Vde Legerkorps (V/LK)

Ve Corps d'Armée (V/CA)

Overzicht op 10 mei 1940

VLK_LtGen_Vandenbergen.jpg
Luitenant-generaal Van den Bergen

Type
Infanteriekorps van de reserve
Bevelhebber
Luitenant-generaal Edouard Van den Bergen
Stafchef
Luitenant-kolonel SBH J. Jacquemin
Onderstafchef
Majoor SBH Jean-Baptiste Piron
Commandant Artillerie
Generaal-majoor Maurice Cheville
Commandant Genie
Kolonel G. Mascart
Commandant Transmissietroepen
Kapitein J. Dehu
Commandant Luchtvaart
Kapitein-commandant vlieger R. Fabry
Commandant Gezondheidsdienst
Geneesheer Kolonel F. Dery
Standplaats
Versterkte Positie Antwerpen
Zone Schelde - Kanaal van Turnhout
Commandopost in Kazerne 8-9 van de oude Brialmontvesting
Organieke Eenheden
Hoofdkwartier

13de Infanteriedivisie

17de Infanteriedivisie

25ste Compagnie Transmissietroepen

Provoost (Kapitein-commandant G. Mees)
Tijdelijke Eenheden
Iste Bataljon Speciale Vestingseenheden

IIde Bataljon Speciale Vestingseeenheden

Groepering Verdediging Neder-Schelde

Onafhankelijke Batterijen MVD

26ste Regiment Artillerie -> afgedeeld bij 13Div

Staf 2de Regiment Legerartillerie

IIde Groep 3de Regiment Legerartillerie

IVde Groep 3de Regiment Legerartillerie (-)

Vde Groep 4de Regiment Legerartillerie -> afgedeeld bij 17Div

VIde Groep 4de Regiment Legerartillerie -> afgedeeld bij 13Div

IXde Groep van 1ste Regiment DTCA

Iste Groep 1ste Luchtvaartregiment

18-Daagse Veldtocht



t_antwerpen.jpg
13Div_Forten_rond_Antwerpen.png
Forten van Antwerpen waarvan een gedeelte opnieuw gebruikt werd voor de verdediging van VPA

HK V/LK
Het Vde Legerkorps (V/LK) staat onder bevel van de in januari 1940 als Stafchef van het Leger opzij geschoven Edouard Van den Bergen. Het V/LK is verantwoordelijk voor de verdediging van de Versterkte Positie Antwerpen (VPA) tussen de Schelde en het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten (Kempisch Kanaal). De zone van het V/LK wordt in het noorden begrenst door de Belgisch-Nederlandse grens, in het oosten door de lijn Braken - Brecht. Van uit zijn hoofdkwartier in de Geniekazerne 8-9 te Berchem beveelt het korps de 17de Infanteriedivisie (17Div) en de 13de Infanteriedivisie (13Div). De 17Div staat opgesteld aan de noordrand van de Versterkte Positie Antwerpen en de 13de Infanteriedivisie ten noordoosten van de stad.

Geïntegreerd in de stellingen van het V/LK bevinden zich enkele verouderde forten van de VPA. Het betreft het Fort van Stabroek, de Schans van Smoutakker, het Fort van Ertbrand, de Schans van Kapellen, het Fort van Brasschaat, de Schans Drijhoek en het Fort van Schoten. In tegenstelling tot Luik en Namen werden de oude forten te Antwerpen niet herbewapend, maar ingericht tot infanteriesteunpunten. De geschutskoepels die nog tot in 1914 gebruikt werden, waren allen van hun kanonnen ontdaan tijdens WO1. Vanaf het midden van de jaren '30 wordt in elk fort een aantal stellingen voor mitrailleurs en klein antitankgeschut gebouwd. Aan elk fort is een detachement van het 1ste Regiment Speciale Vestingseenheden Antwerpen (1SVE) toegewezen. Deze detachementen, ter sterkte van een compagnie infanterie, bestaan uit een honderdtal militairen met een dozijn zware en lichte mitrailleurs. Het Iste en het IIde Bataljon van 1SVE zijn tijdelijk in versterking van V/LK, de compagnies van deze bataljons komen onder bevel te staan van de regimenten in lijn. De oude forten en schansen zijn verbonden door een nieuw aangelegde anti-tankgracht van 6 meter breed en 2 meter diep. Het graven van de anti-tankgracht werd gestart in 1936 en de gracht werd pas voltooid in mei 1940. Vanuit de forten en de schansen kan scherend vuur afgegeven worden over de anti-tankgracht. Tussen de forten en schansen werd waar mogelijk gebruik gemaakt van Duitse bunkers uit de Eerste Wereldoorlog (zogenaamde Hollandstellung) en waar nodig werden nieuwe bunkers gebouwd. De hoofdwegen die de anti-tankgracht kruisen konden worden afgesloten met Cointet-elementen, de secundaire wegen waren voorzien van wegneembare militaire bruggen. Voor de eenheden opgesteld in de VPA gelden specifieke alarmmaatregelen die gaan van alarmstadium I tot V, de hoogste graad van alarm.

