2LA.jpg2de Regiment Legerartillerie (2LA)

2e Régiment d'Artillerie d'Armée (2RAA)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Regiment zware artillerie
Ontdubbeld van
n.v.t.
Taalstelsel
Nederlandstalig
Onderdeel van
Staf: Vde Legerkorps
I Groep: 9de Infanteriedivisie
III Groep: IIde Legerkorps
IV Groep: 6de Infanteriedivisie
Bevelhebber
Kolonel SBH V. Sottiaux
Standplaats
Versterkte Positie Antwerpen
Samenstelling
I Groep (Majoor R. Hirsch)
1ste Batterij 4 x M220 Schneider mortieren (Kapt J. Lepoutre)
2de Batterij 4 x M220 Schneider mortieren (Lt S. Merlin)
3de Batterij 4 x M220 Schneider mortieren (Lt P. Wiaux)

II Groep
Overgeslagen nummer

III Groep (Majoor A. Leurquin)
10de Batterij 4 x M220 Schneider mortieren (Lt J.M. Iserantant)
11de Batterij 4 x M220 Schneider mortieren (Cdt P. Brebant)
12de Batterij 4 x M220 Schneider mortieren (Lt C. Bachelart)

IV Groep (Majoor S. Hazard)
13de Batterij 4 x M220 Schneider mortieren (Kapt F. Vanaudenaerden)
14de Batterij 4 x M220 Schneider mortieren (Lt D. Pourbaix)
15de Batterij 4 x M220 Schneider mortieren (Lt J. Van Egeren)

Stafbatterij

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

2LA_Borsbeek.JPG
Fort van Borsbeek waar het 2LA in vredestijd gekazerneerd was (foto 1921)
Staf/2LA

Het 2de Regiment Legerartillerie (2LA) werd gemobiliseerd op 4 september 1939 in zijn kazerne in Fort III te Borsbeek. Door het feit dat 2LA behoort tot de legerartillerie worden de verschillende groepen van 2LA in vuurversterking gegeven van de korpsartillerie van één of meerdere legerkorpsen. Hierdoor zullen de groepen van 2LA betrokken zijn bij verschillende gevechten tijdens de achttiendaagse veldtocht, maar het regiment is als dusdanig niet zichtbaar.

Het regiment is uitgerust met Franse Schneider M220 Houwitsers met korte loop, die door ons leger als zware mortieren aangeduid worden. Elke vuurmond moet voor het transport gedemonteerd worden in twee ladingen: de loop en het onderstel. Die ladingen worden door een artillerietrekker op sleeptouw genomen.

De meeste batterijen hebben bij de mobilisatie slechts een of twee moderne trekkers van het merk Brossel. Daarnaast beschikt het regiment nog over hopeloos verouderde Latil Model 1916 of Pavesi Model 1927 trekkers. Heel wat voertuigen moeten echter uit het burgermilieu opgeëist worden. Voor het vervoer van munitie en materieel wordt uitsluitend beroep gedaan op opgevorderde vrachtwagens.

Aan de vooravond van de oorlog zijn de verschillende groepen van het regiment gedetacheerd bij het IIde Legerkorps (II/CA). Het 16de Regiment Artillerie, het regiment korpsartillerie van II/CA, verdeeld de vuren van de in versterking gekregen groepen van 2LA over de verschillende commando's van het II/CA ter verdediging van het Albertkanaal.
  • De Staf/2LA fungeert als staf van de korpsartillerie van het Vde Legerkorps (V/CA) en coördineert er de vuursteun,
  • I/2LA is gedetacheerd bij het II/CA en is er in vuurversterking van het 4de Regiment Artillerie (4A), de divisieartillerie van de 9de Infanteriedivisie (9Div),
  • III/2LA is eveneens gedetacheerd bij het II/CA en is er in vuurversterking van 16A in algemene steun van het II/CA,
  • IV/2LA is ook gedetacheerd bij het II/CA en is er in vuurversterking van het 6de Regiment Artillerie (6A) de divisieartillerie van de 6de Infanteriedivisie (6Div).

