VIde Legerkorps (VI/LK)

VIe Corps d'Armée (VI/LK)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Infanteriekorps van de reserve
Bevelhebber
Luitenant-generaal Fernand Verstraete
Stafchef
Luitenant-kolonel SBH Emile Wanty
Commandant Artillerie
Generaal-majoor Maurice Melen
Commandant Genie
Luitenant-kolonel J. Maroye
Commandant Transmissietroepen

Commandant Luchtvaart
-
Commandant Gezondheidsdienst
Geneesheer Kolonel M. Maigret
Standplaats
K.W. Stelling en Linie Bierges-Ninove
Commandopost te Sint-Gillis, Brussel
Organieke Eenheden
Hoofdkwartier

5de Infanteriedivisie

10de Infanteriedivisie

26ste Compagnie Transmissietroepen

Provoost (Kapitein-commandant Jozef Pieteraerents)
Tijdelijke Eenheden
IIde Groep 2de Licht Regiment

3de Regiment Lansiers

1ste Licht Regiment

31ste Bataljon Genie

18-Daagse Veldtocht

Zie eenheden voor gedetailleerde informatie. Als representatief voorbeeld van de activiteit op niveau legerkorps, volgt hier een overzicht van de activiteiten van het provoostschap.
Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

HK VI/LK
Aan de vooravond van de oorlog bevindt het Hoofdkwartier (HK) van het VIde Legerkorps (VI/LK) zich in Sint-Gillis Brussel van waaruit het korps het commando voert over de 5de en 10de Infanteriedivisie. De 5Div stond opgesteld te zuiden van Brussel langs de lijn Bierges - Ninove, de 10Div bezette de Sector Leuven aan de K.W. Stelling. Voor het uitbreken van de oorlog was de 10Div de enige grote eenheid die zich in de buurt van de K.W. Stelling bevond.
10mei.jpg
VILK_Fleche_Dor_Kortenberg.jpg
Op 10 mei bevond het HK van het VI/LK zich in het hotel "La Flèche d'Or" te Kortenberg (foto circa 1910).
HK VI/LK
Om 01u25 belt de staf van het VIde Legerkorps vanuit Sint-Gillis naar het Hoofdkwartier van de 10de Infanteriedivisie (10Div) opgesteld in de abdij van Kortenberg om de divisie in staat van alarm te brengen. Iets later wordt het Hoofdkwartier van de 5de Infanteriedivisie (5Div) in het Kasteel Inkendaal te Vlezenbeek eveneens op de hoogte gebracht van het alarm. Initieel wordt een plan uitgewerkt om de K.W. Stelling tussen Rijmenam en Leuven te bezetten met twee divisies in lijn.

De 10Div die zich reeds in zijn divisiesector bevindt begint onmiddellijk met de inplaatsstelling van zijn drie infanterieregimenten op de lijn Tildonk - Wijgmaal - Kessel-Lo - Heverlee. Om 04u00 meldt de 10Div aan het VI/LK dat de stellingen ingenomen zijn.

In de namiddag geeft het VI/LK de 5Div de opdracht om zich naar het noorden van Leuven te verplaatsen teneinde de K.W. Stelling te bezetten van Rijmenam over Haacht tot Wespelaar. De 5Div zal zich klaarmaken om tijdens de nacht van 10 op 11 mei te verplaatsen naar hergroeperingszones in de buurt van Haacht en Wespelaar

Het commando van het VIde legerkorps verlaat Sint-Gillis en begeeft zich naar Kortenberg om van hier uit het bevel over de zuidelijke helft van de Belgische posities aan de K.W. Stelling op te nemen. Te Kortenberg zal de staf werken van uit het hotel De Gouden Pijl.

De opstelling van het VI/LK ziet er op 10 mei als volgt uit/
  • HK VI/LK eerst Sint-Gillis, later Kortenberg
  • 5Div bezet de sector Bierges - Ninove
  • 10Div bezet de sector Leuven

Provoost VI/LK
De 48-jarige Kapitein-commandant Jozef Pieteraerents is op 10 mei 1940 de bevelhebber van de Compagnie Kortrijk van de Territoriale Rijkswacht. Hij verneemt het nieuws van de algemene mobilisatie van de commandant van de Groep Brugge, Kapitein-commandant Vanderkam. Pieteraerents blijft voorlopig op post te Kortrijk. Het provoostschap van het VIde Legerkorps wordt geactiveerd en zal te Gent samengesteld worden.
11mei.jpg
10ID_Abdij_Kortenberg.jpg
De oude abdij van Kortenberg waar het HK van het VI/LK zich opstelt vanaf 11 mei
HK VI/LK
Het hoofdkwartier wordt overgebracht naar de Abdij van Kortenberg nadat de 10Div de gebouwen de dag voordien ontruimd had.

