Versterkings- en Opleidingscentrum Ardeense Jagers (VOC/ChA)

Centre de Renforcement et d'Instruction des Chasseurs Ardennais (CRI/ChA)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Versterkings- en Opleidingsdivisie
Ontdubbeld van
1ste Regiment Ardeense Jagers
2de Regiment Ardeense Jagers
3de Regiment Ardeense Jagers
Onderdeel van
Versterkings-en Opleidingscentra
Bevelhebber
Generaal-majoor A. Lambert
Standplaats
Charleroi
Samenstelling
Staf

7de Regiment Ardeense Jagers

2de Bataljon Motorwielrijders Ardeense Jagers

Bataljon Grenswielrijders (Kapitein-commandant Dumont)

4de Legerdepot (Kapitein-commandant Saintehuile)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

VOC/ChA
In normale omstandigheden stonden de verschillende regimenten en korpsen van het actieve leger zelf in voor de opleiding van hun nieuwe miliciens. Omdat dit moeilijk lag voor de reeds gemobiliseerde regimenten die hun vredesvoet kazerne al verlaten hadden, werden de laatst opgeroepen dienstplichtigen samengebracht in Versterkings- en Opleidingscentra (VOC's). Alle VOC's stonden onder het bevel van het HK/TRI (Troupes de Renforts et d'Instruction) dat zich tot aan het uitbreken van de oorlog in de Etterbeekse kazerne de Witte de Haelen bevond. De eerste miliciens van de klas 40 werden vanaf februari 1940 onder de wapens geroepen en vervoegden in maart hun respectievelijke Versterkings- en Opleidingsregimenten.

Het VOC/ChA wordt opgericht in februari 1940 in de Kazerne Prins Boudewijn te Brussel en groepeert naast een Versterkings- en Opleidingsregiment van de Ardeense Jagers ook nog een bataljon motorwielrijders van de ChA. In april 1940 verhuist de staf naar Charleroi. Op dat ogenblik bevinden zich depots van de Ardeense Jagers te Seilles en Ernage. Het Versterkings- en Opleidingsregiment van de Ardeense Jagers, het 7ChA, verschilt in samenstelling van de Versterkings- en Opleidingsregimenen van de infanterie. Het 7ChA beschikt op het ogenblik van de oprichting van het VOC/ChA over een Staf, een dienstencompagnie, een schoolcompagnie en drie Bataljons Versterking en Instructie met hierin twee Instructiecompagnies die de pas opgeroepen rekruten van de klas 40 omkaderen en twee Versterkingscompagnies. De Versterkingscompagnies bestaan op dat ogenblik enkel uit kaderleden tot wanneer bij de Duitse inval op 10 mei om 06u00 de "algemene mobilisatie" wordt afgekondigd.
Op 10 mei 1940 werden de nog niet gemobiliseerde reservisten opgenomen in de getalsterkte van de Bataljons Versterking. Het ging hier om militairen die omwille van een vrijstelling in de loop van de tweede helft van 1939 terug naar huis gestuurd werden, of nog niet onder de wapens geroepen oudere reservisten. Wanneer ook zij de eenheid vervoegen worden binnen het 7ChA ook de Versterkingscompagnies van de Bataljons Versterking en Instructie geactiveerd. De eenheden van het VOC/ChA bevonden zich tijdens de mobilisatie in volgende kantonnementen:
  • Staf VOC/ChA te Charleroi
  • 7ChA te Charleroi

Het VOC/ChA, onder bevel van Generaal-majoor Lambert, groepeert de dienstplichtigen en reservisten voor het 1ChA, 2ChA, 3ChA en hun ontdubbelingsregimenten 4ChA, 5ChA en 6ChA. Het mobilisatieplan voorziet ook nog in de oprichting van het 8ChA en 9ChA, om zo een derde divisie Ardeense Jagers samen te brengen, maar dit plan wordt doorkruist door de Duitse inval op 10 mei.
10mei.jpg
VOC/ChA
De 10de mei omstreeks 00u45 krijgt de Staf van het VOC/ChA, die zich in Charleroi bevond, van het HK/TRI het bevel om vanaf dageraad de vredesvoet kazernes te ontruimen en zich naar de alarmkantonnementen te begeven uit voorzorg tegen Duitse luchtaanvallen op de reguliere kwartieren. Deze vooraf verkende alarmkantonnementen bevonden zich aan de rand van de agglomeraties van de grote garnizoenssteden of in kleineren steden rond de bestaande kazerne. Omstreeks 06u00 geeft het HK/TRI het bevel de oorlogskantonnementen in Oost- en West-Vlaanderen in te nemen. Onmiddellijk wordt begonnen met de evacuatie naar de oorlogskantonnementen. Op 10 mei 1940 wordt het Versterkings- en Opleidingsbataljon van de Grenswielrijders dat zich eveneens in Charleroi bevond aan het VOC/ChA toegevoegd. De eenheden van het VOC/ChA worden naar volgende locaties doorgestuurd:
  • Staf VOC/ChA: De Klinge (Sint-Gillis-Waas)
  • 7ChA: Sint-Gillis-Waas
  • Bn CyF: De Klinge (Sint-Gillis-Waas)

