Kroon.jpgSpeciale Vestingseenheden (SVE)

Unités Spéciales de Forteresse (USF)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Vestingsinfanterie
Ontdubbeld van
5de Linieregiment: 1ste, 2de en 3de Compagnie
6de Linieregiment: 4de, 5de en 6de Compagnie
9de Linieregiment: 7de, 8ste en 9de Compagnie
2de Linieregiment: 10de, 11de en 12de Compagnie
3de Linieregiment: 13de, 14de en 15de Compagnie
4de Linieregiment: 16de en 17de Compagnie
8ste Linieregiment: 18de en 19de Compagnie
7de Linieregiment: 20ste, 21ste en 22ste Compagnie
1ste Regiment Grenadiers: 23ste, 24ste en 27ste Compagnie
1ste Regiment Carabiniers: 25ste en 26ste Compagnie
Onderdeel van
Administratief: 2de Militaire Circonscriptie
Tactisch: Infanteriedivisies en Legerkorpsen
Bevelhebber
n.v.t.
Standplaats
Diverse
Commandopost te Fort IV (Oude God)
Samenstelling
1ste Regiment
(Kol Res L. Slagmolen)
Stafcompagnie



Iste Bataljon
1ste Compagnie (Schans Berendrecht) (Cdt C. Moorkens)


(Cdt F. De Wachter)
2de Compagnie (Fort Stabroek) (Lt F. Van Mol)



3de Compagnie (Schans Smoutakker) (Lt E. Swinnen)



4de Compagnie (Fort Ertbrand) (Lt E. Champy)


IIde Bataljon
5de Compagnie (Schans Kapellen) (Lt J. Luyckx)


(Lt-Kol J. Verschueren)
6de Compagnie (Fort Brasschaat) (Lt L. Vermeire)



7de Compagnie (Schans Drijhoek) (Kapt L. Henry de la Lindi)



8ste Compagnie (Fort Schoten) (Kapt L. Flamand)


IIIde Bataljon
9de Compagnie (Schans Oudaan) (Lt M. Janssens)


(Lt-Kol E. Pirson)
10de Compagnie (Fort 's-Gravenwezel) (OLt E. Tahon)



11de Compagnie (Schans Schilde) (Lt A. Rijckaert)



12de Compagnie (Fort Oelegem) (Kapt J. Wambeke)



13de Compagnie (Schans Massenhoven) (Kapt E. Michaux)



14de Compagnie (Fort Broechem) (Lt L. Van Sevenant)



15de Compagnie (Fort Kessel) (Lt A. De Middeleer)



16de Compagnie (Fort Lier) (Cdt J. Vande Walle)


IVde Bataljon
17de Compagnie (Schans Tallaart) (Lt A. Jacques)


(Maj R. De Saeyer)
18de Compagnie (Fort Koningshooikt) (Cdt A. Beaufays)



19de Compagnie (Schans Borsbeek) (Lt F. Menschaert)



20ste Compagnie (Schans Dorpveld) (Lt V. Croquet)



21ste Compagnie (Fort Sint-Katelijne-Waver) (Lt A. Detaille)



22ste Compagnie (Fort Walem) (Cdt C. Van Den Berghe)


Vde Bataljon
(Cdt A. Depraetere)
23ste Compagnie (Voertuigtunnel Antwerpen)
(Lt F. Watterinckx)



24ste Compagnie (Voetgangerstunnel Antwerpen)
(Lt R. De Schmidt)



25ste Compagnie (Bruggen Hoboken en Hemiksem)
(Lt R. Rombouts)



26ste Compagnie (Fort Steendorp en brug Temse)
(Cdt G. Burgun)



27ste Compagnie (Fort Bornem, Schans Letterheide,
Fort Liezele, Schans Puurs en Fort Breendonk)
(Lt R. Mathieu)


Batterij van 4 x C120L De Bange kanonnen (Lt C. De Brouwer)

VIde Bataljon Namen (Maj A. Listray)
32ste Compagnie (Lt V. Heuskin)



33ste Compagnie (Cdt A. Brisbois)



34ste Compagnie (Lt F. Docquir)



35ste Compagnie (Lt N. Givert)

VIIde Bataljon Luik (Lt-Kol J. De Clerck)
28ste Compagnie (Lt M. Retif)



29ste Compagnie (Kapt L. Hecq)



30ste Compagnie (Lt A. de Ville de Goyet)



31ste Compagnie (Lt J. Dawans)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

1ste Regiment/SVE
13Div_Forten_rond_Antwerpen.png
Forten en schansen rond Antwerpen waarvan een gedeelte hergebruikt werd voor de VPA
Het 1ste Regiment Speciale Vestingseenheden (1/SVE) staat in voor de bijkomende beveiliging van de drie zogenaamde Versterkte Posities die deel uitmaakten van het strategisch verdedigingsplan van ons land: de Versterkte Positie Antwerpen (VPA), de Versterkte Positie Luik (VPL) en de Versterkte Positie Namen (VPN). De hoofdmoot van het 1/SVE staat in voor de verdediging van de VPA. Daarenboven heeft het 1SVE telkens één bataljon van vier compagnies gedetacheerd naar de VPL en de VPN. Administratief staat het 1/SVE onder bevel van de 2de Militaire Circoncriptie. Na de ontplooiing van de legerkorpsen komt het gedeelte van het 1ste Regiment dat zich te Antwerpen bevindt (1ste Regiment Antwerpen) onder bevel van het Vde Legercorps, het VIde Bataljon van 1SVE dat zich te Namen bevindt (VIde Bataljon Namen) onder bevel van het VIIde Legerkorps en het VIIde Bataljon van 1SVE dat zich te Luik bevindt (VIIde Bataljon Luik) onder bevel van het IIIde Legerkorps.

Te Namen en Luik zijn de oude fortengordels gemoderniseerd en de meeste forten opnieuw van bewapening voorzien. Rondom Luik werden bovendien vijf moderne ondergrondse forten gebouwd. Al deze vestigingen worden bemand door de artilleristen van de vestingsartillerie. De verdediging van de tussen de forten gelegen gebieden is toevertrouwd aan troepen van het veldleger, aangevuld met het VIde Bataljon SVE te Namen en het VIIde Bataljon SVE te Luik.

Te Antwerpen is de situatie enigszins anders. Hier zijn de oude forten niet herbewapend, maar ingericht tot infanteriesteunpunten. De geschutskoepels die nog tot in 1914 gebruikt werden, waren allen van hun kanonnen ontdaan tijdens WO1. Vanaf het midden van de jaren '30 werden in elk fort een aantal stellingen voor mitrailleurs en klein antitankgeschut gebouwd. Aan elk fort is een detachement van het 1ste Regiment Speciale Vestingseenheden Antwerpen toegewezen. Een typisch detachement bestaat uit een honderdtal militairen met een dozijn zware en lichte mitrailleurs. Ook zijn enkele eenheden van het regiment ingezet bij de bewaking van de overgangen over de Schelde. De ingenomen steunpunten zijn verbonden met een anti-tankgracht waarlangs de verschillende regimenten van de 17Div en de 13Div postvatten. Het graven van de anti-tankgracht werd gestart in 1936 en voltooid in mei 1940. Vanuit de forten en de schansen kan scherend vuur afgegeven worden over de anti-tankgracht. Tussen de forten en schansen werd waar mogelijk gebruik gemaakt van Duitse bunkers uit de Eerste Wereldoorlog (zogenaamde Hollandstellung) en waar nodig werden nieuwe bunkers gebouwd. Waar hoofdwegen de anti-tankgracht kruisen is de gracht onderbroken door een dam die kon worden afgesloten met Cointet-elementen. De secundaire wegen die de gracht kruisen lopen over wegneembare militaire bruggen.

