1Li.jpg1ste Linieregiment (1Li)

1er Régiment de Ligne

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Infanterieregiment van het actieve leger

Ontdubbeld van
n.v.t.

Taalstelsel
Franstalig

Onderdeel van
3de Infanteriedivisie

Bevelhebber
Kolonel SBH L. Barthélemy

Standplaats
Versterkte Positie Luik
PFLII Lijn
Ondersector Evergnée-Maas
Commandopost te Saive

Samenstelling
Staf


I Bataljon (Majoor H. Maka)
1ste Compagnie Fuseliers (OLt A. Wegnez)
2de Compagnie Fuseliers (Cdt G. Laurent)
3de Compagnie Fuseliers (Cdt A. Bivort)
4de Compagnie Mitrailleurs (Lt J. Depireux)

II Bataljon (Majoor C. Balaince)
5de Compagnie Fuseliers (Cdt G. Vincke)
6de Compagnie Fuseliers (Lt R, Boelen)
7de Compagnie Fuseliers (Lt M. Vigneron)
8ste Compagnie Mitrailleurs (Cdt J. Velle)

III Bataljon (Majoor N. Demaret)
9de Compagnie Fuseliers (Cdt R. Poncelet)
10de Compagnie Fuseliers (Lt J. Chaineux)
11de Compagnie Fuseliers (Cdt A. Sauvenay)
12de Compagnie Mitrailleurs (Cdt H. Croy)

IV Bataljon (Majoor P. Dery)
13de Compagnie Mitrailleurs (Cdt F. Dozin)
14de Compagnie Anti-Tankkanonnen C47 (Cdt A. Ponthir)
15de Compagnie Mortieren M76 (Cdt E. Wolf)

Stafcompagnie (Kapitein-commandant O. Goudrinne)
Geneeskundige Compagnie (Geneesheer 1ste Kapitein E. Raick)
Peloton Verkenners (Luitenant René Libert)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

t_luik.jpg
Het 1ste Linieregiment (1Li) werd op 26 augustus 1939 gemobiliseerd op de Chartreuse te Luik. Twee dagen later vertrok het regiment naar zijn oorlogskantonnementen te Romsée om toegewezen te worden aan de beveiliging van de ondersector Evegnée-Maas aan de noordoost rand van de PFLII lijn van de Versterkte Positie Luik. Het regiment bewaakte ook enkele bruggen over de Maas.

De 3de Infanteriedivisie (3Div) maakt op 9 mei nog steeds deel uit van de Versterkte Positie Luik en staat samen met de 2de Infanteriedivisie opgesteld in een grote boog op de oostelijke oever van de Maas. Het 1Li ligt aan het uiterste noordoosten van deze verdedigingsring:
  • De commandopost van het regiment en het I Bataljon staan opgesteld te Saive.
  • Het III Bataljon ligt in eerste linie en bezet het linker kwartier van de ondersector van het 1Li, tussen de Maas en het fort van Barchon. De commandopost van het III Bataljon bevindt zich in het gemeentehuis van Cheratte. De pelotons verblijven in openbare gebouwen zoals de school en de cafes. De aalmoezenier van het regiment heeft een kleine bioscoop ingericht voor de mannen van het 1Li in zaal Braham.
  • Het II Bataljon bewaakt het kwartier tussen de forten van Barchon en Evegnée.
  • De zware wapens van het IV bataljon zijn verdeeld over de andere eenheden.
  • Het peloton verkenners is afgedeeld bij het 1CyF om de grens te helpen bewaken ten oosten van Luik.

Het 1Li mist heel wat verlofgangers, maar is een regiment dat traditioneel in het Luikske rekruteert rekent erop dat ze niet lang moeten wachten vooraleer de eerste afwezigen toekomen bij hun eenheid na afkondiging van het alarm.
10mei.jpg
t_luik.jpg
1eLinie_officieren.jpg
Officieren van het 1Li te Mol tijdens de mobilisatie

Sinds de ochtend rapporteren de lichte troepen aan de grens voortdurend incidenten en stroomt ook het nieuws binnen van de aanval op de 7de infanteriedivisie nabij Maastricht en de grensoverschreidingen in het oosten van het land. Doorheen de dag komen er groepjes lichte troepen aan die hun alarmposten aan de grens verlaten hebben en zich terugplooien binnen de Versterkte Positie Luik. Zowel het IIde als IIIde bataljon krijgen eveneens te maken met kleine groepjes Nederlandse militairen die de grens over gevlucht zijn.

Reeds om 20u00 vaardigt het Groot Hoofdkwartier een bevel uit om de Versterkte Positie Luik op te geven. Nu de Duitsers ten noorden van Luik het Albertkanaal overgestoken zijn en er de 7de Infanteriedivisie met het 2Gr, 2C en 18Li uit elkaar geslagen hebben, dreigt de omsingeling van het IIIde Legerkorps te Luik. Te Luik moet de 3de Infanteriedivisie naar de linkeroever van de Maas, terwijl de 2de Infanteriedivisie naar de K.W. Stelling gestuurd wordt. Ook het 1Li ontvangt laat op de avond dit bevel en licht zijn eenheden in.
11mei.jpg
t_luik.jpg
1Li_Pon_Verkenners.jpg
Het peloton verkenners van het 1Li in 1938.
De bataljons van het 1ste Linie verlaten tijdens de nacht hun stellingen op de fortenlijn en trekken zich terug over de bruggen over de Maas naar de westelijke over. De brug van Wandre dient hierbij als de voornaamste verkeersas voor de colonnes. Deze brug wordt omstreeks 11u00 opgeblazen door het 23ste Geniebataljon. Even later wordt ook de brug van Herstal vernield door een technische wacht van het zelfde bataljon.

