13A.jpg13de Regiment Artillerie (13A)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Regiment veldartillerie van het actieve leger
Ontdubbeld van
n.v.t.

Taalstelsel
Nederlandstalig

Onderdeel van
IVde legerkorps

Bevelhebber
Kolonel R. De Wilde

Standplaats
Versterkte Positie Antwerpen
Commandopost te Lier
Samenstelling
I Groep
(Majoor R. Bauwens)
1ste batterij van 4 x Ob155 M17 Schneider houwitsers (Lt W. Blairon)
2de batterij van 4 x Ob155 M17 Schneider houwitsers (Lt M. Bockstael)
3de batterij van 4 x Ob155 M17 Schneider houwitsers (Lt Emile Raemaekers)

II Groep
(Majoor Georges Janssens de Bisthoven)
4de batterij van 4 x Ob155 M17 Schneider houwitsers (Cdt R. Vankerckhove)
5de batterij van 4 x Ob155 M17 Schneider houwitsers (Kapt J. Bertrand)
6de batterij van 4 x Ob155 M17 Schneider houwitsers (Lt C. Tonelle)

III Groep
(Majoor E. Roulin)
7de batterij van 4 x C105L M13 Schneider kanonnen (Lt P. Du Bois)
8ste batterij van 4 x C105L M13 Schneider kanonnen (Cdt M. Mathieu)
9de batterij van 4 x C105L M13 Schneider kanonnen (Lt P. Vandevelde)

IV Groep
(Majoor R. Blanchy)
10de batterij van 4 x C120 M31 FRC kanonnen (Lt Jean Kunnen)
11de batterij van 4 x C120 M31 FRC kanonnen (Kapt J. Coucke)

V Groep
(Majoor W. Lafaut)
13de batterij van 4 x C120 M31 FRC kanonnen (Cdt F. Van Schoor)
14de batterij van 4 x C120 M31 FRC kanonnen (Lt R. Geeroms)

VI Groep
(Majoor N. Didier)
16de batterij van 4 x Ob155 M17 Schneider houwitsers (Lt R. Chavez)
17de batterij van 4 x Ob155 M17 Schneider houwitsers (Lt G. Biva)
18de batterij van 4 x Ob155 M17 Schneider houwitsers (Kapt C. Pollet)

Stafbatterij
(Luitenant E. Vanhoutryve)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

13A_Karthuizerkazerne_Brugge.jpg Staf 13A
Het 13A vormt de Korpsartillerie van het IVde Legerkorps (IV/CA) en wordt als actief artillerieregiment gemobiliseerd in de Karthuizerkazerne te Brugge. De eerste vier groepen van het 13A werden op 26 augustus 1939 onder de wapens geroepen en ondergebracht te Oedelem, Assebroek en Beernem. Een week later vervoegen de manschappen van de vijfde en zesde groep het regiment. Het 13A wordt vervolgens overgebracht naar Zeebrugge en verhuist eind september naar de zuidwest rand van Antwerpen. Daar bevindt het regiment zich nog steeds bij het uitbreken van de oorlog.
10mei.jpg
13A_batterij.JPG
Militairen van het 13A aan het eind van de jaren '30.

Staf 13A
De commandopost van het regiment bevindt zich te Lier. De Iste groep staat opgesteld nabij Broechem. De IIde groep bevindt zich te Nijlen. De kanonnen van de IIIde groep staan te Wommelgem. De bagagetrein van die groep is geplaatst rondom de brouwerij Heylen te Boechout. De IVde groep is ontplooid nabij Bevel. De Vde groep te Wijnegem en de VIde groep tenslotte ten noordwesten van Herenthout.

III/13A
Tussen 02u00 en 03u00 worden de verschillende batterijen gealarmeerd. De schootsposities worden bemand en de manschappen wachten verdere bevelen af. Bij dageraad worden de eerste Duitse vliegtuigen boven het Antwerpse waargenomen. Omstreeks 07u30 verneemt men dat de algemene mobilisatie afgekondigd is en het land is aangevallen door de Nazis. De ganse dag door wordt verdergewerkt aan de stellingen. Verlofgangers komen terug aan bij het regiment.

Verscheidene secties van het regiment assisteren die dag bij het aanhouden van verdachte personen in de buurt. Leden van nationaal-socialistische bewegingen zoals het VNV en ook Duitse staatsburgers worden opgepakt en afgevoerd. Enkele vrachtwagens van het 13A worden gebruikt om de arrestanten af te voeren naar verzamelpunten.