Rechts van het V/LK staat het IVde Legerkorps (IV/LK) opgesteld met één divisie, de 18de Infanteriedivisie, tussen het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten en het Albertkanaal en met twee divisies in lijn, de 12de en de 15de Infanteriedivisie, achter het Albertkanaal.

De linkerflank van het V/LK werd gevormd door de Schelde. Er was echter geen aansluiting met het Nederlands verdedigingsdispositief. De Nederlanders hadden zich opgesteld ten noorden van de Rijn waardoor er een gapende opening bestond tussen de Belgische en Nederlandse verdedigingslinies. Dit werd reeds in november opgemerkt door de Franse Generaal Gamelin die een plan liet uitwerken om het 7de Franse Leger in te zetten tussen de stellingen van de Belgen en de Nederlanders. In zijn order N° 5 van 20 maart 1940 bevestigt Generaal Giraud, commandant van het 7de Franse Leger, dat zijn eenheid in staat moet zijn om "tout en conservant ses anciennes missions, qui passent à l’arrière plan, a reçu une mission nouvelle d’une importance capitale qui consiste à assurer la liaison entre les armées belge et hollandaise dans la région Nord-Est d’Anvers". Genraal Giraud beschikt hiervoor over twee legerkorpsen en een "Division Légère Mécanique", alles tesamen het equivalent van 8 divisies.

Het V/LK beschikt niet over een organiek artillerieregiment. Om het tekort aan korpsartillerie op te lossen wordt de Staf van het 2de Regiment Legerartillerie (2LA) aan het V/LK toegevoegd echter zonder zijn eigen groepen die uitgerust zijn met de zware M220 Schneider mortieren. Het commando van het 2LA installeert zich in het Kasteel Amerloo te Merksem. Kolonel SBH Sottiaux, commandant van 2LA, beveelt de korpsartillerie van het Vde Legerkorps en beschikt hiervoor over de II/3LA (12 X C155L M17 Schneider kanonnen), IV/3LA(-) (twee batterijen met samen 24 X MVD58L/MVD70 loopgraafmortieren), V/4LA (12 X 6" M17 Vickers houwitsers), VI/4LA (12 X 6" M17 Vickers houwitsers) en 26A (24 X C75GP kanonnen). De middelen worden als volgt ingezet:
  • 26A, VI/4LA en 10/IV/3LA worden in vuurversterking gegeven van de 13Div. De vuren van 26A en VI/4LA worden bevolen door de commandant van 21A, bevelhebber van de divisieartillerie van 13Div. De secties loopgraafmortieren worden verder gedecentraliseerd naar de infanterieregimenten van de 13Div.
  • V/4LA en 11/IV/3LA worden in vuurversterking gegeven van de 17Div. De vuren van V/4LA worden bevolen door de commandant van 25A, bevelhebber van de divisieartillerie van 17Div. De secties loopgraafmortieren worden verder gedecentraliseerd naar de infanterieregimenten van de 17Div.
  • II/3LA wordt in algemene steun van het V/LK gecentraliseerd ingezet en staat onder rechtstreeks commando van de Staf/2LA.
Het Vde Legerkorps krijgt eveneens de IXde Groep van het 1ste Regiment Grondverdediging tegen Luchtdoelen (IX/1DTCA) in versterking. IX/1DTCA wordt versterkt met de 3de Sectie van 8/C40/1DTCA en de 2de Sectie van 1/C40/2DTCA om respectievelijk de militaire noodbrug te Hemiksem en de vaste brug van Temse te beveiligen. De drie batterijen van IX/1DTCA staan als volgt opgesteld: de 25ste Batterij te Merksem, de 26ste Batterij te Edegem en de 27ste Batterij te Burcht.


