Steuneenheden

De operaties van het veldleger worden mogelijk gemaakt door een bijzonder groot netwerk van eenheden die logistieke en medische steun leveren.

Hierbij hanteert het leger een geografische structuur waarbij het grondgebied bij een vijandelijke aanval zal ingedeeld worden in een Achterwaartse Zone en een Legerzone. De legerzone vormt het operatiegebied van het veldleger en staat onder het gezag van het Groot Hoofdkwartier. Het hinterland wordt de achterwaartse zone genoemd en is het werkterrein van het territoriale leger. Deze zone wordt gedirigeerd door het Ministerie van Landsverdediging. In een nota van 10 februari 1940 bepaalt de legerleiding dat bij een invasie uit Duitsland het grondgebied als volgt zal ingedeeld worden:
  • De provincies West- en Oost-Vlaanderen vormen de Achterwaartse Zone.
  • De overige provincies vormen de Legerzone, die verdeeld wordt in een achtergebied en een voorgebied. De scheidingslijn tussen de beide gebieden loopt vanaf de grens van Zeeland langsheen de Schelde tot Hoboken en leidt dan over Lier, Aarschot, Diest, Halen, Sint-Truiden, Borgworm, Temploux, Floreffe en Hastière tot aan de grens met Frankrijk.

Onderstaande tabel geeft weer hoe de bevoegdheden van de verschillende steuneenheden verdeeld worden.

Wanneer Duitsland op 10 mei 1940 België binnenvalt, staat deze organisatie voor een ernstig dubbel probleem. Vooreerst zijn heel wat elementen van de achterwaartse zone ingeplant in het operatiegebied van het veldleger. De fabrieken van de Koninklijke Kanongieterij en Staatswapenfabriek bevinden zich te Luik. De infanteriemunitie is opgeslagen in drie forten van de oude gordel rondom Antwerpen. In het Meerdaalwoud bij Leuven ligt een belangrijk depot met artilleriemunitie. Twee van de drie territoriale transportkorpsen hebben hun standplaats in de legerzone. Het medisch materieel is te Vilvoorde opgeslagen, enz. De krijgsmacht dient dan ook een onmiddellijke verhuisoperatie op te starten om dit alles naar het westen van het land te evacueren. Daarnaast zal ook onmiddellijk duidelijk worden dat de structuren veel te omslachtig zijn voor een mobiele oorlogsvoering en de visie van een strikte geografische indeling niet realistisch is. De gevolgen hiervan worden uitgediept in het relaas van de verschillende steuneenheden.


Achterwaartse Zone
Legerzone


Achtergebied
Voorgebied
Commando
Ministerie van Landsverdediging
Groot Hoofdkwartier (Directie van de Diensten van het Leger)
Transport
Directie
Directie van het Vervoer van de Achterwaartse Zone
Directie van het Vervoer bij het Leger
Spoor (planning)
Militaire Dienst der Spoorwegen
Spoor (uitvoering)
Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen
Regiment Spoorwegtroepen
Binnenwateren (planning)
Navigatiecommissie
Binnenwateren (uitvoering)
Ministerie van Verkeerswezen
(Nationale Dienst voor Vervoer over de Binnenwateren)
Militaire Dienst van het Vervoer over de Binnenwateren
Weg (circulatie)
Provinciecommando's
Wegenregelingsgroepering
Provoostdiensten van de grote eenheden
Weg (uitvoering)
2de Territoriaal Transportkorps
3de Territoriaal Transportkorps
4de Territoriaal Transportkorps
Legerautogroepering
Transportkorpsen van de grote eenheden
Infrastructuur (onderhoud)
Ministerie van Verkeerswezen
(Administratie van Bruggen en Wegen)
Dienst voor Onderhoud der Straat- en Waterwegen
Genie van de grote eenheden
Ravitailleringen en Evacuaties
Directie
Directie der Ravitailleringen en Evacuaties
van de Achterwaartse Zone
Directie der Ravitailleringen en Evacuaties
van het Leger
Hoofdkwartieren van de grote eenheden
Levensmiddelen en uitrusting
2de Territoriaal Intendancekorps
3de Territoriaal Intendancekorps
4de Territoriaal Intendancekorps
Uitrustingsdienst
Algemene Magazijnen van de Bevoorradingsbasis
Magazijnstation
Compagnie Fonteiniers
Pelotons voor Ravitaillering
van de grote eenheden
Postbedeling
Ministerie van Verkeerswezen
(Directie van Posterijen)
Dienst Posterijen

Munitie en bewapening
Koninklijke Kanongieterij
Staatswapenfabriek
Werkplaatsen voor Fabricatie van Munitie
Groot Legerpark
Troepen van het Artilleriepark
Pelotons voor Artilleriemunitie
Pelotons voor Infanteriemunitie
van de grote eenheden
Geniematerieel

Park van de Genie van het Leger
Technische Dienst der Spoorwegtroepen
Technische Dienst der Transmissietroepen
Technische Dienst der Pontonniers
Genie van de grote eenheden

Transmissietroepen van de grote eenheden
Wagenpark
Arsenaal voor het Wagenpark
Aankoopmagazijn voor het Wagenpark
Reservewielvoertuigenpark
Ateliers voor Herstelling van het Wagenpark
van de grote eenheden
Brand- en smeerstoffen
Controledienst der Brand- en Smeerstoffen
Magazijn voor Brandstoffen en Smeerstoffen
Pelotons voor Ravitaillering
van de grote eenheden
Anti-gasmaterieel
Inrichtingen der Anti-Gasbeschermingsdienst
Technische Dienst der Anti-Gasbeschermingsdienst

Medisch materieel
Algemeen Magazijn van het Hospitaalmaterieel
Centraal Laboratorium van de Gezondheidsdienst
Centrale Apotheek van het Leger
Depot van de Gezondheidsdienst van het Leger

Luchtvaartmaterieel
Etablissementen der Militaire Luchtvaart
Dienst der Ravitaillering en Depannage

Geneeskundige evacuatie
Troepen en Etablissementen van de
Gezondheidsdienst van de Achterwaartse Zone
Geneeskundige evacuatieorganismen
Groepering der Eenheden van de
Gezondheidsdienst van het Leger
Geneeskundig korpsen
van de grote eenheden


Ziekenstal van het Leger
Paardenartsenijdienst
van de grote eenheden
Territoriale Diensten
Directie
Territoriale Commando's
Territoriale Dienst van de Legerzone
Hoofdkwartieren van de Legerkorpsen
Statische bewaking
Wachters van Verkeerswegen en Inrichtingen

Overige territoriale taken
Territoriale Bataljons
Territoriale Wacht voor Luchtafweer
Passieve Luchtbescherming



Overige eenheden van het leger

Grootprovoostdienst
Speciaal Korps der Spoorwegen, Telegraaf en Telefoon
Militair Cartografisch Instituut
Scheikundig Laboratorium van het Leger
Technische Dienst der Grondverdediging tegen Luchtvaartuigen
Tuchtcompagnie