De staf van het VOC/ChA trekt de 10 mei nog naar zijn oorlogskantonnement te De Klinge, een deelgemeente van Sint-Gillis-Waas op de Belgisch-Nederlandse grens.

Zie regimenten voor een gedetailleerd overzicht.
11mei.jpg

12mei.jpg

13mei.jpg
Staf VOC/ChA
De rekruten van de klas '40 die nog moeten worden opgeleid zullen naar Frankrijk worden doorgestuurd om daar hun opleiding te vervolledigen. Door de snelle opmars van de Duitsers was het voor het GHK snel duidelijk dat de verdere opleiding enkel in Frankrijk, ver achter de linies, kon gebeuren. Alle eenheden van de VOC's die niet ingezet werden voor de beveiliging van Brussel ontvangen de 13 mei om 14u00 het schriftelijk bevel van het HK/TRI om zich klaar te maken voor de verplaatsing naar Frankrijk. Dit naar analogie van wat er tijdens de Eerste wereldoorlog gebeurde. Het overbrengen van de versterkingsbataljons naar Frankrijk was echter een minder goed idee want eens de bataljons op spoor gezet en naar Frankrijk geëvacueerd, konden ze niet meer instaan om de verliezen geleden door de regimenten tijdens de achttiendaagse veldtocht terug aan te vullen.

De verplaatsing naar Frankrijk was echter totaal niet voorbereid. Er was geen voorafgaandelijke regeling met de Franse militaire noch burgerlijke overheid, er waren geen voorafgaandelijke verkenningen van kantonnementen, er was slechts proviand voor twee dagen en er bestond geen logistieke organisatie voor herbevoorrading in Frankrijk. Daarenboven moesten de commandanten van de respectievelijke VOC's zelf vervoer per spoor regelen door de treinen te gebruiken die het 7 Franse leger van generaal Giraud naar Zeeland hadden gebracht. Het bevel om de VOC's naar Frankrijk te evacueren kwam echter geen dag te vroeg want de 13de mei om 16u00 steken de Duitsers de Maas over te Sedan en begint hun opmars naar de Atlantische kust met als opzet zoveel mogelijk geallieerde troepen te omsingelen.

4LD
Kapitein-commandant Saintehuile, bevelhebber van het 4de Legerdepot (4LD) belt naar de staf van de Versterkings- en Opleidingstroepen (HK/TRI) en laat weten dat hij met een detachement van ongeveer 1.400 manschappen aangekomen is te Kasteel-Brakel. Hij krijgt het bevel om zich in verbinding te stellen met de staf van het VOC/ChA te Sint-Gillis-Waas voor verdere instructies. Vanaf dan komt ook het 4de Legerdepot onder bevel van het VOC/ChA.
14mei.jpg
VOC/ChA
Aan de vooravond van de ontscheping van het VOC/ChA naar Frankrijk telt de eenheid 6.150 manschappen waarvan 1.300 rekruten van de lichting 40. De eenheden van het VOC/ChA maken zich klaar voor de inscheping naar Frankrijk. De tocht zal met de trein gebeuren waarvoor er zes treinstellen voorzien zijn. De nodige wagons en locomotieven worden verzameld in het station van Sint-Gillis-Waas langsheen de nu verdwenen spoorlijn 54 van Mechelen naar Sint-Niklaas. De verschillende formaties van het VOC/ChA starten met de evacuatie naar Frankrijk vanaf 14 mei.
15mei.jpg
Staf VOC/ChA
Het ganse VOC/ChA telt die dag naar schatting ongeveer 6.150 militairen, waarvan 1.300 miliciens van de klas 40. Die dag vertrekken vijf van de zes treinen richting Frankrijk. De zesde trein voor het III/7ChA raakt maar niet compleet en de manschappen blijven voorlopig nog ter plekke. De reis door ons land verloopt langzaam maar toch relatief vlot. Generaal-majoor Lambert, commandant van het VOC/ChA, verplaatst zich langs de baan naar Moeskroen om er zich van te vergewissen dat de terugtocht naar Frankrijk goed verloopt. In Moeskroen krijgt hij bezoek van Cdt Sainthuile van het 4LD die er in tussentijd was in geslaagd zijn eenheid per spoor naar Moeskroen te verplaatsen. Generaal-majoor Lambert, aanschouwt de voorbijtrekkende treinen in het station van Moeskroen.
16mei.jpg
Staf VOC/ChA
De eerste vijf treinen van het VOC/ChA trekken door het noorden van Frankrijk. Te Amiens en Rouen heeft Lambert nog twee keer rechtstreeks contact met zijn troepen.
17mei.jpg

