Genie.jpgRegiment Transmissietroepen van het Leger (R TTr L)

Régiment de Transmissions de l'Armée

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Transmissietroepen

Ontdubbeld van
Regiment Transmissietroepen

Onderdeel van
n.v.t.

Bevelhebber
Luitenant-Kolonel M. Desoil

Standplaats
Diverse
Commandopost te Vilvoorde

Samenstelling
Staf


Bataljon Telegrafisten
Peloton Telegrafisten Groot Hoofdkwartier (Cdt J. Ducq)

(Majoor C. Grimart)
1ste Compagnie Telegrafisten (Kapt R. Henry)


2de Compagnie Telegrafisten (Lt G. Franckx)


3de Compagnie Telegrafisten (Lt R. Lebbe)


4de Compagnie Telegrafisten (Cdt R. Godefroid)

Bataljon Radiotelegrafisten
1ste Compagnie Radiotelegrafisten (Kapt E. Pirson)

(Majoor L. Marbaix)
2de Compagnie Radiotelegrafisten (Lt A. Héquet)

Bataljon Luister- en Meetradiotelegrafisten
1ste Luister- en Meetcompagnie (Lt M. Keukeleire)

(Majoor J. Delaere)
2de Luister- en Meetcompagnie (Cdt A. Dorsimont)

Reisduivendienst van het leger
(Luitenant F. Renoirte)
Reisduivenpeloton van het leger (Adjt A. Peeters)

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen
10mei.jpg
TTr_Radiooperator.jpgHet Regiment Transmissietroepen van het Leger mobiliseert eind augustus 1939 in de TTr kazerne te Vilvoorde. De eenheid omvat drie bataljons:

  • het bataljon telegrafisten verzorgt verbindingen per telefoon en telegraaf, daarbij gebruik makende van zowel het burgernet als materieel van het leger
  • het bataljon radiotelegrafisten baat een aantal zender-ontvanger uit
  • het bataljon luister- en meetradiotelegrafisten staat in voor het onderscheppen van vijandelijke radioberichten het het peilen van vijandelijke zendinstallaties
  • de reisduivendienst zorgt voor de centrale postduiventil van het leger

Op 10 mei 1940 heeft het bataljon telegrafisten zijn standplaats te Mechelen. De compagnies van dit bataljon bemannen de K.W. Stelling met de 1ste Compagnie te Duffel, de 2de te Rijmenam, de 3de te Veltem en de 4de te Boortmeerbeek. De bataljons radiotelegrafisten en luister- en meetradiotelegrafisten en de reisduivendienst zijn te Vilvoorde gestationeerd.

Bataljon Telegrafisten
Commandant Godefroid is naast bevelhebber van de 4de compagnie eveneens transmissieofficier van de zuidelijke sector van de K.W. Stelling. Hij heeft hiervoor eveneens een detachement van de Hulptroepen van het Leger en de Genie ter beschikking.

Bataljon Radiotelegrafisten
De eerste compagnie beschikt over een tiental zender-ontvangers voor grote afstand, type E.R.G. (Emetteur-Recepteur Grande Portée) en zes elektrogeengroepen voor het opladen van de nodige batterijen en de stroomvoorziening te velde. De compagnie heeft ook twee transmissiepelotons afgedeeld bij elk van de Lichte Regimenten van de Rijkswacht. Gedurende de mobilisatie zijn permanent twee zender-ontvangers opgesteld te Brussel bij het Vooruitgeschoven Inlichtingencentrum te Brussel om de communicatie met de inlichtingenposten in de overige provincies te verzekeren. Op de eerste oorlogsdag worden vier ERG posten opgesteld in het Fort van Breendonk ten behoeve van het Groot Hoofdkwartier, onder bevel van Luitenant Muls. De andere zenders-ontvangers en de elektrogeengroepen blijven in reserve te Vilvoorde.