De 2Div die opgesteld stond in de Versterkte Positie Luik heeft Luik verlaten en wordt onder bevel van het VI/LK geplaatst voor de verdediging van de K.W. Stelling. De 2Div zal de sector Rijmenam - Haacht bezetten.

De 5Div die tijdens de nacht van 10 op 11 mei verplaatst werd naar de K.W. Stelling is post komen vatten ten noorden van de Sector Leuven tussen Haacht en Wijgmaal. De ondersector van het 3de Regiment Jagers te Voet (3J) van de 10Div wordt overgenomen door het 4de regiment Jagers te Voet (4J) van de 5Div. De 5Div bezet nu de lijn Wespelaar - Tildonk - Wijgmaal.

Na de aflossing van de het 3J door het 4J van de 5Div herschikt de 10Div zijn dispositief rond Leuven, het 3J wordt in tweede lijn geplaatst, in eerste echelon bezetten van noord naar zuid het 6J en het 5J de lijn Herent - Kessel-Lo - Heverlee. Het VI/LK geeft om 16u00 de opdracht aan de 10Div om één bataljon naar Brussel te sturen voor de bewaking van het vliegveld van Evere.

Het VI/LK is nu volledig opgesteld en bevindt zich op de zuidflank van het Belgische Leger met drie divisies in lijn met van noord naar zuid, de 2Div, de 5Div en de 10Div. Ten zuiden van het VI/LK zal de K.W. Stelling verder verdedigd worden door de Britten. De British Expeditionary Force bevond zich sinds september 1939 in Frankrijk en was klaar om vanaf de start van de Duitse aanval in het westen de K.W. Stelling te bezetten vanaf Leuven tot Waver verder zuidwaarts.

Zowel tijdens de laatste maanden van de mobilisatie als tijdens de eerste oorlogsdagen bestaat enige onenigheid binnen het geallieerde oppercommando over waar precies de scheidingslijn tussen de Belgische en Britse legerzone dient te lopen. De status van de hoofdstad als "open stad" zonder militaire verdediging is hierbij van enig belang, als ook het gebruik van de belangrijke verkeersader Brussel-Leuven. In februari 1940 bepaalt het Groot Hoofdkwartier (GHK) eenzijdig dat de stad Leuven binnen de Belgische legerzone valt, terwijl op 25 maart 1940 de Franse generaal Gamelin beslist dat de scheidingslijn tussen het Belgisch en het Britse leger ter hoogte van Wijgmaal ligt, waardoor Leuven een zaak voor de Britten wordt. Deze scheidingslijn wordt de Gamelin-lijn genoemd.

Het VI/LK verneemt op 11 mei dat de 3rd (UK) Infantry Division van de British Expeditionary Force eveneens naar de Sector Leuven gezonden is. Het legerkorps is nu als volgt opgesteld:
  • HK VI/LK Abdij van Kortenberg
  • 2Div bezet de sector Rijmenam - Haacht
  • 5Div bezet de sector Haacht - Wijgmaal
  • 10Div bezet de sector Leuven

Provoost VI/LK
In de Gentse Leopoldkazerne wordt alles in gereedheid gebracht voor de samenstelling van het provoostschap. De slagorde voorziet in een effectief van 32 Rijkswachters. Niet al deze manschapen zullen via de Leopoldkazerne het provoostschap vervoegen en sommigen worden rechtstreeks naar de staf van het VIde Legerkorps gestuurd.
12mei.jpg
HK VI/LK
Tegen de avond van 12 mei beslist het Groot Hoofdkwartier tot de algehele aftocht van het veldleger naar de K.W. Stelling. Daarbij zal het Cavaleriekorps de komende twee dagen de Demer-Gete Stelling bemannen om de aftocht te dekken en de Duitse opmars af te remmen.