18mei.jpg
Staf VCO/ChA
De eerste vijf treinen passeren intussen Orléans waar Generaal Lambert contact opneemt met het commando van de VOC's. Die sturen de Ardeense Jagers verder naar de Pyreneeën.
19mei.jpg

20mei.jpg

21mei.jpg

22mei.jpg

23mei.jpg

24mei.jpg

25mei.jpg

26mei.jpg
Staf VOC/ChA in Frankrijk
Het 5VOC en het VOC/ChA samengevoegd tot één enkele formatie onder leiding van Generaal-majoor Lecrique.
27mei.jpg
Staf VOC/ChA in Frankrijk
Op 27 mei komt een behoorlijk aangedikt detachement van het IIde Bataljon van het 8ste Regiment Hulptroepen van het Leger, onder bevel van Kapitein Hoornaert, toe te Pont-Saint-Esprit in de Provence. Het detachement wordt aangehecht aan het Versterkings- en Opleidingscentrum van de Ardeense Jagers (VOC/ChA).
28mei.jpg

30 mei
Staf VOC/ChA in Frankrijk
De aan het Albertkanaal teruggeslagen 7de Infanteriedivisie (7Div) is via heel wat omwegen naar de Bretoense zuidkust geëvacueerd. Deze divisie heeft zware verliezen geleden en is dringend aan versterking toe. De Versterkings-en Opleidingscentra in het zuiden van Frankrijk ontvangen het bevel om zo'n 140 officieren en 4.500 manschappen aan te duiden om de rangen van de 7Div opnieuw aan te vullen. Deze manschappen moeten in eerste instantie worden gezocht onder de naar Frankrijk gevluchte van hun eenheid geïsoleerde militairen en onder de ervaren reservisten. De detachementen moeten vervolgens aangevuld worden met miliciens van de klas 40. Het VOC/ChA duidt het 7ChA aan om een detachement van 18 officieren en 600 manschappen bestemd voor de 7Div voor te bereiden. Dit detachement vertrekt op 2 juni naar Bretagne.
4 juni
Staf VOC/ChA
Het Commando van de Versterkings- en Opleidingscentra (HK/TRI) onder bevel van Luitenant-Generaal Wibier is ingegaan op een Frans verzoek om maar liefst 31.000 militairen te leveren voor het uitvoeren van veldwerken ten voordele van de Franse divisies opgesteld in tweede echelon langs de Seine, in Parijs en langs de Marne. Aan het VOC/ChA worden initieel twee werkbataljons met elk vier compagnies van 250 militairen gevraagd. De commandant van het VOC/ChA duidt het 7ChA om de bataljons te leveren.
7 juni
Staf VOC/ChA
Bezorgd over de snelle Duitse opmars richting Lyon en in de Rhöne vallei neemt Generaal-majoor Lecrique, groeperingscommandant van het 5VOC en het VOC/ChA, het initiatief om de in- en uitgangen van de verschillende kantonnementen te laten bewaken door de piketten van de respectievelijke bataljons. De regimentsstaven moeten ook een versterkte permanentie organiseren. Op regelmatige tijdstippen worden de verbindingen getest.
10 juni
Staf VOC/ChA
De toestand verbetert er niet op wanneer Italië op 10 juni de oorlog verklaart aan Frankrijk. Met de opening van een tweede front in de Franse Alpen komen de vijandelijkheden snel dichterbij, vooral voor het 5VOC en het VOC/ChA die zich respectievelijk in Bagnols-sur-Cèze en Point-Saint-Esprit bevinden. Op dat ogenblik vervangt generaal Lambert de Generaal-majoor Lecrique als groeperingscommandant aangezien deze laatste door ziekte in de onmogelijkheid is om het bevel nog te voeren. Generaal Lambert wordt op 11 juni een eerste keer gepolst door de lokale Franse militaire autoriteiten om een bataljon ter beschikking te stellen ter verdediging van de Rhône vallei.