Om 19u00 is er luchtalarm wanneer vijandelijke bommenwerpers overvliegen om het vliegveld van Deurne te gaan bestoken.
11mei.jpg
13A_Standaard_01.JPG
De standaard van 13A in de Kartuizerkazerne te Brugge.
Staf 13A
Tijdens de ochtend lopen op verschillende batterijen meldingen binnen dat er parachusisten zijn geland in de buurt. Deze blijken niet te kloppen, maar het 13A is wel getuige van de voortdurende activiteit van de vijand in de lucht.

III/13A
Overdag blijft het rustig. Net na 23u00 wordt in de omgeving van de III/13A een verdachte lichtbron waargenomen die de hemel lijkt in de schijnen om vliegtuigen te gidsen. Een patrouille van de 8ste batterij vertrekt op onderzoek.
12mei.jpg
13A_luchtafweer.jpg
Militairen van de luchtafweer van 13A poseren bij een Maxim mitrailleur op MiCA affuit (foto Ben De Staercke).
III/13A
De patrouille van de 8ste batterij keert om half twee onverrichter zake terug. Net na 15u00 vraagt de staf van artilleriegroepering van het 4de korps te Wommelgem versterking voor de nabije verdediging van hun commandopost.

Twee mitrailleurssecties van de 8ste en 9de batterij vertrekken onmiddellijk. Die avond ontbiedt de groepscommandant zijn officieren voor een update over de ontwikkelingen aan het front. Het 13A blijft nog steeds ongerust over mogelijke parachutelandingen en drukt er bij de batterijcommandanten op om de nabije verdediging van de stellingen niet te verwaarlozen.

Tijdens de nacht worden alweer patrouilles uitgestuurd om enkele verdachte situaties te gaan onderzoeken. Het gaat opnieuw om loos alarm.
13mei.jpg
13A_Artilleristen_Hooimijt.jpg
Enkele manschappen van de luchtafweer van het 13A verpozen nabij hun stellingen (foto Ben De Staercke).
III/13A
Om 08u00 draagt de aalmoezenier de mis op in openlucht bij de 8ste batterij. Vervolgens werken de manschappen van de IIIde groep tijdens de voormiddag aan een reeks loopgrachten en schuilplaatsen die de stellingen veiliger moeten maken bij een aanval uit de lucht. Met de regelmaat van de klok vertrekken opnieuw patrouilles op zoek naar vermeende Duitse para's.
14mei.jpg
III/13A
Er valt die dag weinig nieuws te rapen bij de IIIde groep. Tijdens de ochtend worden enkele wijzigingen aan het vuurplan aangebracht. Tijdens de vooravond worden de batterijen bevoorraad door het Transportkorps van het IVde legerkorps.
15mei.jpg
III/13A
Net na 05u00 worden de 7de en 8ste batterijen herbevoorraad door een colonne van het artilleriepark. De vijandelijke opmars bereikt die dag de Vesterkte Positie Antwerpen vanuit het noordoosten. Rond de middag voeren de meeste batterijen een kort regelingsvuur uit om de correcte opstelling van hun stukken te verzekeren. Tijdens de namiddag wordt de nabije verdediging van de stellingen op punt gesteld en worden de verschillende verdedigingsploegen uitgezet bij de batterijen en hun colonnes. Rond 20u30 vuurt de III/13A 40 schoten af op een voorbereid doel in het noordwesten.
16mei.jpg
III/13A
De IIIde groep versterkt vanaf 09u00 de bemanningen van de verschillende stukken. De munitiestocks in de versterkte schuilplaatsen worden nagekeken met het oog op verdere treffens met de vijand. Om 15u30 krijgt de groep het bevel om alle overtollige munitie onmiddellijk op transport te zetten. Per batterij worden op de stellingen 480 obussen behouden, met 120 ladingen type I en 360 ladingen type 0. Even voor 18u00 ontvangt de groep een nieuw vuurbevel dat nog geen uur later alweer afgelast wordt. Omstreeks 19u30 worden de telefoonlijnen naar de batterijen opgebroken en om 20u30 verlaat de IIIde groep haar stellingen. De colonnes verlaten omstreeks 22u00 de Versterkte Positie Antwerpen en trekken via Wommelgem en Bouchout naar Edegem.
17mei.jpg
III/13A
De groep komt rondom 01u00 aan te Edegem en reist van daaruit verder naar Huizingen. Hier wordt omstreeks 07u00 even halt gehouden. De nieuwe bestemming wordt Belsele. De groep moet onmiddellijk verder trekken en de manschappen zijn bijzonder bezorgd over het risico om tijdens een verplaatsing bij daglicht ontdekt te worden door de Luftwaffe. De colonnes komen zonder kleerscheuren aan te Belsele rondom 17u00. Van hieruit gaan de officieren op verkenning naar nieuwe posities te Oostakker. Zodra deze verkend zijn, volgen de colonnes rondom 21u15.
18mei.jpg
III/13A
De IIIde groep rijdt even na 04u30 het dorp Oostakker binnen. De paarden en manschappen krijgen er een hoognodige rustpauze. Alweer zal er die dag verder getrokken moeten worden. Omstreeks 14u45 vertrekken de kanonnen van Majoor Roulin naar Ursel. De bestemming wordt een uur later gewijzigd naar Daasdonk met het oog op een nieuwe opdracht in steun van de troepen aan het Kanaal Gent-Terneuzen.
19mei.jpg
II/13A
De tweede groep ontplooit zich ten westen van Meerbeke om er bijkomende steun te leveren aan de artillerie van de 11de infanteriedivisie. Ten oosten van de groep bevinden zich de kanonnen van de I/9A.