II/2LA
De IIde Groep is bij gebrek aan middelen niet opgericht en dit nummer is dan ook overgeslagen in de slagorde.
10mei.jpg
2LA_M220.jpg
De M220 houwitsers werden in twee delen gesplitst voor het transport: de loop en het affuit.
t_antwerpen.jpg
Staf/2LA
Op 10 mei bevindt het commando van het 2LA zich in het Kasteel Amerloo aan de Horstebaan 201 te Schoten en is aangehecht bij het V/CA. Kolonel SBH Sottiaux en zijn staf bevelen de korpsartillerie van het Vde Legerkorps en beschikt hiervoor over de II/3LA (12 X C155L M17 Schneider kanonnen), IV/3LA(-) (twee batterijen met samen 24 X MVD58L/MVD70 loopgraafmortieren), V/4LA (12 X 6" M17 Vickers houwitsers), VI/4LA (12 X 6" M17 Vickers houwitsers) en 26A (24 X C75GP kanonnen). Geen enkele van zijn eigen groepen staan op de eerste oorlogsdag onder zijn bevel. Rond middernacht brengt het HK van het V/CA de Staf/2LA op de hoogte van het algemeen alarm en in de loop van de nacht gaat men over naar alarmstadium II. Om 06u00 wordt de staf verwittigd van de afkondiging van de algemene mobilisatie naar aanleiding van de Duitse inval. Geen enkele eenheid van 2LA komt op de eerste oorlogsdag in actie.

t_albertkanaal.jpg
I/2LA
De Iste Groep is aangehecht bij de 9Div en heeft zijn stellingen tussen Oosterhoven en Noorderwijk in de Kempen.

III/2LA
De IIIde Groep van Majoor Lerquin staat onder het commando van het II/CA en is opgesteld op zo'n 1.100 meter ten noorden van Veerle, aan beide zijden van de baan Veerle-Eindhout. Om 03u00 's nachts worden de manschappen gewekt en naar de stukken gestuurd. De ganse dag worden de stellingen overvlogen door Duitse vliegtuigen die sporadisch onder vuur worden genomen door de kanonnen van de IIIde Groep van 1DTCA.

IV/2LA
De IVde Groep krijgt zijn opdrachten van de 6Div en heeft zijn stellingen te Schoot, ten zuiden van Veerle. De drie batterijen staan opgesteld in het gehucht "Klein Frankrijk" aan beide zijden van de baan van Veerle naar Tessenderlo. Deze groep beschikt over zeven ploegen met voorwaartse waarnemers: drie langsheen de oevers van het Albertkanaal, en vier in kerktorens in de omgeving, waaronder die van Vorst en Genedijk. De groep wordt rond 02u00 gealarmeerd en de stuksbemanningen worden onmiddellijk per vrachtwagen van hun kantonnementen naar de stellingen gevoerd. Tegen 06u00 zijn alle batterijen operationeel.
11mei.jpg
Brossel_TAL_2.jpg
Een deel van het geschut werd gesleept door Brossel "T.A.L. Break" artillerietrekkers.

t_antwerpen.jpg
Staf/2LA
De verschillende groepen blijven ook op 11 mei op dezelfde posities en zullen niet vuren. Tijdens de namiddag krijgen alle groepen het bevel om de K.W. Stelling te vervoegen.

t_albertkanaal.jpg
I/2LA

III/2LA
De ganse dag blijven de mortieren op stelling maar komen niet tussenbeide. Opnieuw is de Duitse luchtmacht zeer actief enkel gehinderd door de DTCA die onafgebroken de vliegtuigen onder vuur nemen. Om 22u00 wordt het bevel gegeven om de stellingen op te breken en colonne te vormen. De IIIde Groep laat de kopelementen van de colonne vertrekken rond 23u00. De groep moet zich naar Boortmeerbeek op de K.W. Stelling begeven.