Tijdens de mobilisatie hebben de verschillende bataljons van het 1/SVE, toegewezen aan de forten en schansen, hard gewerkt aan de nodige vuurplannen voor hun mitrailleurs. De idee is om via direct of indirect vuur van uit elk bolwerk een ganse reeks belangrijke doorgangen onder vuur te kunnen nemen op eigen initiatief of op vraag van de infanterieregimenten die zich tussen de forten langsheen de anti-tankgracht rond Antwerpen bevinden. Voor de communicatie met de eenheden van het veldleger dient beroep gedaan te worden op vaste telefoonlijnen en op optische seinmiddelen. De forten en schansen zelf kunnen ook op vuursteun rekenen van de infanterie en van de artillerie voor de nabije verdediging. Met name de Mortieren Van Deuren van de IVde Groep van het 3de Regiment Legerartillerie (IV/3LAA) zijn toegewezen aan deze taak. Wat precies de operationele taak van de Staf van het 1ste Regiment omvat, is echter veel minder duidelijk. Zo zijn er bijvoorbeeld geen evacuatieplannen voor een eventuele aftocht uit Antwerpen en is er ook niets in bevelen vastgelegd voor een mogelijk achterblijven van de Speciale Vestingseenheden bij een aftocht van het veldleger.
10mei.jpg
t_antwerpen.jpg
1ste Regiment Antwerpen/SVE
USF_Fort_Stabroek.jpg
Schets van de sectoren voor de twee C47mm kanonnen van de 2Cie te Stabroek (document CHD).
Na ontvangst van het alarm tijdens de nacht van 9 op 10 mei neemt het regiment zijn stellingen in. Onmiddellijk na de afkondiging van het alarm wordt alarmstadium II van kracht voor de VPA. Voor de eenheden opgesteld in de VPA gelden immers specifieke alarmmaatregelen die gaan van alarmstadium I tot V, de hoogste graad van alarm. Tijdens de voormiddag beveelt het Vde Legerkorps om over te gaan naar alarmstadium III. Dit betekent dat de wegen die de anti-tankgracht kruisen richting Nederland en Kempen nog wel open blijven, maar dat alle verkeer voortaan gecontroleerd wordt. Het schootsveld voor de anti-tankgracht (het eerste echelon) wordt vrijgemaakt door onder meer het kappen van struiken en maaien van gewassen. De verschillende regimenten werken hard om hun stellingen te verbeteren. Alleen op de voorste linie worden struiken en gewassen uit de weg geruimd om de militairen een goed waarnemings- en schootsveld te geven en tevens te beletten dat de vijand de stelling ongezien kan naderen.

Iste Bataljon Antwerpen
Het Iste Bataljon bezet de meest noordelijke forten en schansen rond Antwerpen, van Berendrecht tot Ertbrand. Deze bolwerken liggen enigszins ten noorden van de linies van de Jagers te Voet van de 17de Infanteriedivisie.
  • De 1Cie bezet de schans van Berendrecht en wordt bevolen door Kapitein-commandant Moorkens bijgestaan door drie officieren waaronder de Luitenanten Donck en Nollet. Enkele mitrailleurstellingen bevinden zich buiten de wallen van de schans
  • De 2Cie van het Fort van Stabroek beschikte over twee C47 anti-tankkanonnen, opgesteld om parallel met de anti-tankgracht rond Antwerpen te kunnen vuren.
  • De 3Cie van Lt Swinnen bezet de Schans van Smoutakker. De Schans van Smoutakker ligt op het Hoogeind. Deze schans ook gekend als de 'redoute' is een tussenfort tussen de forten van Stabroek en Ertbrand. De schans werd door het Belgisch leger met explosieven vernield in oktober 1914 om te beletten dat de Duitse bezetter er gebruik van zou maken tijdens zijn opmars naar Antwerpen. Op de ruïne werd een nieuwe bunker gebouwd die zal worden bezet door de 3Cie.

IIde Bataljon Antwerpen
Het IIde Bataljon vervolgt de linies naar het oosten toe en bemant de VPA van de Schans van Kapellen tot en met het Fort van Schoten. De commandopost van het bataljon staat opgesteld in het Fort van Merksem in de oude fortengordel. De versterkte steunpunten liggen in de sector van de 13de Infanteriedivisie
  • De 6Cie bezet het fort van Brasschaat dat zich midden in het dispositief van het IIde Bataljon van het 32ste Linieregiment bevindt. Links van het fort staat 6/II/32Li opgesteld, rechts van het fort 5/II/32Li. De 7de Cie van II/32Li staat in diepte opgesteld achter het fort.
  • Bij de 7Cie schrijft Kapitein Henry de la Lindi dat zijn compagnie op de eerste oorlogsdag slechts 68 manschappen bevat om de Schans van Drijhoek te bemannen. Dit bolwerk kijkt uit over de belangrijke baan van Antwerpen naar Breda en bevindt zich een 700-tal meter achter de anti-tankgracht. De 7de Compagnie beschikt er over 2 zware en 6 lichte mitrailleurs. Verder zijn er 144 Mills handgranaten en een zelfde hoeveelheid Vivien Bessières geweergranaten die kunnen afgeschoten worden met een aantal oude Lebel geweren door middel van een op de loop gemonteerde tromblon. De schans ligt op de rechterflank van het kwartier bemand door het IIIde Bataljon van het 33ste Linieregiment.

    De 6de Compagnie van het 34ste Linieregiment, ligt op de uiterste linkerflank van de ondersector van het 34Li, net ten oosten van de Schans van Drijhoek. Het peloton van Luitenant Van Heule van 6/II/34Li bevindt zich hierbij het dichtst bij de schans. Er wordt een optische verbinding tot stand gebracht met de mitrailleurschutters op het bolwerk. De beide seinposten worden verzekerd door telefonisten-seingevers van de schans. Binnen het enkele gebouw van de schans staan telkens een zware en een lichte Maxim mitrailleur in de bunkers van het hoofdfront geplaatst zodat deze wapens de stellingen van het 33Li met flankeringsvuur kunnen dekken. Deze mitrailleurposities vormen een peloton van twee secties onder leiding van Luitenant De Jonghe. De overige lichte mitrailleurs staan normaltiter per twee opgesteld in de oude geschutsruimte van de traditorebatterij. Ook deze vier wapens vormen een peloton van twee secties en staan onder bevel van Luitenant Bongers. De vier lichte mitrailleurs werden tijdens de mobilisatie echter op het dak van de schans opgesteld in luchtafweerpositie. Elk van de zware wapens beschikt over een dotatie van 5.000 patronen. De commandopost van Henri de la Lindi is ondergebracht in een lokaal zonder vensters op de begane grond.

IIIde Bataljon Antwerpen
Het IIIde Bataljon bezet de schansen en forten ten oosten van de stad Antwerpen, vanaf de Schans Oudaan te Schilde tot en met het Fort van Lier. Deze bolwerken liggen zowel ten noorden als ten zuiden van het Albertkanaal en worden niet meer verbonden met de anti-tankgracht. Deze defensieve gracht stopt zo'n 800m van de Schans Oudaan.

SVE_Fort van Stabroek.JPG
Recente luchtfoto Fort van Stabroek bezet door 2Cie van I/1/SVE
IVde Bataljon Antwerpen
Dit bataljon bezet een reeks forten en schansen ten zuidoosten van Antwerpen, op de scheiding tussen de Versterkte Positie Antwerpen en de K.W. Stelling. Het fort van Koningshooikt en de schans van Tallaart zijn toegewezen aan de verdediging van de K.W. Stelling. De overige bolwerken vormen de zuidrand van de Versterkte Positie Antwerpen. Ook hier zullen de eenheden die de intervallen tussen de forten bezetten het tactisch bevel over de compagnies opnemen. Majoor De Saeyer wordt toegevoegd aan de staf van het IIde Legerkorps en krijgt een louter coördinerende functie.

Vde Bataljon Antwerpen
Naast enkele minder belangrijke forten in het zuidwesten van de VPA, bewaakt dit bataljon de voor ons uiterst cruciale overgangen over de Schelde in de provincie Antwerpen. Deze omvatten de beide tunnels te Antwerpen, de reguliere bruggen te Temse en de beide militaire bruggen te Hoboken en Hemiksem.
  • De 23ste Compagnie bewaakt de beide uiteinden van de wegtunnel onder de Schelde. De Rijkswacht komt versterking leveren en op de eerste oorlogsdag worden alle omwonenden met vreemde nationaliteit gearresteerd en weggevoerd. Vanaf 15u30 rijden de eerste eenheden van het Franse 7de leger door de tunnel. Rond 18u30 volgt een zware luchtaanval op de tunnelingang op linkeroever. De ingang is een tijdje geblokkeerd. Drie Franse militairen raken gewond.
  • De 25ste Compagnie beveiligt de twee noodbruggen die de Legergenie over de Schelde had gelegd. De eerste brug bevond zich ter hoogte van de scheepswerf van Cockerill en verbond Hoboken met Kruibeke, de tweede brug bevond zich te Hemiksem. De noodbruggen moeten de beperkte capaciteit van de vaste Scheldeovergangen compenseren en worden onder meer gebruik door het 7de Franse Leger tijdens hun opmars naar Noord-Brabant in Nederland. De luchtverdediging van de brug te Hemiksem wordt verzekerd door de 3de Sectie van de 8ste Batterij C40/1DTCA.
  • Bij de 27ste Compagnie bevindt het 2de Peloton zich op het Fort van Liezele waar de staven van de Genie van het Leger, Transmissietroepen van het Leger en van de Artillerie van het Leger, allen onderdeel van het Groot Hoofdkwartier zich ophouden. Het peloton beschikt over 35 manschappen, 2 zware en 4 lichte Maxim mitrailleurs.