III/13A
Terwijl de groep te Daasdonk afwacht, voeren de officieren een positieverkenning uit te Terdonk. Omdat het nog niet duidelijk is waar precies de groep zal ontplooid worden, stuurt Majoor Roulin om 10u45 zijn colonnes naar Ertvelde om er een wachtpositie in te nemen. De groep komt aan te Ertvelde omstreeks 13u30. Het geschut blijft aangehaakt en de kanonniers houden zich klaar voor verdere bevelen.
20mei.jpg
II/13A
De groep wacht af op zijn stellingen net ten westen van Meerbeke. De telefooncentrales van de II/13A en de I/9A worden met mekaar verbonden.

III/13A
Bij een vijandelijke luchtbeschieting wordt de medische hulppost van de groep getroffen. Een van de voertuigen wordt daarbij vernield. Na de munitiebevoorrading worden de schootsstellingen van de groep geïnspecteerd door Kolonel De Wilde.

De vijand tast de Belgische stellingen langsheen het kanaal Gent-Terneuzen af en ook bij de III/13A volgen een vijftal inslagen van Duitse obussen. Tijdens de avond past de groep haar waakrichting aan om twee kruispunten op de oostelijke kanaaloever te kunnen bestrijken.
21mei.jpg
II/13A
De vijand nadert die dag het Kanaal Gent-Terneuzen en de Belgische artillerie schiet in actie. De groep blijft onder het bevel van het legerkorps staan en mag slechts na bijzondere toestemming de divisieartillerie van het I/9A ondersteunen.

III/13A
De stukken blijven vurensklaar.
22mei.jpg
III/13A
Een nieuwe vuuropdracht loopt binnen om 02u30 en anderhalf uur later openen de batterijen opnieuw het vuur. Na de opdracht worden de kanonnen in waakstand geplaatst op twee voorbereidde doelen. De caissons worden kort na het middaguur helemaal aangevuld en voorzien van nieuwe obussen, ontstekers en ladingen. Vervolgens gaat de groep over tot de planning van het verstoringsvuur op de aanloopwegen naar het kanaal dat tijdens de nacht van 22 op 23 mei dient uitgevoerd te worden. De wegen te Westdorpe, Zwartenhoek, Oudepolder worden geviseerd.

De groep krijgt echter om 18u10 het bevel om de stellingen op te breken en de kanaalzone te verlaten. De colonnes dienen om 20u45 langs het aangeduide vertrekpunt aan de baan van Assenede naar Bassevelde voorbij te trekken en krijgen een marsroute via Kaprijke, Eeklo, Veldekens, Kruipuit, Onderdijke en Kleit opgelegd. De eindbestemming wordt Papinglo.
23mei.jpg
III/13A
De groep bereikt Papinglo rond 05u00 en neemt kantonnementen in. De manschappen kunnen uitrusten tot ongeveer 19u00 en krijgen dan nieuwe stellingen toegewezen in de buurt van de kantonnementsplaatsen. De installatie wordt afgerond binnen de twee uur. De waakrichting loopt aanvankelijk oostwaarts en wordt vervolgens enigszins naar het noordoosten verlegd.
24mei.jpg
III/13A
De paarden blijven in het harnas terwijl de kanonniers op hun nieuwe posities de gevechten aan het Afleidingskanaal van de Leie afwachten. Rondom 12u45 vertrekken de eerste schoten en wordt een verstoringsvuur op twee aangeduide doelen op de oostelijke oever aangevat. In vijftien minuten tijd worden veertig obussen afgevuurd. De opdracht wordt nog twee keer herhaald: een eerste keer omstreeks 21u00 en een tweede keer om 02u00 uur tijdens de nacht van 24 op 25 mei.
25mei.jpg
III/13A
De groep blijft doorheen de nacht van 24 op 25 mei en de daarop volgende dag in actie. Met uitzondering van een korte rustperdiode tussen 03u00 en 11u00 worden aanhouden vuuropdrachten gepland en uitgevoerd. Rond 14u00 wordt één vuurmond van de 8ste batterij op de kerktoren van Eeklo gericht. De toren blijkt gebruikt te worden door Duitse waarnemers en men wil het bouwwerk vernielen. Het vuur zal geregeld worden door een gespecialiseerde ploeg van de Artillerie Meetdienst.