De 3de Infanteriedivisie krijgt de opdracht om een nieuwe defensieve opstelling in te nemen op de linkeroever van de Maas. De divisie installeert zich op twee echelons:
  • het eerste echelon loopt van Chertal tot aan de samenvloeiing van de Maas en de Ourthe, met:
    • het IIde bataljon van het 1ste Linieregiment van Herstal tot aan de brug van Wandre (inclusief)
    • het IIIde bataljon van het 12de Linieregiment van de brug van Wandre (exclusief) tot Marexhe
    • het Iste bataljon van het 12de Linieregiment van Marexhe tot de brug van Coronmeuse (exclusief)
    • het Iste bataljon van het 25ste Linieregiment van de brug van Coronmeuse (inclusief) tot Pont-Neuf
    • het IIIde bataljon van het 25ste Linieregiment van de brug van Pont-Neuf tot Val-Benoit
  • het tweede echelon loopt ten westen van deze linie op het plateau dat over de Maas uitkijkt, tussen Grâce-Berleur en Liers, met:
    • het IIde Bataljon van het 25ste Linieregiment van Grâce-Berleur tot de baan van Luik naar Sint-Truiden (exclusief)
    • het IIde Bataljon van het 12de Linieregiment van de baan van Luik naar Sint-Truiden (inclusief) tot de spoorwegoverweg ten zuid-oosten van de kerk van Rocourt
    • het Iste Bataljon van het 1ste Linieregiment van deze spoorwegoverweg tot het centrum van Rocourt
    • het IIIde Bataljon van het 1ste Linieregiment van Rocourt tot Liers
    • het ganse 2de echelon komt onder het bevel van het 1ste Linieregiment te staan, dat zijn commandopost te Alleur opstelt

Het IIIde Legerkorps ziet terecht dat zijn noordelijke flank steeds meer bedreigd wordt. Om de flankdekking te verzekeren, stuurt het IIIde Legerkorps om 10u00 drie bataljons naar het noordwesten op post te vatten langsheen de Jeker, tussen het dorp Glons en het gehucht Pierreux ten oosten van Bassenge. Het III/1CyF wordt onder bevel van Kolonel SBH Barthélemy geplaatst die samen met zijn Iste en IIIde Bataljon aangehecht worden aan de Goepering Gits / Sector Maas-Stroomafwaarts. De formatie onder bevel van Kol Barthélemy wordt als volgt opgesteld:
  • het Iste Bataljon van het 1ste Linieregiment wordt doorgestuurd naar Glons
  • het IIIde Bataljon van het 1ste Linieregiment wordt naar Boirs bevolen
  • het IIIde Bataljon van het 1ste Regiment Grenswielrijders dient te Bassenge en Pierreux langsheen de spoorlijn stelling te nemen
  • de formatie zal versterkt worden door de Compagnie Getrokken C47 van de 3de Infanteriedivisie die al een bataljon één van zijn drie pelotons dient toe te wijzen
  • Kolonel SBH L. Barthélemy zal deze formatie bevelen van op de commandopost van de Groepering Gits te Heure-le--Romain

Groepering Gits / Sector Maas-Stroomafwaarts
De beide bataljons zijn echter nog maar nauwelijks onderweg of ze worden ontdekt door vijandelijke vliegtuigen. Tussen Fexhe-Slins en Liers volgen verschillende luchtaanvallen. De militairen worden tussen 12u30 en 18u00 aanhoudend bestookt door de Luftwaffe. Bij de aanvallen vallen ettelijke doden en gewonden en worden ook heel wat paardenwagens vernield. De buitenwijken van Luik met hun lange, rechte straten bieden weinig dekking en de infanteristen schuilen dan maar in de leegstaande huizen. Buiten de stad beginnen de open landschappen van Haspengouw en is er ook al geen natuurlijke dekking. Er is geen doorkomen aan. Bij het Iste bataljon kan de staf en de 3de Compagnie de aangeduide posities ten zuiden van Glons bereiken rondom 13u00. De overige compagnies lopen vast te Slins. Bij het IIIde bataljon kunnen slechts enkele kleine detachementen doorstoten tot halverwege Fexhe-les-Slins en Houtain-Saint-Siméon. Een stellingname heeft geen zin.

De beide bataljons zullen nooit een effectief onderdeel vormen van de linie langsheen de Jeker. De verdediging van dit riviertje zal toevertrouwd worden aan het 1CyF en het 1L. Deze groepering zal de benaming Flankwacht Noord krijgen en komt onder het bevel te staan van Kolonel SBH Jacques van het 1CyF. Het I/1Li en III/1Li zullen Luik verlaten als onderdeel van de Groepering Gits.

3de Infanteriedivisie
Het IIde bataljon en de nog beschikbare zware wapens van het IVde bataljon blijven bij de 3de Infanteriedivisie. Dit detachement bezet nog steeds de oever van de maas van Herstal tot de brug van Wandre en staat onder het bevel van Majoor Dery van IV/1Li.

Tijdens de namiddag volgt het bevel tot de aftocht uit Luik. Volgens plannen opgesteld door het Groot Hoofdkwartier tijdens de mobilisatie zou het IIIde Legerkorps zich in westelijke richting moeten verplaatsen, maar deze marsrichting wordt bedreigd door de Duitse 4. Panzerdivision die in snel tempo in de richting van Hannuit vordert. Het korps krijgt de opdracht om naar het zuidwesten terug te trekken. Tussen 18u00 en 19u00 verspreid de staf van het legerkorps de praktische instructies voor de evacuatie van Luik. Er worden vier marsroutes toegewezen, waarvan er twee relevant zijn voor het 1Li:
  • Groepering Gits / Sector Maas-Stroomafwaarts
  • 3de Infanteriedivisie
    • samenstelling: de vijf bataljons van de Maasoever (II/1Li, I/12Li, III/12Li, I/25Li en III/25Li) en de twee bataljons van het plateau (II/12Li en II/25Li)
    • bevelhebber: Luitenant-generaal Lozet, commandant 3de Infanteriedivisie
    • marsbevel: vertrek vanaf 20u00 via Oupeye tot Outeppe en Hannêche

Bij de 3de Infanteriedivisie worden aan de colonnes van de zeven infanteriebataljons worden ook nog de volgende elementen toegevoegd:
  • alle divisietroepen die nog onder het commando van Luitenant-generaal Lozet staan
  • negen van de tien artilleriegroepen van het IIIde Legerkorps (de Iste tot en met IVde groep van 3A en de Iste tot en met Vde groep van 15A)
  • de 3de, 23ste en 32ste bataljons Genie, met uitzondering van de 2de compagnie van 23Gn en de 4de compagnie van 32Gn