15 juni
Staf VOC/ChA
De Fransen vragen nu, bij hoofde van Générale de l'Armée Dossche, formeel de steun van de groepering 5VOC - VOC/ChA voor de verdediging van de Franse Alpen. Dit creëert een delicate situatie aangezien België niet in oorlog is met Italië en de Belgische troepen niet zomaar aan de zijde van de Fransen kunnen meestrijden. De vraag wordt via het HK/TRI doorgestuurd naar de generaal Denis die formeel weigert op het verzoek in te gaan.
17 juni
Staf VOC/ChA
De Fransen vragen op 17 juni de wapenstilstand aan met Duitsland. Men is er zich van bewust dat het nog enkele dagen zal duren vooraleer de wapens effectief zullen zwijgen. De voorhoede van het Duitse leger nadert echter met rasse schreden Pont-Saint-Esprit. Op 18 juni geeft de generaal Wibier, commandant van de TRI, zonder verdere consultatie met de Minister van Landsverdediging noch met de regering, volgende orders aan generaal Lambert: "Verbod om samen met de Fransen te strijden tegen de Italianen, verhuis van de groepering 5VOC - VOC/ChA naar de hoogtes (Lussan) ten westen van Pont-Saint-Esprit en Bagnols-sur-Cèze en de toelating om de kantonnementen te verdedigen zelfs indien dit leidt tot enkele verliezen".
19 juni
Staf VOC/ChA
De staf van het VOC/ChA verhuist naar Lussan.
22 juni
Staf VOC/ChA
Frankrijk tekent de wapenstilstand met Duitsland waarna de staf van het VOC/ChA terugkeert naar Pont-Saint-Esprit.
23 juni
Staf VOC/ChA
De eenheden van de VOC's raken begin juni 1940 heel wat volk kwijt in het debacle met de Belgische werkbataljons die op verzoek van onze bondgenoten uitgestuurd werden naar het Franse noordfront.
Bij de verschillende VOC's sneuvelden 5 officieren, 1 onderofficier en 49 manschappen tijdens de uitvoering van de opdracht. Met zieken, gewonden, krijgsgevangenen en verdwaalde militairen lopen de verliezen op tot maar liefst 18.500 man. De VOC's moeten dan ook gereorganiseerd worden en dienen hun slagorde aan te passen aan de nieuwe realiteit. Daarnaast heeft het moreel van de overgebleven troepen een nieuwe deuk gekregen. Ook het VOC/ChA wordt na de verliezen van de voorbije twee weken gereorganiseerd. De regimenten worden gereduceerd tot:
  • 7de Regiment Ardeense Jagers
    • bataljon instructie (vier compagnies)
    • bataljon versterking (vier compagnies)
    • schoolcompagnies
    • compagnie algemene diensten

  • Regiment Hulptroepen
    • 15de bataljon hulptroepen
    • 16de bataljon hulptroepen
    • 17de bataljon hulptroepen
    • compagnie algemene diensten

Het 4de Legerdepot wordt ontbonden. Het 2de Bataljon Motorwielrijders wordt niet langer vermeld en bestaat vermoedelijk al niet langer meer. De oudste officieren en manschappen dienen ingedeeld te worden bij het regiment hulptroepen.
23 aug
Het VOC/ChA wordt op 23 augustus 1940 ontbonden.

Register van Gesneuvelden

Geen gesneuvelden gekend.

Bibliografie en Bronnen

1.
L'armée belge de France en 1940, door Jean Jamart Col BEM Hre, uitgeverij Schmitz, Bastogne, 1994
2.
Dossier Legerdepots, Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, Evere