De laatste obussen worden kort voor middernacht verschoten. Dan volgt een pauze en gaan de manschappen een relatief rustige nacht in.

IV/13A
De 1ste Cavaleriedivisie dient tegen de ochtend van 26 mei de lijn Retranchement-Sluis-Middelburg te bezetten. De troepen van de divisie zullen als volgt opgesteld worden:

  • Ondersector Retrachement: 1G met het Eskadron Motorwielrijders van 2G, ondersteund door III/19A te Hazegras.
  • Ondersector Sluis: 4Cy, aangevuld met 2G en I/1JP, ondersteund door I/19A en twee kanonnen C120 M31 van 13A.
  • Ondersector Heille: 1Cy, ondersteund door I/17A.
  • Ondersector Middelburg: 3Cy, met steun van IV/19A.
  • Algemeen steunelement: IV/13A te Westkapelle.
26mei.jpg
III/13A
Na de ganse voormiddag afgewacht te hebben, gaan de batterijcommandant over tot een volledige audit van het munitiebestand. Alle obussen, ladingen en ontstekers worden geinventariseerd en herverdeeld over de batterijen om een betere bevoorrading te bekomen. De vuurkadans op 25 mei was zo bijzonder hoog dat er tekorten dreigen aan bepaalde componenten en het ravilailleringsechelon bijzonder waakzaam moet zijn om de batterijen niet zonder munitie te laten vallen. Er wordt ook op gedrukt dat de evacuatie van de verschoten hulzen moet verbeterd worden.

Kort voor 15u00 volgen nieuwe vuurbevelen en een drie kwartier later openen de batterijen opnieuw het vuur. De stukken blijven aanhoudend in actie en er wordt tot diep in de nacht gevuurd.
27mei.jpg
III/13A
Rond 07u00 wordt de zone rond de brug van Balgerhoeke door de 8ste batterij onder vuur genomen in de hoop de Duitse oversteek aldaar af te remmen. De groepsstaf, 7de batterij en 9de batterij verlaten even later hun posities en trekken zich terug richting Burkel wanneer duidelijk wordt dat de Belgische infanterie zich terugtrekt van de kanaaloever rond Balgerhoeke. Alleen de 8ste batterij blijft voorlopig op post en blijft de brug bestoken. De batterij vervoegt om 11u30 de aftocht naar Burkel.

Om 13u00 is de ganse groep opnieuw verenigd te Burkel. De colonnes worden doorgestuurd naar de baan van Burkel naar Oedelem en gaan in stand-by. Omstreeks 14u45 worden de batterijen ontplooid en tussen 16u00 en 17u00 wordt er gevuurd naar de posities van de oprukkende Duitsers. De posities worden echter al snel weer opgegeven wanneer gevreesd wordt dat de vijand in de wijde omgeving vertoeft.

Rond 17u30 zet de groep zich op weg naar Oedelem en vervolgens naar Moerbrugge. Via de brug aan de Moerbruggestaat wordt het Kanaal Gent-Brugge overgestoken. De manschappen zullen de nacht doorbrengen in een bos nabij Zillegem. Majoor Roulin bezoekt intussen de regimentsstaf op de Torhoutsesteenweg ten zuiden van Sint-Michiels om er nieuwe orders voor de volgende dag in ontvangst te gaan nemen.
28mei.jpg
III/13A
Het nieuws van de capitulatie loopt binnen rondom 04u00. De groep verlaat vanaf 10u00 zijn stellingen en verplaatst zich naar Jabbeke om er verdere instructies voor de gevangenname in ontvangst te nemen.

Op 29 mei geeft het commando van het 13A de toestemming aan de militairen om de eenheid te verlaten en op eigen houtje naar huis terug te keren om alzo de gevangenschap te vermijden. Het beroepspersoneel blijft achter bij het regiment. Het 13A verblijft aanvankelijk Sint-Michiels nabij Brugge en wordt vervolgens naar Breskens afgeleid om zo op 7 juni naar Duitsland gevoerd te worden. Op de dag van het vertrek naar Duitsland zijn de meeste dienstplichtigen gelukkig weer thuis.