De tweede compagnie beschikt over zender-ontvangers voor middellange afstand type E.R.M (Emetteur-Recepteur Moyenne Portée), zender-ontvangers korte afstand type E.R.P. (Emetteur-Recepteur Portatif) en eveneens een aantal ontvangers voor korte afstand type R.P. (Recepteur Portatif). Vrijwel al deze middelen zijn gedetacheerd bij eenheden van het veldleger en de compagnie heeft zo goed als alle middelen en manschappen verdeeld in een groot aantal detachementen doorheen het ganse land. De compagnie zal dan ook slechts als administratieve eenheid fungeren.

Bataljon Luister- en Meetradiotelegrafisten
Na de Eerste Wereldoorlog starten de transmissietroepen vanaf 1924 met diverse projecten om het radioverkeer van de omliggende landen te peilen en te onderscheppen. Zo worden in 1935 in het Kamp van Beverloo en in de Kazerne Callemyns te Aarlen twee vaste goniometers geplaatst waarmee buitenlandse zendstations kunnen opgespoord worden. Deze installaties worden aangevuld met mobiele apparatuur van Franse en Duitse makelij.

Militaire_Duivenhokken_02.jpgSinds 1937 beschikt de 1ste compagnie over twee pelotons met elk vier goniometers voor de lange golf. De 2de compagnie heeft drie pelotons met elk drie goniometers voor de korte golf. Daarnaast heeft het bataljon nog een persploeg die met telex apparatuur alle grote buitenlandse nieuwsagentschappen opvolgt.

De eenheid wordt op 24 augustus 1939 gemobiliseerd te Vilvoorde en zet zich onmiddellijk aan het werk met het afluisteren van de Britse, Franse, Nederlandse en Duitse zenders:
  • een eerste groepering met vaste luister- en peilapparatuur wordt te Beverlo, Tongeren en Libramont opesteld
  • een tweede groepering wordt ontplooid te Namen, Casteau en Wevelgem
  • verschillende mobiele ploegen trekken naar alle landsgrenzen

De opstelling wordt een paar keer aangepast. Vanaf januari 1940 bevindt de eerste groepering zich te Vilvoorde, Zwijndrecht, Diest en Namen. De tweede groepering staat te Champion, Tongeren, Vilvoorde en Cul des Sarts. Het is van hieruit dat de dienst in april 1940 de Duitse bevelen voor de inval in Noorwegen onderscheppen en aan het eind van de maand merkwaardige wijzigingen ontdekken in het Duitse zendpatroon aan onze oostgrens.

Op 10 mei wordt het bataljon gealarmeerd om 00u40. Omstreeks 03u00 worden de posten van Diest en Tongeren teruggeroepen naar Vilvoorde. Voor het vertrek te Diest volgt een luchtaanval, gelukkig zonder schade. Tijdens de voormiddag worden de vier ploegen van de tweede groepering richting Drongen gestuurd. Honderden radioberichten in klare taal worden op de eerste oorlogsdag onderschept en overgemaakt aan de inlichtingendienst op het Groot Hoofdkwartier te Breendonk.

Reisduivendienst van het Leger
De reisduivendienst bevindt zich bij het uitbreken van de oorlog in de centrale postduiventil van het leger te Vilvoorde.
11mei.jpg
TTr_Militair_Duivenhok.jpg
Mobiele duiventil zoals gebruikt tijdens de Achttiendaagse Veldtocht (foto eerste helft dertiger jaren).
Bataljon Luister- en Meetradiotelegrafisten
Via de stations van Vilvoorde, Zwijndrecht en Namen worden vooral zenders in Nederland gepeild en talrijke berichten onderschept van de Duitse opmars bij onze noorderburen.
12mei.jpg
Bataljon Telegrafisten
Nu het veldleger zich ontplooit op de K.W. Stelling worden alle hulptroepen en geniesoldaten aangehecht bij de transmissietroepen van de linie weggetrokken.

Bataljon Radiotelegrafisten
De bataljonsstaf verlaat Vilvoorde en zal de komende vier dagen te Verbrande Brug kantonneren.

