10A.jpg10de Regiment Artillerie (10A)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Regiment veldartillerie van de eerste reserve
Ontdubbeld van
11de Artillerieregiment

Onderdeel van
10de Infanteriedivisie

Bevelhebber
Kolonel SBH R. Van Saceghem

Standplaats
K.W. Stelling
Sector Leuven

Samenstelling
I Groep (Majoor J. Roskam)
1ste batterij van 4 x C75 GP kanonnen (Cdt H. Nouwynck)
2de batterij van 4 x C75 GP kanonnen (Cdt J. Van Damme)
3de batterij van 4 x C75 GP kanonnen (Cdt G. Devos)

II Groep (Majoor F. Peeters)
4de batterij van 4 x C75 TR kanonnen (Cdt V. Grandjean)
5de batterij van 4 x C75 TR kanonnen (Lt A. Cantarella)
6de batterij van 4 x C75 TR kanonnen (Cdt E. Laurent)

III Groep (Majoor J. de Schaepdrijver)
7de batterij van 4 x C75 TR kanonnen (Lt L. Delrivière)
8ste batterij van 4 x C75 TR kanonnen (Cdt G. Remy)
9de batterij van 4 x C75 TR kanonnen (Cdt G. Debruyere)

IV Groep (Majoor F. Gautier)
10de batterij van 4 x Ob105 GP howitzers (Lt G. Larri)
11de batterij van 4 x Ob105 GP howitzers (Cdt H. Portier)
12de batterij van 4 x Ob105 GP howitzers (Lt R. Malchair)

Stafbatterij (Luitenant R. Hecq)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen
10mei.jpg
Officieren_Artillerie.JPG
Twee artillerieofficieren gefotografeerd in 1940.
Het 10A vormt de divisieartillerie van de 10de Infanteriedivisie. Als regiment van de eerste reserve werd het op 1 september 1939 gemobiliseerd. Het dorp Maarkedal werd daarbij aangeduid als centrale mobilisatieplaats.

Op 10 mei bewaakt de 10de divisie als enige Belgische divisie de K.W. Stelling. Het divisiehoofdkwartier bevindt zich te Kortenberg. De drie infanterieregimenten (3J, 5J en 6J) staan opgesteld nabij Leuven. De rest van de K.W. Stelling is op 10 mei niet bemand.

Het regiment staat verspreid opgesteld ten westen van Leuven en heeft zijn commandopost te Meerbeek:
  • de Iste groep kantonneert te Bertem en heeft zijn schootsposities op 2Km ten noordoosten van het dorpscentrum waar het het 5J ondersteunt
  • de II groep verblijft in Veltem-Beisem en staat opgesteld te Winksele ten behoeve van het 6J
  • de III groep kantonneert te Nederokkerzeel en heeft zijn stellingen te Winksele-Dele voor vuursteun aan het 3J
  • de IV groep overnacht te Meerbeek; haar kanonnen bevinden zich ten westen van Leuven met twee batterijen in het Bertembos en een batterij te Veltem; de groep levert het algemeen steunelement van de divisie

Vanaf 01u30 worden de manschappen uit hun bed gelicht en naar hun posities gestuurd. Tegen de ochtend zijn alle batterijen klaar tot vuren.

De ganse dag door wordt gewacht en toegekeken hoe de Luftwaffe ons land overvliegt.

In de loop van de vooravond komen de eerste Britse troepen toe ten zuiden van Leuven nadat deze om 12u00 de Franse grens overstaken.
11mei.jpg
Tijdens de nacht van 10 op 11 mei wordt de ondersector van het 3J overgedragen aan de pas toegekomen 5de infanteriedivisie.