Register van Gesneuvelden

4/II

BOUSSERY

Louis, P.B.

Sdt
Mil
37

03/07/1917

Paris (F)

20/05

Brugge


2/I

CLAEYS

Maurice, M.J.

OLt
Res


26/05/1914

Zwevegem

28/05

Brugge

Of + 26/5 Kleit. Verwond te Maldegem 26/5
4/II

DAELMAN

?

Sdt
Mil
39

01/02/1920

Sint-Andries

28/05

Gent


Onbekend

DHONDT

Henri

Sdt



?

?

26/05

Brugge

Overleden in militair hospitaal. Verwond te Maldegem
6/II

DEMEYER

Albert, V.

Sdt
Mil
36

10/02/1916

Zwevezele

25/05

Zomergem


Onbekend

DENOLF

Jules, J.

Sdt
Mil
28

16/06/1908

Wingene

25/05

Zomergem

Of + 26/5 Beernem?
Onbekend

DEPELLECYN

Albert, A.

Brig
Mil


21/02/1893

Nieuwkerke

17/05

Assebroek


5/II

DESUTTER

André, L.

Sdt
Mil
39

09/03/1920

Dudzele

17/05

Brugge


2/I

DETAILLEUR

Jules, M.

Brig
Mil
37

17/01/1917

Roeselare

26/05

Brugge


Onbekend

DEVOOGHT

Leon

Sdt
Mil
33

06/09/1913

Zedelgem

27/05

Beernem


Staf/II

GOETHALS

Medard

Sdt
Mil
37

11/05/1917

Kaprijke

20/05

Sleidinge


6/II

MAHIEU

André, L.M.

WM
Mil
36

06/12/1916

Brugge

25/05

Zomergem


Onbekend

MARCHAND

Gerard, A.

Sdt
Mil
35

27/03/1915

Proven

22/05

Brugge


Onbekend

MIXHE

Maurice, J.

Sdt
Mil
29

01/09/1909

Jalhay

27/05

Zarren


Staf/IV

PEETERS

Albert

Brig
Mil
28

06/11/1908

Berchem

27/05

Pittem


2/I

SCHARLEY

Arthur, A.L.

WM
BV


14/11/1916

Wenduine

27/05

Lembeke


4/II

TAILLIEU

Roger

Sdt
Mil
36

29/03/1913

Beveren-aan-de-Ijzer

24/05

Poperinge


Staf/III

VANASSCHE

Roger, J.C.

Sdt
Mil
39

05/01/1920

Izegem

27/05

Ardooie


II

VANDEPUTTE

Lucien, J.

WM
Mil
39

17/07/1919

Ruddervoorde

25/05

Zomergem


Staf/I

VAN GAMPELAERE

Oscar, O.

Sdt
Mil
28

18/10/1908

Wingene

24/05

Sint-Andries

Overleden in militair hospitaal. Verwond te Knesselare
Onbekend

VANOOST

Lucien

Sdt
Mil
33

24/06/1913

Sint-Andries

30/05

Brugge


3/I

VERHAMME

Gerard

Sdt
Mil
39

25/11/1919

Zwevegem

14/05

Maubeuge (F)

Verwond te Temploux 12/05
4/II

VERHEIRE

Omer, J.

Sdt
Mil
38

03/03/1919

Maldegem

19/05

Eeklo

Overleden in militair hospitaal. Verwond te Evergem
17/VI

VERLEYE

André, A.

WM
Mil
33

10/09/1913

Meigem

26/05

Ursel


Staf/I

ZWAENEPOEL

Albert

Sdt
Mil
35

18/10/1914

Brugge

24/05

Brugge

Of Brig 35?
Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com
13A_Claeys.JPG
13A_Sdt_DeMeyer.jpg
13A_Sdt_Devooght.jpg
13A_Sdt_Goethals.jpg
OLt Claeys
Sdt De Meyer
Sdt De Vooght
Sdt Goethals
13A_Wm_Mahieu.jpg
13A_Wm_Scharley.JPG
13A_Sdt_Taillieu.JPG
13A_Sdt_Verhamme.jpg
Wm Mahieu
Wm Scharley
Sdt Taillieu
Sdt Verhamme
13A_Sdt_Verheire.jpg
13A_Sdt_Verleye.jpg


Sdt Verheire
Sdt Verleye


Bibliografie en Bronnen