Volgens het Reglement op den Velddienst uit 1939 hebben al deze elementen samen een gecombineerde colonnelengte van maar liefst 48Km. Het hoeft dan ook geen betoog dat het zo goed als onmogelijk is om deze formaties over een enkele marsroute te sturen. De planning loopt dan ook al snel in het honderd. De diensten, transmissietroepen, genie en artillerie krijgen het vage bevel om tussen 21u00 en 00u00 de baan van Luik naar Sint-Truiden over te steken en er komt geen verdere coördinatie van het vertrek. Het 25Li krijgt de instructie om zijn bataljons om 02u00 te Mons te laten vertrekken, terwijl het 12Li en het II/1Li om 02u20 te Glain moeten passeren.
12mei.jpg
t_onderweg.jpg
Groepering Gits / Sector Maas-Stroomafwaarts
1e_Linie_Compagnie.JPG
Een compagnie van het 1Li gefotografeerd in 1939.
De Groepering Gits laat zijn eenheden verzamelen volgens een strak tijdsschema op het plateau van Liers. Het I/1Li, III/1Li en de Compagnie Getrokken C47 van de divisietroepen, dienen tussen 01u00 en 02u00 op het vertrekpunt te zijn. De afmars start op tijd, met het IIIde bataljon op kop.

De colonne komt echter vast te zitten in het drukke militaire verkeer op de wegen doorheen Luik zodat de manschappen om 04u00 nog maar nauwelijks voorbij Bierset zijn.

Bij zonsopgang worden de colonnes aangevallen door een vijandelijke pantserwagen nabij Velroux. De compagnies vallen uit elkaar en vluchten in alle mogelijke richtingen weg. De manschappen trekken doodvermoeid door de velden en dorpen van Haspengouw.

Kolonel Barthélemy en zijn staf komen aan te Fize-Fontaine op zo'n 10 Km van Hoei. Het dorp zit vol soldaten van allerlei eenheden die uit Luik gevlucht zijn en het gonst er van geruchten dat er in de buurt Duitse parachutisten opereren. De paniek heerst onder de militairen. Om de zaak te bedaren, wordt een patrouille uitgestuurd langsheen een veldweg vol dode paarden en vernielde caissons van onze artillerie. Op nog geen 200m buiten het dorp worden drie Duitse pantserwagens ontdekt en wordt het duidelijk dat de Belgen bedreigd worden door de vijandelijke verkenners. Het detachement van 3A dat te Fize-Fontaine aanwezig is, plaatst snel een 75mm kanon in stelling en vuurt op de oprukkende Duitsers.

De ganse dag door blijven groepjes militairen, die menen door de vijand gegrepen te zullen worden, zich overgeven aan de Duitse voorhoeden en gaat heel wat materiaal verloren bij de chaotische aftocht. Daarenboven moeten onze militairen vaststellen dat dat de Franse troepen die aan de oever van de Méhaigne post vatten reeds vele bruggen opgeblazen hebben. De Belgen zwemmen dan maar de 10 meter brede rivier over, en laten vele mitrailleurs, anti-tankkanonnen en ander zwaar tuig achter op de noordelijke over.

De commandopost van de 3de infanteriedivisie komt die namiddag aan te Lavoir en krijgt daar het bevel de divisie te hergroeperen rond Flawinne ten westen van Namen.

Detachement Majoor Dery / 3de Infanteriedivisie
Het detachement Dery volgt de linkeroever van de Maas en komt in goede orde aan te Hoei rondom 07u00. Na een korte pauze wordt doorgemarcheerd en omstreeks 18u00 bereikt het detachement de stad Namen. Om 23u40 vat het detachement een derde, kortere etappe aan naar de verzamelplaats voor 1Li te Malonne.
13mei.jpg
t_onderweg.jpg
Groepering Gits / Sector Maas-Stroomafwaarts
Het gros van het regiment is uit elkaar geslagen, met belangrijke detachmenten te Fize-Fontaine, Hoei, Namen en Ville-en-Hesbaye. Tijdens de loop van de dag wordt richting Namen gemarcheerd. Er wordt een poging ondernomen om het regiment te Malonne te hergroeperen.

Detachement Majoor Dery / 3de Infanteriedivisie
Majoor Dery bereikt Malonne omstreeks 02u00 en wacht hier verdere instructies af.

Het Belgische opperbevel beslist om de gehavende 3de infanteriedivisie naar West-Vlaanderen terug te trekken en toe te voegen aan de strategische reserve. De divisie heeft tijdens zijn aftocht immers veel van zijn gevechtswaarde verloren en is aan een dringende reorganisatie toe om ze opnieuw operationeel te maken. De aftocht zal via Charleroi gebeuren waar de divisie op de trein zal worden gezet.
14mei.jpg
t_onderweg.jpg
Het divisiehoofdkwartier reist zo snel mogelijk vooruit en vestigt zich op 14 mei in het kasteel van Mevrouw De Roo-Jans in Doomkerke te Ruislede. De regimenten zullen in de buurt worden ingekwartierd. Het 1Li krijgt het dorp Aalter toegewezen.

Het regiment trekt naar Charleroi. De opstapplaats op de treinstellen naar Vlaanderen bevindt zich te Ransart.
15mei.jpg
t_onderweg.jpg
De treinstellen met de eenheden van het 1Li rijden doorheen de nacht naar Vlaanderen. Te Gent volgt een lang oponthoud. De manschappen kijken toe hoe in het station de grootste spanning heerst over de vermeende arrestatie van enkele Duitse spionnen. Er wordt ook vernomen dat een achterop komende trein onderweg aangevallen werd door de Luftwaffe.

Het 1Li kan enkele uren later verder rijden en komt aan te Aalter. De manschappen worden ingekwartierd.
16mei.jpg
t_rust.jpg
Het regiment verblijft die dag te Aalter en hergroepeert zich. Verscheidene patrouilles worden uitgezonden en er wordt contact gemaakt met de troepen van de militaire luchtvaart op het vliegveld van Aalter.