De IIIde groep wordt dan ook verplaatst naar Herent en toegevoegd aan het vuursteunelement van het 6J. De Iste en IVde groep worden allebei in directe steun van het 5J geplaatst.
12mei.jpg
De 10de divisie bemant nog steeds de sector Leuven aan de K.W. Stelling. Het Britse leger is nu volledig ontplooid aan de K.W. Stelling ten zuiden van Leuven. De Belgen zijn er bijzonder op gebrand om de 10de divisie uit Leuven weg te trekken om de eigen zone te verkleinen, maar het Britse opperbevel wil aanvankelijk niet weten van een overname van de sector Leuven. Alle groepen van het 10A blijven op post.
13mei.jpg
Om 06u50 bereikt het Groot Hoofdkwartier eindelijk een akkoord met het Britse leger: de 10de divisie mag zich tijdens de avond van 13 mei terugtrekken uit Leuven en de Britten zullen de sector overnemen. De infanterie van de divisie verlaat die avond haar stellingen en richt zich naar Zaventem. Het 10A blijft achter op de K.W. Stelling en wordt toegevoegd aan de artilleriegroepering van de 5de divisie die net ten noorden van Leuven heeft plaats gevat. Het regiment breekt haar stellingen op en maakt zicht klaar voor een verplaatsing naar het noorden.
14mei.jpg
Het 10A voert tijdens de nacht van 13 op 14 mei de stellingswissel uit om de 5de divisie te vervoegen. Hoewel de tocht slechts zo'n 15 km bedraagt, verloopt de verplaatsing bijzonder moeilijk door het drukke militaire verkeer. Het Belgische Cavaleriekorps verplaatst zich door het zelfde gebied naar het westen. De Britten zijn druk bezig met de laatste fase van hun stellingname te Leuven. Alle wegen zitten propvol. Het regiment ontplooit zich tijdens de ochtend op de gewijzigde posities:

  • I/10A en II/10A steunen het 2J vanuit Buken-Vierstraten en Buken
  • III/10A staat in te Kastanjebos ten behoeve van 4J
  • IV/10 is te Buken aan het algemeen steunelement toegevoegd

Ook het 11A en het IV/2LA zijn aan de divisie toegevoegd zodat de Jagers te Voet beschikken over maar liefst 108 stuks geschut beschikken in plaats van de voorziene 48.

Het 6J wordt echter niet tijdig afgelost door de Britten waardoor dit laatste regiment van de 10de divisie nog te ganse dag te Leuven zal blijven. De vijand maakt contact op de scheidingslijn tussen het 4J en 6J tussen Wijgmaal en Leuven maar wordt afgehouden mede dankzij het dichte artillerievuur.
15mei.jpg
Het 6J heeft tijdens de nacht Leuven verlaten en is de 10de infanteriedivisie achterna getrokken die nu aan het Kanaal van Willebroek de reserve vormt van het VIde legerkorps. Het 10A vuurt nu exclusief voor de 5de divisie. De ganse daar door worden diverse interdictie- en tegenbatterijopdrachten uitgevoerd.
16mei.jpg
Het 10A blijft in actie. De 9de batterij wordt gespot door de vijand en krijgt een stevig artilleriebombardement te verwerken. De eerste twee gekwetsten van de campagne worden afgevoerd.

Na de Duitse doorbraak tussen Waver en Namen zal het Belgisch leger de K.W. Stelling moeten verlaten en zich in drie nachtelijke etappes terugtrekken tot op de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde. Ten zuiden van Oudenaarde zal het Britse leger nieuwe posities bemannen. De uiteindelijke bestemming van de 10de infanteriedivisie wordt de Bovenschelde waar de troepen de sector aan de zuidrand van de Belgische legerzone moeten innemen.

Het regiment verlaat die avond haar stellingen en trekt weg naar het westen via Kampenhout, Perk en Vilvoorde tot in Merchtem. De bevoorradingscolonnes vertrekken in de vooravond. De schootsbatterijen verlaten de K.W. Stelling om 21u00.
17mei.jpg
Het 10A trekt onder bescherming van de duisternis naar Merchtem. De tocht verloopt chaotisch: hoe dichter de colonnes de brug van Vilvoorde naderen, hoe dichter het verkeer komt te zitten. Na lang aanschuiven raken de artilleristen over het Kanaal van Willebroek. De laatste colonnes rijden om 11u30 Merchtem binnen. De tocht van 32 km heeft 14 uur geduurd: nauwelijks sneller dan 2 kilometer per uur!

