15A.jpg15de Regiment Artillerie (15A)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Regiment veldartillerie van het actieve leger
Ontdubbeld van
n.v.t.
Taalstelsel
Nederlandstalig
Onderdeel van
IIIde legerkorps
Bevelhebber
Kolonel Louis Swaluë
15A_Kol_Swalue.jpg
Standplaats
Versterkte Positie Luik
Samenstelling
I Groep
(Cdt C. Verbrugge)
1ste batterij met 4 x Ob155 M17 Schneider houwitsers (Lt G. Fréson)
2de batterij met 4 x Ob155 M17 Schneider houwitsers (Cdt G. Geelhand)
3de batterij met 4 x Ob155 M17 Schneider houwitsers (Lt P. Triest)

II Groep
(Majoor A. Tellier)
4de batterij met 4 x Ob155 M17 Schneider houwitsers (Lt H. Fouarge)
5de batterij met 4 x Ob155 M17 Schneider houwitsers (Lt J. Dutoy)
6de batterij met 4 x Ob155 M17 Schneider houwitsers (Kapt C. Wauthier)

III Groep
(Majoor A. Verbeke)
7de batterij met 4 x C105L M13 Schneider kanonnen (Cdt J. De Longrée)
8ste batterij met 4 x C105L M13 Schneider kanonnen (Kapt ridder E. de Fabribeckers)
9de batterij met 4 x C105L M13 Schneider kanonnen (Lt J. Horemans)

IV Groep
(Majoor J. Duliere)
10de batterij met 4 x C120 M31 FRC kanonnen (Lt A. Masset)
11de batterij met 4 x C120 M31 FRC kanonnen (Cdt A. Bouffioux)

V Groep
(Cdt C. Herman)
13de batterij met 4 x C120 M31 FRC kanonnen (Cdt J. Lekeux)
14de batterij met 4 x C120 M31 FRC kanonnen (Cdt ridder J. 't Serstevens)

VI Groep
(Cdt M. Dubois)
16de batterij met 4 x Ob155 M17 Schneider houwitsers (Lt H. Martin)
17de batterij met 4 x Ob155 M17 Schneider houwitsers (Lt E. Hanquet)
18de batterij met 4 x Ob155 M17 Schneider houwitsers (Lt M. Pecriaux)

Stafbatterij
(OLt J. Ruette)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

15A_Kol_Swalue_Chartreuse_1938.jpg
Bevelsovername van 15A door Kol Swaluë op 26 maart 1938 in de Chartreuse kazerne te Luik (foto: Michel Selezneff)
Staf 15A
Het 15A vormt de Korpsartillerie van het IIIde Legerkorps (III/CA) en wordt als artillerieregiment van het actieve leger reeds op 25 augustus 1939 op oorlogsvoet gebracht te Tienen en te Luik. Het regiment werd in september 1939 naar Luik gestuurd. De staf neemt haar intrekt in haar reguliere kazerne op La Chartreuse te Luik en verhuist vervolgens naar Saint-Walburghe. Door het feit dat 15A artillerie op niveau legerkorps is, worden de groepen van 15A steeds in vuurversterking gegeven van divisieartillerie-eenheden. Hierdoor zullen de groepen betrokken zijn bij verschillende gevechten tijdens de achttiendaagse veldtocht, maar het regiment is als dusdanig niet zichtbaar. Op 09 mei staat het 15A als volgt opgesteld doorheen de Versterkte Positie Luik:
  • de staf bevindt zich op de linkeroever van de Maas te Sainte-Walburge
  • de Iste Groep heeft zijn stellingen te Jupille en zijn echelons te Bressoux
  • de IIde Groep heeft zijn stellingen te Robermont en zijn echelons te Grivegnée
  • de IIIde Groep staat opgesteld met geschut en echelons te Saint-Gilles
  • de IVde Groep staat in stelling te Milmort en heeft zijn echelons te Roccourt
  • de Vde Groep heeft zijn stellingen te Montegnée en zijn echelons te Ans
  • de VIde Groep staat in stelling te Heure-le-Romain en heeft zijn echelons te Fexhe
  • de 8ste Batterij tenslotte is gedetacheerd van de IIIde Groep en bezet een stelling te Houtain Saint-Siméon
10mei.jpg
15A_Keuken_Troep.jpg
Troepenkeuken in de Tiense kazerne van het 15A (prentkaart eind jaren '30).

Staf 15A
Het regiment ontvangt reeds tijdens de voormiddag de eerste berichten van de aanval over het Albertkanaal in de sector van de 7de Infanteriedivisie.

Ten gevolge van deze overval op het Albertkanaal besluit de legerleiding reeds tijdens de avond van 10 mei dat de tussenliggende posities van de fortengordel van de PFLII lijn ten oosten van de stad niet kunnen behouden worden door de infanterie van het IIIde legerkorps. Het korps maakt bijgevolg plannen om zijn intervaltroepen terug te trekken uit de PFLII en een nieuwe linie in te nemen van de Maasover te Lixhe, over de stad Luik heen, tot de posities van de Groepering K aan de Ourthe.

Tegen de avond krijgt het regiment het bevel zich klaar te maken voor de afmars naar de westelijke oever van de Maas en worden de stukken uit hun stellingen gehaald.

I/15A
De eerste groep ontvangt om 18u00 het bevel om zich bij het vallen van de nacht naar de westrand van Liers te begeven. Om 22u00 worden de stukken uit stelling gehaald. Dit werk verloopt bijzonder moeizaam omdat de wielen van heel wat vuurmonden vast zitten in de stevige kleigrond van de stelling.

II/15A
De groep verlaat zijn stellingen vanaf 22u15 en zal zich naar de westelijke rand van Loncin begeven via de as Loncin-Chartreuse.

III/15A
De groep bijft op zijn stellingen op de linkeroever van de Maas te Saint-Gilles.