Het Britse leger is bij het aanbreken van de dag volledig ontplooid op de K.W. Stelling ten zuiden van Leuven, maar de Sector Leuven zelf blijft een punt van onenigheid. Generaal-majoor Bernard Montgommery, commandant van de 3rd (UK) Infantry Division, is verbaast over de aanwezigheid van de 10Div. Hij adviseert zijn legerkorpscommandant, Luitenant-generaal Alan Brooke, om de 3(UK)Div stelling te laten nemen ten westen van Leuven in tweede echelon achter de 10Div. De ervaren Montgommery verkiest de toegangsweg tot Brussel te verdedigen vanaf het hoger gelegen terrein ten westen van de stad boven een gevecht in de agglomeraties van Leuven. Dit voorstel wordt niet aangenomen en de 3(UK)Div verspreidt dan maar de nodige orders onder zijn eenheden voor de installatie op de K.W. Stelling te Leuven. Om 10u00 bezoekt generaal Montgommery zeer kort generaal Pire in het HK van de 10Div om hem een kopie van de opstelling van de Britse troepen over te maken, zonder echter veel te coördineren.

Het nieuws van de Britse superpositie bereik al snel de staf van het VIde Legerkorps en het Groot Hoofdkwartier. Generaal-majoor Raoul Van Overstraeten, militair adviseur van Koning Leopold III, besluit de zaak aan te kaarten bij de Franse minister van defensie Eduard Daladier, de Franse generaals George en Billotte en de Britse generaal Pownall op de coördinatievergadering tussen de geallieerden die tijdens de namiddag van 12 mei plaats vindt te Casteau nabij Bergen. Pownall antwoord dat het Belgische leger zich aan de Gamelin-lijn dient te houden. De verantwoordelijkheid om een beslissing te nemen ligt bij Georges en Billotte, maar die spreken zich niet uit over de zaak.

Op het terrein komen de eerste eenheden van de 3(UK)Div toe in de divisiesector van de 10Div vanaf de vroege namiddag. Bij de 3(UK)Div worden de 7th Guards Brigade (links) en 9th Infantry Brigade (rechts) op het eerste echelon van de Sector Leuven ontplooid in de ondersectoren van het 5J en het 6J. De verkenningstroepen van de 3(UK)Div, de 12th Lancers en 15/19th Hussars, steken de Dijle over en rijden door naar Diest en Tienen waar ze de komst van de vijand opwachten. Aanvankelijk is er bitter weinig overleg tussen de beide divisies over de consequenties van de superpositie van de beide formaties. Stafofficier Kapitein SBH Masson wordt aangeduid als verbindingsofficier voor het hoofdkwartier van Montgommery, dat zich in het kasteel de Mérode te Everberg gevestigd heeft. De Britten starten met de installatie van hun eigen eenheden, zonder zich al te veel te bekommeren over de verbinding en communicatie met de Belgen. De onduidelijkheid over de limiet tussen het Belgische en het Britse leger leidt uiteindelijk tot het feit dat twee divisies, één Belgische en één Britse zich klaar maken om de Sector Leuven te verdedigen.

Provoost VI/LK
Commandant Pieteraerents verlaat Kortrijk rond het middaguur en komt na een tocht van ongeveer twee uur aan in de Leopoldkazerne. De kazerne wordt op dag ogenblik ondermeer bezet door de staf van de 16de Infanteriedivisie . De Rijkswachtofficier belt naar de staf van de Directie der Ravitailleringen en Evacuaties van het Leger en verneemt zo dat het VIde Legerkorps zich te Kortenberg bevindt.
13mei.jpg
HK VI/LK
In de Belgisch-Britse kwestie over de verdediging van de Sector Leuven is de kogel door de kerk: Generaal-majoor Van Overstraeten adviseert de koning om Leuven aan de Britten te laten. De 3(UK)Div zal de stad verdedigen en de zone ten zuiden van de Brusselsesteenweg wordt toegewezen aan de British Expeditionary Force. De hoofdstad zelf zal tot de Belgische legerzone behoren. De 10Div dient Leuven te verlaten en moet naar kantonnementen te Zaventem, Sint-Stevens-Woluwe en Peutie gestuurd worden. Luitenant-generaal Verstraete verneemt het nieuws in de vroege namiddag van het Groot Hoofdkwartier in nota 134/12. Het uur van de aflossing door de Britten wordt bepaald op 14 mei om 03u00.