IV/2LA
Tijdens de ochtend wordt met de beschikbare fietsen, manschappen en bewapening een mobiel piket samengesteld om tussenbeide te komen bij een eventuele luchtlanding. Die komt er natuurlijk niet. De IVde Groep begint om 17u00 met het opbreken van zijn stellingen en kan reeds omstreeks 20u00 zijn posities verlaten. Bij gebrek aan vrachtwagens, wordt maar liefst 1/3 van de munitie ter plekke achtergelaten. De tocht naar de K.W. Stelling loopt via Veerle, Westerlo, Westmeerbeek, Booischot, Heist-op-den-Berg en Leuven tot in Veltem-Beisem.
12mei.jpg
t_antwerpen.jpg
Staf/2LA
De staf blijft te Merksem en beveelt nog steeds de korpsartillerie van het Vde Legerkorps. De drie groepen van 2LA opereren afzonderlijk van de regimentsstaf en zijn in vuurversterking gegeven van divisies die staan opgesteld achter de K.W. Stelling.

t_kw.jpg
I/2LA
De Iste Groep ontplooit tijdens de avond te Sint-Katelijne-Waver, tussen het gelijknamige fort en de wijk Elzenstraat. De I/2LA vormt er samen met de IV/9A het algemene steunelement van de zopas aangekomen 11de Infanteriedivisie. De groep heeft door de drassige ondergrond heel wat moeite gehad om zich op te stellen.

III/2LA
De groep is onderweg naar de K.W. Stelling en bereikt bij het aanbreken van de dag Rillaar. Er wordt doorgereden tot Aarschot waar de vernielingen van voorgaande bombardementen nog zichtbaar zijn. Bij de doortocht van Aarschot vallen de colonnes ten prooi aan een luchtaanval, gelukkig zonder slachtoffers. Het wordt stilaan duidelijk dat bewegingen over dag te gevaarlijk zijn. Het konvooi rijdt een dicht bos binnen met de intentie de nacht af te wachten. De groep loopt echter te veel vertraging op en kan het zich niet veroorloven te wachten tot de duisternis is ingevallen. Om 13u00 wordt de colonne opnieuw gevormd en ondanks het risico uit de lucht te worden aangevallen wordt de verplaatsing over dag verdergezet. De manschappen zijn er niet gerust in en telkens een vliegtuig de colonne overvliegt verlaten ze de vrachtwagens om dekking te zoeken langs de rand van de weg. Tegen 22u00 wordt Boortmeerbeek bereikt waar onmiddellijk een kantonnement wordt ingenomen.

IV/2LA
De kanonnen gaan vanaf 08u30 in stelling. De 13de en de 14de Batterij worden opgesteld te Veltem, net ten noorden van de Brusselsesteenweg. De 15de Batterij neemt een positie in te Beisem. Het IV/2LA wordt toegevoegd aan een groepering artillerie samen met I/11A en IV/10A in algemene steun van de 5de Infanteriedivisie. Deze stellingen werden reeds tijdens de mobilisatie uitgekozen en toegewezen aan de groep. Luitenant Pourbaix wordt teruggestuurd met enkele vrachtwagens naar Schoot om de achtergelaten obussen te gaan ophalen. Pourbaix zal aan het eind van de dag terugkeren van een succesvolle missie.
13mei.jpg
2LA_Latil_TAR.jpg
Het 2LA had echter ook nog een groot aantal verouderde Latil T.A.R. artillerietrekkers.
t_kw.jpg
I/2LA
De groep wacht af op zijn nieuwe stellingen en komt niet in actie.

III/2LA
De volgende ochtend wordt het geschut ontplooit in de Langestraat van het gehucht Kampelaar te Kampenhout. De groep nu ontvangt zijn bevelen van de 2de Infanteriedivisie en zal algemene vuursteun verlenen ten behoeve van het 5Li, 6Li en 28Li. De stukken worden ingeschoten en vervolgens wordt gerust.

IV/2LA
De groep wacht af te Beisem. Er wordt druk gewerkt aan de camouflage en beveiliging van de voertuigen en de stellingen. Rond 16u00 installeert een Britse artillerieformatie zich in de buurt.
14mei.jpg
t_kw.jpg
I/2LA
Tijdens de namiddag wordt de I/2LA afgelost door de II/16A. De groep verlaat de algemene steungroepering van de 11de Infanteriedivisie. De kanonnen zullen wel op dezelfde stellingen blijven.

III/2LA
De groep wacht de komst van de vijand af. Meer naar het zuiden maken de Duitse troepen rond 20u30 hun eerste contact met de K.W. Stelling in de Sector van de 5Div nabij de Remy-fabrieken van Wijgmaal. De manschappen horen de artillerie van de 5Div die de vijand onder vuur neemt, de mortieren van III/2LA hoeven niet tussenbeide te komen.