IV/15A
De vierde groep bevindt zich eveneens op de linkeroever en zal niet van positie veranderen.

V/15A
Ook de vijfde groep blijft op zijn stellingen.

VI/15A
De groep is rond 03u00 klaar tot vuren en behoudt zijn posities. De batterijen staan op 600m ten westen van de IV/3A opgesteld. Rond 09u00 komen de eerste gevluchte Nederlandse militairen toe in Heure-le-Romain. De batterijen komen niet in actie, maar elke observatiebericht van de voorwaartse waarnemers wordt prompt doorgestuurd naar de hogere commando's.

Tijdens de namiddag wordt alle munitie die niet in de caissons vervoerd kan worden opgehaald door het Autopeloton voor Artilleriemunitie van het IIIde Legerkorps. De caissons worden maximaal gevuld.
11mei.jpg
15A_Kol_Swalue_Defile_1939.jpg
Kolonel Swaluë bij de mobilisatie van zijn regiment in september 1939 (foto: Michel Selezneff)
Staf 15A
Op de tweede oorlogsdag dag beslist ons Groot Hoofdkwartier om de Versterkte Positie Luik op te geven en alle eenheden te evacueren naar het westen. Het 15A zal tijdens de nacht van 12 op 13 mei de terugtocht aanvatten samen met de te Luik overgebleven troepen van het IIIde legerkorps. De terugtocht dient parallel met de Maas moeten verlopen, met als eerste doel het oversteken van de Méhaighe rivier ten westen van Hoei. De elementen van het 15A die zich op de rechteroever van de Maas bevonden bereiken allen de linkeroever en nemen hun posities in.

I/15A
De eerste groep bereikt Liers rond 05u30 en stuurt zijn echelons door naar Villers Saint Siméon. De batterijen kunnen door de verkeerschaos te Liers niet doorgestuurd worden naar hun nieuwe posities. Rond 10u30 kunnen de 1ste en de 3de batterij dan toch ontplooien richting noorden. De 2de batterij durft het manoeuvre niet aan door de constante luchtdreiging. De ganse groep ondergaat tussen 11u30 en 13u30 meerdere luchtaanvallen. Maar liefst 35 paarden worden gedood of dienen na verwondingen afgemaakt te worden. De telefoonverbindingen vallen vaak uit en de groep tracht per radio in contact te blijven met het regiment.

Vanaf 16u00 maakt de groep zich klaar voor een lange verplaatsing. De paardengespannen van de caissons worden van zes naar vier paarden herleid om de verliezen te compenseren, maar dan nog dienen vier caissons helemaal achtergelaten te worden. De groep tracht nog in verbinding te treden met de infanteriecommandant van de 3de Infanteriedivisie op het Fort van Lantin om instructies voor de aftocht in ontvangst te nemen, maar op het fort valt geen enkele Belgische militair meer te bespeuren. Omstreeks 22u45 zetten de colonnes zich op eigen initiatief op weg richting Hannuit.

II/15A
De groep komt om 03u55 aan op zijn nieuwe posities tussen de spoorlijn Luik-Brussel en de Brusselsesteenweg te Loncin. De batterijen worden ontplooid en de commandopost vindt onderdak op het nieuwe kerkhof van Loncin. De groep stelt zich in verbinding met de staf van de 3de Infanteriedivisie op het Kasteel van Awans te Bierset. De voortreinen van de caissons en de kanonnen worden in het park van dit kasteel geparkeerd. De echelons worden doorgestuurd naar de zuidrand van Hognoul. De batterijen zijn om 07u00 klaar tot vuren.

Op het middaguur wordt gemeld dat er Duitse motorrijders opgedoken zijn te Juprelle. De batterijen maken front naar deze Luikse voorstad terwijl talrijke vluchtende Belgische militairen door de stellingen trekken.

Omstreeks 15u00 voert de Luftwaffe een aanval uit op de voortreinen op het Kasteel van Awans en het ravilailleringsechelon te Hognoul. Het echelon telt 5 gewonde militairen. Te Awans vallen geen gewonden, maar wordt aanzienlijke schade aangericht. De 4de batterij verliest 10 paarden, de 5de batterij maar liefst 40 en de 6de batterij 30. De transportcapaciteit van de groep wordt hiermee in ernstig gevaar gebracht.

Ook de tweede groep ontvangt door het vertrek van de Belgen uit het Fort van Lantin de nodige marsorders niet en zet op eigen houtje koers naar Hannuit. De colonnes vertrekken rond 22u00 zonder de 5de batterij die door het grote aantal gedode paarden de grootste moeite heeft om zich klaar te maken. De batterij krijgt het bevel om de manschappen te voet door te sturen richting Hannuit en zoveel mogelijk van de overgebleven rijdieren te gebruiken om de caissons en vuurmonden af te slepen.

III/15A
De derde groep verlaat Luik zonder zijn 8ste batterij rondom 21u30 en zet koers naar het zuidwesten. De groep volgt de linkeroever van de Maas en krijgt de stad Namen als bestemming.

8ste batterij, III/15A
De batterij staat nog steeds op zijn vooruitgeschoven stelling te Houtain-Saint-Siméon en wacht verdere bevelen af. Rond 14u00 arriveren de eerste vluchtende militairen van het 2de Regiment Grenadiers. De manschappen hebben geen officier bij zich en rennen door de stellingen richting zuiden. De batterij verneemt dat de vijand te Eijsden de Maas is overgestoken en het Albertkanaal wil kruisen. Rond 16u00 valt de telefoonverbinding met de centrale van Fixhe-Slins uit. De batterij stuurt een verkenner uit en moet vaststellen dat de centrale vernield is door de terugtrekkende Belgen. De grenswielrijders die zich aan de Maas bevonden tussen Visé en Lixhe trekken zich terug.

