuvelen de soldaten Looz, Lemaire, Thelen, Brunson en Jaspar. Het bombardement wordt met tussenpozen voortgezet en houdt op tegen 20u00. De trein staat geblokkeerd te Liers waarop Kapitein-commandant de Wergifosse een dertigtal manschappen verzamelt en besluit te voet verder te trekken. Samen met OLt Genard en Adjt KROLt Leclercq marcheren ze tot Vottem waar ze enkele voertuigen opeisen. Hun tocht zal hen tijdens de rest van de nacht via Hannuit naar Gembloux voeren.

Cdt Quiévrain laat een autocolonne vormen met de voertuigen en een driehonderdtal manschappen van het regiment. LtKol Scohy en Cdt Quiévrin vertrekken als voorhoede al om 11u30. De rest van de colonne vertrekt later die dag nog vanuit Liers en bereikt Mechelen na een rit over Hannuit, Tienen en Leuven. Te Kumtich nabij Tienen worden de voertuigen gemitrailleerd door enkele Duitse vliegtuigen die op dat ogenblik het vliegveld van Gutsenhoven aanvielen. Er vallen vijf gewonden en de Soldaten Mazy en Tombal komen om het leven bij deze luchtaanval. Enkele voertuigen moeten worden achtergelaten. De rest van de colonne bereikt Mechelen waar de 352 manschappen een onderkomen vinden in de kazerne Generaal Michel.

Te Hollogne worden om 19u00 de laatste wapens op een vrachtwagen geladen en naar Flémalle afgevoerd. De manschappen nemen vervolgens zelf het initiatief om niet langer ter plekke te blijven. De meeste manschappen vertrekken kort na 20u00 per vrachtwagen in de richting van Hoei.
12mei.jpg
Staf/RFL
Rondom 14u00 laat Kolonel Modart het bevel verspreiden om de vuurkadans in alle forten te verlagen. Door de terugtocht uit Luik vreest de staf immers dat de forten zonder munitie zullen vallen.

IIde Groep/RFL
  • Pontisse
    Tijdens de nacht worden verschillende patrouilles het terrein op gestuurd. Ondertussen neemt de C105 koepel verschillende kruispunten en bruggetjes onder vuur, onder meer te Withuis (deelgemeente van Eysden op de Belgisch-Nederlandse grens), Wonck en Bassenge. Kort na 04u15 meldt Barchon de aanwezigheid van vijandelijke infanteristen nabij het fort. Pontisse opent het vuur op de zone tussen de zuidrand van Housse en de ingang van het fort van Barchon.
    Omstreeks 06u30 is een patrouille getuige van het neerhalen van een Bristol Blenheim van de Royal Air Force te Rhées. Boordschutter Leading Aircraftman John Rooney komt om in de crash. De overige bemanningsleden Squadron Leader Tideman en Sergeant Hale hebben het incident overleefd en zullen uiteindelijk kunnen terugkeren naar de Britse linies. Tideman is aan de hand gewond en wordt op het fort verzorgd. De vijand blijft dichterbij komen en tijdens de voormiddag worden opnieuw diverse patrouilles uitgestuurd naar de vallei van de Jeker, Milmort, Hermée en Grand'Aaz. De verkenners zullen verschillende doelen voor de C105 koepel aanduiden. De waarnemers in intervalbunker PL13 melden rondom 11u30 de komst van Duitse troepen van uit de richting van Haccourt. De vier C75 koepels van Pontisse verjagen de vijandelijke infanterie. De situatie herhaalt zich rondom 13u00 en ook deze keer worden de aanvallers op andere gedachten gebracht. De vijand vermoedt inmiddels dat PL13 ook als observatiepost gebruikt wordt en wil koste wat kost het bunkertje innemen. Het fort zelf valt rondom 20u00 een eerste keer onder vuur. Een Duitse batterij heeft post gevat nabij de Chapelle de la Lorette te Visé. De C105 koepel geeft tegenbatterij vuur.
  • Barchon Kort na middernacht wordt een kleine Duitse gevechtsgroep ontdekt aan de rand van het fort. De infanteristen worden met kartetsvuur door de C75 koepels verdreven. Het fort voert tijdens de tweede helft van de nacht nog vuuropdrachten uit op de onmiddellijke omgeving van het fort van Pontisse, het wegenknooppunt te Haccourt en dorpje Wérichet. Het bolwerk is nu echter binnen het bereik van de Duitse kanonnen komen te vallen en krijgt vanaf 07u00 verschillende granaatinslagen te verwerken. Om 04u15 worden talrijke Duitse troepen opgemerkt rondom het fort. De drie nog werkende C75 koepels en de mitrailleurs openen het vuur. De forten van Pontisse en Evegnée komen eveneens tussenbeide. De C150 koepels van Barchon bestoken de vermoedelijke uitvalsbasis voor de vijandelijke aanval te Housse. Een goed kwartier later valt de verbinding met observatiepost BM3 uit en wordt een patrouille het veld ingestuurd om de situatie te onderzoeken en de bunker zo nodig opnieuw te bezetten. Wachtmeester Michaux vertrekt met Brigadier Bonsang en de Soldaten Thone, Loly, Francotte en Levaux. De aanval wordt een goed uur later afgebroken. Terwijl het fort tussen 09u00 en 09u30 een nieuw doel te Riemst beschiet, keert de ploeg van Michaux terug naar het fort. De militairen melden vijandelijke troepen in de kerktoren van Barchon en op de hoeve Rousseau. Tussen Barchon en Heuseux heeft een Duitse artillerieformatie post gevat. Het fort blijft naar het noorden vuren. Na Riemst worden Roclenge en Wonck beschoten. Tijdens de namiddag volgen doelen te Zichen-Zussen-Bolder en opnieuw te Riemst voor de C150 kanonnen. Het kleinere C75 geschut komt tussenbeide in de infanterieaanvallen op Pontisse. In de late namiddag worden ook enkele doelen geviseerd op aanvraag van het fort van Aubin-Neufchâteau. De voorwaartse waarnemers in observatiebunker AC1 te Aux Communes duiden in de vooravond vijandelijke troepenconcentraties aan in de buurt van hoeve Monami nabij Chertal. Een salvo van 120 C75 artilleriegranaten vertrekt. De locatie van de observatiebunker wordt echter ontdekt door de vijand en ploegchef Wachtmeester Michaux raakt bij een beschieting aan het dijbeen gewond. Dokter Dessart vertrekt uit het fort om de eerste zorgen toe te dienen. Bij bunker BM3 te Cheratte wordt Brigadier Bonsang dodelijk getroffen door een granaatinslag.
  • Aubin-Neufchâteau Het fort is nu omsingeld en de vijand is reeds tot in Luik doorgedrongen. Samen met Battice blijft het fort de Duitse troepen die de buurt doortrekken onder vuur nemen. Er volgen nog enkele aanvalspogingen op het fort, maar de vijand dringt niet aan en besluit het fort voorlopig aan zijn lot over te laten terwijl er op artilleriesteun wordt gewacht.

Fort_Aubin_Neufchateau_01.jpg
Langsheen het fort van Battice liep de spoorlijn naar de Belgisch-Duitse grens (originele foto).
IIIde Groep/RFL
  • Evegnée De kanonniers van het zware geschut blijven diverse doelen in de omgeving beschieten. Het fort stuurt ook verschillende patrouilles uit om de precieze posities van de vijand na te gaan. Er vertrekt ook een ploeg van vier militairen naar een nabijgelegen boerderij om er de varkens te gaan slachten en zo de voorraad vers vlees van het fort aan te vullen. De equipe wordt geleid door Luitenant Dinant en bestaat onder meer uit telefonist-seingever Jacques Falla.
  • Fléron Het fort wordt nu zeer regelmatig aangevallen vanuit de lucht en onder vuur genomen door de Duitse artillerie.
IVde Groep/RFL
  • Chaudfontaine
  • Embourg Embourg opent voor de eerste keer het vuur. De Duitse troepen naderen de omgeving van het fort. Een patrouille wordt uitgestuurd van uit de obersatiepost te Beaufays om een groepje vijandelijke wielrijders te onderscheppen. Brigadier Spineux wordt gedood bij de schermutseling. Er valt eveneens één gewonde. De overige manschappen van de post te Beaufays trekken zich terug naar het fort wanneer hun observatiebunker beschoten wordt door een Pak 36 anti-tankkanon. Ook de observatiebunker van Avinster wordt opgegeven. Bovendien is 's ochtends de telefoonlijn met de post van Bois-les-Dames uitgevallen.
  • Boncelles
  • Tancrémont Tijdens de voormiddag wordt het fort een eerste keer aangevallen door de Duitse artillerie. Regelmatig slaan vijandelijke granaten in rondom het fort. Die avond wordt het fort overvallen door pioniers die vanuit de richting van Banneux en het bos van Mazures genaderd zijn. De verluchtingskoker P wordt met explosieven beschadigd.
  • Flémalle Rond 02u00 wordt het fort een eerste keer beschoten door Duitse artillerie. De stellingen van de luchtafweermitrailleurs krijgen het hard te verduren. De C150 koepel van het fort riposteert en blijft in actie tot ongeveer 05u00. Door het wegvallen van een goede waarneming na de terugtocht van het veldleger, start ook Flémalle met het uitsturen van talrijke eigen patrouilles om van de situatie in de omgeving op de hoogte te blijven. Daarnaast worden ook een tiental militairen aangeduid voor patrouilles op lange afstand in burgerkledij. Sommige van deze missies zullen tot ongeveer 20 Km van het fort leiden.

Vde Groep/RFL
  • Battice. De vijand heeft het fort niet alleen omsingeld maar waagt zich nu ook op het glacis om dichter bij de koepels te komen. De Duitsers hebben gedurende de nacht van 11 op 12 mei zware 305mm mortieren aangevoerd die het fort vanaf 05u30 beginnen te beschieten. De granaatinslagen doen de blokken daveren op hun grondvesten maar de bemanning in het moderne fort is relatief veilig voor de gevolgen van de artilleriebeschieting. Wanneer de nacht invalt is opnieuw grote waakzaamheid nodig omdat alle waarnemingssleuven en schietopeningen constant onder geweer- en mitrailleurvuur worden gehouden door de Duitse infanterie.

