1LR.jpg1ste Licht Regiment (1LR)

1er Régiment Léger (1RL)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Licht Infanterieregiment van de Rijkswacht

Ontdubbeld van
Mobiel Legioen

Onderdeel van
VIde Legerkorps

Bevelhebber
Luitenant-Kolonel Oscar Dethise

Standplaats
Belgisch-Franse Grens, Charleroi

Samenstelling
I Groep (Majoor Sauvage)
1ste Eskadron Motorwielrijders (Kapt Mathieu)
2de Eskadron Motorwielrijders (Cdt Dury)
3de Eskadron Steunwapens (Cdt Poncé)
Peloton Pantserwagens (Adjt De Waele)

II Groep (Majoor Godfroid)
4de Eskadron Motorwielrijders (Cdt Nicolay)
5de Eskadron Motorwielrijders (Kapt Pierrard)
6ste Eskadron Steunwapens (Cdt Fagnant)
Peloton Pantserwagens (Adjt Abs)

Peloton Genie (Luitenant Farcy)
Peloton Transmissie (Onderluitenant Labeau)




18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen
10mei.jpg
1LR_Manschappen_op_Straat.jpg
De Rijkswachters van de Lichte Regimenten droegen niet het klassieke rijkswachtuniform, maar kregen een kaki tenue.
Het 1LR bevindt zich bij het uitbreken van de oorlog aan de Belgisch-Franse grens in het gebied rond Charleroi. Het commando en de II groep bevinden zich in de stad. De I groep neemt een stelling in ten zuidwesten van Charleroi langsheen de Samber.

Om 02u00 worden de Rijkswachters in de kazerne van Charleroi uit hun slaap gewekt door luid klaroengeschal. Er is een algemeen alarm binnengelopen en het regiment moet direct haar gevechtsstellingen innemen. De posities van het Licht Regiment bevinden zich in en om de stad en omvatten belangrijke gebouwen en verkeersknooppunten. Het duurt dan ook niet lang eer iedereen op post is en omstreeks 04u00 is het regiment klaar voor de actie.

De ochtend verloopt rustig. De eskadronscommandanten inspecteren de verschillende posities, terwijl via de Belgische en Luxemburgse radio de eerste berichten over de Duitse inval binnenlopen. Even later kunnen de gendarmen talrijke vliegtuigen met zwarte balkenkruisen op de vleugels waarnemen hoog boven de stad. De ongerustheid neemt toe.

Tegen de middag beginnen de eerste meldingen van vijandelijke parachutelandingen binnen te lopen op de staf van het regiment. Verschillende pelotons worden uitgestuurd om de vijand te onderscheppen. Zo vertrekt ook een eenheid naar de streek tussen Hannuit en Grand-Hallet waar een grote landing zou hebben plaatsgevonden. Nog maar net aangekomen te Eghezée worden de eerste parachutes langs de kant van de weg ontdekt. Het blijkt om een valstrik te gaan - onder de valschermen bengelen stropoppen.

De eskadrons van het 1LR zwermen uit over het ganse gebied ten noordoosten van Charleroi, nog steeds op zoek naar parachutisten. Ook de streek ten oosten van Gembloers wordt verkend om alle mogelijke landingen tijdig te kunnen onderscheppen. De parachutitis neemt ongekende hoogten aan en de rijkswachters en burgerbevolking lijken wel overal vijandelijke fallschirmjaeger te ontwaren. De ganse dag door blijven de gendarmen zoeken zonder iets te vinden.

De verschillende eenheden brengen de nacht door in geïmproviseerde kantonnementen op hun verscheidene posities.
11mei.jpg
LichtRegimentOfficieren.jpg
Officieren van het 1LR. Tweede van links is Lt-Kol Oscar Dethise, korpscommandant.
Vanaf 07u00 worden de verschillende eskadrons verwittigd dat het regiment zich onmiddellijk naar Brussel dient te begeven om aan de verdediging van de hoofdstad deel te nemen. Het 1LR zal te Diegem nieuwe kantonnementen opzoeken.