Na de talrijke verliezen tijdens de eerste oorlogsdagen wordt het regiment gereorganiseerd. Het 1Li wordt omgevormd tot twee bataljons met elk drie compagnies fuseliers, één enkele compagnie mitrailleurs met twaalf Maxim wapens en één compagnie C47 met zeven anti-tankkanonnen. Alle M76 mortieren zijn verloren gegaan. Het regiment telt nog ongeveer 2.000 manschappen en heeft een derde van zijn effectieven verloren.
17mei.jpg
t_rust.jpg
De staf van het regiment neemt opnieuw contact op met het nabijgelegen militaire vliegveld en vraagt het daar aanwezige 7/III/3Lu om benzine. De overgebleven vrachtauto's en Vickers tractoren van het regiment zitten immers bijna zonder brandstof en het 1Li wordt niet langer op de normale manier bevoorraad. De vliegtuigbenzine gebruikt door het Belgische luchtwapen heeft echter een te laag octaangehalte voor motorvoertuigen en is dan ook ongeschikt. Het 7/III/3Lu heeft wel nog een kleine hoeveelheid voertuigbrandstof maar kan deze niet transporteren. De voertuigcolonne van het 1Li begeeft zich dan maar naar het vliegveld om daar te gaan tanken.
18mei.jpg
t_rust.jpg
Het regiment blijft te Aalter. Het plaatselijke militaire vliegveld wordt een eerste keer gebombardeerd.
19mei.jpg
t_rust.jpg
Het 1Li is nog steeds in reorganisatie en rust te Aalter. Het IVde bataljon wordt met uitzondering van de 14de compagnie C47 ontbonden. De officieren en manschappen worden gebruikt om de verliezen bij de eerste drie bataljons te vervangen.
20mei.jpg
t_rust.jpg
Het vliegveld van Aalter wordt een tweede keer gebombardeerd en de overgebleven toestellen worden allen vernield. Het 1Li aanschouwt de aanval en wacht nog steeds verdere bevelen af.

Aan het front intussen zal in samenspraak met de Britten zal een positiewissel aan de Bovenschelde uitgevoerd worden. Nabij van de Oudenaarde zal de Britse 44ste infanteriedivisie afgelost worden door de Belgische 3de infanteriedivisie tussen Eine en Melden.

De regimenten van de 3de divisie zijn echter nog in volle reorganisatie en zijn niet niet marsvaardig. De verplaatsing zal daarom tot 22 mei uitgesteld worden.

Het 12Li en het 1Li zullen vooruitgestuurd worden en moeten die avond vanaf 21u00 de verplaatsing naar Wakken en Dentergem aanvatten om de tocht naar de Bovenschelde in te korten. Ook het divisiehoofdkwartier verhuist die nacht naar Wakken.

Bij het 1Li wordt Kolonel Barthélemy ziek afgevoerd. Majoor Dery van het IVde bataljon neemt als oudste beroepsofficier het bevel over het regiment over.
21mei.jpg
t_onderweg.jpg
Het 1Li trekt door de nacht naar Dentergem.

Aanvankelijk wordt voor de nacht van 21 op 22 mei een tweede etappe voorzien tot in Wortegem-Petegem.

Op de Conferentie van Ieper besluit het geallieerde opperbevel echter om na de Duitse doorbraak in Frankrijk de linies naar het westen te verplaatsen. De Belgen zullen de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde opgeven om zich terug te trekken naar het Afleidingskanaal van de Leie en de Leie zelf. Voor de 3de infanteriedivisie betekent dit dat de voorziene verplaatsing naar de Bovenschelde niet doorgaat en de troepen onmiddellijk afgeleid zullen worden naar de Leie.

De 3de Infanteriedivisie zal aan de Leie ingezet worden in de sector van Kuurne (noordrand van Kortrijk) tot Ooigem (aftakking van het Kanaal van Roeselare naar de Leie).
22mei.jpg
t_leie.jpg
Het 1Li komt aan op de oevers van de Leie om er een nieuwe verdedigingslijn uit te bouwen in de ondersector Ooigem. De infanteristen arriveren in Desselgem en trekken er de Leie over ter hoogte van de strook tussen het sas van Ooigem en de nu verdwenen Broekstraat. Het 1Li zal op de linkerflank van de 3de infanteriedivisie worden ontplooid.

De Duitsers naderen tot aan de Gentseweg aan de oostrand van Deerlijk. De laatste eenheden van het 1Li bereiken eveneens de rivier over en vervoegen de stellingen van het regiment.
23mei.jpg
t_leie.jpg
1Li_Soldaten.jpg
Militairen van het 1Li begin 1940.
De Belgische posities langsheen de Leie hebben hun definitieve vorm aangenomen. In het noorden bemant het VIIde legerkorps de oever van de rivier tussen Deinze en Wielsbeke. Dit legerkorps bestaat uit de 2de divisie Ardeense Jagers die met het 4ChA, 5ChA en 6ChA de sector Deinze-Oeselgem bezet. De sector Oeselgem-Wielsbeke wordt beveiligd door de 8ste infanteriedivisie. Vanaf Wielsbeke wordt de verdediging overgenomen door het IVde legerkorps dat met de 3de infanteriedivisie bestaande uit het 1Li, 12Li en 25Li de sector van Wielsbeke tot Kuurne inneemt. Het 3Li, 4Li en 24Li van de 1ste infanteriedivisie bemannen de laatste Belgische sector tussen Kortrijk en Menen. Ten zuiden van Menen liggen de Britse linies. De 1ste divisie Ardeense Jagers en de 10de infanteriedivisie van de Jagers te Voet leveren de reservestrijdkrachten.

Tijdens de ochtend zijn de Belgen nog actief op de oostelijke oever. Het 1Li zendt patrouilles uit en de genie vernielt een aantal gebouwen die als observatiepunt kunnen gebruikt worden, waaronder ook de kerktoren van Beveren-Leie. De genisten gaan bijzonder driest te werk en gebruiken zoveel springstof dat het ganse gebouw instort en nooit meer zal hebouwd worden.

Om 10u00 gaat de Leiebrug van Desselgem-Ooigem er aan wanneer de Belgische genie deze vernietigt. Ook elders langsheen de rivier worden die ochtend de meeste bruggen opgeblazen. De brug van Sint-Eloois-Vijve stort om 11u45 het water in. De Belgen zijn er echter niet gerust in - door de bijzonder droge lente en de talrijke vernielingen is de waterstand op de rivier bijzonder laag. Op talrijke plaatsen is de Leie niet veel meer dan een brede beek. Bovendien ligt de linkeroever waar de Belgen zich nu ingegraven hebben iets lager dan de vijandelijke oever. Na de middag komen nog enkele achterblijvers aan in de ondersector van het 1Li die zich met bootjes of al zwemmende naar de veilige overkant begeven hebben.