Bataljon Luister- en Meetradiotelegrafisten
Het bataljon verlaat Vilvoorde en verhuist naar Drongen.
13mei.jpg
Bataljon Luister- en Meetradiotelegrafisten
Te Drongen, Grimbergen en Zwijndrecht zijn nu drie goniometers opgesteld die samenwerken in een enkele groepering en de lange golf afluistert.
14mei.jpg
Bataljon Telegrafisten
De 2de compagnie krijgt het bevel om Rijmenam te verlaten en naar Londerzeel uit te wijken. De verplaatsing zal gebeuren met de vrachtwagens van de compagnie, die naast het materieel ook zoveel mogelijk manschappen zullen vervoeren. De overtollige manschappen zullen per fiets volgen. De officieren reizen per auto. De eenheid vertrekt te Rijmenam omstreeks 14u30.

De 4de compagnie vervoegd eveneens Londerzeel.
15mei.jpg
Militaire_Duivenhokken_01.jpgBataljon Telegrafisten
De 2de compagnie is te Londerzeel aangekomen.

Bataljon Luister- en Meetradiotelegrafisten
De gionometers van Grimbergen en Zwijndrecht worden teruggetrokken naar Drongen. Na enig overleg wordt besloten een nieuwe groepering op te zetten door deze apparaten te Brugge en Kortrijk op te stellen en te laten samenwerken met de gonio van Drongen. Deze groepering verneemt al spoedig het nieuws van de Nederlandse capitulatie.

Reisduivendienst van het Leger
Via Aalst en Deinze trekt de reisduivendienst naar Tielt.
16mei.jpg
Bataljon Telegrafisten
De 4de compagnie wordt doorgestuurd naar Drongen.

Bataljon Radiotelegrafisten
De bataljonsstaf verhuist naar Heusden bij Gent.
17mei.jpg
Bataljon Telegrafisten
De 2de compagnie verplaatst zich aan het eind van dag naar Varendries. Het vertrek uit Londerzeel vindt plaats om 17u30.
18mei.jpg
Bataljon Telegrafisten
De 4de compagnie krijgt het bevel om zich naar Aartrijke te begeven.

Bataljon Luister- en Meetradiotelegrafisten
Het batajon verhuist van Drongen naar Koksijde.
19mei.jpg
Bataljon Telegrafisten
De nieuwe standplaats van de 2de compagnie wordt Aartrijke. De compagnie verlaat Varendries rond 18u00 en komt om middernacht aan te Aartijke.

Bataljon Radiotelegrafisten
De bataljonsstaf wordt verplaatst naar Snellegem nabij Brugge en zal hier tot 30 mei verblijven. Er worden permanent vier ERG posten en twee elektrogeengroepen ter beschikking gesteld van het Groot Hoofdkwartier te Sint-Andries. De overige elektrogeengroepen worden te Veurne ingezet voor het opladen van batterijen.
20mei.jpg
Bataljon Luister- en Meetradiotelegrafisten
Van op zijn nieuwe posities verneemt het bataljon reeds 10 minuten na de val van Abbeville via een Duits radiobericht dat de vijand de Atlantische kust heeft bereikt.

De postbedeling in ons land valt stil en er worden geen kranten meer gedrukt. De perssectie is dan ook de enige nieuwsbron van het Groot Hoofdkwartier geworden. De perssectie en een luisterploeg worden te Varsenare opgesteld.
21mei.jpg
Bataljon Telegrafisten
Het personeel van de 2de compagnie wordt gebruikt om de telefooncentrales van het burgernet te Brugge, Veurne, Tielt, Kortrijk en Roeselare uit te baten.
22mei.jpg
Bataljon Radiotelegrafisten
Twee van de vier ERG toestellen van het Groot Hoofdkwartier worden verplaatst naar Diksmuide.