Nog maar net aangekomen in de buurt van Brussel komt alweer een melding van een nieuwe luchtlanding aan. Ditmaal zouden de Duitsers neerdalen in de velden rondom Diegem en zich in een nabijgelegen bos te hergroeperen. Een peloton versterkt met een antitankkanon C47 wordt uitgestuurd. Het ganse bos wordt zorgvuldig uitgekamd en er wordt weerom niets gevonden. Als de mannen terugkeren naar hun eenheid ontmoeten ze bovendien een andere groep Rijkswachters die nog dezelfde ochtend reeds net dezelfde taak heeft ondernomen een ook al niets gevonden had... Ook elders in de buurt onderneemt het 1LR voortdurend patrouilles.

De verschillende eenheden keren terug van hun opdrachten en brengen de nacht door in Diegem. Na het vallen van de duisternis wordt in alle haast een ploeg samengesteld om het station van Diegem te zuiveren van parachutisten na een melding van de stationschef. De man had enkele schaduwen waargenomen.
12mei.jpg
Duitse vliegtuigen blijven de hoofdstad overvliegen en de parachutekoorts wil maar niet dalen. Het 1LR verplaatst zich naar de zuidrand van de stad en verspreid zich over Sint-Gillis, Elsene en Etterbeek. De commandopost van het regiment wordt opgesteld in een woning nabij de kerk van Stokkel.

Buiten enkele plaatselijke patrouilles en bewakingsopdrachten komt het regiment die dag niet in actie. Een groot deel van de voertuigen wordt gecamoufleerd opgesteld in Ter Kamerenbos.
13mei.jpg
De manschappen van het 1LR worden uit hun bed gelicht door luide ontploffingen doorheen de ganse buurt. De Luftwaffe bombardeert nu ook doelen in Brussel en blijft de ganse ochtend actief over de stad.

Kort na de middag wordt een detachement van het 1LR naar het Josaphat park gestuurd om er -inderdaad- te gaan zoeken naar Duitse parachutisten. Ganse secties doorkruisen het park waarbij ook niet nagelaten wordt om gewapenderhand het eendenhok nabij de vijvers binnen te vallen. Er wordt weeral niks gevonden...

Aan het eind van de dag keert iedereen weer terug naar hun kantonnementen.
14mei.jpg
Net na middernacht wordt een peloton samen met een T13 tankjager naar het park van Sint-Lambrechts-Woluwe gestuurd. Het peloton houdt halt wanneer in de duisternis enkele geweerschoten weerklinken en besluit het ochtendgloren af te wachten alvorens het park in te trekken. In het park worden Britse troepen aangetroffen die zich aan het ingraven zijn in voorbereiding van de aankomst van de Duitsers en die nacht al even nerveus waren als de Rijkswachters en schoten op alles wat bewoog of verdacht leek.

Het regiment krijgt die dag ook de opdracht om de bewaking van de Sovjetambassade over te nemen en stuurt hier twee pelotons naartoe die tot 16 mei ter plekke zullen blijven.

Ook die avond is het weer prijs - de staf van de 2de Militaire Circonscriptie te Antwerpen meent te weten dat er op de Groenplaats vijandelijke para's geland zijn die de 25ste en 27ste batterij van het 1ste Luchtafweerregiment bedreigen. Het 4de eskadron van de IIde groep wordt om 19u00 in allerijl de baan opgestuurd, maar zal ook te Antwerpen geen para's ontdekken.
15mei.jpg
Het regiment blijkt bewakingsopdrachten uitvoeren en onderneemt nog steeds speuracties naar vermeende parachutisten. Het Groot Hoofdkwartier heeft intussen besloten om Brussel niet militair te verdedigen en zal ook 's anderendaags de rest van het leger terugtrekken van de K.W. Stelling.
16mei.jpg
Het Groot Hoofdkwartier werkt tijdens de nacht van 15 op 16 mei aan de definitieve plannen voor de aftocht van het leger van de Versterkte Positie Antwerpen en de K.W. Stelling naar de nieuwe lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde. De terugtocht zal in drie etappes gebeuren. In eerste etappe moeten de legerkorpsen van de K.W. Stelling de Rupel en het Kanaal van Willebroek oversteken. De noordelijke sector van deze tussenlinie zal vanaf de samenloop van de Schelde en Rupel tot in Willebroek worden bewaakt door de 1ste infanteriedivisie. Tussen Willebroek en Vilvoorde moet een samenraapsel van de brigade Grenswielrijders en eenheden van de Lichte Regimenten van de Rijkswacht de kanaaloever bewaken. Ten zuiden van Vilvoorde neemt het Britse leger over.