IV/2LA
De stukken worden op hun doelen ten oosten van de K.W. Stelling gericht. Omdat te Veltem-Beisem steeds meer Britse eenheden toekomen en de drukte het gevaar voor ontdekking uit de lucht doet toenemen, laat de groepscommandant een alternatieve stelling verkennen ten westen van het dorp. Sectie per sectie worden de kanonnen verplaatst naar de nieuwe posities:
  • de 13de Batterij gaat in stelling achter de brouwerij
  • de 14de Batterij stelt zich op net ten noordoosten van de kerk en het kerkhof
  • de 15de Batterij zoekt de rand van een bos op ten westen van de kerk

De eenheden worden vervolgens in staat van alarm geplaatst. Tijdens de avond incasseert de IVde Groep de eerste Duitse artilleriebeschieting. Enkele obussen komen neer in de omliggende velden. Er is geen enkele schade.
15mei.jpg
t_kw.jpg
III/2LA
De munitievoorraden van de III/2LA worden aangevuld. De Duitsers maken nu ook contact met de regimenten van de 2Div opgesteld langs de K.W. Stelling. Voorlopig wordt alleen beroep gedaan om de divisieartillerie om de vijand te bestoken.

IV/2LA
Tijdens de nacht komt een nieuwe munitievoorraad aan. De 13de Batterij opent als eerste het vuur en schiet net voor de middag 10 obussen af op een huis aan het kruispunt in het centrum van Wijgmaal. De voorwaartse waarnemers melden de volledige vernieling van het doel bij de vijfde inslag. De groep sukkelt echter met het vinden van geschikte observatieposten. De posten die in de planning voor de bezetting van de K.W. Stelling opgenomen zijn, worden allen ingenomen door Britse voorwaartse waarnemers en de IVde Groep moet dan ook alternatieve locaties uitzoeken.
16mei.jpg
2LA_Saegeman_Latil.jpg
De Latil T.A.R. trekkers behoorden in vredestijd tot het 1LA.
t_antwerpen.jpg
Staf/2LA
Op 16 mei komt onverwachts het bevel van het geallieerd opperbevel (via de Franse generaal Bilotte) om naar het westen terug te trekken. Zonder dat men de K.W. Stelling ten volle verdedigd heeft moet de stelling worden prijsgegeven. In het zuiden wist het Duitse leger immers een doorbraak te forceren over de Maas in de streek van Sedan en in het noorden heeft Nederland zich overgegeven. Het veldleger zal aan het eind van de dag de K.W. Stelling ontruimen en terugtrekken naar de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde. In drie nachtelijke etappes zal het veldleger terugtrekken naar de nieuwe verdedigingslinie. Ook het 2LA zal aan het eind van deze dag de K.W. Stelling verlaten en de terugtocht aanvatten.

t_kw.jpg
I/2LA
De batterijen staan nog steeds te Sint-Katelijne-Waver. Er wordt die dag 56 keer gevuurd. De terugtocht van de groep loopt via Humbeek, Kapelle-op-den-Bos, Londerzeel en Buggenhout tot Gent.

III/2LA
Rond 19u00 wordt het bevel gegeven de stellingen op te breken en de verplaatsing naar Gent voor te bereiden. Om 22u00 wordt de beweging ingezet. De IIIde Groep zal zich terugplooien via Kampenhout, Elewijt, Eppegem, Verbrande Brug, Grimbergen, Opwijk, Aalst, Oordegem en Beigem tot Wannegem-Lede.

IV/2LA
De 13de Batterij opent net na middernacht opnieuw het vuur. Vijf obussen worden opgeschoten. Rond 16u35 vuurt de 14de Batterij 30 obussen af. De vijand beschiet af en toe de posities van de groep met artillerie van klein kaliber. Buiten wat materiële schade blijft dit zonder gevolgen.
Luitenant Bachelart raakt per ongeluk gewond en moet worden afgevoerd door de gezondheidsdienst. Luitenant Maraia neemt het bevel over de 12de Batterij over.