t_namen.jpg
VIde Bataljon Namen/SVE
Te Namen bezet het VIde Bataljon alle kleine bunkers die tijdens het Interbellum tussen de forten van de VPN gebouwd werden om toegangswegen en verkeersknooppunten te beveiligen.
  • Cantonniers_Hoboken.jpg
    Schets van de noodbrug over de Schelde nabij Hoboken waar de 25Cie van V/1/SVEde wacht optrekt
    De 32ste Compagnie bemant alle steunpunten aan de noordoost rand van de VPN, tussen Emines en de oever van de Maas nabij Marche-les-Dames. De compagnie is versterkt met twee C47 anti-tankkanonnen.
  • De 33ste Compagnie bezet te bunkers aan de noordwest rand van de VPN, tussen de Samber nabij Floriffoux en Emines. Ook deze compagnie beschikt tevens over twee C47 kanonnen. De commandopost staat op het Chateau d'Arheit te Rhisnes.
  • De 34ste Compagnie staat dan weer opgesteld in het zuidwesten, tussen Samber en Maas. Een deel van de mobiele C47 kanonnen en de Maxim luchtafweermitrailleurs zijn gedetacheerd bij de bruggen over de Maas tussen de stad Namen en de Franse grens en zijn in steun geplaatst van het Iste bataljon van het 5de Regiment Ardeense Jagers.
  • De 35ste Compagnie maakt de cirkel rond in de zogenaamde 'Secteur Meuse-Meuse' tussen Wépion en Namèche.

t_luik.jpg
VIIde Bataljon Luik/SVE
De vestingstroepen van Luik worden ingezet als gewone infanteristen. Het VIIde Bataljon Luik is toegevoegd aan de Groepering Gits die naast het VII/SVE ook nog het 2de Regiment Grenswielrijders (2CyF), het Iste Bataljon van het 6de Linieregiment (I/6Li), de Iste Groep van het 3de Artillerieregiment (I/3A) en de 2Cie van het 23ste Geniebataljon (2/23Gn) omvatte. Deze tijdelijke formatie verdedigde de Sector Meuse-Aval (Maas-stroomafwaarts) van de Versterkte Positie Luik en stond onder bevel van Generaal-majoor Gits, commandant van de infanterie van de 3de Infanteriedivisie. Het VII/SVE is geïnstalleerd op het tweede echelon van de Belgische linies aan het uiterste zuideinde van het Albertkanaal tussen Lixhe en Vivegnis. Het eerste echelon wordt bezet door de troepen van het 2de Regiment Grenswielrijders die de linker Maasoever beveiligen tussen Lixhe en Wandre.
  • De commandopost bataljon bevindt zich aan de noordrand van Oupaye.
  • De 31ste Compagnie staat het meest naar het noorden opgesteld rond het dorp Hallembaye en sluit aan bij de posities van het 2de Regiment Grenadiers (2Gr) van de 7de Infanteriedivisie.
  • De 30ste Compagnie heeft zijn posities rond Haccourt.
  • De 29ste rond Oupaye en de 28ste rond Vivegnis.
11mei.jpg
VIde_Bataljon_Speciale_Vestingstroepen_Namen.jpg
Posities van het VIde Bataljon Namen/SVE waarbij elk zwart puntje een bunker aanduidt (document CHD).

t_antwerpen.jpg
1ste Regiment Antwerpen/SVE

IIde Bataljon Antwerpen
Rond 14u00 vindt een bijzonder hevige luchtaanval plaats op de militaire installaties van het kamp van Brasschaat. Een formatie van 32 Stuka duikbommenwerpers bestookt het Polygoon in een reeks aanvalsgolven die tot ongeveer 17u00 aanhoudt. Onder meer het Remontedepot van het Leger, de Artillerieschool, en de Cavalerieschool (oftewel Ruiterijschool) worden gebombardeerd.
  • Het Fort van Brasschaat bemand door de 6Cie worden geraakt tijdens het zware luchtbombardement van het Polygoon echter zonder grote gevolgen.

Vde Bataljon Antwerpen
Dag en nacht rijden Franse eenheden door de verkeerstunnel onder de Schelde.

t_namen.jpg
VI Bataljon Namen/SVE
De eenheden blijven op post. Vanaf het middaguur trekken steeds meer eenheden van het Franse leger door de VPN, op weg naar de K.W. Stelling rond Gembloers en de dwarsstelling van de Méhaigne, een zijrivier van de Maas ter hoogte van Hoei.
  • In de zone van de 33ste Compagnie wordt het kasteel van Arheit ingenomen door de staf van het Franse 150e Régiment d'Infantérie van de 1e Division d'Infantérie Nord-Africaine.

t_luik.jpg
VII Bataljon Luik/SVE
Bij valavond wordt de spoorbrug te Hallembaye opgeblazen door de genie en om 22u15 krijgt het VIIde Bataljon het bevel tot de aftocht. Het bataljon dient te hergroeperen in Waremme. Dit blijkt echter een onmogelijke taak te zijn aangezien de Duitsers alle toegangswegen richting Waremme reeds in handen hebben. Het bataljon beslist dan maar de aftocht van het IIIde Legerkorps naar Namen vervoegen en marcheert richting Ville-en-Hesbay.
  • De 31ste Compagnie meldt rond 13u00 dat ten noorden van hun stellingen de grenadiers weg vluchten richting Loen en de Duitsers er de Maas en het Albertkanaal zijn overgestoken. De grenswielrijders hebben contact met de vijand in de buurt van Lixhe. Rond 18u00 trekken de grenswachters zich terug uit het 1ste echelon. Enkele manschappen van de 31ste Compagnie lijken het voorbeeld van de vluchtende grenadiers te willen volgen en trachten weg te vluchten. Anderen gaan zich samen met een groep grenadiers verschuilen in de mergelgrotten van Hallembaye. Luitenant Pirnay, adjudant-majoor, en Luitenant Dome, pelotonscommandant bij de 30ste Compagnie, kunnen de ongeveer honderd manschappen terug naar hun posities sturen.
12mei.jpg
t_antwerpen.jpg
1ste Regiment Antwerpen/SVE
Om 13u00 wordt overgegaan naar alarmstadium IV.

Vde Bataljon Antwerpen
  • De 23ste Compagnie bewaakt nog steeds de autotunnel onder de Schelde.

t_namen.jpg
VIde Bataljon Namen/SVE
  • De 33ste Compagnie incasseert twee gewonden bij de bijzonder zware luchtaanval op de 1ste Divisie Ardeense Jagers rond Suarlée en Rhisnes.

t_luik.jpg
IIde Bataljon Luik/SVE
Het bataljon bereikt rond 08u00 Ville-en-Hesbaye en zal van hieruit de aftocht verder zetten via Vissoul naar Floreffe bij Namen waar de nacht van 12 op 13 mei wordt doorgebracht.
13mei.jpg
t_antwerpen.jpg
1ste Regiment Antwerpen/SVE
Om 09u30 wordt overgegaan naar alarmstadium V, de hoogste staat van paraatheid van de VPA.