Detachement LtKol Scohy/RFL
Luitenant-kolonel Scohy en zijn adjunct zijn inmiddels per auto tot in Mechelen gereden en zetten er een verzamelpunt op voor de uit Luik gevluchte manschappen. Het detachement van Kapitein-commandant de Wergifosse die te voet uit Luik wist te ontsnappen bereikt tijdens de ochtend het stadje Gembloers. De manschappen besluiten er uit te rusten en de komende nacht af te wachten alvorens verder te trekken.
13mei.jpg
Staf/RFL

RLF_Pontisse_Luchttoegang.jpg
De luchttoegang van het fort van Pontisse.
IIde Groep/RFL
  • Pontisse Observatiepost PL13 is ondanks de aanvalspogingen van de voorbije dag nog steeds actief en meldt dat de vijand op het punt staat om Pontisse te omsingelen. Het fort besluit om zijn observatieploegen van het terrein weg te halen en blokkeert de Duitse opmars met spervuur om de waarnemers toe te laten zich terug te trekken binnen het bolwerk. Het fort is nu geheel omsingeld door vijandelijke troepen. De Duitsers viseren in eerste instantie de luchttoegang. De bemanning van de bijhorende bunker wordt met een Pak 36 anti-tankkanon verdreven. Vervolgens ontplooien de aanvallers zich in de zone tussen de weg naar het fort en het dorp Vivegnis. Rondom 10u00 wordt een eerste stormaanval gelanceerd. De C75 koepels vuren op de Duitse troepen. De aanvalspoging wordt kort voor 13u30 afgebroken wanneer de vijand zich terugtrekt en besluit om bijkomende artillerie in stelling te brengen. De nieuwe Duitse batterij gaat in stelling op de hoeve Cromwez te Dalhem. De infanterie hergroepeert zich achter de tramlijn van Luik naar Bassenge. Rondom 18u30 wordt het artillerievuur op het fort hervat. De luchttoegang wordt opnieuw beschoten door anti-tankgeschut terwijl het fort bestookt wordt met artilleriegranaten van zwaarder kaliber. Ook deze aanval wordt zonder resultaat afgebroken. De observatieploeg van PL13 verliest in de loop van de avond het contact met het fort. De driekoppige waarnemingsploeg verschuilt zich in een woonhuis in de buurt en zal een drietal dagen nadien naar huis kunnen terugkeren.
  • Barchon
    Het fort wordt tijdens de nacht van 12 op 13 mei een eerste keer door de vijandelijke artillerie gebombardeerd. De Belgen trachten zo goed mogelijk het tegenvuur te organiseren en blijven ook nog diverse andere doelen bestoken. Om 02u15 vertrekt een salvo van 40 granaten richting het fort van Pontisse. In de vroege ochtend worden doelen te Haccourt en Wérichet geviseerd. Wachtmeester Van Michel vertrekt opnieuw het terrein op met zijn verkenners en meldt de komst van de vijand in het park van kasteel van Zuylen te Visé. De Duitsers laten echter steeds meer staal op het dak van het fort neerkomen. Om 10u30 vindt een explosie plaats in Koepel II wanneer een artilleriegranaat in de loop ontploft. Er vallen vier gewonden: Wachtmeester Kreuts, Brigadier Fraikin en de Soldaten Ernotte en Reuter zijn allen verbrand aan het hoofd en de handen. De bevelhebber van het fort beveelt een onmiddellijk staakt-het-vuren in alle overige C75 koepels. De scheuren in de betonnen mantel van Koepel II worden met cement gedicht. De C150 koepels nemen Fexhe-Slins onder vuur en verleggen het geschut vervolgens naar het noorden op aangeven van observatiebunker AC1. Tussen 14u00 en 15u15 beschieten de beide C150 kantonnen achtereenvolgens het fort van Battice en de citadel van Luik. Ook een vijandelijke artilleriebatterij te Dalhem wordt aangepakt. De rechtse C150 koepel raakt even na 19u00 geblokkeerd bij een voltreffer. Ook Koepel III raakt zwaar beschadigd. Het Duitse artilleriebombardement houdt aan in alle hevigheid tot na het vallen van de duisternis. De C75 koepels van Barchon moeten nogmaals een vuurpauze inlassen om de kanonnen te laten afkoelen.
  • Aubin-Neufchâteau De Duitsers hebben nu hun artillerie ontplooid en onderwerpen vanaf de ochtend het fort aan een behoorlijk zwaar bombardement. De gevechtskoepels en artillerieblokken blijven diverse doelen beschieten zodra hun beperkte waarnemingsmiddelen dit toelaten. Ook de mortieren van het fort blijven instaan voor de nabije verdediging. Het fort blijft samenwerken met de artilleristen van Battice.

IIIde Groep/RFL
  • Evegnée De vijand beschiet voor een eerste keer het fort. Een eerste patrouille bestaande uit de soldaten Wilmain en Colson kamt de omgeving uit en kan veilig terugkeren om te melden dat de Duitsers het fort naderen. Tijdens een pauze in de bombardementen gaan de soldaten Jaroulx en Gillis de schade bekijken in de droge gracht van het fort. Soldaat Gillis wordt gedood wanneer een artilleriegranaat onverwachts neerkomt in de gracht. Een tweede patrouille bestaande uit de soldaten Wilmain, Colson, Pahaut en Lejeune vertrekt, maar stuit op een vijandelijke patrouille. Er breekt een vuurgevecht uit en de Belgen moeten soldaat Lejeune gewond achterlaten en zich terugtrekken binnen het fort. Die avond weerklinken de eerste geweerschoten in de onmiddellijke omgeving van het fort. De geschutskoepels worden geladen met kartetsobussen om de invallers te verjagen.
  • Fléron

VIde Groep/RFL
  • Chaudfontaine
    Aan het eind van de dag komt Chaudfontaine tussenbeide om een Duitse infanterieaanval op het nabijgelegen fort van Embourg te counteren.
  • Embourg De directe omgeving van het fort van Embourg wordt ingenomen door de vijand. Het achtergebied van het fort en de verluchtingstoren worden daarbij bezet. Die avond lanceren de Duitsers rondom 22u00 een eerste infanterieaanval op het fort. Met behulp van het geschut van Chaudfontaine worden de vijandelijke infanteristen op afstand gehouden. Het fort ondergaat de eerste artilleriebeschietingen.
  • Boncelles
  • Tancrémont
    Het fort vuurt af en toe enkele kartetsgranaten af naar het bos van Mazures om eventuele aanvallers te ontraden. De rest van de dag verloopt rustig.
  • Flémalle De vijandelijke artillerie blijft op het dak van het fort vuren. Op de stellingen van de luchtafweermitrailleurs raakt Adjudant KROLt Monjoie hierbij aan de voet gewond. Ook vier andere soldaten worden getroffen en bij het verlenen van de eerste hulp wordt verpleger Soldaat Goossens door mitrailleurvuur gedood. Aalmoezenier Lenniers wordt met vier leden van het medisch personeel uitgestuurd om alle gewonden te gaan recupereren. De vijand belet de Belgen echter om hun gewonde makkers te bereiken. De op enige afstand van het fort gebouwde betonnen luchtverversingstoren wordt nu bemand als observatiepost voor de onmiddellijke omgeving.

Vde Groep/RFL
  • Battice De nacht van 12 op 13 mei verloopt relatief rustig op één enkele schermutseling rond Blok I na. Vanaf de eerste klaarte speuren de waarnemers het terrein rond het fort af maar kunnen niets abnormaal waarnemen. Vanaf 07u00 is het fort onderhevig aan beschietingen door kanonnen met groot kaliber die met trage maar regelmatige cadans granaten op het dak van het fort laten neerkomen. Terwijl de kanonnen van het fort troepenbewegingen blijven bestoken wordt in de namiddag een aanval ingezet ditmaal op BlokII. De vijand kan succesvol afgeslagen worden. Het fort ondersteunt nu onder meer de belegerde forten van Tancrémont, Aubin-Neufchâteau, Fléron en Evegnée.

Detachement LtKol Scohy
Te Mechelen komen steeds meer detachementen van de overtollige manschappen van het RFL aan na de vlucht uit Liers. Het rollend materieel dat te Mechelen verzameld werd, wordt doorgestuurd naar Maldegem. De route zal over Dendermonde, Wetteren, Ledeberg, Gent, Lovendegem en Eeklo lopen. Kapitein-commandant de Wergifosse en de zijnen bereiken Le Roeulx
14mei.jpg
Staf/RFL
RFL_Soldaat.jpg
Een Telegrafist-Seingever van de Vestingsartillerie van Luik.

Via de radio komt slecht nieuws binnen; Nederland capituleert en de Duitsers zijn erin geslaagd de Maas over te steken te Sedan.