Om 19u00 krijgt de groep het bevel tot de aftocht. De route van de laatste groep zal over Vilvoorde, Aalst en Erondegem tot Kruishoutem lopen. Alle groepen zullen op de linkeroever van de Schelde opgesteld worden ter ondersteuning van het Bruggenhoofd Gent.
17mei.jpg
2LA_Hombeek_01.jpg
De op 17 mei achtergelaten M220 werden op het dorpsplein van Hombeek verzameld door de Duitsers.
t_onderweg.jpg
I/2LA
Voor het oversteken van het Kanaal van Willebroek raakt een van de kanonnen vast te zitten in de berm. Het kanon moet worden achtergelaten wanneer de genie overgaat tot het opblazen van de bruggen. De rest van de groep bereikt Buggenhout, waar de colonnes zich de ganse dag in een bos schuil houden.

III/2LA
Bij de nachtelijke terugtocht komt de groep vast te zitten achter de traag achteruit trekkende colonnes van de infanterie die zich te voet verplaatsen. De motoren van de oude artillerietrekkers lopen warm en geplaagd door technische pannes komen drie kanonnen vast te zitten op de Grimbergse Steenweg tussen de Zenne en het Kanaal van Willebroek wanneer de genie de bruggen over deze waterwegen opblaast. De vuurmonden worden noodgedwongen gesaboteerd en achtergelaten. Grimbergen wordt in de vroege ochtend bereikt en er wordt halt gehouden gedurende een uur om een korte rustpauze te nemen en de motoren van de trekkers te laten afkoelen. Na de rustperiode wordt doorgereden tot Aalst waar de colonne om 15u00 toekomt. In de stad, waar de sporen van hevige luchtbombardementen duidelijk waar te nemen zijn, wordt gestopt om te eten. Na de middag wordt doorgereden om via Opwijk het dorp Wannegem-Lede, ten westen van de Schelde, te bereiken. Hier zal een kantonnement voor de nacht worden ingericht.

IV/2LA
De colonne houdt halt te Erondegem voor de nacht en wacht hier verdere orders af. De IVde Groep stuit hier op een defecte pantserwagen van het Franse leger. Het voertuig maakt onderdeel uit van het Franse 7de Leger, is uit Nederland gevlucht en staat aan de kant van de weg met een defecte koppeling. De kanonniers van de 15de Batterij nemen de pantserwagen op sleeptouw en haken het voertuig aan achter één van hun mortieren.
18mei.jpg
M220_houwitser_in_stelling.jpg
De M220 mortier was de zwaarste vuurmond van onze veldartillerie, maar had een relatief korte dracht.
t_onderweg.jpg
Staf/2LA
De tocht naar de linkeroever van de Schelde wordt verder gezet.

I/2LA
De colonnes wachten nog de ganse dag af te Buggenhout en vertrekken in de loop van de avond naar Deinze. Vanaf de avond komen de eerste elementen van het regiment aan in het Gentse.

III/2LA
Er wordt de ganse dag gerust te Wannegem-Lede, een rust die enkel verstoord wordt door enkele laag overvliegende jachtvliegtuigen in de namiddag. Er wordt gewacht op achterblijvers en op de drie achtergelaten kanonnen na is de groep compleet. Om 17u00 wordt verzamelen geblazen en de groep vertrekt richting Kruishoutem, amper enkele kilometers meer naar het westen.

IV/2LA
De colonne staat nog steeds te Erondegem en er zijn geen nieuwe bevelen toegekomen. Het materieel wordt nagekeken. Twee van de oude Latil Model 1916 trekkers zijn tijdens de tocht meermaals in pan gevallen en zouden dringend vervangen moeten worden. De officier-mecanicien Luitenant Van de Maele wordt naar het Reservewielvoertuigenpark te Gent gezonden om op zoek te gaan naar nieuwe voertuigen. De Luitenant keert omstreeks 14u00 terug met twee nieuwe trekkers, echter zonder geschikte trekhaak. In de 15de Batterij wordt een smid gevonden die in een plaatselijke smidse onmiddellijk aan de slag gaat om het nodige te vervaardigen. Om 15u00 komt een bevel toe om verder te trekken. De groep moet via Oordegem, Bavergem en Gavere verder rijden naar Kruishoutem. De colonnes zetten zich rond 16u30 op weg, met uitzondering van het 4de stuk van de 15de Batterij dat bij de smidse nog steeds op een nieuwe trekhaak wacht. Een detachement blijft ter plekke en zal de groep zo snel mogelijk vervoegen.