De Belgische troepen maken tijdens de vroege avond een eerste keer contact met de voorhoede van de vijand. Beperkte vuurgevechten breken uit over de rivier heen. De Duitse artillerie opent vanaf 19u30 het vuur op de Belgische linies. De Belgische kanonnen riposteren en beletten de vijandelijke infanterie om de rivier over te steken.
24mei.jpg
t_leie.jpg
1Li Winter 3940.jpg
Infanteristen van het 1Li ruimen sneeuw tijdens de bijzonder gure winter van 39-40.
Tijdens de nacht van 23 op 24 mei blijft het relatief rustig aan de oever van de rivier. De posities van het 1Li worden enigszins herschikt en schuiven op naar het zuiden.

De Duitsers werken heel hard verder aan het aanvoeren van de nodige versterkingen voor een grootscheepse aanval op de Belgische zone tussen het Kanaal van Roeselare en Menen. De Belgen van het 1Li weten echter niet wat komen gaat en wachten gespannen af. Het Duitse aanvalsplan voorziet in een dubbele stormlanding over de rivier, zowel ten zuiden als ten noorden van Kortrijk.

De vijand heeft ook een observatieballon opgelaten en het artillerievuur op de Belgische stellingen wordt bijzonder nauwkeurig. Tot ieders ergernis hangt de ballon ongestraft boven het Leie-front.

De troepen worden op het middaguur nog een laatste keer bevoorraad door de veldkeukens.

Rond 15u00 begint het Duitse offensief. Een zwaar artilleriebombardement leidt nog geen uur later tot een massale aanval over de rivier. Terwijl de vijand in de ondersector van het 1Li de rivier oversteekt, worden ook de stellingen van het ten noorden gelegen 13Li zwaar gebombardeerd om de flank van de aanval te beveiligen en elke Belgische tegenactie onmogelijk te maken.

Om 17u30 neemt het Groot Hoofdkwartier dringende maatregelen om het offensief in te dijken wanneer duidelijk wordt dat het 1Li zal wijken. Het 16Li van de 9de infanteriedivisie wordt onmiddellijk naar het Kanaal van Roeselare gestuurd om vanaf de Leieoever een dwarsstelling in te nemen en alzo de zuidflank van de 8ste infanteriedivisie te beveiligen. Ook het peloton verkenners van het 13Li wordt naar het kanaal gestuurd en moet onmiddellijk de eerste drie bruggen gaan bezetten. Brug 1 wordt direct vernield met explosieven.

De vijand tracht die dag ook op verschillende andere locaties de Leie over te steken. Er wordt relatief snel een bruggenhoofd uitgebouwd tussen Kortrijk en Menen ten koste van het 3Li. Ook te Harelbeke steken de Duitsers over in de ondersectoren van het 25Li en het naburige 12Li.

Het 1Li vededigt het terrein met hand en tand, maar moet toch langzaam prijs geven. Vanaf 18u00 trekt het 3A zich terug na het verschieten van zijn laatste projectielen en even later beginnen de eerste infanteristen hun stellingen te verlaten.

Rond 19u00 wordt het duidelijk dat het 1Li de kanaaloever moet opgeven. De infanteriebataljons van de 3de infanteriedivisie zijn nu in volle aftocht van de oever. Het II/1Li trekt zich terug naar brug 2 en 3 van het Kanaal van Roeselare. De bruggen worden omstreeks 21u30 opgeblazen en het II/1Li neemt de bewaking van de noordelijke oever van het kanaal tijdelijk over om vervolgens haar aftocht verder te zetten.

Rond middernacht is een opening van zo'n 8 Km ontstaan in onze linies. Het regiment moet 71 gesneuvelden achterlaten na de gevechten rond Ooigem, waaronder ook Kapitein-Commandant Vincke. De restanten van 3de infanteriedivisie trekken zich die nacht terug achter het Kanaal van Roeselare.
25mei.jpg
t_leie.jpg
Terwijl het 1Li zich verder terugtrekt ten noorden van het Kanaal van Roeselare, werpt het Groot Hoofdkwartier alle beschikbare reserves in de strijd rond Kortrijk.

De staf van het regiment bevindt zich in het gehucht Hertegem en tracht hier zoveel mogelijk vluchtende detachementen te hergroeperen.
26mei.jpg
t_leie.jpg
De overgebleven troepen van het 1Li krijgen net zoals de overige eenheden van de 3de divisie de zone Hertsberge-Oostkamp toegewezen als verzamelpunt. Het regiment is niet langer strijdvaardig. De 3de divisie wordt in reserve geplaatst.
27mei.jpg
t_leie.jpg
De eenheden van het 1Li die rond Hertsberge verzamelden, worden herschikt in gevechtsgroepen naarmate voldoende manschappen en materieel beschikbaar zijn. Waar mogelijk worden de militairen in vrachtwagens opnieuw naar het front rondom Tielt gebracht. Een aantal van deze detachementen belanden in de zone van het I/3Gr tussen Tielt en Pittem en nemen opnieuw deel aan de gevechten. De strijd rond Tielt is hevig en de manschappen van het 1Li verlaten al snel de gevechtszone wanneer ook de grenadiers zich terugtrekken. De Belgische frontlinie rond Tielt verschuift snel noordwaarts en bereikt de omgeving van Wingene.

Het regiment krijgt in extremis nog versterking van de in ons land achtergebleven Schoolcompagnie, Compagnie Instructie C47 anti-tankkanonnen en Compagnie Instructie M76 mortieren van het 1ste Versterkings- en Opleidingscentrum. Deze drie compagnies beschikken niet over hun volledige dotatie collectieve bewapening (er zijn slechts twee anti-tankkanonnen voorhanden) en zijn in hoofdzaak samengesteld uit rekruten van de klas 40. De eenheden worden gebruikt om een nieuw Iste bataljon te vormen en komen onder het bevel te staan van majoor Maka. Dit in der haast samengestelde bataljon wordt opgesteld tussen Veldhoek en Oud-Munke langsheen de rand van het Lakebos op zo'n 15Km ten zuiden van Brugge om er de baan Brugge-Kortrijk af te grendelen. De manschappen van de Schoolcompagnie zijn rond 22u30 aan de Meerlaanhoek getuige van de ontmoeting tussen enerzijds de Belgische onderstafchef Generaal-majoor Derousseaux en zijn secretaris Kapitein-commandant Liagre en anderzijds de onderhandelaars van het Duitse 6de Leger om de nakende Belgische overgave te bespreken.
28mei.jpg
t_leie.jpg
1Li_Kol_Barthelemy.jpg
Kolonel SBH Barthélemy in krijgsgevangenschap, in het midden op de eerste rij (bron: eigen collectie).
Het regiment blijft op zijn posities en verneemt het nieuws van de overgave.