De 10de infanteriedivisie wordt die avond met vrachtwagens in een ruk verplaatst naar de Bovenschelde. Het 10A wordt opnieuw aangehecht bij haar organieke divisie. De kanonnen en voertuigen van het 10A gaan de divisie via de baan achterna. Hun tocht naar de Schelde zal in twee nachtelijke etappes verlopen.

Om 19u00 zetten de colonnes zich op weg naar Aalst. Onderweg heerst bij momenten een ware paniek onder de Belgische militairen van allerlei eenheden. Te Aalst raakt het regiment opnieuw verstrikt in de verkeerschaos rondom de Denderbruggen.
18mei.jpg
Eens Aalst gepasseerd is, maakt het 10A een betere vooruitgang. Tussen 03u00 en 07u00 komen de groepen aan in hun kantonnementen voor die dag: de staf en de I/10A te Hillegem, de II/10A te Borsbeke, de III/10A te Oomberge en tenslotte de IV/10A te Burst.

De infanterie van de divisie wordt intussen opgesteld tussen Gavere en Oudenaarde, met op links het 3J en op rechts het 5J en met het 6J in reserve. De divisie wordt op haar beurt aan de linkerflank ondersteund door de Belgische 9de infanteriedivisie terwijl op de rechterflank de Britse 44ste infanteriedivisie aansluit.

Hoewel het 10A de ganse dag ter plekke moet blijven, zet Kolonel Van Saceghem zijn kanonniers al snel opnieuw de baan op. De korpscommandant vreest immers een snelle Duitse opmars en wil niet dat zijn regiment gegrepen wordt. Onder dekking van de 6de batterij die zich naar het zuidoosten gericht heeft, gaan alle groepen op weg. De 6de batterij sluit vervolgens achteraan aan. Op weg naar de Schelde vormt de IIIde groep een mobiele achterhoede: batterij per batterij wordt op sleutelposities langsheen de marsroute voor korte tijd stelling genomen om direct te kunnen vuren moest de vijand opduiken.

Het regiment steekt tenslotte de Schelde over via de brug van Eine te Oudenaarde. De brug wordt door de Britten bewaakt en wanneer die ermee dreigen om de brug op te blazen, moeten de colonnes van 10A in volle draf de laatste kilometers tot aan de Schelde afleggen.

Om 17u00 steken de laatste voertuigen de Schelde over. Het regiment heeft een non-stop etappe van 90Km achter de rug, maar na een korte rust moeten de schootsposities ingenomen worden:
  • I/10A en II/10A gaan te Ooike in stelling in steun van het 5J
  • III/10A steunt samen met 5 batterijen van het 5A het 3J vanuit Mullem
  • IV/10A ontplooit te Heurne om er de Belgische voorposten over de Schelde te ondersteunen
  • de staf vindt onderdak in het kasteel van Wannegem-Lede
19mei.jpg
Het nieuwe Belgische front over het Kanaal van Terneuzen, het Bruggenhoofd van Gent en de Bovenschelde tot Oudenaarde is nu min of meer compleet. Ook de Britten zijn nu aangekomen en klaar voor de actie. De 10de infanteriedivisie wordt aangehecht bij het VIIde legerkorps.

De Jagers te Voet trekken hun voorposten terug over de Schelde en de twee vooruitgeschoven batterijen van de IV/10A worden naa Lede verplaatst. De staf verhuist naar Kruishoutem.

De Luftwaffe is bijzonder actief die dag en talrijke posities worden verschillende keren gemitrailleerd.
20mei.jpg
Omstreeks 09u00 ontdekt een Belgische patrouille de eerste Duitse eenheden op de andere oever van de Schelde. Het is de voorhoede van de 30. ste infanteriedivisie die tegen de avond wil aanvallen ten noorden van Oudenaarde met het 6de infanterieregiment en ten zuiden van de stad met het 46ste infanterieregiment. De vijand wil twee bruggenhoofden vormen voor het vervolg van de opmars.