Voor een gedetailleerd overzicht, zie de pagina's van de divisies en eenheden van het Vde Legerkorps.
10mei.jpg
t_antwerpen.jpg
Vde Legerkorps_Kazerne 8-9.JPG
Kazerne 8-9 te Berchem waar het HK V/LK zijn intrek had genomen op 10 mei 1940

HK V/LK
Rond middernacht brengt het HK van het V/LK de divisies op de hoogte van het algemeen alarm en in de loop van de nacht gaat men over naar alarmstadium II. Om 06u00 worden de divisies verwittigd van de afkondiging van de algemene mobilisatie naar aanleiding van de Duitse inval.

Tijdens de voormiddag beveelt het Vde Legerkorps om over te gaan naar alarmstadium III. Dit betekent dat de wegen die de anti-tankgracht kruisen richting Nederland en Kempen nog wel open blijven, maar dat alle verkeer voortaan gecontroleerd wordt. Het schootsveld voor de anti-tankgracht (het eerste echelon) wordt vrijgemaakt door ondermeer het kappen van struiken en maaien van gewassen. De verschillende regimenten werken hard om hun stellingen te verbeteren. Alleen op de voorste linie worden struiken en gewassen uit de weg geruimd om de militairen een goed waarnemings- en schootsveld te geven. Overvliegende vijandelijke vliegtuigen zorgen ervoor dat de werken meermaals dienen gestaakt te worden.

Rondom 18u00 worden de eerste troepen van het Franse 7de Leger gesignaleerd in de VPA. Het betreft verkenners van de Groepering Lestoqoui die de marsroutes openen voor de 25e Franse Division d'infanterie Motorisée [25 (FRA) DIM] waar het 38ste , 92ste en het 121 Régiment d'infanterie Motorisé deel van uitmaken. De Fransen rukken zoals voorzien op richting Noord-Brabant (Nederland) waar ze ter hoogte van Breda de zuidflank van de Nederlanders zullen verlengen tot aan de Belgische linies. Het 7de Franse Leger dient stelling te nemen op de lijn Geertruidenberg, Oosterhout, Tilburg langs het Wilhelminakanaal om uiteindelijk aan te sluiten op de Belgische linies te Turnhout. De verkeersstroom naar het noorden blijft de ganse avond aanhouden.


IX/1DTCA meldt op de 10 mei een totaal munitieverbruik van 310 obussen en claimt drie neergehaalde Duitse toestellen.
11mei.jpg
t_antwerpen.jpg
HK V/LK
In de vroege ochtend vindt te Breda een ontmoeting plaats tussen de Franse LtKol Lestoquoi en de Nederlandse Kolonel Schmidt. Kolonel Schmidt beveelt de Peel-divisie een flankbeveiligingseenheid die de Nederlandse zuidflank moet beveiligen. Op dat ogenblik zijn de Nederlanders bezig met zich terug te plooien op de Zuid-Willemsvaart en hadden gerekend op Franse steun bij de verdediging van deze stelling. De Fransen zijn echter niet bereid zo ver oostwaarts op te rukken, de eerste ontmoeting tussen de Fransen en de Nederlanders draait uit op een mislukking.

Het blijft rustig voor de stellingen van de twee divisies in lijn, bij het V/LK wordt met spanning uitgekeken naar wat zich afspeelt in Nederland ten noorden van Antwerpen. Het korps noch de divisies hebben verbindingsofficieren bij de Nederlandse en Franse formaties die daar opereren. Rond 14u00 vindt een bijzonder hevige luchtaanval plaats ten oosten van de stellingen van de 13Div. Vooral de Franse troepen die oprukken richting Nederland worden door de luchtaanval geviseerd maar ook de militaire installaties van het kamp van Brasschaat. Een formatie van 32 Stuka duikbommenwerpers bestookt het Polygoon in een reeks aanvalsgolven die tot ongeveer 17u00 aanhoudt. Onder meer het Remontedepot van het Leger, de Artillerieschool, de Cavalerieschool (oftewel Ruiterijschool) en het Fort van Brasschaat worden geraakt.