De batterij krijgt het bevel tot de aftocht. Bij het uit stelling halen van de stukken en de caissons volgt een luchtaanval waarbij enkele paarden gedood worden. Maar liefst 3 munitiecaissons moeten bij gebrek aan dieren achtergelaten worden. De rest van de batterij draaft richting Fixhe-Slins en zet vervolgens koers naar Liers en Roccourt. Bij gebrek aan contact met het regiment besluit Kapitein de Fabribeckers om de III/15A te voervoegen te Saint-Gilles.

IV/15A
De dag wordt zonder noemenswaardige incidenten doorgebracht. De groep verlaat Milmort rond 22u15. Te Thier dient even halt gehouden te worden om een verloren gereden vuurmond te zoeken. Het stuk wordt een tweetal uur later teruggevonden en de colonnes kunnen zich weer op weg zetten.

V/15A
De groep blijft tot het einde van de dag op zijn stellingen. Om 17u00 worden te voorwaartse waarnemers te Plainevaux teruggeroepen. De telefoonverbinding met de staf van het 15A valt uit rond 20u30. Er wordt een estafette uitgezonden, maar die moet ontdekken dat de staf reeds vertrokken is. Kolonel Swaluë komt een uur later persoonlijk aan op de commandopost van de groep en geeft de orders tot de aftocht. De colonnes dienen naar Hoei te rijden en vertrekken rond 23u00. Aanvankelijk komen de voertuigen vast te zitten in een verkeersopstopping van legereenheden te Jemeppe.

VI/15A
Tijdens de nacht van 10 op 11 mei wordt de burgerbevolking te Heure-le-Romain geëvacueerd. De stellingen van de zesde groep worden regelmatig bestookt door de vijand. De elektriciteit is uitgevallen en het dorp is pikdonker.

Rond 11u00 krijgt de groep het bevel om een vuuropdracht op spoorlijn 24 Tongeren-Aken te Bearneau voor te bereiden. Deze opdracht wordt echter geannuleerd. Rond het middaguur draaien de batterijen zich in tegenwijzerzin om richting noorden front te maken. Er zal echter niet gevuurd worden. De kanonniers kijken toe hoe een colonne van het I/1Li en II/1Li op weg naar een nieuwe dwarsstelling op het riviertje de Maar tussen Glons en Roclenge-sur-Geer bij hun doortocht te Fixhe-Slins een zware luchtaanval ondergaat.

Om 18u00 haalt de groep zijn voorwaartse waarnemers terug van hun observatieposten. De aftocht wordt voor 22u00 voorzien. De groep zal zich tijdens de nacht van 11 op 12 mei naar Ville-en-Hesbaye dienen te begeven. De 18de batterij dient een bagagewagens achter te laten met een gebroken dissel. Er is ook een tweede bagagewagen vast te komen zitten in een greppel. De 16de batterij loopt vertraging op bij het uit stelling halen van zijn kanonnen door een Duits artilleriebombardement en kan pas rond middernacht vertrekken.

De chaos op de wegen naar Luik is onbeschrijflijk. De colonnes van de IV/15A komen al snel vast te zitten tussen de eveneens terugtrekkende IV/3A en ook de staf van de Ondersector Maas-Stroomafwaarts van de Versterkte Positie Luik tracht dezelfde uitvalswegen te gebruiken. Bovendien blijft de Luftwaffe ook na het vallen van de duisternis actief. De 17de batterij is nog steeds niet kunnen vertrekken en de rest van de groep wacht hen op te Fexhe-Slins.
12mei.jpg
Staf/15A
FN_Herstal_Kegresse_Trekker.JPG
De C120M31 kanonnen werden onder meer door FN Kégresse artillerietrekkers verplaatst.
De staf bereikt Namen en verneemt dat het commando van het IIIde Legerkorps Hannèche bereikt heeft. Na overleg wordt besloten om het 15A te hergroeperen in het park van Namen. Kolonel Swaluë heeft echter alleen contact met de V/15A en weet niet waar de overige groepen zich bevinden. In samenspraak met de staf van het IIILK wordt een verkenning uitgevoerd naar Lavoir in de hoop de precieze locatie van zoveel mogelijk eenheden van het regiment te bepalen. De III/15A wordt ten noorden van Andenne teruggevonden en eveneens naar Namen gestuurd.

De detachementen van het 15A die reeds te Namen zijn of instructies gekregen hebben om het park te vervoegen, zullen in de stad blijven. Alle andere detachementen die nog onderweg zijn zullen naar Forville gedirrigeerd worden.

I/15A
De Iste groep rijdt richting Hannuit. Bij de doortocht te Jeneffe stelt men vast dat de 2de en de 3de batterij de colonne niet meer volgen. De batterijen worden even later teruggevonden op een nabijgelegen weg. Omwille van het aanhoudende luchtgevaar wordt besloten om de colonne te breken in een handvol detachementen die elk afzondelijk zullen reizen. De vijand zit de groep op de hielen en op verschillende locaties worden Duitse pantserwagens waargenomen. De 1ste batterij wordt overvallen op een van de toegangswegen tot Jeneffe. De kanonnen gaan verloren en heel wat manschappen worden gevangen genomen. De oprukkende vijand grijpt de 3de batterij nabij het kruispunt te Noville, op het moment dat de colonne de baan naar Jeneffe wil inslaan. Ook hier gaat het geschut verloren. De artilleristen die te voet of per fiets kunnen ontsnappen, zetten de mars naar het westen voort.

II/15A
De groep bereikt bij dageraad het dorp Braives en besluit hier halt te houden om aan de aandacht van de Luftwaffe te ontsnappen. Van de 5de batterij is nog steeds geen spoor. De Franse genie blaast om 08u05 de net ten zuiden van het dorp gelegen brug over de Méhaigne op. De Belgen zitten nu vast. Nog geen half uur later melden burgers van op de noordelijke oever dat de Duitsers het dorp binnengereden zijn. De artilleristen zien rond 09u30 enkele vijandelijke motorrijders opduiken.