Het 1LR krijgt de opdracht om deel uit te maken van de verdediging van het Kanaal van Willebroek. Het 1LR moet de aftocht helpen dekken en wordt ter voorbereiding uit de hoofdstad weggetrokken om nieuwe kantonnementen op te zoeken nabij Meise en Wolvertem.
17mei.jpg
De commandopost van het 1LR installeert zich nabij Wolvertem. In die zelfde gemeente bevindt zich een ook detachement motorrijders van het 1LR. De Rijkswachters zijn erg onrustig en circuleren het valse gerucht dat de Duitse troepen in aantocht zijn, wat een tijd lang paniek zaait onder de overige Belgische troepen die daar aanwezig zijn. Het 1LR dreigt die dag zijn cohesie te verliezen en de bevelhebbers moeten hard werken om het regiment slagvaardig te houden.

Het commando is bijzonder ontevreden met de paniekzaaierij van de gendarmen. Generaal Verstraete, bevelhebber van het VIde Legerkorps, merkt op: "Le 1RL s’est pulvérisé sur une simple panique.".

Het II/1LR zal posities innemen ten oosten van Grimbergen. Het 5de eskadron wordt uitgestuurd de Verbrande Brug om daar de kanaaloever te bewaken. Ook Vilvoorde zal worden verdedigd door de gendarmen. Hoewel de verplaatsing slechts enkele kilometer lang is, duurt het toch enkele uren eer de Rijkswachters zich door het drukke verkeer van vluchtende burgers en terugtrekkende militaire colonnes kunnen murwen om op hun gevechtsposities aan te komen. Enkele eenheden verlaten de weg en proberen langs de velden sneller vooruit te komen.

Rond de middag is iedereen op post en kan begonnen worden met het inderhaast aanleggen van enkele verdedigingswerken.

Te Vilvoorde sluiten de Belgen aan met de Britse troepen die daar reeds de brug ondermijnd hebben. De Rijkswachters ontvangen er enkele versterkingen van de grenswielrijders en maken zich zo goed mogelijk klaar voor de aankomst van de eerste Duitse troepen. Nabij de brug worden ook twee anti-tankkanonnen C47 in stelling gebracht. Ook een pantserwagen is aanwezig. Om 13u30 trekken de laatste Belgische eenheden over het Kanaal van Willebroek. De laatste colonne wordt afgesloten door drie pantserwagens. Achter hun zal de vijand volgen. De Britten blazen de brug onmiddellijk op. Twee grenswielrijders die zich nog op het kunstwerk bevinden, worden daarbij gedood en levenloos het kanaal in geslingerd. Anderhalf uur later verdwijnen de Britten naar het westen en blijven de Rijkswachters alleen achter aan het kanaal. Even voor 18u00 breken schermutselingen uit wanneer er enkele Duitsers waargenomen worden in een fabriek op de oostelijke oever van het kanaal. Het gaat hier waarschijnlijk om waarnemers van de vijandelijke artillerie want binnen het half uur breekt een bombardement los op de Belgische posities achter het kanaal. Onze artilleristen beantwoorden onmiddellijk het vijandelijk vuur. Rond 22u00 besluit het kleine groepjes grenswielrijders de brug van Vilvoorde te verlaten. Ze zijn nog maar met zes meer. Na het ongeval bij het vernielen van de brug is ook een derde cyclist gedood door een voltreffer.