De Nederlanders slagen er niet een een coherent dispositief uit te bouwen langs de Zuid-Willemsvaart en worden er teruggeslagen. De aftocht gebeurt ongeorganiseerd. Hierdoor krijgen de divisies in lijn te maken met de eerste Nederlandse militairen die over de grens wegvluchten voor het oorlogsgeweld en zich binnen de VPA in relatieve veiligheid willen stellen. De Nederlanders worden ontwapend en overgebracht naar meerdere opvangplaatsen binnen de Versterkte Positie Antwerpen.
12mei.jpg
t_antwerpen.jpg
HK V/LK
Even voor 10u00 wordt het duidelijk dat de Franse troepen die twee dagen eerder met veel bravoure richting Breda oprukten om er in de tegenaanval te gaan, af te rekenen hebben met grote verliezen. Talrijke gewonden van het Franse leger worden afgevoerd naar een door onze zuiderburen ingericht veldhospitaal te Brasschaat.

Om 13u00 wordt overgegaan naar alarmfase IV waarbij de meeste overgangen over de anti-tankgracht gesloten worden. Per regiment wordt nog één doorgang opengehouden en bewaakt en de afbakeningen rond de aangelegde mijnenvelden blijven voorlopig ook nog staan, maar zullen verwijderd worden zodra duidelijk wordt dat de vijand dichterbij komt.
13mei.jpg
t_antwerpen.jpg
HK V/LK
Om 09u30 beveelt het HK V/LK om over te gaan naar alarmfase V, de hoogste staat van paraatheid van de VPA.Een Franse legerarts bevestigt tijdens de avond dat Breda inderdaad ingenomen is op 13 mei en dat het Franse leger in volle terugtocht is.
14mei.jpg
t_antwerpen.jpg
HK V/LK
De Franse troepen ten noorden van Antwerpen nemen de 14 mei 's morgens een nieuwe defensieve stelling in. Een Groepering onder bevel van Kolonel Beauchesne neemt stelling langs de lijn Berg-Op-Zoom, Korteven en Huijbergen. Deze stelling wordt door de 25 (FRA) DIM verlengd vanaf Wildert over Achterbroek en Wuustwezel tot Brecht.

Steeds meer detachementen van het Franse leger trekken zich terug door de Belgische linies, daarbij niet alleen gebruik makend van de Bredabaan maar ook van de tijdelijke bruggen die over de anti-tankgracht rond de VPA aangelegd zijn. Het Franse 121e Régiment d'Infanterie Motorisé laat een hele reeks wegvernielingen uitvoeren in het voorgebied van de VPA en dekt voorlopig nog de stellingen van de Belgen. Uit de inlichtingen bekomen van de voorposten en van de Franse eenheden ontplooid ten oosten van de anti-tankgracht kan afgeleid worden dat de vijand zich rond 15u00 bevindt op de lijn Kalmthout - Achterbroek - Wuustwezel - Loenhout. Tegen middernacht bevindt de vijand zich reeds ten noorden van het vliegveld van Brasschaat en hebben ze Gooreind bereikt.
15mei.jpg
t_antwerpen.jpg
HK V/LK
Na de val van Nederland kunnen de Duitsers ongehinderd oprukken uit de provincie Noord-Brabant richting Antwerpen, enkel de Fransen bieden nog enige weerstand tussen de grens en de VPA. De Duitsers vorderen op twee assen, één richting Woensdrecht, het marsobjectief voor de 225 (DEU) Infanteriedivisie en een tweede naar Antwerpen in zuidwestelijke richting, ongeveer parallel met de Bredabaan. Tegenover de stellingen van de 13Div rukken twee Duitse Infanteriedivisies op richting Antwerpen. Op de as Braken, Wuustwezel, Gooreind vordert de 256 (DEU) ID met twee regimenten op kop (481IR en 476 IR) en op de as Brecht, Overbroek, Rommersheide vordert de 208 (DEU) ID eveneens met twee regimenten op kop (309 IR en 337IR). Voor de stellingen van de 17Div dringt de vijand voorlopig niet aan en blijft het rustig.