De commandopost van de groep wordt om 10u00 overvallen door 3 Duitse pantserwagens. De overige officieren besluiten om de kanonnen te saboteren en de manschappen te laten vluchten. De vuurmonden worden onklaar gemaakt en de manschappen van de batterijen en de echelons worden in drie groepen richting Namen gestuurd met de opdracht om op eigen initiatief verder te trekken en zo mogelijk op het plaatscommando te Namen te verzamelen.

De militairen steken de Méhaigne over en marcheren aanvankelijk naar Burdinne. Onderweg wordt een groepje militairen gespot door een Duits vliegtuig en prompt beschoten. Er vallen 11 gewonden.

De eerste ontsnapten van de groep bereiken Namen rond 16u00 en vervoegen de V/15A die reeds in het park is aangekomen. Om 16u30 worden beide detachementen doorgestuurd naar Malonne. De 5de batterij en de colonne onder leiding van Kapitein Wauthier ontbreken nog steeds op het appel. Tijdens de avond worden de manschappen doorgestuurd richting Charleroi.

III/15A
De groep rijdt richting zuidwesten langs de oever van de Maas bereikt rond 06u00 Engis. De colonne trekt voorbij op het ogenblik dat de genie de brug over de stroom vernield. De manschappen houden een half uur halt voor het binnenrijden van Amay om de colonne te reorganiseren. Het detachement omvat de staf van de groep en de 7de en 9de batterijen. De 8ste batterij ontbreekt.

De groep volgt de Maas, doorkruist Hoei en bereikt Andenne. Hier wijzigt de colonne koers naar het noorden en richt zich naar Petit-Waret. Bij het binnenrijden van dit dorp volgt een luchtaanval. Een stuk wordt zwaar beschadigd door de explosies. Er vallen verschillende gewonden en er worden een aantal paarden gedood. Majoor Tellier krijgt het bevel om zijn colonne naar Suarlée te dirigeren. Onderweg komt een kanon vast te zitten in de berm.

8ste batterij, III/15A
De batterij houdt halt te Grace-Berleur. Kapitein de Fabribeckers besluit om overdag verder te trekken en neemt de nodige maatregelen om luchtaanvallen te vermijden. Hij laat de voertuigen afzonderlijk vorderen met een interval van 10 minuten, deelt de beschikbare stafkaarten uit en geeft rendez-vous aan de kerk van Ville-en-Hesbaye.

Bij de doortocht te Fize-Fontaine rondom 10u00 stuit het voertuig van de Fabribeckers op Duitse verkenners. Na een kort vuurgevecht keert de rust weer. De batterijcommandant verneemt dat zijn vuurmonden zich te Saint-Georges-sur-Meuse bevinden en laat niet verder trekken naar Ville-en-Hesbaye. De colonnes worden naar Moha gedirigeerd en rijden vervolgens naar Lavoir. Hier krijgt de batterij rond 21u00 het bevel om zich naar Spy te begeven.

IV/15A
De groep verlaat Thier na middernacht en rijdt via Saint-Walburge, Ans, Grace-Berleur, Hollonge, Horion-Hozémont, Saint-Georges en Moha naar Vinalmont. Vervolgens richt de colonne zich naar Lavoir waar Majoor Duliere rond de middag het bevel krijgt om te Forville te gaan kantonneren. Er volgt echter al snel een tegenbevel om naar het park van Namen door te rijden waar het regiment zal gehergroepeerd worden. Bij de doortocht van Hingeon blijkt de 10de batterij niet langer te volgen. De colonne houdt halt en gaat op zoek naar de verloren gereden eenheid.

Duliere wacht tot 20u00 en besluit dan zonder zijn 10de batterij Namen binnen te rijden. Gelukkig meldt een motorwielrijder even later dat de batterij teruggevonden is en te Namen zal trachten aan te sluiten. Om 22u00 verplaatst de groep zich van Namen naar Malonne om hier enkele uren halt te houden.

VI/15A
Om 01u00 besluit Cdt Dubois niet langer te wachten op de 17de batterij. Hij laat verder rijden naar Liers waar talrijke huizen in brand staan. De spoorwegovergang nabij het station is helemaal stuk gebombardeerd en de Belgische genie heeft een tijdelijke overweg moeten aanleggen.

De tocht verloop heel langzaam en het wordt reeds dag wanneer de eerste voertuigen Grâce-Hollogne binnen rijden. Overal ligt achtergelaten militair materieel en de wegen zitten vol vluchtende militairen en burgers. De 17de batterij is nog steeds niet aanwezig. De groep loopt wel de 8ste batterij in en neemt deze op in zijn colonne.

Om 03u00 houden de manschappen halt om de paarden te drenken en te voederen. Luitenant Bertrand en Wachtmeester Pirsoul worden voorop gestuurd naar Ville-en-Hesbaye.

Tegen de ochtend bereikt de colonne het dorp Vinalmont waar de Tiensesteenweg opgedraaid wordt om richting Hannuit te rijden. De manschappen rijden enkele vernielde wagens van het 3A voorbij en komen even verder enkele burgers tegen die per auto uit Hannuit gevlucht zijn en hen verwittigen dat de stad ingenomen is door de vijand. Cdt Dubois dirrigeert zijn groep naar Ville-en-Hesbaye. Een stafofficier van de 3de Infanteriedivisie stuurt de colonne echter naar Lavoir omdat ook deze gemeente reeds zou gevallen zijn.