IIde Groep/RFL
  • Pontisse Tijdens de nacht van 13 op 14 mei herneemt het fort zijn vuuropdrachten op de omliggende kruispunten en verkeersaders. Bij dageraad wordt de vijand wordt opnieuw opgemerkt in de buurt van het fort. Deze maakt zich niet klaar voor een nieuwe aanval, maar is nu druk in de weer met het aanleggen van veldversterkingen nabij het bolwerk. De C75 kanonnen verjagen de militairen en verleggen vervolgens hun vuur naar Oupeye. Tijdens de voormiddag is het fort getuige van de luchtaanvallen op Barchon. Deze luchtaanvallen houden aan tot ongeveer 13u00. Een goed half uur later duiken de eerste Stuka's op boven Pontisse. Het fort wordt gedurende anderhalf uur gebombardeerd. Hierbij vallen enkele treffers op Koepel II waar enkele gewonden vallen. De koepel zelf is zwaar beschadigd. De grondaanval op het fort wordt omstreeks 18u00 hervat. De uitkijkposten worden geviseerd door anti-tankgeschut. Hierbij vallen opnieuw twee gewonden onder de bemanning. Omstreeks 19u30 legt de Duitse artillerie een rookgordijn aan op het fort. De Belgen vermoeden dat dit het signaal een de stormaanval is en openen het vuur met alle beschikbare bewapening. Wanneer de rook echter optrekt, is, valt geen vijand te bespeuren. De Duitse zware artillerie hervat de beschieting op het fort.
  • Barchon De beschieting van het fort vermindert na 02u00 in intensiteit. Om 05u00 wordt een patrouille uitgestuurd onder leiding van Wachtmeester Danthine. Een half uur later keren deze verkenners terug nadat te Bacsay een mortier van 210mm ontdekt werd. Het doel wordt doorgegeven aan het fort van Evegnée. Even na 10u00 start een eerste luchtaanval door Duitse duikbommenwerpers, maar rondom 12u20 wordt het stil. Commandant Pourbaix laat de bovenstructuur van het fort inspecteren en moet vaststellen dat de directe omgeving in een waar maanlandschap is veranderd. Er is schade aan de beide C150 koepels. De linker koepel wordt opgegeven. Een grote scheur in het beton van de rechter koepel wordt met sneldrogend cement opgelapt. In de loop van de namiddag herneemt Barchon de beschieting van het fort van Pontisse. Ook het vliegveld van Bierset wordt beschoten. Een nieuwe patrouille door Wachtmeester Danthine bevestigt dat de omgeving van het bolwerk vergeven is van Duitse troepen. Barchon, Evegnée en Pontisse ondernemen een gecoordineerde actie om de aanvallers te verjagen. De dag wordt afgesloten met een vuuropdracht op een Duits konvooi te Withuis.
  • Aubin-Neufchâteau Het zelfde patroon herhaalt zich ook op de vijfde oorlogsdag. Terwijl de Duitse artillerie het fort bestookt, maken de Belgen van elke gelegenheid gebruik om vijandelijke doelen onder vuur te nemen. Tijdens de namiddag neemt de activiteit enigszins af. Het fort staat nog steeds in verbinding met de staf van de IIde Groep die beveelt om in geval er een tekort aan munitie van een bepaald kaliber zou optreden alle kanonnen van dit type te vernielen en de bedieningsploegen richting Namen te sturen onder leiding van een officier. De bemanning van het fort zal echter compleet blijven.

IIIde Groep/RFL
  • Evegnée De Luftwaffe vervoegt de Duitse artillerie en het fort wordt steeds heviger gebombardeerd. Er volgt een eerste infanterieaanval die met behulp van het 75mm geschut gestuit wordt. De Belgische waarnemers kijken toe hoe de vijand zijn doden en gewonden afvoert. Vervolgens wordt het rustig, maar het wordt al snel duidelijk dat de Duitsers nu geschutstellingen aanleggen in het directe zicht van het fort. De koepels van het fort blijven vuren op alle mogelijke doelen.
  • Fléron
IVde Groep/RFL
  • Chaudfontaine Het fort voert diverse vuuropdrachten uit en wordt daarbij door Embourg ondersteund. De Duitse artillerie blijft het fort onder vuur nemen.
  • Embourg Terwijl het fort nu regelmatig wordt gebombardeerd door Duitse artillerie met groot kaliber, blijven de Belgische kanonnen vuursteun leveren aan het fort van Chaudfontaine.
  • Boncelles Ook Boncelles valt nu binnen het bereik van de Duitse artillerie. Het fort wordt vanaf de namiddag regelmatig beschoten.
  • Tancrémont Nabij verluchtingskoker P heeft de vijand een kanon opgesteld om de mitrailleurpositie uit te schakelen. Deze wordt snel vernield. Het wordt ook duidelijk dat de Duitsers de ondergrondse telefoonverbindingen ontdekt hebben en nu meeluisteren op het telefoonnet. Het nabijgelegen gehucht Jévoumont wordt door de vijand bezet.
  • Flémalle De vijfde oorlogsdag wordt een drukke dag voor de stuksbemanningen in de koepels. De koepel C150 vernielt rond 03u00 de hoeve Thiry onder leiding van een waarnemer van Pontisse. Bij dageraad ondergaat het fort dan weer een beschieting door de vijand. Rond 08u00 richten de Belgische kanonnen zich op de Citadel van Luik om de Duitse troepen aldaar trachten te verjagen. Flémalle opent om 09u30 het vuur op een Duitse artilleriebatterij te Rony na een vuuraanvraag van Embourg. Ongeveer ter zelfde tijd wordt de aanloop naar de Maasbrug te Tilff beschoten. Tijdens de namiddag wordt het vliegveld van Bierset dan weer het doelwit van de granaten van het fort. Alle koepels vuren samen. Tenslotte wordt ook nog het vliegveld te Ans kortstondig beschoten.
Vde Groep/RFL
  • Battice Cdt Guéry maakt zich zorgen om de verslechterende situatie bij de OP's, de ganse nacht worden ze van nabij onder vuur gehouden door de vijand. De posten ondergaan enkele vijandelijke aanvallen en moeten telkens beroep doen op vuursteun van het fort om hun OP te ontzetten. Het fort raakt echter stilaan zonder munitie te zitten en het schootsbureel gaat voor een eerste keer niet in op een vuuraanvraag van OP MN29. De observatiepost kan de aanval nog net afslaan met eigen middelen. Gezien het belang van de voorwaartse waarnemers komt Cdt Guéry persoonlijk tussen. Hij neemt persoonlijk contact op met de OP om de fout recht te zetten en hen gerust te stellen dat van nu af aan vuuraanvragen ter bescherming van de OP niet meer geweigerd zullen worden en in prioriteit zullen worden uitgevoerd. De nodige munitie wordt opzij gehouden om de OP's te ondersteunen. Gedurende de nacht van 14 op 15 mei verliest het fort zijn telefoonverbindingen met de forten op PFLII. Het fort staat nu enkel nog in contact met de forten van Tancrémont en Neufchâteau en de externe observatieposten

Detachement Scohy
Luitenant-kolonel Scohy en zijn detachment verlaten Mechelen en zetten koers richting Brugge. De overtollige manschappen van het RFL worden te Moerkerke ingekwartierd. Er zullen uiteindelijk zo'n 950 militairen van de forten van Luik toekomen. De commandopost van Scohy wordt opgesteld in het kasteel van Moerkerke. Ook Kapitein-commandant de Wergifosse en de zijnen kunnen Moerkerke bereiken aan het eind van de dag.
15mei.jpg
Staf/RFL
In de loop van de dag verspreidt het NIR (Nationaal Instituut voor Radio-omroep) een boodschap ter ondersteuning van de manschappen van de Luikse forten. Een boodschap van Koning Leopold wordt afgelezen: "Colonel Modard, commandants des forts, officiers, sous-officiers et soldats de la PFL, résistez jusqu'au bout pour la Patrie. Je suis fier de vous. Signé Léopold". Deze boodschap wordt gevolgd met een ietwat vreemde ode aan Colonel Modard die als jong officier in 1914 het fort van Loncin verdedigde en enkele woorden van sympathie voor de manschappen van het RFL.

IIde Groep/RFL
  • Pontisse De bemanning is bijzonder uitgeput na opnieuw een slapeloze nacht. De zenuwen staan gespannen en het moreel zakt naar een dieptepunt. Het fort valt rondom 06u00 opnieuw onder artillerievuur. Het vuur houdt een uur later echter op. Kapitein Pire laat een aantal patrouilles uitsturen om de omgeving te gaan verkennen. De prikkeldraadversperring rondom het bolwerk is vrijwel volledig stuk geschoten. Grote hoeveelheden achtergelaten wapens en uitrusting zijn getuige van de mislukte Duitse infanterieaanvallen. Het fort zet een ploeg militairen aan het werk om de rommel in de gracht van het fort te werpen. Van de kalmte wordt ook gebruik gemaakt om het fort voor de laatste keer met vers brood te bevoorraden. De keuken bereidt een warme maaltijd en er wordt voldoende warm water aangemaakt om de manschappen te laten douchen. Tijdens de namiddag worden de vuuropdrachten hervat.
  • RFL_Ingang_Fort.jpg
    Duitse kijklustige militairen bij de zwaar beschadigde ingang van Fort Eben-Emael.
    Barchon Omstreeks 02u00 signaleert de waanemingskoepel van het fort een nieuwe troepenconcentratie net buiten de perimeter. De mitrailleurs voor de nabije verdediging leggen een barrage aan. Tussen 07u00 en 10u00 werkt het geniedetachement van het fort aan het blokkeren van een bres die op 14 mei in het buitentalud van de gracht geslagen werd door een artilleriegranaat. De militairen leggen een mijnstop en een prikkeldraadbarrière aan. Ondertussen worden twee patrouilles uitgestuurd: Luitenant Mans neemt de Soldaten Grevesse en Leveque mee op verkenning, terwijl een tweede ploeg vertrekt onder leiding van Wachtmeester Ghislain vergezeld van twee soldaten. Om 11u00 wordt de patrouille van Lt Mans onder vuur genomen vanuit de kerktoren van Barchon en de hoeve Rousseau die zich bevindt langsheen de weg van Blegny naar Troisfontaines. Soldaat Grevesse wordt hierbij dodelijk getroffen. De patrouilles keren terug naar het fort en Lt Mans en WM Ghislain zullen om 11u30 een poging ondernemen om Grevesse naar het fort terug te halen. De soldaat wordt levenloos aangetroffen. Als reactie wordt de kerk van Barchon en de hoeve Rousseau in brand geschoten om de Duitse infanteristen te verjagen. Lt Mans en WM Ghislain krijgen een vermelding op het dagorder van het fort. De overgebleven C150 koepel beschiet tussen 20u00 en 22u00 het oude vliegveld van Ans nadat ontdekt werd dat de Luftwaffe het terrein gebruikt om zijn Stuka bommenwerpers te herladen die de forten bombarderen.
  • Aubin-Neufchâteau Even na middernacht nemen de Belgische kanonniers het glacis van het fort onder spervuur wanneer de vijand opduikt. Het fort neemt tijdens de ochtend opnieuw enkele doelen in de omgeving in het vizier maar concentreert zich nu vooral op de nabije verdediging. Het fort werkt nog steeds samen met Battice.

IIIde Groep/RFL
  • Evegnée Het blijft relatief rustig rond Evegnée. Er komt voorlopig geen nieuwe aanval. De artillerie blijft evenwel duelleren. Er wordt opnieuw een patrouille uitgestuurd: deze keer vertrekken twee Belgen in burgerkledij met een mandje postduiven om berichten kunnen terug te sturen naar het fort. De munitievoorraad van het fort begint af te nemen en sinds de Duitse inname van Luik enkele dagen geleden is er geen uitzicht op bevoorrading.
  • Fléron Fléron is ondermeer betrokken bij de beschieting van het fort van Chaudfontaine.