Register van Gesneuvelden

2/I

ALBERT

Georges, P.J.

Sdt
Mil


15/07/1917

Polleur

28/05

Ooigem

Of + 24 mei?
Staf

ANDRE

Franz, J.H.

Med OLt
Res


27/10/1910

Saive

13/05

Fleurus

Geneesheer. Verwond 12/05 te Ville-en-Hesbaye.
10/III

BACCART

Charles, G.

Sdt
Mil


12/04/1919

Enghien

28/05

Tielt


7/II

BEAUPAIN

Pierre

Sdt
Mil


13/09/1917

Verviers

24/05

Ooigem


Onbekend

BELBOOM

Hubert, G.

Sdt
Mil


07/01/1917

s Gravenvoeren

24/05

Ooigem


Onbekend

BERGER

Louis, G.J.

Sdt
Mil


04/02/1918

Orbais

24/05

Ooigem


14/IV

BOUHY

José, R.P.

Sdt
Mil


12/10/1918

Liège

24/05

Ooigem


11/III

BRAHAM

Joseph, J.D.

OLt
Res


24/03/1914

Herve

24/05

Ooigem

Of ° 14/03?
7/II

BRASSEUR

Maurice, N.F.

Sdt
Mil


14/01/1917

Jemeppe s/Meuse

25/05

Beveren-Leie


6/II

BYLOOS

Yvon

Sdt
Mil


09/05/1919

Braives

08/06

Berthelot??

Of + Calais?
1/I

CASTERMAN

André

Sdt
Mil


30/03/1920

Jumet

24/05

Bavikhove


4/I

CHARLIER

Carl, P.J.

Sdt
Mil


21/05/1917

Verviers

24/05

Ooigem

Of + 11 mei: Liers?
8/II

CHARLIER

Henri, E.

Sdt
Mil


14/12/1918

Etterbeek

23/05

Ooigem

Of + 24 mei?
Onbekend

CLOESEN

Raymond, A.

Sdt
Mil


09/10/1919

Hollogne-aux-Pierres

24/05

Ooigem


2/I

COLSON

Paul, B.V.

Sdt
Mil


11/06/1916

Huy

24/05

Ooigem


2/I

COQUETTE

Gustave, J.J.

Kpl
Mil
38

04/02/1919

Marcinelle

11/05

Fexhe-Slins


14/IV

COURTOY

Joseph, H.A.

Kpl
Mil
38

26/08/1918

Jemeppe-sur-Meuse

14/05

Fexhe-le-Haut-Clocher


9/III

DANLOY

Jean, A.L.

Kpl
Mil
38

13/02/1916

Hamoir

24/05

Ooigem


15/IV

DANNAU

Joseph, J.G.





14/04/1912



31/05

Dordrecht (NL)

KG op Rhenus 127 op 30/5. Overleden in hospitaal.
8/II

DANNIAU

Gerard, G.G.

Sdt
Mil


20/06/1918

Gaillon (F)

25/05

Beveren-Leie


2/I

DAUBRESSE

Georges, D.P.

Kpl
Mil
39

26/10/1919

Dour

11/05

Fexhe-Slins


Onbekend

DE DECKER

Jean, Joseph E.

Sdt
Mil


11/08/1919

Ukkel

24/05

Ooigem

Waarnemer
Onbekend

DE JARDIN

José, E.A.

Sdt
Mil


28/11/1919

Liège

25/05

Torhout


2/I

DE RIDDER

Simon

Sdt
Mil


27/09/1918

Forest

11/05

Fexhe-Slins


12/III

DEBACKER

Fernand, R.G.

Sdt
Mil


19/09/1917

Namur

24/05

Ooigem


Staf

DEDOYARD

Mathieu, J.M.

Sdt
Mil


09/03/1916

Stembert

24/05

Bavikhove

Telefonist-Seingever
9/III

DEFOSSEZ

Denis, C.

Sdt
Mil


19/06/1917

Ensival

10/05

Leopoldsburg

Luchtbombardement kamp van Beverlo (Tuchtcompagnie)
1/I

DELHOUGNE

William, A.M.

Sgt
Mil
36

06/08/1915

Bressoux

25/05

Ooigem


Onbekend

DETAILLE

Leopold, J.J.

Sdt
Mil


05/08/1917

Seraing

24/05

Ooigem


2/I

DETHIER

Albert, L.J.

Sdt
Mil


21/11/1915

Goé

11/05

Fexhe-Slins


4/I

DIEZ

Jean, G.A.

Kpl
Mil
37

30/06/1917

Elsene

11/05

Liers

Of Sdt Mil
4/I

DORMANS

Jean, M.T.

Sdt
Mil


06/06/1917

Dison

16/05

Liège

Of + 10 mei?
2/I

DREES

René, L.O.W.

Sdt
Mil


12/07/1916

Twickenham (GB)

11/05

Fexhe-Slins

Of Kpl 36?
Onbekend

DUPONT

Raymond, R.V.

Sdt
Mil


16/03/1919

Montegnée

11/05

Fexhe-Slins


Onbekend

FASSIN

Henri, E.D.

Sdt
Mil


08/10/1920

Marcinelle

24/05

Ooigem

Of °Montigny?
7/II

FINFE

Aimé, D.G.

Sdt
Mil


16/10/1915

Lisogne

24/05

Ooigem


2/I

FRANCOIS

Auguste, J.H.

Sdt
Mil


14/02/1919

Heerlen (NL)

11/05

Fexhe-Slins


1/I

GAILLARD

Edgard, C.D.