Vde Bataljon Antwerpen
  • De 23ste Compagnie bewaakt nog steeds de autotunnel onder de Schelde.

t_namen.jpg
VIde Bataljon Namen/SVE
  • Buiten enkele kleine luchtaanvallen, valt er in de zone van de 33ste Compagnie niets bijzonders te melden.

t_onderweg.jpg
VIIde Bataljon Luik/SVE
Het bataljon verlaat Floreffe om 05u00 en zet zich in beweging richting Bouffioux nabij Charleroi. Hier houden de troepen halt voor een rustpauze. Het merendeel van het bataljon is erin geslaagd te hergroeperen in Bouffioux.
14mei.jpg
t_antwerpen.jpg
1ste Regiment Antwerpen/SVE
Iste Bataljon Antwerpen
  • Bij de 2Cie wordt in het Fort van Stabroek de commandopost van een Franse groepering onder bevel van Colonel Beauchesne opgesteld. De Groepering Beauchesne, behoorde tot het 7de Franse Leger dat op dat ogenblik ontplooid is in Nederland. De groepering verdedigt de lijn Berg-Op-Zoom, Korteven, Huijbergen.
Vde Bataljon Antwerpen
  • De 23ste Compagnie bewaakt nog steeds de autotunnel onder de Schelde.

t_namen.jpg
VIde Bataljon NamenSVE
Het bataljon wil de noordoostrand van de VPN versterken nu de Duitsers naderen.
  • Tijdens de nacht moet de 33ste Compagnie alle bunkers tussen de spoorlijn Brussel-Namen en de Samber van manschappen en mitrailleurs ontdoen en deze doorsturen naar de zone van de 32ste Compagnie.

t_onderweg.jpg
VIIde Bataljon Luik/SVE
Na heel wat over-en-weer rijden komt de staf van het bataljon te weten dat alle korpstroepen van het IIIde Legerkorps per trein richting Dendermonde zullen gestuurd worden.
  • Door plaatsgebrek kunnen die avond echter slechts twee van de vier compagnies per trein naar Vlaanderen vertrekken.
  • De twee andere compagnies zullen in vrachtwagens via de baan reizen.
  • Een kleine achterwacht, onder leiding van Lt Vandereydt van de 30Cie, blijft te Bouffioux om achterblijvers op te vangen. Lt Vandereydt slaagt er nog in om een 30-tal manschappen te verzamelen. Dit klein detachement vertrekt westwaarts richting Kortrijk. Door de Plaatscommandant van Kortrijk wordt het detachement doorgestuurd naar Hazebrouck in Noord-Frankrijk. Van hier uit worden ze verder gestuurd naar het zuiden. Hun terugtocht verloopt via Abbeville en Rouen naar Conches waar het detachement op 22 mei toekomt. Conches is de hergroeperingszone van de 7de Infanteriedivisie (7Div) en het detachement wordt dan ook tijdelijk aan deze divisie toegevoegd.
15mei.jpg
t_antwerpen.jpg
1ste Regiment Antwerpen/SVE

IIde Bataljon Antwerpen
Na de val van Nederland kunnen de Duitsers bijzonder snel oprukken uit de provincie Noord-Brabant naar Antwerpen. De invallers maken het eerst contact met de Versterkte Positie Antwerpen in de buurt van Brasschaat en maken gebruik van de baan Breda-Antwerpen om snel te vorderen. Op 15 mei blijft het contact beperkt tot enkele vijandelijke patrouilles.
  • Bij de 7de Compagnie worden de vier lichte Maxims die op het dak van de schans van Drijhoek opgesteld stonden in luchtafweerstelling binnen gehaald en opnieuw ondergebracht in hun normale schootsstellingen in de traditorebatterij (batterij opgesteld in de traditore kazemat om het achtergelegen terrein te bestrijken).

Vde Bataljon Antwerpen
  • Bij de 23ste Compagnie komt de Franse genie aan om de eventuele vernietiging van de tunnel te bestuderen.

t_namen.jpg
VIde Bataljon Namen/SVE
De Fransen starten met de aftocht naar hun land en maken zich klaar om de VPN te verlaten. Ook de Belgen gaan over tot de evacuatie van de VPN en de staven van het VIIde Legerkorps en de 8ste Infanteriedivisie verlaten de stad. De bataljonsstaf blijft achter zonder instructies.
  • Bij de 33ste Compagnie verdwijnt het peloton te Emines samen met de Franse troepen. Er is geen contact met dit detachement meer. De pelotons van Rhisnes en Suarlée kunnen beiden te Rhisnes verzamelen. Het peloton van Floriffoux dat zich de dag voordien naar Marchovelette begeven heeft, is het contact met de compagnie verloren. Rond 16u45 krijgt de compagnie het bevel om zich naar Floreffe terug te trekken. De zware wapens worden achtergelaten voor de Franse troepen. De compagnie bereikt Floreffe rond 19u00 en wordt vervolgens doorgestuurd naar Fosses bij Charleroi. Rond het midden van de nacht bereikt de compagnie Auvelais waar aansluiting gevonden wordt met een detachement van het 13Li.
  • De 34ste Compagnie heeft om 09u30 wel een evacuatiebevel ontvangen en begeeft rond het middaguur zich naar Boignée. De compagnie houdt hier halt rond 20u30 en trekt na een korte rustpauze verder naar Quevaucamp. Ongeveer de helft van de groep maakt de tocht op opgeëiste fietsen. De tweede helft wordt per vrachtwagen vervoerd.
  • De 35ste Compagnie krijgt eveneens tijdens de voormiddag via het 13Li te horen dat de Belgen de VPN verlaten, maar wordt aangeduid voor de achterhoede. De compagniecommant krijgt na de middag te horen dat de brug van Jambes zal vernield worden, en heeft niet de middelen om zijn pelotons te verwittigen dat ze onmiddellijk de noordelijke oever van de Maas moeten vervoegen. De detachementen worden dan maar richting Fosses-la-Ville gestuurd. Slechts de helft van de manschappen zal toch nog via de brug van Jambes te Maas over kunnen.

t_onderweg.jpg
VIIde Bataljon Luik/SVE
De staf rijdt voorop en duidt de nodige kantonnementen te Gijzegem aan. De vrachtwagencolonne kan dit dorp enkele uren later bereiken.
  • De compagnies die per trein reizen lopen vertraging op na een luchtaanval op het spoor te Ecaussines.
16mei.jpg
t_antwerpen.jpg
1ste Regiment Antwerpen/SVE
Op 16 mei besluit het opperbevel om de K.W. Stelling en de Versterkte Positie Antwerpen op te geven en naar de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde terug te trekken tegen 19 mei. Dit zal in twee fasen gebeuren: tijdens de nacht van 16 op 17 mei wordt de K.W. Stelling ontruimd en tijdens de nacht van 17 op 18 mei zal Antwerpen verlaten worden. Concreet betekent dit dat het IVde Bataljon als eerste zal terugtrekken.

IIde Bataljon Antwerpen
De contacten met vijandelijke patrouilles nemen toe. De infanteriesteunpunten van het IIde Bataljon kunnen echter niet tussenbeide komen en de schermutselingen spelen zich net buiten het bereik van het geschut af. Het bataljon krijgt na de middag te horen dat de VPA zal ontruimd worden en het alle overtollige materieel dient af te voeren naar Nieuwkerken-Waas. Alleen de draagbare bewapening met nog 2.000 patronen per mitrailleur zullen achterblijven.
  • Na het vallen van de duisternis wordt omstreeks 22u45 de 5Cie, die de Schans van Kapellen bezet, door de vijandelijke artillerie gebombardeerd. De Duitse kanonnen hebben zich opgesteld op de Polygoon van Brasschaat ten noordoosten van de anti-tankgracht.
  • De 6Cie in het Fort van Brasschaat gaat iets na 23u15 in tactisch alarm. Waarnemers melden er troepenbewegingen langs de spoorweg en langs de hangars van de Polygoon.


IVde Bataljon Antwerpen
Het IVde Bataljon krijgt het bevel om de forten te ontruimen samen met de eenheden van de intervaltroepen.
  • De 21ste Compagnie ontruimd het fort van Sint-Katelijne-Waver en kan tegen de verwachtingen in op twee vrachtwagens beroep doen om wapens en munitie mee te nemen. Het ganse bataljon wordt naar Malderen doorgestuurd.
  • De 22ste Compagnie verlaat het fort van Walem wordt rond 21u00 verlaten. De compagnie marcheert via Mechelen, Hombeek en Ramsdonk eveneens naar Malderen.

Vde Bataljon Antwerpen
  • De 23ste Compagnie krijgt het bevel om het gebruik van de autotunnel aan alle burgers te ontzeggen.

t_willebroek.jpg
VII Bataljon Luik/SVE
Het bataljon krijgt te horen dat het aan het Kanaal van Willebroek zal ingezet worden om de aftocht van het veldleger van de K.W. Stelling te dekken. Het vertrek wordt voorzien voor 02u30 tijdens de nacht van 16 op 17 mei.
17mei.jpg
t_antwerpen.jpg
Staf/1ste Regiment Antwerpen/SVE
GVE_Kasteel_Clays-Brouuet.JPG
Kasteel van Clays-Bruuaert te Mariekerke, HK 2de Militaire Circonscriptie
Het Regiment Speciale Vestingseenheden Antwerpen verlaat de forten rond de stad op 17 mei 1940 wanneer de Belgen de sinjorenstad opgeven. Kolonel (Res) Slagmolen bereikt tijdens de vroege avond het Kasteel Claeys-Bouüaert te Mariakerke waar de Staf van de 2de Militaire Circonscriptie (2MilCir) uit Antwerpen onderdak gevonden heeft. De zwaar aangeslagen regimentscommandant brengt verslag uit bij Luitenant-generaal Pouleur, commandant van 2MilCir, en brengt verslag uit over de chaotische evacuatie van zijn regiment. Slagmolen verhaalt hoe het merendeel van zijn compagnies zonder enige transportmiddelen een groot deel van hun mitrailleurs hebben moeten achterlaten in de forten rond de stad en hoe zijn troepen vervolgens overgeheveld werden naar de infanteriedivisies. De Staf/1VCE zal nu bij de Staf van de 2MilCir blijven.