's Avonds komt het bericht binnen dat de Demer/Gete-Stelling zal worden opgegeven de 14 mei om 04u00. Een een groot deel van de Cavaleriekorps zal reeds tijdens nacht van 13 op 14 mei door Leuven terugtrekken. Het front komt hiermee erg dichtbij.

De ontplooiing van de Belgische troepen op de K.W. Stelling is nu min of meer compleet. Tussen Lier en Rijmenam staat het IIde Legerkorps opgesteld met de 6de en de 11de Infanteriedivisie aan het front en de 9de Infanteriedivisie in reserve. Tussen Rijmenam en Leuven ligt het VIde Legerkorps met de 2de, de 5de en de 10de Infanteriedivisie in eerste lijn.

Provoost VI/LK
Kapitein-commandant Pieteraerents vertrekt omstreeks 07u00 naar het station van Gent om zes paarden, drie fietsen en acht manschappen op de trein te laden en naar Kortenberg te laten vertrekken. Pieteraerents zelf verlaat Gent rond 11u00 en komt zo'n drie uur later aan in de abdij te Kortenberg waar de staf van het VIde Legerkorps aan het werk is. Het provoostschap telt op dat ogenblik slechts 21 militairen. Er ontbreken 5 ruiters van de Compagnie Luik en 6 gendarmen te voet van de Compagnie Seraing.
14mei.jpg
VILK_Brug_Vilvoorde.jpg
De brug van Vilvoorde vormt het meeste zuidelijke overgangspunt op het Kanaal van Willebroek.
HK VI/LK
Het Groot Hoofdkwartier herziet zijn beslissing van 13 mei over de scheidingslijn tussen het Belgische en het Britse leger. In nota 134/40 wordt bevestigd dat de Britten nu de controle krijgen over de hoofdstad, met dien verstande dat de status van Brussel als "open stad" zonder militaire verdediging behouden blijft. Het VIde legerkorps dient zich te houden aan een nieuwe scheidingslijn die nu vanaf Kortenberg via Nossegem en Sint-Stevens-Woluwe naar de brug van Buda over het Kanaal van Willebroek zal lopen. Deze brug zal aan de Britten toegewezen worden, zodat het meest zuidelijke overgangspunt voor het Belgische leger nu de brug van Vilvoorde wordt.

Het korps staat nu als volgt opgesteld:
  • HK VI/LK nog steeds te Kortenberg
  • 2Div sector Rijmenam - Haacht,
  • 5Div sector Haacht - Wijgmaal
  • 10Div bezet kantonnementen te Zaventem, Sint-Stevens-Woluwe en Peutie

Provoost VI/LK
Het provoostschap verhuist naar nieuwe kantonnementen te Perk.en wordt ondergebracht in de woning van de heer Lepage in het dorp. Omstreeks 15u00 krijgen de Rijkswachters de opdracht om het militaire verkeer te gaan regelen in de omgeving van Perk en op de baan komende van Mechelen, tussen Hofstade en Sterrebeek. De manschappen worden vanaf 19u00 ontplooid langsheen de wegen.

Tijdens de late namiddag laat Pieteraerents een personenwagen opvorderen te Perk. De auto zal gebruikt worden voor het afvoeren van verdachte burgers en deserteurs, en voor het transport van de administratie van het provoostschap.

Terwijl de manschappen op het terrein zijn komt rond 18u00 eindelijk een detachement toe die het provoostschap op volle sterkte moet brengen, De Kapitein-commandanten Lambert en Fifes komen aan en hebben een tiental manschappen meegebracht.
15mei.jpg
HK VI/LK
Leopold III brengt een bezoek aan het hoofdkwartier van het VIde Legerkorps in de oude abdij van Kortenberg. De toestand te Leuven wordt besproken. Het VIde Legerkorps krijgt ook richtlijnen voor het beveiligen van de zuidelijke flank van de Belgische legerzone bij een mogelijke voortijdige Britse terugtocht.