IVde Groep/RFL
  • Chaudfontaine Rond het middaguur wordt het dak van het fort op eigen aanvraag beschoten door zowel de C150 koepel van Flémalle als de C150 koepel van Fléron. De granaten worden ingesteld om op enige hoogte boven te grond te exploderen om Duitse infanteristen uit te schakelen.
  • Embourg Vanaf ongeveer 14u00 valt de Luftwaffe het fort uit de lucht aan. De bombardementen duren tot in de nacht. Het fort wordt verder beschoten door zware artillerie. De observatiepost EB8 te Tilff wordt aangevallen. Het fort bestookt de onmiddellijke omgeving.
  • Boncelles De Luftwaffe vervoegt het bombardement op Boncelles. De geschutskoepels raken één na één onherroepelijk beschadigd en de slagkracht van het fort wordt herleid tot de wapens voor de nabije verdediging.
  • Tancrémont De dag verloopt relatief rustig. Het fort verliest een observatiepost te Vesdre nabij Verviers.
  • Flémalle De nacht van 14 op 15 mei is rustig. Ook tijdens de ochtend kunnen de waarnemers op de luchtverversingstoren niets ontdekken in de omgeving. De rust is echter van korte duur en rondom 10u00 wordt het fort voor de derde keer door de Luftwaffe gebombardeerd. De aanval duurt ongeveer drie uur. Vanaf 14u00 valt het fort dan weer onder artillerievuur. De beschietingen houden de ganse namiddag en avond aan. Het artilleriebombardement wordt aangevuld door een aanval van de Luftwaffe. Een dertigtal bommenwerpers bedelven het fort onder een reeks bommen van 250 Kg en 500 Kg. De geschutskoepels van het fort worden een na een uitgeschakeld.

Vde Groep/RFL
  • Battice Het fort blijft verschillende verstoringsopdrachten uitvoeren en bestoot talrijke wegen en kruispunten. Enkele Duitse kolonnes worden door de observatieploegen waargenomen en door het fort beschoten. Het fort voet ook enkele beschietingen op Tancrémont uit.
Detachement LtKol Scohy
Het detachement dat nu ruim 950 manschappen telt verblijft te Moerkerke en een reorganisatie dringt zich op. Er wordt een detachementsstaf opgericht die het personeel in functie van herkomst onderverdeeld in tien batterijen. De batterijen worden in Moerkerke in onderstaande locaties ondergebracht:
  • de 1ste, 2de en 3de Batterij verblijven in de brouwerij en omvatten personeel van Pontisse, Barchon en Evegnée
  • de 4de, 5de en 6de Batterij verblijven in de zusterschool en omvatten het personeel van Fléron, Chaudfontaine en Battice,
  • de 7de en 8ste Batterij kantonneren in de gemeenteschool en groeperen het personeel van Embourgh, Eben-Emael, Boncelle en Aubin-Neufchâteau
  • de 9de Batterij vindt een onderkomen in de danszaal en omvat personeel van Flémalle en Pepinster
  • de 10de Batterij wordt gevormd door de oude schoolbatterij en verblijft op het kasteel bij de detachementsstaf
16mei.jpg
Fort_Boncelles.jpg
Na de val van Boncelles wordt de bemanning door de overwinnaar afgevoerd (originele foto).
Staf/RFL
Die dag komt op alle overgebleven forten te Luik de boodschap van het Groot Hoofdkwartier aan getekend door koning Leopold III die duidelijk maakt dat Luik niet ontzet zal worden en de forten zo lang mogelijk alleen weerstand zullen moeten bieden.

IIde Groep/RFL
  • Pontisse Bij dageraad wordt een waarnemingsploeg uitgestuurd naar de hoeve Thiry om het vuur van de C105 koepel te dirigeren. De telefonisten-seingevers van het fort leggen een veldtelefoonlijn aan naar de boerderij. Het fort beschikt daarnaast nog over een observatieploeg in het gehucht Aux Communes te Cheratte en een ploeg in de uitkijkpost van de luchtinlaat. De Duitsers laten het fort voorlopig met rust. De voorwaartse waarnemers van Pontisse blijven aan het werk en rapporteren enkele vijandelijke formaties die prompt beschoten worden, maar er staat duidelijk geen nieuwe aanval op til.
  • Barchon Tijdens de nacht sluipen Duitse infanteristen opnieuw naar het fort. Ze worden waargenomen en beschoten door de koepel C75mm met schrootladingen. Om 04u30 wordt een patroulle onder leiding van WM Appeltandts uitgestuurd om poolshoogte te nemen en hij stelt vast dat de vijand zich teruggetrokken heeft richting Housse. Om 08u00 worden de mannen verzameld in de centrale galerij waar de boodschap van de Koning wordt voorgelezen. Het moreel van de troepen is nog niet aangetast. Gedurende de dag worden verschillende doelen onder vuur genomen, waaronder een colonne van ongeveer 200 Duitse soldaten die langs de Maasvallei marcheren op de weg Haccourt-Vivignies (08u30), het vliegveld van Ans (09u27), een Duitse artillerie batterij nabij het huis L'Embarras te Trembleur (11u00) en Withuis. Tussen 16u00 en 21u00 ondergaat het fort een hevig artilleriebombardement, het kaliber van de afgevuurde granaten wordt geschat op 305mm. Rond 22u00 wordt de tweede koepel C150 mm buiten werking gesteld. Tijdens het bombardement van 14 mei werd de koepel uit evenwicht gebracht. Bij elk schot raakte de koepel verder beschadigd wat uiteindelijk leidde tot het buiten werking stellen van de laatste C150 koepel.
  • Aubin-Neufchâteau Het fort meldt die ochtend dat het sinds 10 mei zo'n 6.700 artilleriegranaten heeft afgevuurd. De vijand blijft het fort regelmatig onder vuur nemen. Even voor het middaguur duikt een Duitse onderhandelaar op bij de poort. De onderhandelaar wordt vergezeld van Brigadier Raemackers die de dag voordien gevangen was genomen bij observatiepost NV5 te Bombaye. Kapitein d'Ardenne wordt verzocht het fort over te geven maar er wordt onmiddellijk geweigerd. Het fort blijf vuren. De telefoonlijn met Battice is nog steeds intact.

IIIde Groep/RFL
  • Evegnée Terwijl de Duitsers verder werken aan hun nieuwe geschutstellingen en er sporadische vuurgevechten uitbreken rondom het fort, blijven de Belgische kanonnen in actie.
  • Fléron De toestand in Fléron wordt penibel. Door de aanhoudende beschietingen en het uitvallen van de elektriciteit wordt het leven in het fort bijzonder moeilijk.

IVde Groep/RFL
  • Chaudfontaine Ook Chaudfontaine moet nu aanhoudende beschietingen ondergaan.
  • Embourg Het fort wordt verder aangevallen vanuit de lucht en van op de grond.
  • Boncelles De Duitse troepen plaatsen een grote springlading tegen de toegangsdeur van het fort. Bij de enorme ontploffing verliest Commandant Charlier het leven. Het fort van Boncelles wordt opgegeven. Na Eben-Emael heeft de Versterkte Positie Luik nu twee verdedigingswerken verloren.
  • Tancrémont Het fort neemt te heuvels rond Vert Buisson, Johoster en Haut-Regard onder vuur.
  • Flémalle De artilleriebeschieting van het fort wordt hervat. Onder dekking van hun kanonvuur slagen Duitse infanteristen er in om de directe omgeving van het fort te infiltreren.

Vde Groep:RFL
  • Battice
    Battice ontvangt diverse SOS berichten van de forten van de PFLII lijn die het op 16 mei bijzonder zwaar te verduren krijgen. Battice blijft onverstoord vuren. Ondermeer de door de Duitsers bezette kazerne van de Grenswielrijders te Henri-Chapelle wordt geviseerd. Observatiebunker MN28 wordt door de vijand bezet en gebruikt om de belangrijke observatiepost in MH29 onder vuur te houden.

Detachement LtKol Scohy
Te Moerkerke blijven nog steeds ontsnapten uit Liers toekomen. Intussen beslist Generaal Wibier, commandant van de Troupes de Renfort et d' Instruction (TRI) dat het detachement van het RFL wordt aangehecht aan het Versterkings- en Opleidingscentrum van de Artillerie (VOC/Aie). Het VOC/Aie detachement Vlaanderen stond onder bevel van Kolonel Duquesnoy en groepeerde alle Versterkingsbatterijen van de artillerie. De instructiebatterijen van de artillerie werden op 14 mei al naar Frankrijk gestuurd om daar hun opleiding voort te zetten.
17mei.jpg
Staf
Kolonel Modard en zijn staf bevinden zich nog steeds in het fort van Flémalle. Het fort zal die dag bezwijken onder de Duitse druk en valt rond 20u00. De staf wordt gevangen genomen. Modard kan echter nog voor de aftocht naar Duitsland ontkomen en duikt onder in de illegaliteit. Tijdens de oorlog is hij actief binnen het verzet.

IIde Groep/RFL
  • Pontisse Pontisse gaat zijn achtste oorlogsdag in.
  • Barchon
  • Aubin-Neufchâteau Het fort blijft actief doelen beschieten in de omgeving. De Duitsers maken voorlopig geen aanstalten om het fort in te nemen. Tijdens de avond valt de verbinding met het fort van Battice uit.

IIIde Groep/RFL
  • Evegnée De bemanning verneemt hoe verschillende forten in de buurt nu zwaar aangevallen worden door de Duitsers en vrezen dat de aandacht van de vijand zich spoedig op het eigen bolwerk zal richten. De Duitse artillerie en infanterie keren zich in de namiddag inderdaad naar Evegnée. Er vallen al snel een aantal gewonden in het fort, maar de aanval wordt afgeslagen en de vijand dringt niet langer aan. Tijdens dit nieuwe artilleriebombardement worden de laatste telefoonlijnen van het fort beschadigd. De Belgen zijn nu volledig afgesneden van de buitenwereld.
  • Fléron Ook dit fort valt na nog maar eens een zware artilleriebeschieting. Kapitein Glinne staakt de strijd nadat het fort naast zijn electriciteitsvoorziening nu ook alle verluchting heeft verloren. Meerdere geschutskoepels zijn buiten strijd en de infanterieingang is geblokkeerd door brokken puin. Het fort heeft ook zijn telefoonverbinding verloren. Conform de instructies van Majoor Herbillon ontslaat Kapitein Glinne zijn manschappen en laat hen via een nooduitgang aan de verluchtingskoker ontsnappen met het bevel om het veldleger trachten te vervoegen. Glinne en drie van zijn officieren worden bij hun doortocht te Jupille ontdekt en gevangen genomen. Talrijke manschappen slagen er in naar huis te ontkomen en verbergen hun uniform.