Rond 16u45 wordt een colonne aangevallen door Messerschmidt jachtvliegtuigen op de baan van Erondegem naar Oordegem. Het derde stuk van de 15de Batterij wordt vernield, waarbij ook één van de moderne Brossel trekkers uitgeschakeld wordt. Er vallen vier gewonden. De Brossel trekker en de affuit van het kanon die onherroepelijk beschadigd zijn worden in de gracht geduwd en achtergelaten. De tocht verloopt moeizaam. Te Bavegem valt een munitievrachtwagen in panne en even verder geeft ook een trekker van de 14de Batterij de geest. De colonnes rijden verder tot Kruishoutem van waar Luitenant Somers teruggestuurd wordt om het achtergelaten materieel en kanon te gaan recupereren met andere voertuigen. Intussen worden nieuwe stellingen verkend tussen Eke en Nazareth. De batterijen vertrekken en starten met de installatie.
19mei.jpg
14A_19Mei40(2).jpg
Opstelling Belgische divisies rond Gent vanaf 19 mei.

t_gent.jpg
Staf/2LA
Het 2LA heeft zijn nieuwe stellingen binnen het Bruggenhoofd Gent bereikt. Het Bruggenhoofd Gent (in 1940 beter bekend onder zijn Franse naam TPG - Tête de Pont Gand) werd gevormd door een bunkerlinie ten zuiden van Gent. De verdedigingslinie bestond uit 228 betonnen bunkers die in het algemeen een portaal hadden en één tot drie ruimten afgesloten door een gepantserde deur. Vier bunkers hadden nog een verdieping en 35 waren uitgerust met een stalen waarnemingskoepel. De drie groepen van 2LA zullen tussenbeide komen ter versterking van de legerkorpsen opgesteld ten zuiden van de stad Gent (I/CA, VI/CA en het VII/CA).

I/2LA
De groep wordt doorgestuurd naar Gent. De I/2LA zal zich opstellen tussen het Sint-Pietersstation en de Sterre te Gent. De groep ontvangt 2 bijkomende munitie-eenheden voor de kanonnen, maar zal te Gent niet in actie komen.

t_bovenschelde.jpg
III/2LA
De IIIde Groep zal van op de Appelhoek tussen Wannegem-Lede en Kruishoutem vuren in de richting van de Schelde. De groep staat opgesteld aan de uiterste zuidrand van de zone van het Belgische Leger. Vanaf Oudenaarde nemen de Britten de verdediging van de Schelde op zich. Voor de groep staan de 9de en de 10de Infanteriedivisie opgesteld langs de Schelde.

IV/2LA
De IVde Groep heeft stellingen ingenomen tussen Eke en Nazareth. Er wordt die dag gerust. De groep zet twee ploegen voorwaartse waarnemers uit: een eerste observatiepost wordt te Eke ingericht op 250m van de Schelde en een tweede post wordt te Zingem geplaatst op 600m van de oever van de rivier. Tijdens de verdediging van de Schelde zal de groep zijn bevelen ontvangen van het VIIde Legerkorps.
20mei.jpg
9ID_Bovenschelde.JPG
Opstelling van de 9Div aan de Schelde tussen Eke en Asper
t_gent.jpg
Staf/2LA
De bezetting van het Bruggenhoofd Gent is nu voltooid met het VI/CA (met de 2de, 4de en 5de Infanteriedivisies) in de zone Schelde-Schelde ten zuidwesten van Gent. Het zijn deze divisies die het I/2LA zal ondersteunen. Het VII/CA (met de 9de en 10de Infanteriedivisie) verlengt de stellingen tot aan de Britse linies te Oudenaarde. Het VII/CA wordt ondersteund door III/2LA en IV/2LA. Ten zuiden van het VII/CA bevindt zich de 44(UK) Infantry Division.