Provoost VI/LK
De Rijkswachters blijven in hoofdzaak aan het werk op het wegennet rond Perk en langsheen de huidige N227 tussen Hofstade en Steenokkerzeel.
16mei.jpg
HK VI/LK
Op 16 mei komt onverwachts het bevel van het geallieerd opperbevel (Instruction du Commandement du Groupe d'Armées n°1 getekend door de Franse generaal Bilotte) om verder westwaarts te trekken. Zonder dat men de K.W. Stelling ten volle verdedigd heeft moet de stelling worden prijsgegeven. Het Duitse leger wist immers een doorbraak te forceren in de streek van Sedan en in het noorden heeft Nederland zich overgegeven. Het veldleger zal aan het eind van de dag de K.W. Stelling ontruimen en in drie nachtelijke etappes terugtrekken naar de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde. Daar waar het geallieerd opperbevel goed begrepen had wat de impact was van de Duitse doorbraak ver in het zuiden was niet niet zo voor de gewone soldaten. Het bevel tot ontruimen van de K.W. Stelling waar zij zich goed ingegraven hadden stuitte op veel onbegrip.

De terugtochtwegen voor de divisies van het VI/LK worden voor de eerste etappe gedurende de nacht van 16 op 17 mei als volgt vastgelegd:
  • de 2Div dient zich langs Hofstade, Zemst, Spilt, Laar en de brug bij 't Sas naar Humbeek, Ipsvoorde en Nieuwenrode te begeven, het 28Li maakt hierop een uitzondering en wordt via Elewijt en Eppegem over de Verbrande Brug naar Beigem gestuurd.
  • de 5div en de 10Div dienen zich langs Leuven, Buken, Berg (Kampenhout), Perk en de brug te Vilvoorde naar Grimbergen, Beigem en Wolvertem te begeven.

Provoost VI/LK
De provoostschappen van de divisies en legerkorpsen die de K.W. Stelling verlaten, zullen een bijzonder drukke periode beleven bij het in goede banen leiden van de aftocht. Het provoostschap van het VIde Legerkorps krijgt de taak toegewezen om het verkeer te regelen tussen Meise en Aalst, langsheen enerzijds een noordelijke as over Merchtem en Moorsel die aan Commandant Fifes toegewezen wordt, en anderzijds een zuidelijke as over Asse en Affligem die onder toezicht van Commandant Lambert komt te staan.

De provoost laat rond 13u00 de 5 ruiters en hun paarden evacueren naar Wolvertem en vervolgens naar Baardegem om hier in onderhoud geplaatst te worden bij het transportkorps van de 2de Infanteriedivisie. De Eerste Wachtmeester Paniez leidt dit detachement en zal tevens de persoonlijke rijpaarden van de stafofficieren van het VIde Legerkorps meenemen.

Omstreeks 16u30 worden ook de Rijkswachters-wielrijders doorgestuurd. De manschappen die over een fiets beschikken moeten zich naar Opwijk begeven. Dit detachement zat in de Rijkswachtbrigade van Opwijk en de omliggende huizen ondergebracht worden. Kapitein-commandant Pieteraerents vindt zelf onderdak in het dorp bij de heer De Cat.
17mei.jpg
Provoost VI/LK
Omstreeks 07u30 laat Luitenant-generaal Verstraete weten dat de laatste troepen van het VIde Legerkorps voorbij getrokken zijn. Hij verleent toestemming om de verkeersposten te sluiten en het provoostschap te verplaatsten naar het marsgebied voor de tweede etappe in de nacht van 17 op 18 mei. De Rijkswachters worden te Opwijk verzameld en zullen overdag het hoofdkwartier van het VIde Legerkorps bewaken dat ondergebracht is in de gebouwen van de gemeenteadminsitratie in de Processiestraat.

Omstreeks 19u30 worden de gendarmen uitgestuurd om het verkeer te gaan regelen op de baan tussen Merchtem en Aalst. De opdracht luidt om tegen 00u30 de weg volledige vrij te maken voor de snelle doortocht van twee colonnes bestaande uit telkens één volledig infanterieregiment en twee artilleriegroepen. Alle civiele vluchtelingen dienen van de verkeersas gehaald te worden en zullen naar de transversale wegen moeten uitwijken. Het Rijkswachtdetachement wordt opnieuw in twee gesplist: Commandant Lambert zal het verkeer op de zuidelijke route regelen tussen Merchtem, Baardegem, Moorsel, Erembodegem en Nieuwerkerken; Commandant Fifes neemt de noordelijke route voor zijn rekening tussen Merchtem, Opwijk, Hofstade en Lede. De 1ste Wachtmeester Pirtotte zal met zijn motorfiets de estafette tussen de beide colonnes verzekeren.