Gedurende de ganse dag bestookt het 10A de Duitse stellingen. De groepen worden hierbij geholpen door de voorwaartse waarnemers in de kerktorens van Eine en Zingem. Een actie tegen het 5J wordt afgeslagen, maar rond 16u00 breekt een veel grotere aanval uit op het 3J.

Het 10A laat alle groepen richten op de Duitse posities en encadreert het vijandelijke offensief door zowel het front als de toegangswegen onder vuur te nemen. Het I/3J kan de vijand enigszins terugdringen. Het regiment vuurt tot diep in de nacht en krijgt ook heel wat tegenbatterijvuur te verwerken. De IVde groep verliest aan mannen en materiaal. De telefooncentrale van de IIde groep wordt vernield.
21mei.jpg
De Belgische artillerie start rond 03u00 met een nieuw bombardement op de Duitse troepen die in de buurt van Oudenaarde reeds de Schelde zijn overgestoken. De 6de compagnie van het 6J zuivert hierop de reeds door de vijand veroverde rivierbocht te Zingem. De Duitse troepen nemen opnieuw defensieve stellingen in aan de oostkant van de Schelde. De invaller beslist daarop zijn 26ste infanterieregiment naar het zuiden van Oudenaarde te verplaatsen waar door het 46ste infanterieregiment reeds een beperkt bruggenhoofd is geslagen ten nadele van de Britten te Petegem.

De divisie blijft voorlopig ter plekke, maar bouwt wel in alle haasten een dwarsstelling uit ter hoogte van Heurne om een omsingeling te vermijden. Het eskadron wielrijders van de divisie neemt Wannegem-Lede in om de wegen rondom Kruishoutem veilig te stellen.

De Iste groep ondersteunt de Britten ten zuiden van Oudenaarde en verplaatst zich rond 19u00 naar Wannegem-Lede. De IIde groep wordt na het vallen van de duisternis van Ooike naar Huise gestuurd.

Eerder op de dag hebben de geallieerden besloten dat na de Duitse doorbraak in Frankrijk de linies verder achteruit moeten. Voor de Belgen betekent dit dat ons leger zich tijdens de volgende twee nachten zal terugtrekken naar de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie.
22mei.jpg
De dag verloopt relatief rustig, al is dat laatste wel relatief. De 10de infanteriedivisie is nog steeds betrokken bij schermutselingen om de Duitsers, die nu ten zuiden van Oudenaarde aan de Belgische oever van de Bovenschelde staan, te beletten naar het noorden door te dringen. Het 10A voert vuuropdrachten uit ten voordele van het 5J op Ename en Neder-Ename. Voor het 3J wordt de Scheldebrug te Zingem opnieuw onder vuur genomen. Naar het zuiden toe worden doelen bestookt in Bevere en Leupegem om de Belgische dwarsstelling te beveiligen.

Tenslotte volgen de marsorders voor de aftocht naar de Leie. Het gros van het 10A vertrekt rond 21u00. De achterhoede verlaat om middernacht de Schelde.
23mei.jpg
Het 10A trekt zich tijdens de nacht van 22 op 23 mei terug naar de Leie. Via Kruishoutem, Olsene en Guiste worden de nieuwe linies bereikt. Het volledige regiment wordt afgesplitst van de 10de divisie en zal overgaan naar de 8ste divisie. De infanterie van de divisie zal rond Roeselare in reserve gaan bij het IVde legerkorps. De kanonnen daarentegen zijn bestemd voor het nieuwe Leiefront en moeten het 5A gaan versterken in de sector Oeselgem-Wielsbeke.