I/2LA
De Iste groep blijft op zijn stellingen.

t_bovenschelde.jpg
III/2LA
De voorwaartse waarnemers in de kerktoren van Zingem nemen de eerste Duitsers waar in de vroege ochtend. In afwachting van de ontplooiing van de eigen artillerie, valt de Luftwaffe de Belgische linies aan vanaf het aanbreken van de dag. Het eerste contact met de vijand komt er even na 08u15 in de sector van de 10Div. De Duitsers willen aanvankelijk in de richting van Eine en Heune aanvallen, maar laten hier hun plannen voor een oversteek varen en verleggen het zwaartepunt van de actie naar Neder-Ename. III/2LA vuurt in de voormiddag verschillende vuuropdrachten uit ten voordele van de Belgische troepen opgesteld langsheen de Bovenschelde tussen Gent en Oudendaarde. Er komen 4 nieuwe vuurmonden toe van 3/I/6LA ter vervanging van het verloren gegane materieel, gesleept door opgevorderde trekkers van het merk Chenard. Luitenant Van Borelare neemt het bevel op van de 12de Batterij. Tegen de avond veroveren de Duitsers een bruggenhoofd in de bocht van Zingem maar worden door intens artillerievuur gestopt.

IV/2LA
De IVde Groep opent als eerste rond 10u45 het vuur op de molen van Halsberg-Rotse tussen Dikkelvenne en Gavere. Tijdens de loop van de vooravond worden nog enkele vuuropdrachten uitgevoerd.
21mei.jpg
10ID_Schelde.jpg
Opstelling van de 10Div tussen Zingem en Eine aan de Bovenschelde op 20 mei
t_gent.jpg
I/2LA
De Iste Groep blijft op zijn stellingen.

t_bovenschelde.jpg
III/2LA
De groep blijft in positie te Appelveld langsheen de Bovenschelde. De 10de Infanteriedivisie voert in de Scheldebocht te Zingem een tegenaanval uit tijdens de tweede helft van de nacht van 20 op 21 mei. De Duitsers hebben een groot deel van hun troepen teruggetrokken naar de rechteroever. De weinige nog aanwezige weerstandsnesten worden zonder veel problemen opgerold. De tegenaanval wordt massaal ondersteund door de artillerie. 's Morgens stabiliseert zich het front tegenover de 10Div maar in de vooravond slagen de Duitsers erin om te Ename een bruggenhoofd te veroveren op het Britse leger. De zuidflank van de 10Div en bijgevolg die van het Belgische leger wordt nu bedreigd. De Duitsers komen nu gevaarlijk dicht bij de stellingen van III/2LA en een waarschuwingsorder wordt gegeven voor een verplaatsing tijdens de nacht van 21 op 22 mei.

IV/2LA
De IVde Groep neemt even na 10u00 het dorp Meilegem onder vuur. In de twee uur durende beschieting worden 11 granaten afgevuurd.
22mei.jpg
t_onderweg.jpg
Staf/2LA
Op de Conferentie van Ieper tussen de Belgen, Fransen en Britten is beslist dat het front achteruit moet. Na de Duitse doorbraak in de Britse sector ter hoogte van Oudenaarde zal het Belgische leger de terugtocht naar de Leie en het Kanaal van Schipdonk aanvatten. Rondom Gent worden de Belgische posities herschikt en het Bruggenhoofd Gent wordt opgegeven. Het 2LA ontruimt zijn stellingen in het Bruggenhoofd Gent en aan de Bovenschelde. Het regiment wordt doorgestuurd naar de linkeroever van de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie.

I/2LA
Na het vertrek uit Gent komt de groep aan te Lotenhulle. Majoor Hirsch laat alle munitie afladen te Bellem en stuurt de munitievrachtwagens terug naar Gent om de achtergelaten obussen te gaan halen. Bij de brug van Deinze wordt het detachement tegengehouden door een generaal van de 5de Infanteriedivisies die bevestigt dat er geen doorkomen naar Gent meer mogelijk is.