De commandopost te Opwijk verhuist tijdens de eerste helft van de nacht naar Wichelen.
18mei.jpg
HK VI/LK
Het VI/LK wordt ingezet bij de verdediging van het Bruggenhoofd Gent tussen Kwatrecht en Eke. Links van het VI/LK bevindt zich het I/CA, rechts het VII/CA. Het VI/LK beschikt hiervoor over de 2Div, de 4Div, de 5Div en de 1Div ChA. Het Bruggenhoofd Gent (in 1940 beter bekend onder zijn Franse naam TPG - Tête de Pont Gand) werd gevormd door een bunkerlinie ten zuiden van Gent. De verdedigingslinie bestond uit 228 betonnen bunkers die in het algemeen een portaal hadden en één tot drie ruimten afgesloten door een gepantserde deur. Vier bunkers hadden nog een verdieping en 35 waren uitgerust met een stalen waarnemingskoepel. Van de te verdedigen stelling is voor de oorlog een volledig dossier met de opstelling en bezetting opgemaakt. Dit dossier is evenwel verloren gegaan. De Cointet en Tetraëder anti-tank hindernissen zijn niet geplaatst en ook de draadhindernissen zijn op vele plaatsen opgeruimd door de boeren die hun vee naar de weiden moesten brengen. De eenheden van het VI/LK die de stelling zullen bemannen moet de bunkers zelf inrichten en ook de verbindingsloopgraven terug in orde brengen.

Provoost VI/LK
Tijdens de ochtend van 18 mei vervoegen de Rijkswachters de westelijke oever van de Dender te Aalst. Om 11u30 loopt de opdracht binnen om het laatste deel van de aftocht te begeleiden en vanaf 20u00 drie marsroutes tussen Aalst en Gent te gaan bewaken. De eerste routes, met codenummers 8 loopt van Hofstade tot Gijzenzele. De tweede en derde routes, met nummers 9 en 9bis, lopen van Erpe naar de N462 tussen Westrem, Bavegem en Oombergen. Te 19u00 verlaat Commandant Pieteraerents het dorp Wichelen om zich naar Astene te begeven.
19mei.jpg
20Mei VI CA.jpgHK VI/LK
Het VIe Legercorps neemt plaats in het eigenlijke bruggenhoofd tussen Kwatrecht en Eke. De 2Div neemt met het 5e Linie posities in tussen de Schelde te Kwatrecht en Gijzenzele. Vanaf Gijzenzele tot Betsberg neemt de 6e Linie over. Het 28e Linie wordt in reserve opgesteld achter het 5e en 6e Linie. De 4Div neemt stelling tussen Betsberg exclusief en Munte. Het 15e Linie zal zich opstellen ten zuiden van de Betsberg en zal een gedeelte van de bunkers in Moortsele bezetten. Het 7e Linie bezet dan de westkant van Moortsele tot Munte. Het 11e Linie blijft als reserve achter de stelling van het 15e en 7e Linie maar zal wel pelotons leveren voor het bezetten van de verschillende grote wachten of voorposten. De 5Div, bestaande uit het 4e, 1e en 2e Regiment Jagers te Voet, nemen om en rond de bunkers van Munte tot Semmerzake hun stellingen in. De 1Div ChA wordt met drie regimenten in lijn opgesteld ten westen van de Schelde. Er komt bij de lokale bevolking een algemene uittocht tot stand omdat wordt rondverteld dat er zich zware gevechten zullen voordoen bij de verdediging van de Schelde.

Vanaf 19 mei 40 wordt 14A in versterking gestuurd van het VI/LK waarbij Kolonel SBH Raquez de commandant van de corpsartillerie (CA Corps) van het VI/LK wordt. Het VI/LK had geen eigen corpsartillerie en moest bijgevolg gesteund worden door een ad hoc samengestelde groepering met groepen zware artillerie komende van de andere legercorpsen. Onder bevel van de commandant van 14A staan nu I/14A, IV/14A, III/15A, V/15A en II/16A. De artillerie van het VI/LK wordt door commandant 14A als volgt georganiseerd; V/15A en III/15A vormen samen de Eerste Ondergroepering, I/14A en II/16A vormen de Tweede Ondergroepering terwijl IV/14A, nu uitgerust met 75mm kanonnen en bijgevolg niet meer geschikt om in de volledige Corpszone vuursteun te leveren, in directe steun van de 5Div wordt gegeven.