IVde Groep/RFL
  • Chaudfontaine Om 17u30 houden de Belgen het voor bekeken. Het fort wordt aan het eind van de dag verlaten en de bemanning geeft zich over.
  • Embourg Onder dekking van zware beschietingen dringen Duitse infanteristen door tot nabij het fort. De geschutskoepels worden zo ernstig beschadigd dat het fort geen doelen op afstand meer kan bestoken. Het fort kan zonder de grote middelen van Chaudfontaine niet effectief meer tussenbeide komen. Rond 20u00 wordt de witte vlag gehesen boven het fort van Embourg. De installaties worden gesaboteerd en de bemanning verlaat het bolwerk.
  • Tancrémont Ook de verbinding met de observatiepost VM29 valt uit.
  • Flémalle Het fort wordt aangevallen door de vijandelijke infanterie die met behulp van een efficiente luchtsteun al snel de bovenstructuur van het bouwwerk kan innemen. Commandant Barbieux kan geen vuursteun meer verkrijgen bij de omliggende forten en besluit die avond om zijn fort te laten saboteren en zich over te geven. Rond 20u00 verlaten de manschappen het fort.

Vde Groep/RFL
  • Battice Battice verliest rond 19u40 het telefooncontact met het fort van Aubin-Neufchâteau. Afgezien van deze technische tegenslag, blijft het fort in actie. Observatiebunker MN29 wordt door de Duitsers ingenomen met als tol voor de obsevatieploeg ter plekke twee doden en twee gewonden.

Detachement LtKol Scohy
Het detachement van Luitenant-kolonel Scohy verblijft nog steeds te Moerkerke.
18mei.jpg
IIde Groep/RFL
  • Pontisse Na een zware aanval met Stuka duikbommenwerpers en 88m luchtafweerkanonnen slaagt de vijand er in het dak van het fort in te nemen. De luchtinlaat wordt onder handen genomen met vlammenwerpers en binnenin wordt het bijzonder link. Pontisse zit door zijn munitievoorraad heen en heeft nog slechts een dertigtal 75mm obussen. De bemanning van het fort van Pontisse geeft zich over.
  • Barchon Barchon staakt de strijd.
  • Aubin-Neufchâteau Kapitein d'Ardenne verneemt de nakende val van de forten van Pontisse en Barchon. Zijn fort zal als laatste overblijven binnen de IIde Groep. Majoor Simon, groepscommandant, wenst het fort het allerbeste en maakt zich vervolgens klaar voor de overgave van zijn staf. Op het fort zelf blijft het granaten regenen. De mortieren en 75mm kanonnen zijn nog steeds in actie.

IIIde Groep/RFL
  • Evegnée De Duitse artillerie neemt het fort nu voortdurend onder vuur. De manschappen zijn voorlopig nog relatief veilig, maar voelen zich door de aanhoudende hevige beschietingen en de uitgevallen verbindingen met de buitenwereld volledig afgezonderd. Het moreel in het fort daalt dan ook snel.
.
IVde Groep/RFL
  • Tancrémont Het fort vuurt op doelen in La Reid en Haut-Regard. Duitse onderhandelaars komen aan nabij het fort in het gezelschap van de Belgische commandanten van de forten van Embourg en Chaudfontaine. Tancrémont wil niet onderhandelen en stuurt de delegatie weg. De Duitsers van de bunker te Mont aan, maar worden door artillerievuur vanuit het fort verjaagd.

Vde Groep/RFL
  • Battice Observatiebunker MM305 wordt ingenomen door de vijand. Bij de gevechten vallen nog maar eens twee doden en twee gewonden. Het fort zelf ondergaat een beschieting met rookgranaten. Vermoedelijk willen de Duitsers enkele kanonnen in stelling brengen onder dekking van een rookgordijn. Battice heeft met bunker MN12 te Gorhez maar één externe observatiebunker meer. De bemanning van het fort stuurt er die dag enkele manschappen op uit om in de omliggende weiden op zoek te gaan naar varkens of koeien die gebruikt kunnen worden om de vleesvoorraad aan te vullen.

Detachement LtKol Scohy
Het Groot Hoofdkwartier wijzigt zijn plannen van 14 mei om de versterkingsbatterijen van het VOC/Aie in ons land te houden en beveelt aan Kolonel Duquesnoy om al het overtollige personeel van het VOC/Aie, dat zich nog in Vlaanderen bevindt, onmiddellijk klaar de maken voor de evacuatie naar Frankrijk. Het Belgisch opperbevel lijkt er zich onvoldoende van bewust dat dit evacuatiebevel veel te laat komt. Na de Duitse doorbraak te Sedan stormen de troepen van Hitler immers razendsnel naar de Atlantische kust en zullen de geallieerden nog geen twee dagen later afsnijden in Noord-Frankrijk en België wanneer de kuststad Abbeville veroverd wordt. In uitvoering van dit bevel wordt het detachement van Luitenant-kolonel Scohy verplaatst van Moerkerke naar Diksmuide. De manschappen worden ondergebracht te Woumen en Beerst. Hier wordt het detachement versterk met de reservegarnizoenen van de forten van Namen. De twee detachementen samen omvatten ongeveer 1.500 manschappen.
19mei.jpg
IIde Groep/RFL
  • Aubin-Neufchâteau

IIIde Groep/RFL
  • Evegnée Na een relatief kalme nacht hernemen de Duitse kanonnen het vuur zodra het dag wordt. De beschieting houdt de ganse voormiddag aan. Rond het middaguur komen Duitse onderhandelaars toe bij de ingang van het fort om de overgave te eisen. Kapitein-commandant Vanderhaegen verzamelt zijn officieren voor overleg. Ook Evegnee geeft zich over. De IIIde Groep houdt op te bestaan met de overgave van het Fort van Evegnée. De bemanning wordt omstreeks 16u00 uit het fort weggeleid en naar Blegny afgemarcheerd. De Belgen zullen de volgende dag te Maastricht op de trein richting Duitsland gezet worden.

IVde Groep
  • Tancrémont De Duitsers vallen bunkers BV6 en BV7 te Spixhe aan. Opnieuw komt het fort tussenbeide maar deze keer kan de vijand toch succes boeken en worden de bunkers beschadigd.

Vde Groep
  • Battice Bunker MN12 wordt nu onder vuur genomen door vijandelijke infanteristen en kan geen inlichtingen meer doorspelen aan het fort. Verschillende Duitse observatievliegtuigen scheren op lage hoogte over het fort. De artilleristen blijven actief met het bestoken van doelen in de omgeving. Rond 19u00 hervat ook de Duitse beschieting op het fort.

Detachement LtKol Scohy
LtKol Scohy krijgt het bevel om naar het zuiden van Frankrijk te vertrekken. Gezien het detachement over voldoende voertuigen beschikt worden ze langs de baan naar het zuiden gestuurd. Het detachement bereikt Beaurinville (tussen Montreuil en Hesdin) om 23u30 waar ze een korte rustpauze inlassen.
20mei.jpg
Fort_Tancremont.jpg
Het toegangsblok tot het fort van Aubin-Neufchateau werd bijzonder zwaar beschadigd.
Staf/RFL
Van de forten rond Luik blijven enkel nog drie van de vier (Eben-Emael gaf zich reeds op 11 mei over) moderne forten over, forten die tijdens het interbellum werden gebouwd.

IIde Groep/RFL
  • Aubin-Neufchâteau Het fort heeft nu meer dan 10.000 granaten door de lopen gejaagd sinds de Duitse inval. Even voor 06u00 lanceren de Duitsers een infanterieaanval op blok B3. Er wordt even zwaar gevochten. Er duiken opnieuw Duitse onderhandelaars op, dit keer samen met de pastoor van Val-Dieu. De onderhandelaars worden weggestuurd met het uitdrukkelijke bericht dat het fort zich nooit zal overgeven. Daarop volgt een bijzonder intens artilleriebombardement. De vijand is de aanhoudende beschietingen van het fort duidelijk beu en wil nu zo snel mogelijk de overgave afdwingen. Er volgen meer dan twintig infanterieaanvallen doorheen de rest van de dag. Binnen in het fort zijn verschillende slachtoffers te betreuren. Bunker C2 wordt door de Duisters opgeblazen waardoor er een opening in het centrale gedeelte van het fort gemaakt wordt. Blok B2 valt buiten strijd en blok B3 wordt eveneens onder handen genomen door de vijand. Naast explosieven maken de Duitsers nu ook veelvuldig gebruik van hun zwaar 88mm luchtafweergeschut om het beton aan te pakken.

IVde Groep/RFL
  • Tancrémont Tijdens de nacht moet het fort een drie uur durend zwaar artilleriebombardement ondergaan. Die ochtend houdt bunker BV7 nog steeds stand. Hetzelfde scenario herhaalt zich: de vijand valt aan en wordt door het fort beschoten. Bunkers BV6 en BV7 moeten tijdens de namiddag de strijd staken.

Vde Groep/RFL
  • Battice Het fort verliest ook observatiebunker MN12 en kan nu alleen beroep doen op de interne observatieposten. De Duitsers blijven het fort bestoken, maar kunnen de Belgen niet dwingen om het vuren te onderbreken.

Detachement LtKol Scohy in Frankrijk
Gezien de alarmerende berichtgeving betreffende de Duitse opmars in Noord-Frankrijk wordt geen tijd verloren. Bij dageraad vertrekken vier colonnes richting de Somme om de rivier ter hoogte van Abbeville over te steken. Bij het oversteken van de Somme vallen de colonnes uiteen en heel wat voertuigen raken de weg kwijt. Toch slaagt het merendeel erin voor de aankomst van de Duitsers de Somme over te steken. De Duitsers bereiken immers in de nacht van 20 op 21 mei Noyelle-sur-Mer aan de monding van de Somme. Enkele achterblijvers die nog pogen de Somme over te steken worden gegrepen en bij schermutselingen met de Duitsers komen de Soldaten Schoenaers, Pirnay, Haering, Bouftay, Dawans, Debatice, Grassere, L'Homme en Delince om het leven. Soldaat Bouvroy raakt gewond en overlijdt later aan zijn verwondingen.
21mei.jpg
IIde Groep/RFL
  • Aubin-Neufchâteau Het fort van Aubin-Neufchâteau geeft zich over.