Iste Bataljon Antwerpen.
  • De Duitse troepen maken contact met de 1Cie bij de schans van Berendrecht en bestoken het fortje met mortiervuur. De schans wordt rond 21u00 geëvacueerd. Enkele mitrailleurstellingen bevinden zich buiten de wallen van de schans en het kost de 1ste Compagnie enige moeite om alle manschappen van het komende vertrek te verwittigen. Om 23u00 kan iedereen verzamelen aan de Kruisweg te Lillo. Met drie vrachtwagens worden de laatste militairen opgehaald en via de autotunnel onder de schelde naar het Waasland vervoerd. De compagnie moet zich naar Ertvelde begeven maar tijdens de doortocht van de Scheldetunnel raakt de compagnie verspreidt.

  • De 2Cie in het fort van Stabroek maakt rond 21u00 contact met de vijand en valt onder mitrailleurvuur van Duitse pantserwagens. De 3de Batterij van I/25A komt op vraag van de commandant van II/7J tussenbeide en vuurt enkele salvo's af. Door een slechte vuurleiding komen enkele schoten op het fort terecht. De vesting wordt omstreeks 23u15 ontruimd en de manschappen marcheren te voet naar de autotunnel on de Schelde. De mitrailleurs en munitievoorraden worden met drie vrachtwagens afgevoerd. De beide C47 anti-tankkanonnen worden onklaar gemaakt en alles wat niet kan meegenomen worden, wordt in de natte gracht geworpen. Na de doortocht onder de Schelde in de tweede helft van de nacht zal de compagnie net zoals de rest van het bataljon naar Beveren-Waas doorgestuurd worden.

IIde Bataljon Antwerpen
Het IIde Bataljon krijgt het bevel om aan het eind van de dag zijn compagnies uit Antwerpen terug te trekken en door te sturen naar Nieuwkerken-Waas. Het zware materieel en de mitrailleurs zullen bij elke compagnie opgehaald worden met een aantal vrachtwagens.

  • In de vroege ochtend van 17 mei wordt vanaf 03u30 de 6Cie in het Fort van Brasschaat nu ook gebombardeerd door kanonnen met groot kaliber. Om 09u30 verschansen Duitse mitrailleurposten zich in de huizen voor het Fort van Brasschaat.
  • Rond de middag start de vijand met het aftasten van de verdedigingslinies van het 34Li. Ten oosten van de Schans van Drijhoek nadert de vijand de voorste linies waardoor onrust uitbreekt bij het peloton van Luitenant Van Heule van de 6Cie van II/34Li, de manschappen hijsen er de witte vlag. Wanneer Kapitein Henry de la Lindi via een melder laat weten dat hij het vuur zal laten openen indien de vlag niet snel verdwijnt, vinden de manschappen van Van Heule opnieuw de nodige moed om hun stellingen verder te blijven bezetten. In de namiddag worden de seingevers van de 7Cie die de optische verbinding met de 6Cie van het II/34Li onderhielden, teruggeroepen binnen de schans. Wanneer om 20u00, na een korte vuurvoorbereiding de Duitse infanterie de aanval inzet tegen de verdedigingslinies maakt de vijand opnieuw contact met de 6Cie. Van op de schans van Drijhoek kijken de mitrailleurschutters van de Speciale Vestingseenheden toe hoe het peloton Van Heule geen weerstand biedt. De vijand slaagt er in de Pauwelslei over te steken en de schans en de schans onder vuur te houden. Kapitein Henry de la Lindi blijft achter met zijn compagnie terwijl de rest van de VPA ontruimd wordt. De vijand kan rond 23u00 bij de aftocht van 33Li en 34Li al snel het fortje omsingelen.
  • SVE_Schans_Drijhoek.JPG
    Schans "Drijhoek" op het kruispunt van de Pauwelslei en de Bredeabaan bemand door de 7Cie
    De 8ste Compagnie die het Fort van Schoten bemande, vervoegt rond 22u00 het I/34Li voor de aftocht naar Vlaanderen.

IIIde Bataljon Antwerpen
  • De 9de Compagnie wordt toegevoegd aan het 22ste Linieregiment voor de aftocht naar Vlaanderen. De lichte mitrailleurs gaan naar de 12/III/22Li compagnie en de zware naar de 15/III/22Li compagnie. In tegenstelling tot de reguliere infanterie, beschikken de vestingstroepen niet over eigen transportmiddelen. Wanneer het 22Li tussen 18u00 en 19u00 de aftocht blaast, moeten de zware wapens dan ook met de hand meegedragen worden. Pas bij de brug van Wijnegem, na een flinke 6Km marcheren, kunnen de mitrailleurs op transport geladen worden.

  • De 11de Compagnie verlaat de schans van Schilde rond 19u00 . Bij gebrek aan transport, worden de zware Maxims vernield achtergelaten. De munitie en het proviand worden in de natte gracht geworpen. De lichte Maxims worden door de manschappen meegedragen. De manschappen worden op weg gestuurd naar de Scheldebrug te Temse.

  • De 16de Compagnie ontruimd het fort van Lier wordt aan het eind van de dag. De compagnie marcheert naar de Scheldebrug te Temse waar men zal trachten om aansluiting te vinden bij de rest van het IIIde Bataljon.

IVde Bataljon Antwerpen
  • Het bataljon en de 21ste Compagnie bereiken Malderen tijdens de voormiddag en worden aan het eind van de dag doorgestuurd naar Sint-Gillis bij Dendermonde.
  • De 22ste Compagnie bereikt Malderen rond 05u30 en brengt zijn manschappen onder in diverse schuren, stallingen en andere bijgebouwen in het dorp. Overdag wordt gerust. Rond 19u00 komen twee Belgische motorrijders in het dorp aan en breekt paniek uit onder de manschappen wanneer het gerucht de ronde doet dat de Duitsers niet ver af zijn. Een deel van de manschappen, waaronder de ordonnans van de compagniecommandant Soldaat Hollanders, gaan er op eigen houtje van door. De rest van de compagnie verlaat het dorp op geordende wijze rond 23u00.

Vde Bataljon Antwerpen
  • De 23ste Compagnie wordt aan de autotunnel afgelost door het 3de Eskadron van de Groep Wielrijders van de 15de Infanteriedivisie. Kapitein Massart en zijn manschappen richten een steunpunt in nabij de tunnelmond van de autotunnen. De 23ste Compagnie vordert vervolgens een aantal vrachtwagens op en verlaat de tunnel rond 22u00 met bestemming Eksaarde.
  • De 27ste Compagnie blijft bij de aftocht van het Groot Hoofdkwartier uit het Fort van Breendonk bij het oppercommando aangehecht voor de nabije verdediging.

t_willebroek.jpg
VIIde Bataljon Luik/SVE
Het bataljon vertrekt om 02u30 naar Ramsdonk. Omstreeks 10u00 wordt de commandopost in de dorpskern opgesteld.
  • De compagnies worden vooruit gestuurd om de linies rond Kapelle-op-den-Bos te versterken. Tussen 14u00 en 21u00 zijn de troepen betrokken bij de schermutselingen aan de kanaaloever. Net wanneer de situatie dreigt te escaleren onder toenemende Duitse druk, trekt het bataljon zicht terug. De vestingstroepen worden opnieuw naar Gijzegem gestuurd.
  • De 30ste Cie, onder bevel van Luitenant de Ville de Goyet, rijdt verloren en verliest tijdens de verplaatsing naar het Kanaal van Willebroek verbinding met zijn bataljon. Wanneer hij probeert contact op te nemen met zijn bataljon krijgt hij het bevel om naar Poperinge terug te keren waar hij geïntegreerd wordt in de colonne van de 7Div bevolen door Kolonel SBH Duez.
18mei.jpg
t_onderweg.jpg
1ste Regiment Antwerpen/SVE
USF_Schans_Letterheide.JPG
Duitse troepen bij de pas ingenomen Schans van Drijhoek.

Het Kasteel Claeys-Bouüaert te Mariakerke wordt ontruimd en de staf vertrekt samen met de Staf 2MilCir naar Brugge. Na heel wat zoekwerk wordt een nieuwe standplaats voor de staf gevonden in een grote villa aan de steenweg van Brugge naar Oostende te Snellegem.