De installatie op het Bruggenhoofd Gent leidt tot een aantal mutaties op commandoniveau. Majoor SBH Franz Hellebaut wordt aangesteld als de nieuwe stafchef. Majoor Hellebaut is overgekomen van de staf van de 2de Infanteriedivisie.

Provoost VI/LK
Pieteraerents bereikt pas rond 11u00 zijn nieuwe standplaats te Astene. Zijn Rijkswachters komen hier aan na het beëindigen van de laatste verkeersopdracht. Het ganse veldleger is nu veilig achter de nieuwe linie van Terneuzen-Gent-Oudenaarde. De provoost vind onderdak bij landbouwer Jules De Clerck. De manschappen worden in de omliggende huizen ondergebracht.
20mei.jpg
Provoost VI/LK
Het veldleger zal langsheen de Bovenschelde opgesteld blijven tot de nacht van 22 op 23 mei. De taken van de provoost concentreren zich op bewakingsopdrachten, het tegenhouden van verdwaalde militairen en vermeende deserteurs en het oppikken van verdachte burgers.
21mei.jpg
HK VI/LK

Provoost VI/LK
22mei.jpg
HK VI/LK
Na de Duitse doorstoot tot Abbeville aan de Atlantische kust zijn de geallieerde legers in Noord-Frankrijk en Vlaanderen geheel omsingeld. Het geallieerde oppercommando heeft op 21 mei tijdens de Conferentie van Ieper besloten om de Schelde-linie op te geven. Hierop bepaalt de Belgische legerleiding tijdens de ochtend van 22 mei dat onze strijdkrachten niet zoals afgesproken zullen terugtrekken naar de Ijzer, maar stand zullen houden langsheen de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie. Het Groot Hoofdkwartier laat deze terugtocht in twee fases uitvoeren (Legerorder 143/7) en bepaalt dat de troepen opgesteld tussen het Bruggenhoofd Gent en Oudenaarde zich tijdens de nacht van 22 op 23 mei moet terugtrekken naar de Leie. In deze eerste fase zullen tevens een aantal troepen teruggetrokken worden uit het Bruggenhoofd Gent, de stad Gent en het Kanaal Gent-Terneuzen. Deze zones zullen dan definitief ontruimd worden tijdens de nacht van 23 op 24 mei. Om de Britten toe te laten meer troepen vrij te maken voor de geplande tegenaanval rond Arras, geeft onze legerleiding zijn akkoord om de 44th Infantry Division aan de Schelde af te lossen en de Belgische linies aan de Leie tot aan de rand van Menen te verlengen. De aflossing aan de Schelde wordt afgelast door de snelle ontwikkeling van de Duitse opmars.

Bij het VI/LK zullen de 2Div en de 4Div het bruggenhoofd Gent als eerste verlaten, terwijl ten zuiden van de stad de 1Div Ardeense Jagers en de 5Div nog opgesteld blijven teneinde de terugtocht van de 2Div en de 4Div te ondersteunen. In een tweede fase, tijdens de nacht van 23 op 24, mei zullen zij zich vervolgens achter de Leie terugplooien.

Provoost VI/LK
Het provoostschap verlaat Astene en wordt verplaatst naar Poeke. Het vertrek vindt plaats rond 20u30 en de korte tocht zal ongeveer anderhalf uur duren. Na aankomst gaan de Rijkswachters onmiddellijk aan het werk.
23mei.jpg
HK VI/LK

Provoost VI/LK
Op 23 en 24 mei blijft het provoostschap van uit Poeke opereren. De taken van de militaire agenten omvatten het regelen van het militaire verkeer, het beveiligen van het hoofdkwartier van het VIde Legerkorps en het tegenhouden van deserteurs en vluchtende militairen door middel van een reeks controleposten achter de frontlinie.
24mei.jpg
24Mei_I_14A(2).JPGHK VI/LK
Het VI/LK dat nog steeds uit 4 divisies bestaat (2Div, 4Div, 5Div en 1Div ChA) bezet nu een stelling achter het Afleidingskanaal van de Leie tussen Deinze en het Kanaal Gent-Brugge. De 2Div staat in het noorden opgesteld, de 5Div in het centrum en de 4Div in het zuiden. De 1Div ChA, in reserve achter de drie divisies opgesteld langs het kanaal, bezet de lijn Bellem, Lotenhulle, Vinkt. Het hoofdkwartier heeft zijn intrek genomen in het kasteel van Poeke.