IVde Groep/RFL
  • Tancrémont Opnieuw wordt het fort zwaar gebombardeerd. De observatieploeg te Haute Fraipont verlaat haar schuilplaats en vlucht weg.

Vde Groep/RFL
  • Battice Battice ondergaat hetzelfde lot en wordt alweer gebombardeerd. Een vliegtuigbom slaat in op de ingang van het fort in Blok I en treft bij toeval een munitieopslagplaats. Een zware ontploffing volgt waarbij onder de Belgen 30 doden en 4 gewonden vallen. De Belgen vragen een staak-het-vuren aan om de slachtoffers uit het puin te halen. Tijdens de negen uur durende pauze in de gevechten worden de meeste lijken geborgen.

Detachement LtKol Scohy in Frankrijk
Op 21 mei hergroepeert het detachement te Fidelaire, op 15 kilometer van Conche waar de 7Div zijn hoofdkwartier heeft opgesteld. Bij telling van de manschappen blijkt dat 821 man van het RFL veilig en wel over de Somme geraakt zijn. Het detachement Scohy samen met het detachement van RFN zijn de enige twee detachementen van het VOC/Aie, die op 19 mei vertrokken zijn, die erin geslaagd zijn de Somme over te steken. Het detachement wordt nu onder bevel van de 7Div geplaatst en zal tot 26 mei in Fidelaire verblijven. Op 26 mei worden ze via Poitiers doorgestuurd naar Limoux (in de Aude) waar ze op 5 juni toekomen. Het verdere relaas van het Detachement Versterkingsartillerie wordt vermeld op de pagina van het VOC/Aie.
22mei.jpg
IVde Groep/RFL
  • Tancrémont Het fort ontvangt een laatste bericht van Battice en zet vervolgens de strijd alleen verder. Opnieuw komt een Duitse delegatie aan bij het bolwerk, en opnieuw wordt de vijand weggestuurd. Het fort beschikt nog steeds over de observatiepost VM3, maar de bunker van Mont wordt opgegeven. Die middag vallen Stuka's het fort aan.

Vde Groep/RFL
  • Battice Het fort van Battice staakt de strijd. Na een geheime stemming van de overgebleven officieren wordt tot de overgave besloten met 16 stemmen voor en 3 stemmen tegen. De commandant geeft het bevel om alle overgebleven kanonnen en bewapening te vernielen en laat vervolgens de witte vlag hijsen.
23mei.jpg
IVde Groep/RFL
  • Tancrémont Terwijl het fort granaatinstagen blijft incasseren, nemen de Belgen nog steeds diverse doelen onder vuur. De observatieploeg in de bunker VM3 blijft uitstekend werk verrichten. Het wordt duidelijk dat de vijand een grootscheepse aanval op het fort plant.
24mei.jpg
IVde Groep/RFL
  • Tancrémont De observatiebunker VM3 wordt verlaten en de bemanning mag met toestemming en ontsnappingspoging wagen. De vijandelijke aanwezigheid in de buurt van Cornesse neemt steeds toe. De transmissietroepen van het fort krijgen eerder toevallig verbinding met het fort van Maizeret te Namen.
25mei.jpg
IVde Groep/RFL
  • Tancrémont Het fort blijft in hoofdzaak doelen bestoken in de richting van Haut-Regard. Er is nu geen enkel contact meer met de buitenwereld. Alle observatieposten zijn uitgeschakeld of verlaten.
26mei.jpg
IVde Groep/RFL
  • Tancrémont Opnieuw worden de Duitsers gebombardeerd te Louveigné, Wegnez en Haut-Regard. Het bos van Mazures wordt door de Belgen in brand gestoken. De ganse dag door blijven Stuka duikbommenwerpers het dak van het fort bestoken.
27mei.jpg
IVde Groep/RFL
  • Tancrémont Het scenario van de vorige dag herhaalt zich. Het fort blijft vuren; de vijand vuurt terug en stuurt zijn vliegtuigen uit. De transmissieploeg van het fort is er in gelukt om een radiobericht uit de ether te plukken dat de veilige doortocht van Duitse onderhandelaars nabij Diksmuide vraagt. Het is niet duidelijk wat dit bericht betekent voor het fort.
28mei.jpg
IVde Groep/RFL
  • Tancrémont Het fort verneemt het nieuws van de capitulatie en zend een bericht uit naar het Groot Hoofdkwartier. Er komen geen verdere instructies van het opperbevel. De verdedigingsraad van het fort komt samen maar neemt geen besluit. De eerste burgers keren terug naar de omgeving van het fort. Een onderluitenant, wachtmeester en soldaat verlaten als onderhandelaars het fort om zich via de Duitsers in verbinding trachten te stellen met het Groot Hoofdkwartier.
29 mei
IVde Groep/RFL
  • Tancrémont
    Kapitein Devos ontmoet rondom 09u00 de Duitse Generaal Spang om de situatie van het fort te bespreken. De Belgen maken geen aanstalten om de strijd te staken en de bezetter dreigt met de vernieling van het bolwerk. Spang geeft zijn erewoord en verzekert dat het Belgisch leger gecapituleerd heeft. Devos keert terug naar het fort en roept opnieuw zijn verdedigingsraad samen. Als allerlaatste fort geeft ook het Fort van Tancrémont om 11u00 zich over.
Staf/RFL
Na de verrassingsaanval op het Fort van Eben-Emael kan gerust gesteld worden dat het Vestingsregiment Luik hard van zich heeft afgebeten. De verovering van het Fort van Eben-Emael werd stevig in de verf gezet door de Duitse propagandamachine hetgeen bewezen wordt door de vele foto's gemaakt door Duitse eenheden die hier aan slagveldtourisme deden. In schril contrast staat de moeite die het gekost heeft om de andere forten te overmeesteren. Dit werd in alle stilte verzwegen en mede door de snelle evacuatie van de krijgsgevangen bemanningen van de forten kon dit nieuws zich niet verspreiden. Het valt nog steeds moeilijk te achterhalen hoeveel Duitse soldaten uiteindelijk gesneuveld zijn om de forten van Luik het zwijgen op te leggen.

Register van Gesneuvelden

RFL

Aubin-Neufchâteau

DEMAIN

Jacques, J.R.

Wm
BV


18/10/1919

Liège

11/05

Warsage

Gedood op patrouille nabij bunker NV1
Aubin-Neufchâteau

DENIS

Jean-Baptiste

Brig
Mil
39

03/02/1919

Verviers

21/05

Aubin-Neufchâteau

Verwond in Blok C2 op 20/05
Aubin-Neufchâteau

LESCRENIER

Charles

Brig
Mil
39

18/02/1918

Lanaye

10/05

Sint-Martens-Voeren

Gedood in de observatiepost te St-Martens-Voeren
Aubin-Neufchâteau

LOUYS

Albert Theodore

Sdt
Mil
36

11/05/1916

Clermont-sur-Berwinne

10/05

Aubin-Neufchâteau

Gedood bij blok P bij terugkeer van patrouille
Aubin-Neufchâteau

NYSSEN

Mathieu Joseph

Sdt
Mil
39

11/01/1920

Gemmenich

11/05

Gorhez-Aubel

Gedood in observatieklok MN11
Aubin-Neufchâteau

SCHMETZ

Louis, A.

Sdt
Mil
37

07/03/1918

Heerlen (NL)

20/05

Aubin-Neufchâteau

Gedood in mitrailleurkoepel Blok P
Aubin-Neufchâteau

STRAETMANS

Joseph, M.A.

Sdt
Mil
37

21/06/1917

Aubel

20/05

Aubin-Neufchâteau

Gedood in Blok C2
Barchon

BONSANG

Franz, L.J.

Brig
Mil
30

09/11/1910

Herve

12/05

Cheratte

Gedood bij aanval op observatiebunker BM3
Barchon

DEFAUWE

Guillaume

WM
Mil
33

28/08/1913

Liège

11/05

Trembleur

Gedood bij ontruiming observatiepost Trembleur
Barchon

DEPREZ

Tony, T.L.

Brig
Mil
31

09/12/1909

Balen

18/05

Barchon

Gedood bij Luchtafweerkoepel
Barchon

GREVESSE

Maurice, H.

Sdt
Mil
33

02/01/1914

Seraing

11/05

Barchon

Gedood op patrouille op baan Barchon-Visé
Barchon

MAZY

René, H.E.

Sdt
Mil
36

16/06/1916

Etterbeek

11/05

Kumitch

Reservegarnizoen. Gedood bij luchtaanval op colonne
Barchon

SCHOENAERS

Guillaume, J.

Sdt
Mil
32

15/12/1912

Awans

20/05

Abbeville (F)

Reservegarnizoen
Barchon

YERNA

Ernest, C.

Sdt
Mil
38

18/10/1918

Liège

21/05

Rouen (F)

Reservegarnizoen
Battice

BAGUETTE

Corneille

Sdt
Mil
37

02/02/1918

Moresnet

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

BARRE

Raymond, R.

Wm
BV
21

20/02/1921

Antwerpen

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

BEAUMONT

Léon, G.

Sdt
Mil
29

25/11/1909

Nandrin

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

BERBONNE

François, P.J.

Sdt
Mil
36

29/02/1916

Petit-Rechain

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

BOFFENRATH

Victor, J.H.

Sdt
Mil
37

24/05/1918

Charneux

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

BONVOISIN

Albert, A.J.

Brig
Mil
38

27/03/1920

Verviers

18/05



Gedood bij aanval op observatiebunker MM305
Battice

BOVY

Hubert, H.N.

Maj



14/05/1896

Aachen (D)

10/05

Battice

Groepcommandant. Overleden aan hartaanval in fort
Battice

BRAYEUR

Nicolas, A.

Sdt
Mil


08/07/1917

Herve

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

BURTON

René, J.