Het Vde Legerkorps verneemt dat ze versterkt zullen worden met de Compagnie T13 van de Versterkte Positie Namen (Cie T13 VPN). Deze eenheid gevormd uit de actieve regimenten van de Ardeense Jagers beschikt over twaalf T13 pantservoertuigen en bevindt zich op 15 mei nog te Brussel. Naast de T13 voertuigen wordt eveneens een compagnie getrokken anti-tankgeschut naar Antwerpen gestuurd.
Het V/LK detacheert de T13 naar de divisies in lijn waarbij de Cie T13 VPN wordt opgesplitst in twee groeperingen van zes voertuigen: een eerste groepering vertrekt naar het kasteel Calesberg te Merksem om zich bij de 13Div te voegen en een tweede groepering, bevolen door Lt Henrion, rijdt tot in Wilmarsdonk om de 17Div te gaan versterken. De Cie T13 VPN blijft echter nog een ganse dag te Brussel aangezien de 1ste Militaire Circonscriptie de nodige bevelen voor de verplaatsing slechts rond 22u00 zal communiceren. Terwijl de manschappen onderweg zijn richting Antwerpen volgt bovendien een tegenbevel: even voor middernacht krijgt Henrion te horen dat zijn pantserwagens bij het IVde Legerkorps zullen aangehecht worden en er nieuwe instructies in ontvangst moeten genomen worden op de staf van dit korps op het fort van Mortsel.
16mei.jpg
t_antwerpen.jpg
HK V/LK
Op 16 mei komt onverwachts het bevel van het geallieerd oppercommando (via de Franse generaal Bilotte) om naar het westen terug te trekken. Zonder dat de K.W. Stelling en de VPA ten volle verdedigd werden moeten de stellingen worden prijsgegeven. In het zuiden wist het Duitse leger immers een doorbraak te forceren over de Maas in de streek van Sedan en in het noorden heeft Nederland zich overgegeven. Deze beslissing zal ook gevolgen hebben voor de verdedigers van de VPA. De Belgische legerleiding besluit om het veldleger terug te trekken op een nieuwe defensieve lijn langs de as Terneuzen-Gent-Oudenaarde. Het V/LK opgesteld in de VPA moet voorlopig ter plaatse blijven om de terugtocht te dekken.

Slechts één groepering van zes tankjagers van de Cie T13 VPN komt toe in de zone van het V/LK. Deze groepering verzamelt in Wilmarsdonk van waaruit zij zich aansluiten bij de 13de Infanteriedivisie.
17mei.jpg
t_antwerpen.jpg
HK V/LK
Rond 18u00 worden de zes tankjagers van de Cie T13 VPN aan de divisies onttrokken en opnieuw rechtstreeks onder commando van het HK V/LK geplaatst. Het hoofdkwartier blijft op post tot de nacht van 17 op 18 mei 1940 en vervoegt vervolgens via het Waasland de algemene aftocht van ons veldleger naar de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde.

Geneeskundig Korps V/LK
De gewonden uit de veldhospitalen van het V/LK worden met autobussen van de Legerautogroepering van uit Antwerpen naar Vlaanderen vervoerd.
18mei.jpg
t_waasland.jpg
HK V/LK
Rond 04u00 is de evacuatie van voertuigen uit Antwerpen via de autotunnel voltooid. De tunnel zal dan alleen nog gebruikt worden door infanteristen te voet die deel uitmaken van achterhoede van de 17Div. Na de doortocht van de laatste infanteristen door de autotunnel worden zes Franse vrachtwagens vol explosieven de tunnel ingereden en om 05u25 gaat de tunnel met een enorme knal de lucht in. Om 07u00 blazen de Franse genisten ook de voetgangerstunnel op. Het HK V/LK duidt de 17Div aan voor de beveiliging van de terugtocht van het korps door het Waasland. Hiervoor wordt door de 17Div een groepering opgericht bestaande uit de pelotons verkenner van het 7J, 8J en 9J. Deze groepering wordt later nog versterkt met de Groep Wielrijders van de 15de Infanteriedivisie (Gp Cy 15Div) en een compagnie T13 tankjagers (TBC of het gaat om de zes tankjagers van de Cie T13 VPN of de Cie T13 8Div), het geheel staat rechtstreeks onder het bevel van de divisiestaf. De groepering wordt naar het Hoofd van Vlaanderen gestuurd en zal ontplooien ten oosten van de forten van Kruibeke en Kallo. Rond 11u00 stuurt de Staf/17Div het 7J en 8J vanuit Sint-Niklaas terug richting Schelde om stelling te nemen achter de dijk die Kruibeke en Kallo verbindt. Het 9J zal in reserve geplaatst worden achter de beide regimenten.
19mei.jpg
t_gentterneuzen.jpg
HK V/LK
Het Belgische verdedigingsplan voor het Kanaal Gent-Terneuzen neemt zijn definitieve vorm aan. In het noorden bewaakt de 1ste Cavaleriedivisie de sector rond Terneuzen. In het centrum ligt het Vde Legerkorps met de 17de Infanteriedivisie tussen Sluiskil en Sas van Gent en 6de Infanteriedivisie tussen Sas van Gent en Zelzate. Het zuidelijke deel van het kanaal is voor rekening van het IIde Legerkorps met de 13de infanteriedivisie van Zelzate tot Terdonk en tenslotte 11de Infanteriedivisie tussen Terdonk en Oostakker.
20mei.jpg