Bataljon Luister- en Meetradiotelegrafisten
Een officier van het bataljon wordt naar Middelkerke gestuurd als liaison met de dienst Radio-Presse-Belge. Deze geïmproviseerde nieuwsdienst is zonet op poten gezet met behulp van enkele radioamateurs die uit de gebouwen van de Voortuit te Gent de afgedankte zender van Radio Vlaanderen gedemonteerd hebben, om deze terug operationeel te maken in het maritieme zendstation van Middelkerke.
23mei.jpg
Bataljon Radiotelegrafisten
Een ERM en een ERG toestel worden ontplooid om de uitzendingen van het NIR - de voorloper van de VRT en de RTBF - te verzekeren. De omroep heeft geen eigen zendmiddelen meer.

Bataljon Luister- en Meetradiotelegrafisten
De zender van Radio-Presse-Belge verspreidt nieuwsberichten op de 267 meter band tussen 13u15 en 19u30. Een kortegolfzender in het zelfde gebouw wordt eveneens in gebruik genomen om de verbinding met Congo trachten te herstellen. In extremis wordt te Gent nog een hoeveelheid divers studiomateriaal opgehaald.
24mei.jpg
Bataljon Luister- en Meetradiotelegrafisten
Via de zender in Middelkerke laat het Groot Hoofdkwartier diverse radioberichten de ether insturen. Meestal gaat het om propagandaberichten over de weerstand van het Belgisch leger tegen de invaller.
25mei.jpg
Bataljon Telegrafisten
De 2de compagnie neemt nu ook de telefooncentrale van Oostende onder zijn hoede. Sergeant Van Winghe leidt het detachement.

Bataljon Luister- en Meetradiotelegrafisten
Om aan de luchtaanvallen het hoofd te bieden, wordt nagekeken of de zender de Middelkerke in een nabijgelegen oude Duitse bunker uit de Eerste Wereldoorlog kan geïnstalleerd worden. Luitenant Schoonjans gaat ook op zoek naar een mobiele zender-ontvanger als back-up.

Reisduivendienst van het Leger
De reisduivendienst verandert van kantonnement en verhuist naar de dorpen Eernegem en Aartrijke. De dienst zal hier verblijven tot de capitulatie.
26mei.jpg
Bataljon Telegrafisten
De 2de compagnie stuurt een ploeg technici en een ploeg telefooncentralisten ter versterking naar Ieper.

Bataljon Radiotelegrafisten
De twee toestellen te Diksmuide worden verplaatst naar Middelkerke.

Bataljon Luister- en Meetradiotelegrafisten
Via de zender te Middelkerke laat het Groot Hoofdkwartier ondermeer weten dat enkele honderden Duitsers krijgsgevangen gemaakt werden.

Te Oostende heeft Luitenant Schoonjans een mobiele zender-ontvanger weten te bemachtigen van de uit Antwerpen gevluchte zendamateur M. Verstrepen. Hij kan ook een vrachtwagen met aanhanger verwerven van het transportkorps en begeeft zich met zijn nieuwe zendinstallatie naar Oudenburg om deze daar operationeel te maken.
27mei.jpg
Bataljon Telegrafisten
De 2de compagnie stuurt een ploeg technici naar De Panne.

Bataljon Radiotelegrafisten
Een E.R.G. toestel te Sint-Andries wordt gebruikt om met de vijand in contact te treden in klare taal en de veilige overtocht van Luitenant-generaal Derousseaux, adjunct-stafchef, door de frontlinies te regelen om de onderhandelingen voor de wapenstilstand te starten.

Bataljon Luister- en Meetradiotelegrafisten
De zender te Oudenburg wordt eveneens overgebracht naar Middelkerke.
28mei.jpg
De staf van het regiment bevindt zich te Aartrijke.

Bataljon Radiotelegrafisten
Zendpost E.R.G. Nummer 1 te Sint-Andries stuurt tussen 01u30 en 01u45 het bericht de lucht in dat de Belgen akkoord gaan met de onvoorwaardelijke overgave en de troepen het vuren zullen staken om 04u00.

Register van Gesneuvelden

Onbekend

ESQUELIN

Léon, F.C.

Sdt
Mil
29

01/03/1909

Soignies

23/05

Ath



Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com

Bibliografie en Bronnen