Sdt
Mil
37

15/03/1917

Goronne

17/05

Charneux

Gedood bij opblazen deur bunker MN29 door vijand
Battice

CABAY

Guillaume, H.

Sdt
Mil
36

08/09/1917

Weert (NL)

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

DANDRIFOSSE

Hubert (?)

?



?

?

22/05

Aachen (D)

Verwond in fort. Overleden in hospitaal
Battice

DELCOMUNNE



Sdt
Mil
37

26/10/1917

Verviers

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

DELRUE

Albert, L.G.

Sdt
Mil
38

03/11/1919

Battice

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

DELTOUR

Jules, R.

Sdt
Mil
37

29/12/1917

Grand-Rechain

18/05



Gedood bij aanval op observatiebunker MM305
Battice

DORMAL

François, A.J.

1Wm

21

21/09/1912

Liège

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

EVRARD

René, E.L.

Sdt
Mil
29

29/03/1909

Esneux

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

FAFRA

Jean, P.J.

Sdt
Mil
34

25/06/1914

Saive

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

GOBLET

Joseph, P.C.

Sdt
Mil


27/10/1920

Clermont-sur-Berwinne

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

HARDY

Nicolas, L.T.

Sdt
Mil


01/11/1916

Xhendelesse

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

JOUNEN

Nicolas, A.M.

Sdt
Mil
38

05/10/1919

Verviers

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

KAIVERS

Louis, J.

Sdt
Mil
20

03/09/1900

Wanne

11/05

Barchon

Verwond op patrouille 10/5. Gestorven in het fort.
Battice

MERTENS

Hubert, C.E.

Sdt
Mil
39

11/12/1918

Schaarbeek

13/05

Charneux

Verwond 10/5 op patrouille. Overleden in bunker MN29
Battice

MICHEL

Lucien

Wm

39

22/07/1919

Dison

03/06

Aachen (D)

Verwond in fort. Overleden in hospitaal
Battice

OLIVIER

Arnold, G.

Sdt
Mil
30

09/05/1911

Liège

11/05

Alleur

Reservegarnizoen
Battice

PIRENNE

Alphonse, H.J.

Sdt
Mil
40

01/12/1917

Aubel

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

PIRNAY

Léon, E.C.

Sdt
Mil
39

03/04/1920

Liège

20/05

Abbeville (F)

Reservegarnizoen
Battice

PITERS

Alphonse, G.J.

Sdt
Mil
40

07/01/1921

Andrimont

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

PLESSER

Albert, M.J.

Sdt
Mil
37

24/07/1917

Remersdaal

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

PLUNUS

Antoine, N.J.

Sdt
Mil


30/05/1920

Nessonvaux

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

REMY

François

Sdt
Mil
21

?

?

21/05

Battice

Verwond in Blok V. Overleden in infirmerie
Battice

SCHENTZER

Jean, J.

Sdt
Mil
34

10/06/1912

Andrimont

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

SERVAIS

Céleste, A.

Wm

39

06/01/1914

Seraing

17/05

Charneux

Gedood bij opblazen deur bunker MN29
Battice

SUZANNE

Charles, X.H.

Sdt
Mil
40

25/07/1920

Dison

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

TAILLEUR

Laurent, J.A.

Sdt
Mil
40

07/08/1920

Wegnez

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

VLIES

F.

Sdt
Mil


00/01/1900



21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Battice

WAROLUS

Freddy, H.J.

Sdt
Mil
40

10/10/1921

Verviers

21/05

Battice

Gedood bij luchtbombardement op fort
Boncelles

CHARLIER

Numa

Cdt



27/06/1893

Schaarbeek

16/05

Boncelles

Gedood door Duitse springlading aan de fortingang
Boncelles

COLSON

André, J.J.

Sdt
Mil
39

09/05/1920

Jemeppe-sur-Meuse

15/05

Boncelles

Gedood bij luchtbombardement Koepel IV
Boncelles

FELIX

Jean, N.

Sdt
Mil
37

09/09/1917

Seraing

15/05

Boncelles

Gedood bij luchtbombardement Koepel III
Boncelles

HURLET

René, A.A.

Adjt
Mil
38

16/11/1915

Seraing

16/05

Boncelles

Gedood door Duitse springlading aan de fortingang
Boncelles

JOASSIN

Georges, A.

Sdt
Mil
40

16/02/1921

Liège

16/05

Boncelles

Neergeschoten bij overgave van het fort
Boncelles

LOUIS

Hubert, J.T.

Wm
Mil
29

30/09/1909

Jemeppe-sur-Meuse

15/05

Boncelles

Gedood bij luchtbombardement Koepel IV
Boncelles

NIVARLET

Edgard, P.E.

Sdt
Mil
35

22/12/1913

Seraing

12/05

Vaux-et-Borset

Reservegarnizoen
Boncelles

ROBERT

Albert, A.F.

?
?


23/07/1920

Ans

12/05

Vaux-et-Borset

Reservegarnizoen
Chaudfontaine

BOSSY

Marcel, L.C.

Sdt
Mil
40

19/06/1921

Montegnée

17/05

Chaudfontaine

Gedood door granaatinslag
Chaudfontaine

HAERING

Severin, J.A.

Brig
Mil
32

14/01/1914

Herstal

20/05

Abbeville (F)

Reservegarnizoen
Chaudfontaine

HALKIN

Gilles, H.J.

?



18/08/1898

Beyne-Heusay

17/05

Chaudfontaine

Gedood bij artilleriebombardement Blok 3
Eben-Emael

ANCIA

Ferdinand, J.C.

Sdt
Mil
38

11/07/1918

Liège

10/05

Eben-Emael

Gedood bij explosie tunnel naar Blok 01
Eben-Emael

BATAILLE

Albert, L.L.

WM
Mil
39

15/10/1915

Herstal

10/05

Eben-Emael

Gedood bij explosie observatiepost Eben-2
Eben-Emael

BIESMANS

Chrétien

Brig



12/02/1914

Eben-Emael

10/05

Eben-Emael

Gedood bij explosie koepel Noord
Eben-Emael

BORMANS

Lambert

Sdt
Mil
31

04/08/1911

Flémalle-Grande

10/05

Eben-Emael

Gedood bij explosie kazemat Maastricht 1
Eben-Emael

CASPERS

Joseph, E.

Sdt
Mil
38

30/07/1918

Niel-bij-Sint-Truiden

29/05

Buigny-Saint-Maclou(F)

Reservegarnizoen
Eben-Emael

COROMBELLE

Albert, J.

Sdt
Mil
35

12/02/1915

Liège

11/05

Eben-Emael

Gedood bij explosie kazemat Maastricht 1
Eben-Emael

DAVID

Martin, J.A.

Wm
Mil
39

24/01/1916

Grandville

10/05

Eben-Emael

Gedood bij explosie observatiepost Eben-3
Eben-Emael

DECOURTY

Marcel, N.J.

Sdt
Mil
29

13/01/1909

Grâce-Berleur

10/05

Eben-Emael

Gedood bij explosie kazemat Blok 2
Eben-Emael

DUJARDIN

Joseph, A.J.

Sdt
Mil
40

08/06/1920

Liège

11/05

Eben-Emael

Gedood bij explosie kazemat Maastricht 1
Eben-Emael

EVRARD

René, G.A.

Wm

34

25/02/1913

Verviers

10/05

Op-Kanne

Gesneuveld te Op-Kanne
Eben-Emael

FERRIRE

Georges, M.

Sdt
Mil
31

13/04/1911

Bressoux

10/05

Eben-Emael

Gedood bij explosie kazemat Maastricht 2
Eben-Emael

FURNELLE

Henri, H.E.

Sdt
Mil
40

30/07/1920

Houtain-Saint-Siméon

10/05

Eben-Emael

Gedood bij explosie observatiekoepel Blok 4
Eben-Emael

GEMIS

Alfred, E.L.

Sdt
Mil
39

12/05/1920

Herstal

10/05

Wonck

Reservegarnisoen
Eben-Emael

GILLET

Emile, G.J.

Sdt
Mil
29

22/06/1909

Spa

11/05

Eben-Emael

Gedood bij explosie kazemat Maastricht 1
Eben-Emael

HAMANDE

François, L.

Sdt
Mil
37

29/12/1917

Ans

10/05

Kanne

Gedood bij aanval op brug van Kanne
Eben-Emael

HEINE

Adrien, G.L.

Sdt
Mil
36

06/08/1916

Liège

10/05

Eben-Emael

Gedood bij aanval op luchtafweerpost
Eben-Emael

KNAPEN

Alexander, A.

Sdt
Mil
35

01/02/1915

Sluizen

27/05

Embourg

Verwond bij luchtaanval op station van Liers 11/5
Eben-Emael

MARCHOUL

René, E.J.

Wm
Mil
39

20/10/1919

Waremme

10/05

Eben-Emael

Gedood bij explosie observatiepost Eben-3
Eben-Emael

MASSOTTE

Willy, M.A.

Sdt
Mil
40

03/02/1920

Liège

11/05

Eben-Emael

Gedood bij explosie Maastricht 1
Eben-Emael

MICHIELS

Michel, L.

Sdt
Mil
36

15/12/1916

Liège

24/05

Poperinge

Reservegarnizoen
Eben-Emael

MULLEJANS

Georges, M.L.

Wm
Mil
37

22/11/1913

Liège

11/05

Berg (Tongeren)

Reservegarnisoen
Eben-Emael

PHILIPPE

Paul, L.

Sdt
Mil
37

28/04/1918

Ans

10/05

Eben-Emael

Gedood bij explosie kazemat Maastricht 2
Eben-Emael

REMY

Albert, J.

Sdt
Mil
36

01/05/1916

Liège

10/05

Eben-Emael

Gedood bij aanval op luchtafweerpost
Eben-Emael

THELEN

Jean, N.

Sdt
Mil
29

20/11/1909

Romsée

11/05

Liers

Reservegarnisoen
Eben-Emael

TUMMERS

Albert

Sdt
Mil
35

14/03/1915

Heerlen (NL)

10/05

Eben-Emael

Gedood bij explosie, tunnel naar bunker Kanaal-Noord
Eben-Emael

VERBOIS

Jean, G.A.

Brig
Mil
31

29/10/1911

Corswarem

10/05

Eben-Emael

Gedood bij explosie kazemat Maastricht 2
Eben-Emael

VOSSEN

Alphonse, J.