Rond 10u00 verneemt Kolonel Van Saceghem echter dat de plannen gewijzigd worden. Alleen de IV/10A zal aan de Leie blijven ten dienste van de 8ste divisie. Het regiment is nu gesplitst:

Staf, I/10A, II/10A en III/10A
De drie groepen 75mm kanonnen blijven dan toch bij de Jagers te Voet en worden naar Aardooie gestuurd om er de 10de divisie in te halen. De divisie is intussen herleid tot het 3J, 5J en I/6J en moet stelling innemen achter het Kanaal van Roeselare tussen Roeselare en Izegem als onderdeel van de legerreserve. Het 5J bewaakt Roeselare, het 3J Izegem en het overgebleven bataljon van het 6J de zone tussen de beide steden. De drie groepen van het 10A ontplooien in de driehoek Tasse-Ardooie-Kruipendaarde.

IV/10A
De IVde groep neemt stelling in rond het kruispunt van Ginst. Samen met de IV/5A vormen de stukken van Majoor Gautier het algemeen steunelement van de 8ste divisie.
24mei.jpg
Staf, I/10A, II/10A en III/10A
Omstreeks 10u00 wordt het 10A doorgestuurd naar het Kanaal Ieper-Komen als onderdeel van de versterking van de zuidflank van de Belgische legerzone. Via Beverenm, Hooglede, Westrozebeke, Passendale, Geluveld en Zandvoorde trekken de colonnes de Westhoek in. Te Geluveld verneemt de korpscommandant dat zijn drie groepen naar de 10de divisie moeten terugkeren en nog voor het vallen van de nacht Sint-Eloois-Winkel moet bereiken. Het ganse 10A maakt onmiddellijk rechtsomkeer. Kolonel Van Saceghem moet nog voor middernacht vurensklaar zijn, maar dat zal door de chaos op de wegen niet meer lukken voor de Iste en IIde groep. Alleen de IIIde groep keert tijdig terug.

IV/10A
De IVde groep komt in actie aan het Leiefront.
25mei.jpg
Staf, I/10A, II/10A en III/10A
De IIde groep die nog maar net Westrozebeke voorbij was tot het bevel tot terugkeren gegeven werd, komt even na middernacht het eerst aan te Sint-Eloois-Winkel. De Iste groep zit compleet vast in het militaire verkeer en komt pas om 03u00 aan.

De 10de divisie gaat stand-by op de lijn Ledegem/Rollegem-Kapelle/Sint-Eloois-Winkel/Sint-Catharina-Kapelle om tussenbeide te komen bij een mogelijke terugtocht van de divisies aan de Leie. De artillerie wordt als volgt ontplooid:
  • I/10A steunt 5J te Rollegem-Kapelle en krijgt ook de I/1A onder haar bevel
  • II/10A steunt I/6J nabij Lendelede
  • III/10A steunt 3J vanuit De Vinke met toevoeging van de II/1A
  • Kolonel Van Saceghem plaatst zijn staf te De Vinke

De Duitse opmars bereikt al snel de linies van de 10de Infanteriedivisie maar wordt toch enigszins afgeremd door hevig artillerievuur van de Belgen. Van elke groep van het 10A wordt ook een batterij verplaatst naar de frontlinie om zo nodig met rechtstreeks vuur tussenbeide te kunnen komen.

Na de middag wordt het duidelijk dat de Belgen moeten wijken en wordt besloten de frontlinie zo'n 2 km terug te trekken. Het II/10A wordt dan ook verplaatst naar Okene. Tijdens de stellingwissel krijgt de 4de batterij een voltreffer en moet ettelijke slachtoffers achterlaten. Het 9Li is intussen het I/6J en het 3J komen versterken en aflossen.

IV/10A
Om 01u45 gaat de IVde groep over naar de 9de Infanteriedivisie en wordt verplaatst naar het gehucht Kruipendaarde op de baan Roeselare-Izegem. Samen met de IV/4A wordt zo een groepering indirecte vuursteun gevormd voor het 8Li.
26mei.jpg
IV/10A
Na de Duitse doorbraak aan de Leie rukt de vijand al snel op richting Roeselare en Ieper. Het Kanaal van Roeselare komt pal in de opmarsroute te liggen. De IVde groep moet nu front maken naar het oosten. Om 23u00 volgt een evacuatiebevel.
27mei.jpg
III/10A
De III/10A maakt rond 20u15 contact met Duitse infanteristen en valt onder vijandelijk vuur nabij het gehucht Tasse op de baan van Ardooie naar Roeselare. De groep trekt zich naar het noorden terug en zoekt nieuwe posities op in de buurt van de Gistberg aan de noordrand van Roeselare.