Aan de Verbrande Brug speelt zich een gelijkaardig verhaal af. De brug wordt door de Belgen vernield om 12u50, maar valt slechts gedeeltelijk in het water. Bij een tweede poging 20 minuten later wordt het werk voltooid. De Duitsers dagen op rond 18u50 en ook hier breekt een vuurgevecht uit. Drie Duitse pantserwagens worden vernield. De vijandelijke infanterie installeert zich op de terreinen van de Cokeries du Brabant en neemt vanaf hier de Rijkswachters onder vuur. De Belgische infanterie ten noorden van de Verbrande Brug trekt zich terug en zo kunnen de Duitsers in die sector al snel het kanaal oversteken.
18mei.jpg
Majoor Godfroid vraagt even na middernacht aan het peloton bij de brug van Vilvoorde om de pantserwagen naar zijn commandopost te sturen. Het voertuig vertrekt onmiddellijk. Even later wordt het peloton in de rug aangevallen door enkele Duitse infanteristen die op een of andere manier het kanaal hebben kunnen oversteken. Het peloton vraagt onmiddellijk versterking en de pantserwagen wordt om 01u00 teruggestuurd naar de kanaaloever samen met enkele Britse lichte tanks. De Duitsers worden verdreven en de Britten keren terug richting Grimbergen.

Deze actie is nog maar net voorbij wanneer om 02u00 Majoor Godfroid de aftocht beveelt aan zijn pelotons aan het kanaal. De kanonnen worden uit stelling gehaald en de mannen zoeken in alle stilte hun voertuigen en moto's op en gaan er van door richting Grimbergen. Het Kanaal van Willebroek blijft om 03u00 onverdedigd achter.

Via Grimbergen gaat het naar Aalst en vervolgens naar Nazareth waar de II/1LR in de namiddag aankomt. De manschappen zoeken kantonnementen op voor de nacht en ontvangen eindelijk de noodzakelijke bevoorrading.

De laatste Berliet VUDB pantserwagens worden ingeleverd in het legerdepot te Gent. De voertuigen zijn niet betrouwbaar en worden ingewisseld voor enkele T13 tankjagers.
19mei.jpg
De II/1LR verplaatst zich zonder incidenten naar Bovekerke tussen Torhout en Diksmuide, waar ook de andere eenheden van het regiment aankomen en het 1LR zich reorganiseert.
20mei.jpg
Het 1LR verblijft nog steeds in haar kantonnementen te Bovekerke en wordt door het Groot Hoofdkwartier in reserve gehouden.
21mei.jpg
Het regiment wordt naar het oosten verplaatst en zoekt nieuwe kantonnementen op ten noorden van Tielt.
22mei.jpg
Terwijl het leger de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde zal gaan verlaten om een nieuwe verdediging uit te bouwen langs de oevers van de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie, blijven de Rijkswachters te Tielt.
23mei.jpg
Kort na de middag wordt het duidelijk dat het 1LR zal worden ingezet aan de Leie. De beide groepen van het 1LR gaan nabij Kortkijk in reserve ter ondersteuning van het 3Li, 4Li en 24Li van de 1ste infanteriedivisie. Deze divisie maakt deel uit van de nieuwe defensieve stellingen aan de oevers van de Leie waar men hoopt het Duitse tij te kunnen keren.

Het 1LR zal samen met het eskadron wielrijders van de 1ste divisie de reserve vormen en tussenbeide moeten komen bij een Duitse oversteek in de divisiesector.