Wm
Mil
29

12/10/1907

Montegnée

10/05

Eben-Emael

Gedood bij explosie observatiepost Eben-2
Eben-Emael

XHARDE

Jean, E.

Sdt
Mil
33

30/05/1913

Lanaye

21/05

Argoules (F)

Reservegarnisoen
Embourg

KIRPAG

Georges, A.

Sdt
Mil
39

02/02/1919

Anderlecht

17/05

Embourg

Gedood bij luchtbombardement Koepel III
Embourg

LOOZ

Alfred, E.F.

Sdt
Mil
36

03/12/1916

Angleur

11/05

Liers

Reservegarnizoen. Gedood in luchtaanval op evacuatietrein
Embourg

SERVAIS

Gustave, C.L.

Sdt
Mil
40

28/05/1920

Grivegnée

28/06

Liège

Reservegarnizoen. Verwond in luchtaanval op evacuatietrein 11/05
Embourg

SPINEUX

Adolphe, P.J.

Brig
Mil
36

18/07/1916

Tilff

12/05

Beaufays

Telefonist-Seingever. Gedood op patrouille
Evegnée

GILLIS

Laurent, J.

Sdt
Mil
39

06/01/1920

Soumagne

13/05

Evegnée

Gedood bij artilleriebombardement in gracht fort
Evegnée

LEJEUNE

Chrétien, A.A.

Sdt
Mil
40

04/01/1920

Evegnée

14/05

?

Gedood op patrouille
Evegnée

LEMAIRE

Hubert, A.J.

Sdt
Mil
34

12/04/1914

Seraing

11/05

Liers

Reservegarnizoen. Gedood in luchtaanval op evacuatietrein
Flémalle

BASSIAUX

Firmin, A.J.

Sdt
Mil
29

03/11/1909

Moha

15/05

Ecaussinnes-d'Enghien

Reservegarnisoen
Flémalle

DETREZ

Emile, A.C.

Sdt
Mil
37

?

?

12/05

Liège

Reservegarnisoen
Flémalle

GOSSENS

Achille, A.

Sdt
Mil
34

30/04/1914

Ohain

13/05

Flémalle

Gedood bij Luchtafweerkoepel
Flémalle

JOUIE

José, M.N.

Sdt
Mil
35

19/10/1915

Seraing

21/06

Montpellier (F)

Reservegarnisoen
Flémalle

KEUTER

Gaston, F.J.

Sdt
Mil
39

03/12/1919

Flémalle-Haute

15/05

Flémalle

Gedood door artilleriebombardement op mitrailleusekoepel
Flémalle

NIVARLET

Louis, A.

Sdt
Mil
40

08/03/1921

Flémalle-Haute

16/05

Flémalle

Gedood door artilleriebombardement op luchtafweerkoepel
Flémalle

RENARD

Joseph, E.J.

Sdt
Mil
40

02/10/1920

Comblain-au-Pont

16/05

Flémalle

Gedood door artilleriebombardement op luchtafweerkoepel
Fleron

BINKINSE

Raymond, M.J.

Adjt
KROLt


29/08/1914

Oreye

11/05

Fleron

Verwond bij ingang fort bij voortijdige explosie. Overleden in infirmerie.
Fleron

LEKEN

Edgard, L.

Wm



24/06/1908

Jemeppe-sur-Meuse

17/05

Fleron

Gedood door bombardement in schootsbureel
Fleron

MONSEUR

Louis, M.F.

Sdt



26/10/1914

Jupille

17/05

Fleron

Gedood door bombardement in telefooncentrale
Fleron

VAN LIEFDE

Gaston, P.N.

Lt gen
Res


23/07/1904

Liège

27/05

Liège

Verwond bij bombardement op schootsbureel 17/5
Onbekend

ANCEAU

Désiré, J.M.

Wm
Mil
32

21/09/1909

Doische

21/05

Capelle-lès-Hesdin (F)


Onbekend

BENEUX

Henri

Sdt
Mil


27/07/1905

Chênée

mei

Buigny-Saint-Maclou (F)


Onbekend

BORGUET

Dieudonné, F.

Sdt
Mil
36

15/12/1916

Liège

23/05

Marles-sur-Canche (F)


Onbekend

BOUFTAY

Pierre

Sdt
Mil
34

06/07/1914

Angleur

20/05

Abbeville (F)


Onbekend

BOUVROY

Nicolas, G.J.

Sdt
Mil
32

25/03/1912

Lixhe

01/06

Abbeville (F)


Onbekend

BRUNSON

Jean, J.

Sdt
Mil
40

04/10/1920

Ougrée

11/05

Liers

Gedood in luchtaanval op evacuatietrein
Onbekend

DELANAYE

Walther, C.J.

Sdt
Mil
30

07/08/1910

Liège

31/05

Boulogne (F)


Onbekend

DELINCE

Nicolas, J.

Sdt
Mil
40

12/02/1920

Liège

20/05

Abbeville (F)


Onbekend

FOUILLEN

Joseph, E.

Sdt
Mil
33

26/05/1913

Ben-Ahin

10/05

Liège

TTr verbonden aan PFL
Onbekend

JASPAR

Lambert

Sdt
Mil
31

17/02/1911

Liège

11/05

Liers

Gedood in luchtaanval op evacuatietrein
Onbekend

LAHAYE

Alphonse, M.

Brig
BV


07/01/1920

Tilleur

19/05

Marchiennes (F)


Onbekend

LEJAER

Albert, N.J.

Sdt
Mil
35

21/12/1914

Angleur

23/05

Audinghen (F)


Onbekend

REICHER

François, J.

Sdt
Mil
31

12/05/1911

Seraing

12/05

Bierwart


Onbekend

TOMBAL

Désiré, C.J.

Sdt
Mil
30

03/08/1910

Couthuin

11/05

Kumtich


Pontisse

BAJARD

Jules, J.N.

Sdt
Mil


09/12/1910

Limbourg

17/05

Herstal

Gedood bij aanval Koepel III
Pontisse

DAWANS

Julien, H.D.

Wm
Mil
33

07/04/1913

Ivoz-Ramet

20/05

Abbeville (F)

Reservegarnizoen
Pontisse

DEBATICE

Mathieu, G.L.

Sdt
Mil
34

07/11/1914

Haccourt

20/05

Abbeville (F)

Reservegarnizoen
Pontisse

GRASSERE

Jean, L.F.

Sdt
Mil
37

10/06/1917

Liège

20/05

Abbeville (F)

Reservegarnizoen
Pontisse

HEUSY

Léopold, L.

Sdt
Mil
37

16/05/1917

Herstal

17/05

Herstal

Gedood bij aanval Koepel III
Pontisse

L'HOMME

Jean

Sdt
Mil
31

16/09/1911

Liège

20/05

Abbeville (F)

Reservegarnizoen
Pontisse

STOCKIS

Toussaint, J.

Sdt
Mil
35

15/09/1915

Hermée

12/05

Villers-le-Peuplier

Reservegarnizoen
Tancrémont

HUYSMANS

Pierre, F.J.

Sdt
Mil
40

08/12/1920

Dison

15/05

Tancrémont

Gedood bij aanval
kazemat Vesdre
Tancrémont

MONVILLE

Clément, M.H.

Sdt
Mil
38

21/10/1918

Ensival

22/05

Tancrémont

Gewond bij aanval kazemat Vesdre 17/5

Cie TTr RFL



CESAR

Raymond, C.G.

Sdt
Mil
28

13/10/1909

Beez

16/06

Nantes (F)



Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com
RFL_Sdt_Baguette.JPG
RFL_Sdt_Biesmans.jpeg
RFL_Sdt_Albert_Corombelle.JPG
RFL_Sdt_Marcel_Decourty.JPG
Sdt Baguette
Sdt Biesmans
Sdt Corombelle
Sdt Decourty
RFL_Sdt_Demain.JPG
RFL_Sdt_Joseph_Dujardin.JPG
RFL_Sdt_Georges_Ferrire.JPG
RFL_Sdt_Henri_Furnelle.JPG
Sdt Demain
Sdt Dujardin
Sdt Ferrire
Sdt Furnelle
RFL_Sdt_Alfred_Gemis.jpg
RFL_Sdt_Gillet.jpg
RFL_Wm_Hardy.jpg
RFL_Sdt_Adrien_Heine.jpg
Sdt Gemis
Sdt Gillet
Wm Hardy
Sdt Heine
RFL_Brig_Charles_Lescrenier.JPG
RFL_Sdt_Louys.JPG
RFL_Wm_René_Marchoul.jpg
RFL_Sdt_Massotte.jpg
Brig Lescrnier
Sdt Louys
Wm Marchoul
Sdt Massotte
RFL_Sdt_Nyssen.JPG
RFL_Sdt_Pirenne.jpg
RFL_Sdt_Plesser.jpg
RFL_Sdt_Albert_Remy.JPG
Sdt Nyssen
Sdt Pirenne
Sdt Pleser
Sdt Remy
RFL_Sdt_Joseph_Renard.JPG
RFL_Sdt_Schmetz.JPG
RFL_Sdt_Straetmans.jpeg
RFL_Sdt_Albert_Tummers.JPG
Sdt Renard
Sdt Schmetz
Sdt Straetmans
Sdt Tummers
RFL_Brig_Andre_Verbois.JPG



Brig Verbois



Bibliografie en Bronnen

1.
Amicale des Anciens Combattants du fort d'Eben-Emael, 1992. Ceux du fort d'Eben-Emael.
2.
Devos, A., 1979, Tancrémont - 10 mai 1940. La Belgique militaire, 133, pp. 3-10.
3.
De Wergifosse, A., Les 409 heures de Tancrémont, Verviers.
4.
Gillis, R., 1970, 29 mai 1940. Tancrémont tient toujours !, Olne.
5.
Maison du Souvenir, 2009. Les Premiers qui firent face… Fort d’Aubin-Neufchâteau 10-21 mai 1940., [online] beschikbaar op: <http://www.maisondusouvenir.be/fort_aubin_neufchateau.php> [geraadpleegd op 1 februari 2012].
6.
Stassen, P., 1981, La défense du fort de Tancrémont. Bulletin d'information du CHLAM, I(7)
7.
L'armée belge de France en 1940, p.102 door Jean Jamart Col BEM Hre, 1994, uitgeverij Schmitz, Bastogne,