De commandant van het VI/LK beschikt over volgende artilleriegroepen ter ondersteuning van het gevecht: I/14A en IV/14A, III/15A en IV/15A, II/16A, II/17A, II/19A en I/4RAA evenals de Staf van 14A voor de coördinatie van de vuren.

Provoost VI/LK
Het provoostschap werkt nog steeds van uit Poeke.
25mei.jpg
Provoost VI/LK
Bij de doortocht van een colonne van 8A wordt het dorp Poeke gebombardeerd. Adjudant Marlier en Wachtmeester Mylemans worden gewond afgevoerd naar het militaire veldhospitaal te Roeselare. Commandant Pieteraerents en Wachtmeester Michel raken beiden lichtgewond aan de hand door rondvliegend glas, maar kunnen gewoon verder blijven werken.

De provoost krijgt het bevel om Poeke te verlaten en stuurt om 21u30 zijn eenheid naar Schuiferskapelle. De Rijkswachters komen anderhalf uur later aan op hun nieuwe standplaats en worden in het dorp ingekwartierd. Commandant Pieteraerents vindt onderdak in de pastorij bij pastoor Meuleman.
26mei.jpg
HK VI/LK

Provoost VI/LK
De gendarmen gaan op nieuw aan het werk van uit Schuiferskapelle.
27mei.jpg
Provoost VI/LK
Het provoostschap verlaat Schuiferskapelle rond 08u15 en verhuist naar het gehucht Wildenburg te Wingene. De manschappen worden ingekwartierd aan de Beernemsesteenweg. Commandant Pieteraerents stelt zijn commandopost op in café Sint-Hubertus. De manschappen verblijven in Kasteel Blauwhuis.

Het gehucht Wildenburg wordt om 22u00 alweer verlaten. De provoost en zijn Rijkswachters trekken via Beernem, Hertsberge en Ruddervoorde naar Aartrijke. De verplaatsing zal door de algehele chaos in de Belgische legerzone de ganse nacht duren.
28mei.jpg
HK VI/LK
Het hoofdkwartier van het legerkorps bevindt zich te Aartrijke. De eerste Duitse troepen bereiken de gemeente in de loop van de namiddag, maar bekommeren zich niet om de Belgische troepen en trekken gewoon voorbij. Pas op 1 juni ontvangt de staf de eerste instructies voor de gevangenname van de bezetter. Het officierenkorps wordt gevraagd om zich te Brasschaat te verzamelen. De tocht verloopt zonder bewaking en ook bij aankomst worden de officieren niet opgesloten. Tijdens de eerste twee weken van juni mogen de officieren vrij beschikken. Wie geld heeft, gaat in Brasschaat of Merksem op restaurant en neemt 's avonds de tram tot in Antwerpen. Talrijke officieren van zowel het beroeps- als het reservekader maken van de gelegenheid gebruik om er van onder te muizen, wat trouwens heel wat wrevel bij de achtergebleven collega's zal veroorzaken. Medio juni worden de naar schatting 3.500 nog aanwezige officieren op transport naar Duitsland gezet.

Provoost VI/LK
De Rijkswachters komen uiteindelijk om 11u30 aan te Aartrijke en leggen hier de wapens neer. Reeds op 1 juni worden de gendarmen teruggestuurd naar hun eenheden om de gewone politiediensten onder de nieuwe bezetter te hervatten. Commandant Pieteraerents vertrekt rond 06u00 naar Kortrijk en komt om 10u00 aan in de zwaar gehavende stad aan de Leie. De Rijkswachtkazerne zit op dat ogenblik vol Belgische, Franse en Britse krijgsgevangenen.

Register van Gesneuvelden

Zie eenheden.

Bibliografie en Bronnen

1.
Velddagboek Kapitein-commandant Jozef Pieteraerents
2.
La situation du VI/LK pendant la bataille de la Lys du 22 au 26 mei 1940 (CHD Evere)
3.
Peter Taghon, Mei 1940, De 18-daagse veldtocht in woord en beeld