De II/1LR wordt naar de grote baan Kortrijk-Brugge gestuurd om zich achter de kasseiweg van Lendelede naar Hulste te gaan opstellen aan beide zijden van de grote baan naar Brugge. De groep moet zich klaar houden voor een mogelijke interventie in het Kortrijkse. De I/1LR vervolledigt deze nieuwe stellingen. Om 14u00 staan de eskadrons op post en worden bijna onmiddellijk onderworpen aan een bombardement van de Duitse artillerie. Enkele moto's en voertuigen worden vernield maar er vallen verder geen slachtoffers. De Rijkswachters bouwen versterkte posities uit in en om de huizen langsheen de weg en wachten verdere bevelen af.
24mei.jpg
RW_T13.jpg
T13 van de Rijkswacht op marktplein te Hooglede
Na een kort maar hevig bombardement steken de Duitse infanteristen tegenover het 3Li de Leie over. De Belgen worden al snel teruggedreven en de flank van het 4Li en 24Li worden bedreigd. Het 4Li is aanvankelijk niet bij de gevechten betrokken en is uiterst verbaasd wanneer het na de middag Duitse troepen ontdekt nabij het vliegveld van Wevelgem. Ook Bissegem is reeds ingenomen. De bres is intussen al zo'n 4 Km breed en 3 Km diep.

Het I/1LR en II/1LR worden omstreeks 17u00 samen met het wielrijderseskadron van de 1ste divisie naar voren gestuurd om de Belgische linies te versterken. De troepen moeten zich op de lijn Moorsele-Gullegem opstellen om een verdere vijandelijke opmars ten zuiden van de stad Kortrijk te blokkeren. Met ondersteuning van elementen van het 1A krijgen de Rijkswachters het bevel om een tegenactie te ondernemen in een noord-zuid richting, parallel met de spoorlijn naar Wevelgem. De wielrijders zullen naar het zuidoosten trachten te vorderen.

De Rijkswachters bereiken slechts met veel moeite het front en krijgen even later te horen dat de tegenaanval niet doorgaat. Verwarrende bevelen volgen mekaar op en tenslotte buigt het 1LR af naar Gullegem waar de gendarmen een defensieve stelling innemen tussen Gullegem en het gehucht Poeselhoek. Het 1LR moet hier stand houden terwijl voor 's anderendaags een tegenaanval door de 10de infanteriedivisie wordt gepland.

Omstreeks 18u00 slaagt het 1LR en het wielrijders­eskadron van de 1ste Infanteriedivisie erin om de Duitse opmars tijdelijk te stuiten. Het 3Li intussen zo goed als uitgeschakeld. Het 4Li trekt zich al vechtende terug. Het 24Li blijft rond Kortrijk heftige tegenstand bieden.

Het 4Li krijgt de opdracht om te Wevelgem de Duitsers te opmars richting Menen trachten te ontzeggen. Te Kapelhoek sluit het 4Li aan bij het eskadron wielrijders van de 1ste divisie dat de Belgische linies over Kloekhoek (2de peloton) en Kapelhoek (1ste peloton) tot (3de peloton) Schoonwater verlengt. Hier neemt het 1LR de verdediging over tot Gullegem.

De opstelling van het 3de peloton van het eskadron wielrijders van de 1ste divisie te Schoonwater loopt echter bijna faliekant af wanneer de manschappen er op Duitse infanteristen stuiten. De Rijkswachters van het 1LR moeten er tussenbeide komen met twee T13 en een C47 om de lansiers toe te laten hun stellingen in te nemen.

Omstreeks 19u30 krijgen de manschappen te horen dat de tegenaanval met de 10de divisie ook niet zal plaatsvinden. Het 4Li wordt bovendien weggedrukt naar de westrand van Wevelgem zodat ook het eskadron wielrijders en het 1LR zich naar het westen moeten uitdunnen om de linies intact te houden.
25mei.jpg
Een peloton van het 5de eskadron blijft achter te Heule en wordt daar tijdens de vroeg ochtend gevangen genomen. Rondom 09u00 bereikt de vijand de posities van het 1LR en worden de Rijkswachters aangevallen. Ook de Duitse artillerie verlegt haar vuur naar de huizen van Poeselhoek. De vijand dringt echter niet aan en omstreeks 10u00 neemt de intensiteit van de gevechten rondom Gullegem enigszins af.