21mei.jpg

22mei.jpg
HK V/LK
Na de Duitse doorstoot tot Abbeville aan de Atlantische kust zijn de geallieerde legers in Noord-Frankrijk en Vlaanderen geheel omsingeld. Het geallieerde oppercommando heeft op 21 mei tijdens de Conferentie van Ieper besloten om de Schelde-linie op te geven. Hierop bepaalt de Belgische legerleiding tijdens de ochtend van 22 mei dat onze strijdkrachten niet zoals afgesproken zullen terugtrekken naar de Ijzer, maar stand zullen houden langsheen de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie. Het Groot Hoofdkwartier laat deze terugtocht in twee fases uitvoeren en bepaalt dat de troepen opgesteld tussen het Bruggenhoofd Gent en Oudenaarde zich tijdens de nacht van 22 op 23 mei moet terugtrekken naar de Leie. In deze eerste fase zullen tevens een aantal troepen teruggetrokken worden uit het Bruggenhoofd Gent, de stad Gent en het Kanaal Gent-Terneuzen. Deze zones zullen dan definitief ontruimd worden tijdens de nacht van 23 op 24 mei. Om de Britten toe te laten meer troepen vrij te maken voor de geplande tegenaanval rond Arras, geeft onze legerleiding zijn akkoord om de 44th Infantry Division aan de Schelde af te lossen en de Belgische linies aan de Leie tot aan de rand van Menen te verlengen. De aflossing aan de Schelde wordt afgelast door de snelle ontwikkeling van de Duitse opmars.
23mei.jpg

24mei.jpg

25mei.jpg

26mei.jpg

27mei.jpg

28mei.jpg

HK V/LK
Wanneer na de capitulatie de officieren van het Hoofdkwartier van het V/LK als krijgsgevangenen naar Maria-Ter-Heide worden overgebracht besluit Majoor SBH Jean-Baptiste Piron, de Onderstafchef van het korps, te ontsnappen. Profiterende van de bewegingsvrijheid die de officieren door Duitsers werd gegund keerde hij na een vergunning in Antwerpen niet terug naar Brasschaat. Hij dook één jaar later op in Engeland en zou als commandant van de Brigade Piron meehelpen aan de bevrijding van België in 1944.

Register van Gesneuvelden

Geen gesneuvelden gekend.
Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com

Bibliografie en Bronnen

1.
La préparation jusqu'au 10 mai 1940 du raid de la 7e Armée Française vers Bréda, Didier Tanguy, [On Line beschikbaar]:http://www.institut-strategie.fr/RIHM_81_TANGUY_2.html [Laatst geraadpleegd 30 juli 2016].
2.
Website "Het kamp van Brasschaat - De anti-tankgracht" [On line beschikbaar]: http://www.het-kamp-van-brasschaat.be/MilSit_AtkGracht.html# [Laatst geraadpleegd 9 augustus 2016].
3.
Website "Brigade Piron" [On Line beschibaar]: http://www.brigade-piron.be/temoignages_fichiers/tem_Piron.Jean.html [Laatst geraadpleegd 9 augustus 2016].
4.
Kazerne 8-9 van de Genie werd in 1957 afgebroken voor de aanleg van de Antwerpse ring meer informatie hierover: [On Line beschikbaar]: https://assets.antwerpen.be/srv/assets/api/download/75929f93-4ed8-4a05-abf2-07d6de9c7c62/Rapport_11_Brialmontomwalling_Uitbreidingstraat.pdf [Laatst geraadpleegd 10 augustus 2016].
5.
Website Zuidfront Holland over de ontmoeting tussen Franse LtKol Lestoquoi en de Nederlandse Kolonel Schmidt in Breda tijdens de vroege ochtend van 11 mei. [On Line beschikbaar]: http://www.zuidfront-holland1940.nl/index.php?page=de-fransen [Laatst geraadpleegd 31 juli 2016]
6.
"L'Armée Giraud en Hollande (1939-1940)", door Lerecouvreux, Nouveaux Editions Latines, Paris, 1956. [Partieel On Line beschikbaar][Laatst geraadpleegd 22 juli 2016]