Iste Bataljon Antwerpen
  • In de loop van de nacht van 17 op 18 mei kan de 1ste Compagnie hergroeperen tussen Zwijndrecht en Beveren-Waas. De 1Cie rijdt nu met de beschikbare vrachtwagens direct door naar het Kanaal Gent-Terneuzen en komt rond het middaguur aan te Ertvelde de hergroeperingszone van het Iste Bataljon. In Ertvelde is er echter van de rest van het bataljon geen spoor te vinden. Terwijl de manschappen tijdens de namiddag uitrusten neemt de compagniecommandant contact op met het Provinciecommando van West-Vlaanderen in een poging terug in verbinding te treden met zijn bataljon. Rond 19u00 volgt een bevel om naar Brugge door te trekken. Kapitein-commandant Moorkens samen met de Luitenanten Nollet en Donck en enkele andere militairen van de compagnie vertrekken op kop en en rijden in een bestelwagen direct naar Brugge. Cdt Moorkens neemt contact op met de Plaatscommandant van Brugge om een kantonnement toegewezen te krijgen maar die stuurt hem door naar Veurne. Het installatiepersoneel wacht de rest van de compagnie op en samen rijden ze door naar Veurne waar ze de nacht van 18 op 19 mei doorbrengen.

  • Het bataljon tracht om de 2de, 3de en 4de Compagnie samen te brengen te Beveren-Waas, maar alleen de 2de en de 3de Compagnie slagen hierin. De nachtmars heeft bij de ongeoefende militairen een bijzonder zware tol geëist. De 2de Compagnie heeft maar liefst 140 militairen op het ziekenappel met blaren en bebloede voeten. De beide compagniecommandanten, de Luitenanten De Mol en Swinnen, plegen overleg en besluiten om te voet verder te marcheren naar Sint-Niklaas. De vrachtwagens worden rechtstreeks doorgestuurd naar Ertvelde, de nieuwe verzamelplaats van het bataljon. Te Sint-Niklaas kunnen beide compagnies aan boord geplaatst worden van een militaire trein die de troepen tot in Kaprijke vervoert. Te Kaprijke vinden de 2de en de 3de Compagnie opnieuw aansluiting bij de bataljonsstaf en de 4de compagnie. De meeste manschappen zijn aanwezig, maar er is een acuut tekort aan persoonlijke bewapening.

IIde Bataljon Antwerpen
Het IIde Bataljon wordt te Nieuwkerken-Waas verzameld in afwachting van een verdere aftocht naar Vlaanderen.
  • De 7de Compagnie is achtergebleven in de schans van Drijhoek en ontdekt na een bange nacht van aanhoudende schermutselingen met de vijand hoe de Duitsers tegen het eerste daglicht twee PAK37 anti-tankkanonnen aangevoerd hebben. Henry de la Lindi besluit dat iedere tegenstand zinloos is, en geeft zich rond 05u30 over. Bij de gevechten sneuvelen acht Duitse soldaten die worden begraven links van de toegangsweg naar de schans (zie foto).

IIIde Bataljon Antwerpen
  • De 11de Compagnie brengt de nacht van 18 op 19 mei door nabij de bruggen te Temse.
  • Kapitein-commandant Vande Walle van de 16Cie kiest een andere marsroute naar Vlaanderen uit dan de route die hem in zijn orders werd opgedragen. De 16de Compagnie zal het bataljon niet meer terugzien voor het eind van de veldtocht.

IV Bataljon Antwerpen
  • De 22ste Compagnie marcheert via Buggenhout naar het westen en bereikt Sint-Gillis nabij Dendermonde rondom 06u30. Reeds om 08u30 wordt de mars verdergezet en even later wordt te Dendermonde de Schelde overgestoken. De manschappen houden halt in het gehucht Vogelenzang. De compagnie vertrekt om 11u30 en bereikt Overmeire rondom 16u00. Hier wordt anderhalf uur halt gehouden voor de maaltijd en vervolgens gaan de militairen opnieuw de baan op. Rondom 19u00 wordt Lochristi binnen gemarcheerd en houdt de eenheid halt voor de komende nacht.

Vde Bataljon Antwerpen
  • De 23ste Compagnie bivakkeert te Eksaarde. De mitrailleurs staan in luchtafweerpositie.
  • De 26ste Compagnie wordt ontheven van de bewaking van de bruggen te Temse en wordt doorgestuurd om te Zele te gaan kantonneren.

t_onderweg.jpg
VIIde Bataljon Luik/SVE
Wat overblijft van het bataljon komt aan te Gijzegem, trekt vervolgens verder naar Gent en belandt aan het eind van de dag in Nevele.
19mei.jpg
t_onderweg.jpg
1ste Regiment Antwerpen/SVE
De staf van het regiment bevindt zich nog steeds te Snellegem. Om nog onduidelijke redenen (kreeg hij hiertoe het bevel of handelde hij op eigen initiatief ?- TBC) vertrekt Kol Res Slagmolen met twee van zijn stafofficieren richting Frankrijk. (Was het de intentie om het 1SVE naar Frankrijk door te sturen en werd de regimentscommandant voorop gestuurd om de verplaatsing voor te bereiden?)

Iste Bataljon Antwerpen
  • De 1Cie wordt de volgende ochten door de plaatscommandant van Veurne doorgestuurd richting Duinkerke in Frankrijk. Eens aangekomen in Duinkerke worden ze geheroriënteerd naar Boulogne-sur-Mer. Uiteindelijk komt de 1ste Compagnie 's nachts aan te Saint-Omer waar de nacht van 19 op 20 mei wordt doorgebracht.
  • De 2de, 3de en 4de Compagnie rusten uit te Kaprijke en worden gereorganiseerd.

IIIde Bataljon Antwerpen
  • De 11de Compagnie marcheert van Temse naar Lokeren omdat in deze laatste stad een militaire trein zou klaar gehouden worden voor de evacuatie naar Vlaanderen. Het rendez-vous met het spoortransport loop echter mis door de aanhoudende luchtaanvallen op Lokeren en de eenheid wordt samen met de rest van het 2Li te voet naar Vlaanderen gestuurd. De compagnie bereikt Evergem en brengt hier de nacht van 19 op 20 mei door.

IVde Bataljon Antwerpen
  • Na een bijzonder korte nachtrust, vertrekken de militairen van de 21ste en 22ste Cie rond 02u00 via Oostakker en Langerbrugge naar Kluizen. Rond 04u00 kunnen de compagnies halt houden. De manschappen worden ingekwartierd en kunnen wat bijslapen. Omstreeks 14u00 wordt een nieuwe mars gestart. Dit keer gaat het naar Sleidinge waar de compagnies omstreeks 16u00 aankomen. De beide compagnies worden onder het bevel geplaatst van het 11de Bataljon Genie van de 11de Infanteriedivisie als hulptroepen.

Vde Bataljon Antwerpen
  • De 23ste Compagnie bereikt Bassevelde rond 18u00. De 26Cie verlaat tijdens de avond het dorp Zele om naar Destelbergen te marcheren.

VIIde Bataljon Luik/SVE
Het VIIde Bataljon verlaat Nevele en trekt verder naar Vlamertinge tussen Ieper en Poperinge. Welke orders werden gegeven aan de compagnies is niet duidelijk (Was het de bedoeling dat het bataljon volledig zou integreren in de colonne van de 7Div? Blijkbaar hebben ze het vertrek van de 7Div richting Frankrijk gemist en kregen ze een nieuwe opdracht - TBC). Wel is geweten dat de staf van het bataljon zich op 19 mei in Beveren-bij-Roeselare bevindt.
  • De 28ste Compagnie raakt tijdens de verplaatsing naar Vlamertinge afgezonderd van het bataljon en besluit op eigen houtje naar Frankrijk te vertrekken. De eenheid kan onderweg tegengehouden worden en moet terugkeren naar Beveren-bij-Roeselare, waar inmiddels de rest van het bataljon aangekomen is.
  • De 29ste Compagnie vertrekt eveneens richting Frankrijk maar wordt niet gestopt. Onderweg verliest de compagniecommandant, Kapitein Hecq, verbinding met zijn compagnie en wordt op 22 mei krijgsgevangen genomen te Boulogne. Luitenant Becquevoort slaagt er wel in om de zes vrachtwagens van de 29Cie bijeen te houden en Conche te bereiken waar hij op 22 mei toekomt.
  • De 30ste Compagnie is inmiddels geïntegreerd in de colonne van de 7Div en vertrekt op 19 mei met ongeveer 75 manschappen richting Abbeville. Zij slagen erin de Somme over te steken voor de Duitsers de terugtochtweg kunnen afsnijden en komen op 22 mei aan te Conches. Conches is de hergroeperingszone van de 7Div in Frankrijk. De 7Div vangt ook alle losse elementen van het veldleger op die erin geslaagd zijn de Somme over te steken.
20mei.jpg
t_rust.jpg
1ste Regiment Antwerpen/SVE
Kolonel Res Slagmolen stuit in Noord-Frankrijk op het detachement van de 1ste Compagnie. Intussen wordt Veldegem nabij Ruddervoorde aangeduid als nieuwe verzamelplaats voor het 1SVE. De staf bereidt de verplaatsing naar Ruddervoorde voor.