Het 1LR maakt van de pauze gebruikt om het contact met de vijand te verbreken en trekt anderhalf uur later weg uit Kortrijk om zich te Dadizele te gaan hergroeperen. De vijand volgt op zo'n 200 meter maar de Rijkswachters slagen er toch in om met behulp van een kleine achterhoede de opmars lang genoeg tegen te houden om aan het krijgsgeweld te ontsnappen.

Via Dadizele gaat het vervolgens naar Boezinge nabij Ieper waar het regiment de nacht doorbrengt.
26mei.jpg
Het 1LR neemt niet langer deel aan de gevechten aan de Leie en wordt opnieuw in reserve geplaatst aan de zuidflank van de Belgische legerzone. De eenheden keren terug naar Bovekerke.
27mei.jpg
Het regiment brengt de dag door de Bovekerke terwijl de vijand steeds dichterbij komt en de Belgische legerzone alsmaar verkleint.

Rond 19u30 ontvangt het 1LR een nieuwe opdracht: de eskadrons worden naar het zuiden gestuurd om langs de baan Ieper-Brugge post te vatten tussen Ieper en Westrozebeke. De situatie aan het front verandert echter zo snel dat reeds om 21u00 dit bevel wordt geannuleerd en de Rijkswachters opnieuw doelloos achterblijven.
28mei.jpg
De Rijkswachters ontvangen het bevel tot capitulatie en zijn enerzijds opgelucht maar anderzijds ook erg te neer geslagen. Het regiment moet alle achterblijvers verzamelen de Bovekerke en daar verder bevelen van de bezetter afwachten.

Uiteindelijk zullen de meeste Rijkswachters relatief snel weer vrijkomen. De Duitse bezetter heeft immers de politiemacht hard nodig voor het handhaven van de openbare orde tijdens de lange bezettingsjaren.

Register van Gesneuvelden

1/I

PEUMAN

Roger, V.C.

1WM
BV


17/07/1917

Ardres (F)

18/05

Wolvertem

Gedood door geweervuur
2/I

BOSSIROY

Albert, J.G.

Brig
BV
35

16/10/1915

Maillen

Mei

(Ergens in België)


3/I

RASIER

Adriën

Rw
BV
36

05/10/1916

Vliermaal

24/05

Moorsele

Brigade Vliermaal
3/I

THOMMES

Eugène, G.

Rw
BV
36

18/08/1916

Aubange

24/05

Moorsele

Brigade Aubange
6/II

GERARD

René, E.J.

Brig
BV
35

26/01/1915

Sart-Custinne

25/05

Moorslede

Ex-milicien ChA
4/II

GEORGES

Arthur, H.

Rw
BV
35

20/01/1915

Ambly

25/05

Moorslede

Ex-milicien ChA


COLAUX

Louis, J.A.

WM
BV


06/01/1913

Malvoisin

24/05

Wevelgem




DIRIX

Alfons, F.

WM
BV


8/11/1899

Tongeren

10/05

Tongeren




GOLINVAUX

Georges, F.R.

Brig
BV
35

15/05/1915

Boussu

24/05

Roeselare




HANLET

Emile, H.A.

Rw
BV
26

21/08/1907

Verviers

25/05

Moorslede




SEDILLE

David, A.G.

Brig
BV
31

25/05/1911

Tournai

24/05

Izegem


Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com
1LR_Rw_Georges_Arthur.jpg
1LR_Brig_Gerard.jpg
1LR_Rw_Thommes.jpg

Rw Georges
Brig Gerard
Rw Thommes

Bibliografie en Bronnen

Maison du Souvenir, 2009. La campagne des 18 jours vue par le commandant de Gendarmerie L. Claes., [online] beschikbaar op: <http://www.maisondusouvenir.be/journal_commandant_claes.php> [geraadpleegd op 1 februari 2012].