Kpl
Mil
37

27/04/1918

Hermalle-sous-Argenteau

24/05

Ooigem


1/I

GARFUNKEL

Joseph

Kpl
Mil
37

02/01/1917

Anderlecht

24/05

Ooigem

Of 6de Cie?
Staf

GAYET

Joseph, J.F.E.

Sdt
Mil


07/06/1914

Liège

11/05

Fexhe-Slins

Brancardier
2/I

GEERTS

Charles, L.

Kpl
Mil
35

05/09/1915

Jemeppe-sur-Meuse

11/05

Fexhe-Slins


2/I

GEERTS

Albert

Sdt
Mil


12/11/1918

Brussel

11/05

Fexhe-Slins


6/II

GLUME

Antoine, J.G.

Sgt
Mil
38

04/04/1919

Mont-Saint-André

24/05

Ooigem

Of ° Sint-Amandsberg
1/I

GOFFIN

Alphonse

Sdt
Mil


25/04/1920

Lathuy

11/05

Juprelle


1/I

HANS

Maurice, E.A.

Sdt
Mil


14/06/1921

Aulnois

25/05

Roeselare


2/I

HIERSOU

Georges, V.J.

Sdt
Mil


01/10/1919

Jumet

11/05

Fexhe-Slins


7/II

HOYAUX

Jacques, L.

Sdt
Mil


28/09/1918

La Hestre

24/05

Ooigem


14/IV

JACOB

Alphonse, J.F.

Sdt
Mil


12/02/1917

Viemme

11/05

Xhendremael


Staf

JACQUEMIN

Pierre

1Sgt
BV


26/01/1914

Vaux-sous-Chèvremont

24/05

Ooigem


Onbekend

JADIN

Robert, J.C.

Kpl
Mil
39

05/04/1919

Mechelen

24/05

Ooigem


14/IV

JADOT

Albert, C.

Sdt
Mil


25/06/1915

Moha

24/05

Ooigem


7/II

JADOT

Henri, J.

Sdt
Mil


23/06/1917

Boirs

24/05

Ooigem


Onbekend

JEHASSE

Paul, H.

Sdt
Mil


06/07/1916

Hermée

11/05

Vreren


10/III

JORIS

Lambert, H.

Adjt
Mil
38

28/06/1916

Battice

24/05

Ooigem


9/III

JORIS

Ferdinand, J.T.

Sdt
Mil


20/05/1918

Chênée

24/05

Ooigem

Of ° Seraing?
14/IV

KLEYN

Paul, H.N.

Sdt
Mil


14/04/1920

Liège

24/05

Ooigem


1/I

KRINS

Leopold, M.N.

Sgt
Mil
36

01/06/1916

Lambermont

24/05

Bavikhove


2/I

KUILINCKX

Joseph, C.

Sdt
Mil


12/09/1919

Brussel

11/05

Fexhe-Slins


1/I

LACROIX

Lucien, L.E.

Sdt
Mil


05/03/1920

Jumet

24/05

Ooigem

Of 7de Cie?
Onbekend

LAIRESSE

Pierre, P.P.

Sdt
Mil


29/07/1919

Liège

24/05

Ooigem

Of ° 29/09?
3/I

LAMBERT

Auguste, J.P.

Sdt
Mil


18/10/1916

Ligney

24/05

Ooigem


9/III

LEBURTON

Joseph, J.O.

Sdt
Mil
36

29/01/1916

Villers-l'Evêque

24/05

Roeselare

Of +Ooigem?
9/III

LEEMANS

François, M.

Sdt
Mil


26/07/1918

Sint-Jans-Molenbeek

24/05

Bavikhove


Onbekend

LEMOINE

Marcel

Kpl
Mil
35

27/09/1915

Châtelet

24/05

Ooigem


1/I

LEMPEREUR

Jacques, P.

Kpl
Mil
39

30/12/1919

Angleur

13/05

Geraardsbergen


7/II

LEONARD

Jules, J.

Sdt
Mil


13/01/1920

Houdeng-Goegnies

24/05

Ooigem


2/I

LIBERT

Joseph, J.F.

Sdt
Mil


02/12/1915

Ougrée

11/05

Fexhe-Slins


14/IV

LOGNAY

Hubert, L.J.

Adjt
Mil
37

14/04/1918

Liège

24/05

Ooigem


Staf

LORENT

Pierre, J.E.L.

Kpl
BV
39

11/04/1921

Stembert

11/05

Mons

Schoolcompagnie
3/I

LUYS

Florimond, L.

Kpl
Mil
39

22/06/1913

Liège

23/05

Ukkel


9/III

MAGNERY

Leon, V.

Sdt
Mil


26/07/1916

Bost

16/05

Mechelen

Overleden O.L.V. Gasthuis
2/I

MAITRE

Horace, L.J.

Sdt
Mil


27/08/1918

Nalinnes

24/05

Ooigem


1/I

MALVAUX

Joseph, M.M.

Aalm
Res


30/09/1905

Herve

12/05

Ville-en-Hesbaye

Aalmoezenier 2de Klas
7/II

MANSY

Léon

Sdt
Mil


28/10/1920

Haine-St-Paul

24/05

Ooigem


5/II

MAQUET

Arthur, H.

Sdt
Mil


11/11/1917

Eben-Emael

26/05

Bavikhove


Onbekend

MARECHAL

Georges, J.J.

Sdt
Mil


21/05/1917

Bulskamp

24/05

Ooigem


Onbekend

MARIN

Auguste, G.J.

OLt
Res


10/08/1911

Châtelet

24/05

Ooigem


Onbekend

MARISSEN

Camiel, J.

Sdt
Mil


09/12/1918

Brussel

11/05

Liers


Onbekend

MARLOYE

Edouard

OLt
Res


16/02/1910

Bossières

24/05

Ooigem


Staf

MAROTTEN

Michel, H.

Sdt
Mil


15/09/1919

Brussel

27/05

Tielt

Stafcompagnie
10/III

MARTIN

Arille

Sgt
Mil
36

23/04/1911

Warden (D)

24/05

Ooigem


13/IV

MARTINAGE

Jules, H.J.

Sdt
Mil


14/08/1907

Maubray

24/05

Ooigem


Staf

MAWET

Joseph, J.A.