Iste Bataljon Antwerpen
  • De 1Cie verlaat Saint-Omer en trekt verder richting Boulogne. Onderweg botsen ze op de Regimentscommandant die de colonne van de 1Cie vervoegt. 's Avonds bereiken ze Samer (ten zuidwesten van Boulogne) waar ze de nacht van 20 op 21 mei zullen doorbrengen.
  • De 2de, 3de en 4de Compagnie rusten uit te Kaprijke en worden gereorganiseerd.

IIIde Bataljon Antwerpen
  • De 11de Compagnie wordt naar Veldegem nabij Ruddervoorde gestuurd en verlaat het 2Li.

IVde Bataljon Antwerpen
  • De 21ste en 22ste Compagnie blijven te Sleidinge en voeren diverse veldwerken uit aan het Kanaal Gent-Terneuzen ten voordele van het 11de Bataljon Genie. In hoofdzaak wordt struikgewas gekapt om het schootsveld vrij te maken. Te Sleidinge wordt ook een trein gelost die een hoeveelheid prikkeldraad aangevoerd heeft voor onder meer het 29ste Linieregiment. De 21ste Compagnie staat zijn 16 lichte mitrailleurs en 5 zware mitrailleurs af aan het 31ste en het 32ste Linieregiment.

Vde Bataljon Antwerpen
  • De 23ste Compagnie wordt doorgestuurd naar Kaprijke. De 26ste Compagnie wordt aangehecht bij het 3de Regiment Carabiniers. Alleen de lichte Maxim mitrailleurs blijven over. De wapens worden gebruikt voor de nabije luchtafweer.

t_leie.jpg
VII Bataljon Luik
De restanten van het bataljon die zich nog in Beveren-bij-Roeselare bevinden (28Cie en 31Cie) worden op 20 mei 1940 samengevoegd met de restanten van de beide regimenten grenswielrijders en zo omgevormd tot de nieuwe Brigade Grenswielrijders. De Staf van het VIIde Bataljon is blijkbaar niet vereist en vertrekt naar Frankrijk . Tijdens de tocht door Frankrijk raken ze afgezonderd van hun officieren. De voltallige staf, echter zonder officieren, duikt op in Conches op 22 mei. (zijn de officieren als voorwacht afzonderlijk afgereisd en hebben ze de overtocht van de Somme niet gehaald of zijn ze toegevoegd aan de staf van de pas opgerichte Brigade Grenswielrijders? - TBC)
21mei.jpg
t_rust.jpg
1ste Regiment Antwerpen/SVE
De regimentsstaf geeft de bataljons opdracht naar Veldegem te trekken waar zal getracht worden om zoveel mogelijk eenheden opnieuw samen te stellen. Deze opdracht wordt echter bemoeilijkt door de feitelijke aanhechting van vele detachementen bij de formaties van het veldleger die de verdediging van het Afleidingskanaal van de Leie voorbereiden. De regimentsstaf zal tot het eind van de veldtocht in Veldegem blijven.

Iste Bataljon Antwerpen
Het bataljon wordt verplaatst naar Aartrijke.
  • De 1Cie trekt verder zuidwaarts richting Somme. Tegen de avond bereiken ze Rang-du-Fliers waar de nacht van 21 op 22 mei wordt doorgebracht. Ze zijn er zich niet van bewust dat de Duitsers reeds de monding van de Somme bereikt hebben.
  • De 2de, 3de en 4de Compagnie rusten uit te Kaprijke en worden gereorganiseerd. Er is nu opnieuw voldoende bewapening om een aantal gevechtsgroepen en pelotons infanterie te vormen.

IIIde Bataljon Antwerpen
  • Ook de 11de Compagnie wordt doorgestuurd naar Veldegem. Bij aankomst is de compagnie van oorspronkelijk 80 militairen tot de helft herleid. De rest is onderweg verdwaald en heeft het contact met de eenheid verloren. Van de zes lichte Maxim mitrailleurs die uit de schans van Schilde meegenomen werden, blijven er nog drie over.

IVde Bataljon Antwerpen
  • De 22ste Compagnie blijft te Sleidinge.

Vde Bataljon Antwerpen
  • De 23ste Compagnie wordt ontbonden en aangehecht bij de 17de Infanteriedivisie. De manschappen en middelen worden verdeeld onder het 8ste en 9de Regiment Jagers te Voet.
  • De 26ste Compagnie blijft te Destelbergen.

t_leie.jpg
VIIde Bataljon Luik/SVE
Het bataljon rust uit te Beveren-bij-Roeselare. Om 23u30 worden de manschappen opgetrommeld voor een verplaatsing naar Oostrozebeke.
22mei.jpg
t_rust.jpg
1ste Regiment Antwerpen/SVE

Iste Bataljon Antwerpen
Het gros van het bataljon bevindt zich nog steeds in Vlaanderen en wordt nu doorgestuurd naar nieuwe kantonnementen op de westelijke oever van het Afleidingskanaal van de Leie.
  • De 1Cie trekt verder richting Saint-Valéry-sur-Somme om er de rivier over te steken. Ze botsen echter op een Duitse tankformatie en moeten op hun stappen terugkeren. Kolonel Res Slagmolen, Kapitein-commandant Moorkens, de Luitenanten Donck en Nollet en een deel van de effectieven van de 1ste Compagnie worden krijgsgevangen genomen nabij het stadje Rue ten noorden van Abbeville.

IVde Bataljon Antwerpen
  • De 22ste Compagnie vertrekt omstreeks 21u00 naar het Afleidingskanaal van de Leie. Via Waarschoot, Ursel en Kleit wordt door de nacht richting Maldegem gemarcheerd.

Vde Bataljon Antwerpen
  • De 26Cie blijft te Destelbergen.

t_leie.jpg
VII Bataljon Luik
  • 28Cie en 31Cie. De commandopost wordt om 01u30 geopend te Oostrozebeke. De troepen moeten om 04u30 twee steunpunten op het tweede echelon van de Leie-stelling gaan innemen te Hulste en aan het Muizelhof. De rest van de dag wordt gewerkt aan het inrichten van de nieuwe posities.
  • De staf bataljon, de 29Cie, de 30Cie en het detachement Vandereydt komen nagenoeg samen toe in Conches en vormen een detachement van 123 manschappen waaronder 8 officieren. Ze worden samen gekantonneerd in de buurt van Conches onder het commando van de 7Div die ook instaat voor hun bevoorrading. Ze beseffen dat ze nog niet buiten schot zijn en dat het maar een kwestie van tijd is vooraleer de Duitsers hun opmars naar het zuiden zullen verder zetten. Het detachement zal in Conches verblijven tot 28 mei.
23mei.jpg
1ste Regiment Antwerpen/SVE

IIIde Bataljon Antwerpen
Luitenant-kolonel Pirson heeft uit zijn overgebleven troepen een aantal gevechtsgroepen en pelotons laten samenstellen die opnieuw bewapend worden en als één detachement naar de nieuwe verdedigingslinie aan de Leie zullen vertrekken. De militairen worden naar Hulste doorgestuurd.

IVde Bataljon Antwerpen
  • De 22ste Compagnie bereikt rond 06u30 de hoeve Grote Burkel ten zuiden van Maldegem. Hier wordt tot 16u30 gerust en vervolgens gaan de militairen opnieuw de baan op naar het nabije Oostveld.

Vde Bataljon Antwerpen
  • De 26ste Compagnie trekt samen met het 3de Carabiniers de Gentse binnenstad in. De troepen worden opnieuw voor de nabije luchtafweer gebruikt.

t_leie.jpg
VIde Bataljon Namen/SVE
Het VI Bataljon uit Namen wordt toegevoegd aan het 13Li voor de komende de slag aan de Leie.