Uiteindelijk bereikt de groep in de loop van de avond Lavoir. De 3Div stuurt de artilleristen verder richting Spy. Na een korte pauze rijden de artilleristen verder door de donkere nacht.
13mei.jpg
Staf/15A
Kolonel Swaluë vraagt om assistentie bij de staf van het VIIde Legerkorps, maar de korpscommandant krijgt te horen dat hij maar zijn plan moet trekken en zich zo nodig bij de staf van de 3de Infanteriedivisie moet aanbieden. Het commando van de 3Div bevindt zich te Flawinne en laat Swaluë weten dat hij zijn eenheden naar Ransart nabij Charleroi dient te sturen en hij oftewel te Ransart of te Fleurus op de trein naar Vlaanderen zal gezet worden.

I/15A
De eerste groep is uit elkaar geslagen. Enkele manschappen bereiken op 13 mei de stad Namen. Anderen zijn onderweg naar Vlaanderen.

II/15A
De ganse 5de batterij wordt gevangen genomen nabij Horion-Holemont.

Het uit Malonne vertrokken detachement bereikt Loverval bij Namen rondom 15u00. De colonne van Kapitein Wauthier is hier eveneens opgedoken en kan de groep opnieuw vervoegen. Om 19u00 wordt de groep doorgestuurd naar Jumet. De tocht duurt tot middernacht.

III/15A
De derde groep rijdt rond 10u00 Suarlée binnen. Majoor Tillier blijkt spoorloos verdwenen en de staf besluit een wielrijder naar Namen te sturen in de hoop hier verdere orders in ontvangst te kunnen nemen. Rond 20u00 vertrekt de groep naar Ransart nabij Charleroi.

8ste batterij, III/15A
De colonne bereikt Védrin rondom 07u00 en houdt hier halt tot de middag. De batterij wordt nu naar Fleurus nabij Charleroi gestuurd. De batterij komt aan rond 19u00.

IV/15A
De groep dient zo snel mogelijk naar Charleroi door te rijden en verlaat Malonne rond 02u00. De tocht verloopt relatief vlot en reeds om 05u00 bereikt de colonne de rand van de stad. De militairen verplaatsen zich vervolgens naar Loverval en houden hier om 06u30 halt. De groep rust de ganse dag uit en verlaat Loverval om 21u00 met bestemming Jumet.

VI/15A
De colonne trekt verder richting Spy en passeert tijdens het ochtendgloren langsheen het fort van Marchovelette. Hier graven Franse Marokkaanse infanteristen zich in. De militairen rijden rond 06u00 door Saint-Servais en vervolgen hun weg via Temploux om rond de middag hun eindbestemming Spy te bereiken. De manschappen zoeken de rust op. Tijdens de avond maakt iedereen zich klaar voor het vervolg van de tocht. De groep wordt naar Ransart waar een inscheping op een treinstel richting Vlaanderen gepland wordt.
14mei.jpg
Staf/15A
De stafgroep bereikt Ransart rond 07u00 en verneemt dat het vertrek per trein naar Vlaanderen gepland wordt voor 21u00. Naast de staf komt ook de IIIde groep met de 7de batterij aan te Ransart. De VIde groep en de 8ste batterij bereiken Fleurus.

Het regiment zal naar Aalter gedirrigeerd worden om zich te reorganiseren.

I/15A
Te Ransart nabij Charleroi duikt een groepje van 15 manschappen op die per fiets naar het westen trachten te ontkomen.

II/15A
De groep brengt de dag te Charleroi door. Na contactname met de korpschef te Ransart wordt de groep in twee etappes via de baan naar Aalter gestuurd. De colonne vertrekt rond 17u30.

III/15A
De staf van de derde groep en de 7de batterij bereiken de gemeente Ransart rond 09u00. De batterij heeft nog drie vuurmonden. Er wordt de ganse dag gewacht op de inscheping op de trein naar Vlaanderen. Uiteindelijk kan om 21u00 gestart worden met inladen.

8ste batterij, III/15A
De colonne rijdt rond 08u00 Auvelais binnen en vervoegt net voor 11u00 de VI/15A te Wanferlée-Baulet. Dit feit leidt er toe dat de batterij eveneens betrokken raakt bij de zware luchtaanval op deze formatie. Terwijl de zesde groep de nacht in de buurt zal doorbrengen, kan de 8ste batterij rond 23u00 toch ingescheept worden op een treinstel.

IV/15A
Na een relatief korte etappe bereikt de groep Jumet rondom 02u00. Er wordt de ganse dag gerust en bij valavond zet de colonne zich op weg naar Augy.

VI/15A
Tijdens de tweede helft van de nacht stuit de VIde groep op grote aantallen terugtrekkende Franse troepen. De drukte op de wegen maakt dat de Belgen hun marsroute dienen aan te passen richting Fleurus. De artilleristen bereiken rond 08u00 het dorp Wanferlée-Baulet. Even na 11u00 wordt de stilstaande colonne hier gegrepen door de Stuka duikbommenwerpers. De Belgen zijn geheel weerloos aangezien de luchtafweermitrailleurs tijdens de eerdere fase van de aftocht op één vrachtwagen na richting Ville-en-Hesbaye gereden waren. In korte tijd worden 9 manschappen en 36 paarden gedood. Onder de gesneuvelde bevinden zich Eerste Wachtmeester Léon Karelle en de Soldaten Closset, Laermans, Liesmons, Martens, Vandeput, Vanessche. Er vallen eveneens 15 gewonden waaronder de Soldaat Jacob Liekens die nog naar Fleurus gebracht wordt maar daar overlijdt aan zijn verwondingen. Een aantal caissons worden vernietigd. De groep likt zijn wonden in een nabijgelegen weide en reorganiseert de paardengespannen om het verlies aan trekdieren te compenseren. Het moreel van de manschappen zinkt naar een dieptepunt wanneer vernomen wordt dat de geplande verplaatsing per trein niet doorgaat en de groep ter plekke de nacht dient door te brengen. Er worden nieuwe luchtaanvallen gevreesd en de officieren kunnen de nervositeit van de troepen nauwelijks onder controle houden.
15mei.jpg
Staf/15A
De staf komt aan te Aalter en krijgt het bevel om in het Kasteel van Poeke onderdak te zoeken en er de eenheden van het regiment samen te brengen. Aanvankelijk zijn alleen de Vde groep, de 11de batterij, twee vrachtwagens van de staf van het regiment en het peloton luchtafweermitrailleurs van de IIIde groep ter plekke. Om 16u00 krijgt de staf de opdracht om naar Schoonaarde verder te trekken.