OLt
Res


3/12/1914

Soumagne

24/05

Ooigem


6/II

MERTENS

Guillaume, A.

Kpl
Mil
38

20/05/1919

Brussel

24/05

Ooigem


5/II

MERTENS

Felix, X.

Sdt
Mil


27/09/1918

Anderlecht

24/05

Ooigem


6/II

MESSE

Henri, R.

Sdt
Mil


29/03/1920

Piéton

24/05

Ooigem


7/II

MICHIELS

Georges

Sdt
Mil


20/03/1914

Sint-Jans-Molenbeek

24/05

Ooigem


1/I

MINNE

Leopold, A.G.

Sdt
Mil


25/11/1919

Waterloo

24/05

Ooigem


2/I

MINSART

René, O.G.

Sdt
Mil


25/06/1919

Châtelet

11/05

Fexhe-Slins


Staf/IV

MINSOUL

Jean

Kpl
Mil
39

14/12/1919

Jemeppe-sur-Meuse

24/05

Ooigem


2/I

MORAY

Jean, L.H.

Kpl
Mil
39

24/10/1919

Liège

24/05

Ooigem

Of 11de Cie?
12/III

NEUBERGER

Edgard

Sdt
Mil


01/09/1919

Baden-Baden (D)

24/05

Ooigem


2/I

NONNWEILER

Raoul, Charles Lucien

Sdt
Mil


13/11/1939

Villers-Perwin

11/05

Fexhe-Slins


8/II

OGER

Robert, A.L.

Sdt
Mil


21/11/1916

Andrimont

20/05

Bouquemaison (F)


14/IV

PIRET

Henri, A.J.

Sgt
Mil
39

05/07/1913

Villers-le-Temple

24/05

Ooigem


14/IV

PLUMIER

Edmond

Sdt
Mil


28/02/1920

Awirs

27/05

Torhout

Of + 23 mei: Ooigem?
1/I

POELS

Georges

Sdt
Mil


22/02/1920

Brussel

26/05

Oostrozebeke


7/II

POLET

Louis, L.

Sdt
Mil


27/09/1919

Trazegnies

23/05

Desselgem


3/I

POUMAY

Armand, F.H.

Sdt
Mil


03/06/1916

Verviers

24/05

Bavikhove


14/IV

RADU

Victor, E.J.

Sgt
BV


19/09/1918

Aiseau

24/05

Ooigem


Staf

RAICK

Edmond, J.D.

Med Kapt
Act


12/10/1893

Liège

12/05

Ville-en-Hesbaye

Geneesheer.
12/III

RAGDEY

Maurice, J.B.

Sdt
Mil


18/10/1918

Sint-Jans-Molenbeek

24/05

Ooigem


Staf

RENIER

Alfred, J.

Sdt
Mil


29/01/1919

Schaarbeek

27/05

Tielt


Onbekend

ROBERT

Omer, N.A.

Sdt
Mil


07/02/1920

Ohain

24/05

Ooigem


2/I

SCHAEGER

Rogier, V.

Kpl
Mil
36

07/12/1916

Brugge

11/05

Fexhe-Slins


Staf

SCHEPERS

Aristide, J.T.

Sdt
BV
29

02/05/1909

Brussel

13/05

Leuze (Namur)


9/III

SCHILBACH

Edouard, H.J.

Sdt
Mil


21/04/1914

Ivoz-Ramet

24/05

Ooigem


Onbekend

SCHULTZE

Adrien, P.

Sdt
Mil


28/11/1917

Anderlecht

24/05

Ooigem


Onbekend

SEYNHAEVE

Achille, M.

Sdt
Mil


12/05/1920

Chapelle-lez-Herlaimont

24/05

Ooigem


Onbekend

SIOR

Joseph, D.A.

Sdt
Mil


25/04/1920

Seraing

24/05

Ooigem


4/I

TERWAGNE

Léon, A.

Sgt
Mil
36

12/02/1912

Saint-Amand

12/05

Namur


3/I

THEWISSEN

Pierre, A.

Sdt
Mil


08/04/1916

Herve

11/05

Fexhe-Slins


Onbekend

THISSE

Leopold, A.

Sdt
Mil


07/01/1917

Huy

24/05

Boulogne s/ Mer (F)


8/II

VAN CAMELBEKE

Julien, G.

Sdt
Mil


23/07/1919

Kruishoutem

27/05

Tielt

Telefonist-Seingever.
1/I

VAN MELLAERT

Robert, L.G.

Sdt
Mil


14/05/1920

Marcinelle

24/05

Bavikhove


8/II

VELLE

Joseph, A.F.

Cdt
Act


22/08/1895

Warneton

27/05

Tielt


8/II

VERLEYEN

August

Sdt
Mil


13/07/1919

Brussel

24/05

Ooigem

Of ° 03/07?
Onbekend

VERMOTE

André, J.

Sdt
Mil


17/09/1901

Brugge

22/05

Berles (F)


5/II

VINCKE

Gustave

Cdt
Act


5/04/1893

Moorsele

24/05

Ooigem


7/II

VON MEURERS

Jacques, M.A.

Kpl
Mil
38

23/12/1919

Etterbeek

07/06

Geraardsbergen


Onbekend

WERBOMONT

Henri, H.F.

Sdt
Mil


04/06/1916

Ferrières

11/05

Fexhe-Slins


6/II

WOLPUT

Julien, A.

Sdt
Mil


05/03/1919

Sint-Gillis

25/05

Ninove


2/I

WUEST

Robert, C.

Sdt
Mil


24/07/1920

Marcinelle

11/05

Fexhe-Slins


Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com
1Li_Sdt_Berger.jpg
1Li_Aalm_Malvaux.JPG
1Li_OLt_Marloye.jpg
1Li_Sdt_Messe.JPG
Sdt Berger
Aalm Malvaux
OLt Marloye
Sdt Messe
1Li_Sdt_Nonnweiler.jpg
1Li_Sdt_Thewissen.jpg
1Li_Sgt_Theunissen.jpg
1Li_Cdt_Vincke_Gustaaf.jpg
Sdt Nonnweiler
Sdt Thewissen
Sgt Theunissen
Cdt Vincke
1Li_Sdt_Werbomont.jpg



Sdt Werbomont



Bibliografie en Bronnen