VIIde Bataljon Luik/SVE
  • 28Cie en 31Cie. Tijdens de voormiddag wordt het duidelijk dat de vijand de zone tussen de Schelde en de Leie heeft ingenomen en het nu op elk moment kan komen tot een nieuwe Duitse aanval.
24mei.jpg
1ste Regiment Antwerpen/SVE

Iste Bataljon Antwerpen
Kapitein-commandant De Wachter duidt 6 officieren aan die als versterking toegevoegd worden aan de 17de Infanteriedivisie. Onder hen Luitenant Van Mol.

IVde Bataljon Antwerpen
Het bataljon omvat nog steeds zes compagnies waarvan de grootte schommelt tussen 67 en 152 manschappen elk. De eenheid wordt hervormt tot een bataljon bestaande uit twee grote compagnies, onder de Kapitein-commandanten Beaufays en Van Den Berghen en ontvangt nieuwe bewapening met het oog op een inzet als gewone infanteristen ter versterking van de 18de Infanteriedivisie aan het noordelijke deel van het Afleidingskanaal van de Leie.
  • De 22Cie kantonneert te Oostveld.

Vde Bataljon Antwerpen
Kapitein-commandant Depraetere, bataljonscommandant van het Vde Bataljon laat weten dat hij zijn commandopost heeft opgesteld aan de Kortrijksebaan 143 te Oostkamp.
  • De 26Cie kan in extremis uit Gent wegglippen na de massale overgaven bij de 18de Infanteriedivisie. Via een loopbrug aan de Nieuwe Wandeling kan het gros van de compagnie tijdens de nacht van 23 op 24 mei ontkomen. De compagnie komt aan te Nachtegaal en wacht hier de komende nacht af.

VIIde Bataljon Luik/SVE
  • 28Cie en 31Cie. Het bataljon (-) blijft op zijn posities en ondergaat de ganse dag door beschietingen van de Duitse artillerie. Even voor 17u00 loopt het nieuws binnen dat de vijand te Harelbeke de Leie zou overgestoken zijn. De troepen van het 1Li op 1ste echelon lijken zich terug te trekken naar het westen. Een half uur later raken ook de grenswachters en de vestingstroepen betrokken bij de gevechten. Rond 20u00 blazen de Belgen de aftocht om zich te Liester te gaan hergroeperen.
25mei.jpg
1ste Regiment Antwerpen/SVE

Iste Bataljon Antwerpen
De gevechtsklare manschappen worden verdeeld in een drie detachementen ter aanvulling van het 7de, 8ste en 9de Jagers te Voet die als onderdeel van de 17de en de 18de Infanteriedivisie het eerste echelon van het front aan het Afleidingskanaal van de Leie ten noorden van Raverschoot bezetten. Kapitein-commandant De Wachter wordt later op de dag ziek afgevoerd. Luitenant Van Mol krijgt van hem de opdracht om alle manschappen die nog bij de bataljonsstaf overgebleven zijn te verzamelen in een enkele compagnie en deze geïmproviseerde eenheid naar Nieuwpoort over te brengen. Deze opdracht zal niet meer uitgevoerd worden, maar Van Mol zal er tegen 28 mei wel in slagen om een deel van zijn manschappen te herbewapenen.

IVde Bataljon Antwerpen
Het hervormde bataljon wordt toegevoegd aan het 3de echelon van de stellingen van de 18de Infanteriedivisie langsheen het noordelijk deel van het Afleidingskanaal van de Leie. De troepen worden tijdens de nacht van 25 op 26 mei ontplooid rond het gehucht Kallestraat en worden aangevuld door het I/39Li in het noorden en de Groep Wielrijders van de 15de Infanteriedivisie in het zuiden. Het 3de echelon staat onder het bevel van Kolonel Brouhier van het 3C. Ook de 22ste Compagnie wordt verplaatst naar de nieuwe stellingen van de 18de Infanteriedivisie. De manschappen graven zich tijdens de avond in te Kruipuit.

VII Bataljon Luik/SVE
  • 28Cie en 31Cie. De troepen komen aan de Liester nog voor het ochtend wordt. Rond 15u00 wordt verder getrokken naar Zwevezele om aan het eind van de dag kantonnementen op te zoeken te Waardamme.
26mei.jpg
1ste Regiment Antwerpen/SVE

IVde Bataljon Antwerpen
Het bataljon ligt reeds zo'n 24 uur tussen Kallestraat en Kruipuit. Vanaf 07u00 kunnen de Duitsers een opening maken tussen de linies van het 7J en het 1C te Raverschoot. Ten gevolge van deze opmars moeten het 7J en het 1C achteruit trekken en rond 22u00 krijgt het bataljon te horen dat het 3de echelon zal dienen om de terugtocht te dekken. Vervolgens moet het bataljon zelf achteruit.

VIIde Bataljon Luik/SVE
  • 28Cie en 31Cie. De troepen verhuizen naar Staden waar de Brigade Grenswielrijders gereorganiseerd wordt na de slag aan de Leie.
27mei.jpg
1ste Regiment Antwerpen/SVE
De elementen van het regiment die zich te Veldegem en Ruddervoorde bevinden, worden verder gestuurd naar nieuwe kantonnementen te Leke.

IVde Bataljon Antwerpen
Het bataljon trekt zich terug rond 02u45 van het 3de echelon tussen Kallestraat en Kruipuit en neemt omstreeks 05u00 nieuwe posities in rond Drongengoedbos, op het 2de echelon van een nieuwe verdedigingslinie die de Belgen in alle haasten trachten op te werpen. De Belgische troepen blijven echter onder druk staan en omstreeks 11u15 volgt een nieuw bevel tot terugtrekken. De militairen moeten nu achter de baan van Kleit naar Knesselare post vatten. Ook hier kunnen de Belgen niet langer stand houden en wanneer rond 17u00 troepen van het 1C door de linies van het bataljon terugtrekken, krijgt Majoor De Saeyer te horen dat hij zelf zo'n 600m verder achteruit moet. Bij de voorbereiding voor de verplaatsing worden een aantal detachementen van het bataljon overrompeld en gevangen genomen. Een deel van de 22ste Compagnie wordt ingehaald door de vijand en gaat verloren. De manschappen belanden uiteindelijk in de buurt van Burkel waar de chaos in de Belgische linies compleet is en niemand nog weet waar welke eenheid moet opgesteld worden.

VII Bataljon Luik/SVE
  • 28Cie en 31Cie. Na de middag wordt de eenheid verplaatst naar Aartrijke.
28mei.jpg
1ste Regiment Antwerpen/SVE

IVde Bataljon Antwerpen
Tijdens de nacht trekken de laatste detachementen van het bataljon die nog enige cohesie vertonen richting Oedelem om van hier uit naar Oostkamp gezonden te worden. Majoor De Saeyer verneemt hier de overgave.

VIIde Bataljon Luik/SVE
  • 28Cie en 31Cie. Het bataljon (-) verneemt de capitulatie te Aartrijke.
  • Staf, 29Cie en 30Cie. Op 28 mei krijgt de 7Div van de Fransen het bevel om zich te verplaatsen naar Bretagne om er opnieuw voorzien te worden van materieel. De eenheden die organiek niet tot de 7Div behoren worden naar het zuiden van Frankrijk gestuurd. Zo stapt het detachement van VII/1SVE dat zich in Conches bevond op 28 mei, op de dag van de Belgische capitulatie, op de trein richting Montpellier. Ze worden er aangehecht aan het 3de Versterkings- en Opleidingscentrum (3VOC) en krijgen Grenade en Saint-Lys nabij Toulouse als kantonnement toegewezen. Het 3VOC plaatst het detachement onder bevel van het 62ste Linieregiment.

Register van Gesneuvelden

Onbekend

BAUDOUX

Robert, A.E.

Sdt
Mil
28

14/02/1908

Jumet

28/05

Gent


Onbekend

COLLIGNON

Charles

Sdt
Mil
30

27/06/1910

Jette

15/07

Liège


22/IV

JANUARIUS

Jean, B.

Sdt
Mil
27

03/11/1907

Anderlecht

27/05

Maldegem

Gedood in gevechten
Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com

Bibliografie en Bronnen

1.
Getuigenis Louis Antonissen "Op 27 mei brak de hel los op de Bredabaan" [On Line beschikbaar]: http://het-kamp-van-brasschaat.be/DeGefusilleerden.html [Laatst geraadpleegd 1 juni 2016]
2.
Getuigenis Sdt Mil André Lescrauwaet, mitrailleurschutter van de 18Cie in het fort van Koningshooikt.
3.
L'armée belge de France en 1940, door Jean Jamart Col BEM Hre, uitgeverij Schmitz, Bastogne, 1994 p.151