I/15A
De groep zal trachten om zoveel mogelijk manschappen samen te brengen te Aalter en zal van hier uit trachten Poeke te vervoegen.

II/15A
De groep is onderweg naar Aalter en kan onderweg een detachement van 1 officier, 11 manschappen en 2 vrachtwagens van de I/15A oppikken.

III/15A
De staf en de 7de batterij zijn per trein onderweg naar Vlaanderen. Het peloton luchtafweermitrailleurs van de IIIde groep is met zijn vrachtwagens voorop gereden en heeft Aalter bereikt.

8ste batterij, III/15A
De achtste batterij vertrekt per trein uit Fleurus, maar het treinstel wordt al snel aangevallen door de Luftwaffe. Er is bijzonder veel schade aan het materieel.

IV/15A
De groep bereikt Augy rondom 07u00 en wacht de komende nacht af om rondom 21u00 naar Poeke door te trekken. De 11de batterij komt als eerste aan te Poeke.

V/15A
De Vde groep bereikt Poeke.

VI/15A
Om 03u00 wordt duidelijk dat een verplaatsing per trein naar Vlaanderen definitief onmogelijk wordt. De groep dient zich dan maar via de baan te verplaatsen. De groep beschikt nog over 4 x Ob105 M17 houwitsers en heeft ook een C105L M13 kanon van de 8ste batterij. Daarnaast bestaat de colonne over 2 keukenwagens, 3 commandocaissons en ongeveer 15 munitiecaissons.
16mei.jpg
Staf/15A
De staf bereikt Lotenhulle samen met detachementen van de IV/15A en V/15A.

I/15A
Een 150-tal militairen van de eerste groep zijn nu te Aalter aangekomen, samen met een deel van het gemotoriseerde wagenpark. De groep wordt van zijn voertuigen ontdaan en wordt omgevormd tot een fuselierscompagnie. De formatie verdwijnt van de slagorde van het 15A.

II/15A
De tweede groep bereikt Aalter rond 01u40 en wordt doorgestuurd naar Lotenhulle. Hier houden de manschappen halt tot 16u00. Vervolgens vertrekt de eenheid naar Schoonaarde waar vanaf 21u00 nieuwe kantonnementen opgezocht worden.

III/15A
De staf en de 7de batterij komen aan te Brugge. Het treinstel wordt aan het eind van de dag doorgestuurd naar Schellebelle.

8ste batterij, III/15A
De trein met de batterij wordt naar Haine-Saint-Paul nabij La Louvière gestuurd. Het installatiepersoneel vertrekt via de baan met als opdracht kantonnementen aan te duiden en de batterij op te vangen aan de kerk van het dorp rond 10u00. De batterij daagt echter niet op en de installatieploeg verneemt na enige tijd dat de eenheid het treinstel verlaten heeft en over de baan op weg is naar Edingen. Het materieel werd achtergelaten op de trein. Alleen enkele manschappen van het 15A en het Vestingsregiment van Namen zijn nog in de buurt achtergebleven. De batterij verdwijnt van de slagorde van het 15A.

IV/15A
Na een hele lange etappe bereiken de manschappen uiteindelijk Poeke rondom 16u00. Om 21u00 verplaatst de groep zich naar Wetteren.

VI/15A
De autocolonne van de zesde groep komt aan te Aalter en wacht de aankomst van de paardengespannen af.
17mei.jpg
II/15A
Na aankomst te Schoonaarde beveelt de staf van het IIIde Legerkorps om terug te keren naar Wetteren. De groep komt hier aan rond 05u30 en vindt een detachement van 3 onderofficieren, 8 manschappen en 6 paarden van de 5de batterij terug. Aan het eind van de dag trekt de groep verder naar Deinze.

III/15A
De groep komt aan te Schellebelle rond 16u00 en kan eindelijk met uitladen beginnen. De eenheid wordt gedirigeerd naar Wetteren.

IV/15A
De groep bereikt Wetteren en wordt vervolgens doorgestuurd naar Meulebeke en daarna naar Koekuithoek.
18mei.jpg
II/15A
De manschappen bereiken Deinze rond 05u30. Nadat om 19u30 vernomen wordt dat de staf van het regiment zich te Meulebeke bevindt, verplaatst de groep zich naar deze gemeente. Kort na vertrekt kruist de groep Cdt Heman van de V/15A die laat weten dat het regiment naar Moorslede gestuurd wordt. De II/15A maakt rechtsomkeer en volgt het nieuwe bevel op.

IV/15A
De vierde groep bereikt het gehucht Koekuithoek.
19mei.jpg
II/15A
De groep komt aan te Moorslede rond 04u20.

III/15A
Vanaf 19 mei 40 wordt Kolonel SBH Raquez van het 14A de bevelhebber van de legerartillerie van het VIde legerkorps. Het VIde legerkorps heeft geen eigen legerartillerie en moet bijgevolg gesteund worden door een ad-hoc samengestelde groepering van zware artillerie komende van de andere legerkorpsen. Onder bevel van de commandant van 14A staan nu I/14A, IV/14A, III/15A, V/15A en II/16A die de groepen als volgt reorganiseert: III/15A en V/15A worden ondergebracht in de Eerste Ondergroepering van 14A, I/14A en II/16A worden ondergebracht in de Tweede Ondergroepering van 14A, IV/14A wordt in directe steun gegeven van de 5Div.