IV/10A
Rond middernacht verlaat de groep Kruipendaarde om rond 04u00 opnieuw stelling in te nemen ten noorden van Biesgat nabij Tielt om hier een nieuwe tactische groepering te vormen met de VI/14A. Deze groepering zal het vuursteunelement vormen van de formatie rond de 16de Infanteriedivisie die onder leiding van Luitenant-generaal Van Egroo het centrale deel van de operatiezone van het VII/CA verdedigt. De groepering zal zijn orders ontvangen van op het hoofdkwartier van Van Egroo te Nachtegaal.
Na verscheidene vuuropdrachten te hebben uitgevoerd, gaat de groep rond 16u00 de baan op richting Wingene. De colonnes worden echter in volle verplaatsing gegrepen door de oprukkende Duitsers. De laatste paardengespan wordt vernield en het kanon wordt achtergelaten. De groep ontplooit onmiddellijk te plekke, halverwege de baan Tielt-Wingene, maar maakt geen verder contact met de vijand meer. Bij valavond gaan de artilleristen opnieuw de baan op.
28mei.jpg
III/10A
De IIIde groep is klaar tot vuren op zijn nieuwe stellingen op de Gitsberg aan de noordrand van Roeselare. Majoor De Schaepdrijver ontvangt een geschreven bevel van Luitenant-kolonel Frérotte, artilleriecommandant van de 9de Infanteriedivisie, om de wapens neer te leggen en zoveel mogelijk manschappen direct naar huis te sturen. De majoor laat de manschappen gaan en stelt de volgende dag een colonne samen van vier vrachtwagens die het achtergebleven personeel van zijn groep samen met in de buurt teruggevonden detachement van het provoostschap van de 10de Infanteriedivisie vervoeren naar Oordegem, Deinze en Gent om vervolgens tot in Aalst door te rijden. Aalstenaar Jean De Schaepdrijver kan hier gewoon terug naar huis keren en zal onder de oorlog zijn functie als bestuurder van de kolenhandel NV Deboe en Scheerlinckx blijven uitvoeren.

IV/10A
De IVde groep bevindt zich te Ruddervoorde wanneer er bevolen wordt halt te houden. Ook voor de manschappen van Majoor Gautier is de veldtocht voorbij.

Register van Gesneuvelden

II

ADAMS

Remi, M.

Sdt
Mil
39

30/07/1918

Sint-Lodewijk (Deerlijk)

26/05

Roeselare

Brancardier
6/II

BARTEL

Louis, L.

Sdt
Mil
32

09/11/1912

Binche

26/05

Ardooie


9/III

BULTOT

Robert, A.J.

Sdt
Mil
31

25/01/1911

Pont-à-Celles

26/05

Rumbeke


2/I

CAPART

Marcel, J.

Sdt
Mil
39

03/11/1919

Pecq

25/05

Izegem

Brancardier
7/III

CLEMENT

Edmond

Sdt
Mil
33

25/07/1913

Jumet

17/05

Merchtem


II

DEMANGHON

Walter

WM
BV


02/09/1906

Tournai

29/05

Geraardsbergen

Of + 27/5 in Ardooie?
10/IV

PLICHART

Henri, A.E.

WM
Mil
32

01/07/1912

Manage

27/05

Wingene


Staf/III

RENAUT

Hubert, H.

Sdt
Mil
28

27/03/1908

Antoing

18/05

Winksele


9/III

SOLBREUX

Robert, G.L.

Sdt
Mil
32

15/02/1912

Meslin-l’Évêque

25/05

Rumbeke


II

SOYEZ

Jules

Sdt
Mil
34

02/09/1914

Gaurain

27/05

Koolskamp


Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com
10A_Sdt_Bultot.jpg



Sdt Bultot



Bibliografie en Bronnen