V/15A
De Vde Groep bereikt Koekuithoek rond 20u00 en wordt hervormd tot drie batterijen die de overgebleven C120M31 kanonnen zullen groeperen. Deze formatie zal de benaming Groepering Mariscal krijgen om er met III/15A aangehecht te worden bij het VIde Legerkorps.
20mei.jpg
II/15A
Te Moorslede worden een aantal detachementen gevormd voor het versterken van andere eenheden. Acht luchtafweermitrailleurs en 8 FM80 lichte machinegeweren worden toegevoegd aan de troepen die de oever van de IJzer zullen verdedigen tegen een eventuele Duitse doorbraak uit het zuiden. Luitenant Fouarge wordt doorgestuurd naar de 9de batterij. Tenslotte worden 25 manschappen met 5 vrachtwagens en 25 fietsen overgeheveld naar de Groepering Mariscal.

IV/15A
De IVde groep hevelt het gros van zijn manschappen en materieel over naar de Vde Groep die eveneens over 120mm kanonnen beschikt. De 11de batterij wordt vervolledigd en vernummerd tot de 15de Batterij van V/15A. De overige kanonnen worden gebruikt om de andere batterijen van V/15A op peil te brengen.

V/15A
Tijdens de voormiddag worden de drie batterijen verder georganiseerd en aangevuld met materieel en manschappen van IV/15A. De colonnes vertrekken naar de Hutsepotstraat te Zwijnaarde rond 13u00. Vanaf 17u00 wordt gestart met de stellingname.
21mei.jpg
V/15A
De groep staat in stelling aan de Hutsepotstraat te Zwijnaarde. Er wordt vrijwel de ganse dag gevuurd en de eenheden ondergaan ook meermaals Duits tegenbatterijvuur. De munitieconsumptie is bijzonder groot en de batterijen moeten dringend opnieuw bevoorraad worden. Wanneer het Autopeloton voor Artilleriemunitie (PAMA) niet komt opdagen, wordt op eigen initiatief een vrachtwagen naar het munitiedepot te Zedelgem gestuurd om obussen te gaan ophalen.
22mei.jpg
IV/15A
Het overgebleven materieel van de IVde groep wordt aan de IIIde groep gegeven, IV/15A houdt de facto op te bestaan.

V/15A
De groep blijft op stelling aan de Hutsepotstraat te Zwijnaarde en vuurt verder ten behoeve van het VIde Legerkorps.
23mei.jpg
II/15A
De groep wordt overgeplaatst naar Esen bij Diksmuide.

V/15A
Bij de 13de batterij ontploft een loop van een van de C120 kanonnen. De drie overige vuurmonden blijven in actie en verschieten samen 226 obussen. Tijdens de avond wordt de groep teruggetrokken naar Lotenhulle. Bij aankomst wordt het geschut onmiddellijk ontplooid. Van de 12 vuurmonden zijn er nog 6 operationeel.
24mei.jpg
II/15A
De manschappen van de 8ste batterij wordt overgeheveld naar het I/38Li om er de verliezen bij de infanterie aan te vullen. Van de overgebleven manschappen worden 3 compagnies gevormd ter versterking van het 35Li en het 37Li.

V/15A
De commandopost van de groep wordt door de Duitse artillerie ontdekt en dient verplaatst te worden. Tijdens de nacht van 24 op 25 mei zullen de kanonnen continu vuren. Er worden 277 obussen verschoten.
25mei.jpg
V/15A
Op het middaguur krijgt de groep het bevel om zich terug te plooien op de Kattenwegel te Aalter. De voorwaartse waarnemers worden net voor de aftocht krijgsgevangen gemaakt door de oprukkende vijand, maar kunnen ontkomen tijdens een Belgisch artilleriebombardement en slagen er in om de groep te vervoegen.
26mei.jpg
I/15A
De overgebleven manschappen van de Iste groep worden aangehecht bij het 38ste Linieregiment en zullen als infanteristen fungeren.

II/15A
De restanten van de groep vertrekken om 09u15 naar Kortemark. Na aankomst in het dorp rond 11u00 worden de manschappen doorgestuurd naar de Groenestraat. De verplaatsing duurt to 12u45. Rond 16u00 komt een detachement toe van de III/15A met een defecte vuurmond.

V/15A
De groep is ontplooid aan de Kattenwegel te Aalter. Van de 12 vuurmonden blijven er nog slechts 5 operationele stukken over. De 7 defecte kanonnen worden bij de posities van de echelons geparkeerd. Er wordt tijdens de voormiddag enkele keren gevuurd. De bevoorrading door het Autopeloton voor Artilleriemunitie van het VIde Legerkorps blijft nog steeds uit en de groep blijft over-en-weer rijden naar Zedelgem. Het munitieverbruik voor 26 mei wordt genoteerd als 508 obussen.
27mei.jpg
C120_Vernield_Achtergelaten.jpg
Duitse troepen ontdekken een door de Belgen achtergelaten en gesaboteerde C120 vuurmond.
V/15A
De groep staakt het vuren na het verschieten van nog eens 192 obussen. Wanneer de vijand een observatieballon oplaat, worden de stellingen al snel ontdekt en beschoten. Er is gelukkig geen schade. De stellingen worden wel onmiddellijk verplaatst naar Sint-Maria-Aalter.

In extremis stelt het 15A nog een compagnie mitrailleurs samen om de nabije verdediging van de stellingen te verbeteren door het samenvoegen van alle overgebleven luchtafweermitrailleurs. Er worden tien bruikbare wapens gevonden en indedeeld in twee pelotons.
28mei.jpg
15A_Kol_Swalue_Krijgsraad_Luik.jpg
Kolonel Swaluë als voorzitter van het Luikse krijgsgerecht tijdens de repressie (foto: Michel Selezneff).
Het regiment capituleert te Langemark. Na vijf jaar gevangenschap in Duitsland, zou Kolonel Swaluë in 1945 als Generaal-majoor van de reserve nog enige tijd bij defensie dienen.

Register van Gesneuvelden

17/VI

BOGAERTS

Theodoor

Sdt
Mil
31

26/11/1911

?

15/05

Maubeuge (F)


Onbekend

BOLLEN

Eduard

Sdt
Mil
29

20/03/1909

?

18/05

Ere

Of + 19/5?
Onbekend

BUELENS

Omer

WM
Mil
35

21/06/1913

Oplinter

12/05

Jemeppe


18/VI

BUSSCHAERT

Jerome, J.

Sdt
Mil
31

17/03/1911

Landen

06/06

Antwerpen


5/II

CAES

Henri

Sdt
Mil
26

23/06/1906

Zoutleeuw

10/05

Brustem


4/II

CLOSSET

Frans, E.

Sdt
Mil
19

29/11/1899

Sint-Margriete-Houtem

14/05

Wanfercée-Baulet

Gedood in luchtaanval
1/I

DEFOU

Marcel

Sdt
Mil
38

?

?

15/05

Liège


1/I

DEPAEPE

Dominic

Brig
Mil
28

02/04/1908

Aalst

11/05

Glain


Onbekend

DETIENNE

André, L.F.

Sdt
Mil
25

04/12/1905

Antwerpen

28/05

Boulogne-sur-Mer (F)

Of + 23-24/5?
3/I

DONDERS

Philibert

Sdt
Mil
28

18/03/1908

Oplinter

11/05

Villers-Saint-Siméon


Staf/I

ELSEN

Robert, M.

WM
Mil
36

16/01/1916

Glasgow (GB)

12/05

Landenne


I

HUYGEN

Guillaume, A.A.

Sdt
Mil
29

14/11/1909

Hoeselt

12/05

Huy


17/VI

KARELLE

Léon, M.J.

1WM
Mil
32

14/08/1907

La Roche

14/05

Wanfercée-Baulet

Gedood in luchtaanval
Onbekend

LAERMANS

?

?



?

?

14/05

Wanfercée-Baulet

Gedood in luchtaanval
Staf/VI

LIEKENS

Jacob

Sdt
Mil
30

01/01/1910

Buizingen

14/05

Fleurus


Staf/VI

LIESMONS

Gregorius, W.

Sdt
Mil
39

08/02/1920

Halle-Booienhoven

14/05

Wanfercée-Baulet

Gedood in luchtaanval
10/IV

LIMON

Guillaume

Sdt
Mil
38

13/04/1905

Brussel

11/05

Liège

Sdt Mil 28?
10/IV

LOYAERTS

August, Dominique

Sdt
Mil
34

02/08/1914

Laar

12/05

Suarlée

Gedood in luchtaanval
III

MAES

Henri, E.G.

Sdt
Mil
29

25/05/1908

Tienen

25/05

Oostrozebeke


Staf/VI

MARTENS

Jozef, E.A.

Sdt
Mil
39

03/04/1920

Athus

14/05

Wanfercée-Baulet

Gedood in luchtaanval
Staf/VI

MATHUES

Eduard

Sdt
Mil
33

05/05/1913

Ransberg

14/05

Fleurus


2/I

MERCKX

Maurice, J.

Sdt
Mil
38

03/09/1918

Hoegaarden

12/05

Villers-le-Peuplier


1/I

MERTENS

Leopold

Sdt
Mil
38

25/09/1918

Walworth (GB)

14/05

Liège


Onbekend

MOMMEN

Albert, R.

Sdt
Mil
36

06/04/1916

Wommersom

14/05

Liège


Onbekend

ROMBOUTS

Hendrik, F.

Sdt
Mil
27

08/01/1907

Bonheiden

24/05

Coquelles (F)


Onbekend

SMETS

Urbain, S.C.

Sdt
Mil
33

29/12/1912

Hoegaarden

26/05

Torhout


7/III

STEEGEN

Gerard, A.

Sdt
Mil
38

03/01/1918

Lanaken

28/05

Ruiselede


Onbekend

VANDEPUT

René, J.

Sdt
Mil
30

22/03/1910

Kumtich

14/05

Wanfercée-Baulet

Gedood in luchtaanval
Staf/VI

VANDERMEULEN

Hendrik, J.

Sdt
Mil
30

06/10/1907

Bunsbeek

14/05

Maubeuge (F)

Of + 15/5?
Onbekend

VANESSCHE

Guillaume, R.

Sdt
Mil
32

10/01/1912

Meerveld (Tienen)

14/05

Wanfercée-Baulet

Gedood in luchtaanval
Staf/VI

VANNIEUWENHUYSEN

Henri

?



13/11/1913

Geetbets

14/05

Maubeuge (F)


1/I

VEUCHELEN

Henri, A.

Sdt
Mil
38

25/09/1918

Attenrode

14/05

Liège


8/III

WAELKENS

Gerard

Sdt
Mil
38

19/03/1908

Wortegem

12/05

Geer


Onbekend

WILLEMS

Hubert, J.

Sdt
Mil
37

26/11/1917

Helen-Bos

11/05

Lantin


Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com
15A_Sdt_Marcel_Defau.jpg
15A_Sdt_August_Loyaerts.jpg
15A_Sdt_Albert_Mommen.jpg
15A_Sdt_Waelkens.jpg
Sdt Defau
Sdt Loyaerts
Sdt Mommen
Sdt Waelkens

Bibliografie en Bronnen

Lothaire, R., 2013, L'artillerie lourde de campagne belge 1914-1918, Verviers: Editions du Patrimoine Militaire