III/2LA
Om 03u00 komt het bevel om de stellingen te verlaten. De batterijen hergroeperen zich ten noorden van Kruishoutem. Hier worden de colonnes gevormd en start de aftocht naar de Leie via Petegem-aan-de-Leie en Deinze. Een paar kilometer voorbij Kuishoutem schuift een mortier in de gracht. Er is geen tijd meer om het kanon te bergen gezien de nabijheid van de vijand. Het is het vierde kanon dat moet worden achtergelaten door III/2LA. De groep steekt de Leie over te Deinze en wordt doorgestuurd naar Markegem waar ze posities krijgen toegewezen nabij het moeras te Markegem en eveneens nabij de Tieltstraat ten westen van de dorpskern. De groep moet tijdens de ochtend van 23 mei klaar zijn tot vuren.
23mei.jpg
t_onderweg.jpg
I/2LA
De colonnes blijven in wachtpostitie te Koekuithoek ten zuiden van Roeselare.

III/2LA
Om 04u00 komt de colonne toe te Markegem. De batterijen worden bij dageraad ontplooid rond Markegem maar worden al snel opgemerkt door de vijandelijke luchtmacht.
24mei.jpg
t_leie.jpg
I/2LA
De groep rust uit te Lotenhulle. De batterijcommandanten vertrekken om nieuwe stellingen te gaan verkennen. Luitenant Merlin van de 2de Batterij vertrekt met zijn Battery Sergeant Major, de 1ste Wachtmeester Ryckbosch, richting Ledelede. Ryckbosch vindt de nieuwe operatiezone veel te gevaarlijk en deserteert bij terugkeer naar zijn eenheid. Aan het eind van de dag dient de groep te Lendelede te ontplooien om aan de Leie tussenbeide te komen. De ontplooiing loopt fout. Door het voortdurende vijandelijke artillerievuur kan maar één stuk in stelling gebracht worden.

III/2LA
Vanaf 04u00 worden de stellingen te Markegem onder vuur genomen door de Luftwaffe die de stellingen de dag voordien hadden verkend. Het geschut komt een eerste keer in actie bij de verdediging van de nieuwe Belgische linies langsheen de Leie. Dit veroorzaakt prompt een tegenbatterijvuur. De posities worden nu niet alleen aangevallen door de Luftwaffe maar ook beschoten door Duitse artillerie.
25mei.jpg
t_leie.jpg
I/2LA
De groep verlaat Lendelede onder een aanhoudende vijandelijke artilleriebeschieting en verplaatst zich naar de Keiberg bij Zonnebeke. Na het vallen van de duisternis wordt doorgereden naar de baan van Kortermark naar Sint-Jozef.

III/2LA,
De batterijen van de IIIde Groep blijven vuren. De ganse dag blijven er Duitse vliegtuigen over de stelling scheren. De batterijstellingen zijn gekend en worden regelmatig aangevallen. Om die reden wordt de munitie een kilometer naar achter gebracht. Er worden op 24 en 25 mei een 100-tal obussen per vuurmond verschoten. Om 19u25 wordt het bevel over de beide groepen overgenomen door Kolonel Laitat , commandant van het 4de Regiment Legerartillerie. De nacht van 25 op 26 mei wordt nog op dezelfde stellingen doorgebracht. Gedurende de ganse nacht worden de batterijstellingen door de vijandelijke artillerie bestookt.

IV/2LA
26mei.jpg
t_leie.jpg
I/2LA
De groep brengt de dag door op de baan van Kortemark naar Sint-Jozef. Na het vallen van de duisternis wordt het geschut ontplooid te Ardooie.

III/2LA
De groep blijft vuren aan het Leie-front. Bij Duitse beschietingen raken Wachtmeester Popijn en de Soldaten Laurent Vercruysen, Taymans en Van Schooresse gewond. De batterijen nemen in hoofdzaak gelegenheidsdoelen onder vuur onder directe aanwijzingen van de voorwaartse waarnemers in de observatieposten. De Duitsers hebben op verschillende locaties de Leie kunnen oversteken en rond 17u00 wordt gemeld dat vijandelijke infanteristen opgedoken zijn langsheen het riviertje de Mandel, op zo'n 1000m ten zuiden van de stellingen. Er wordt front gemaakt naar het zuiden en het geschut neemt de oevers van de Mandel onder vuur.

Intussen beveelt Majoor Leurquin de aftocht. Hij laat een achterhoede samenstellen met het personeel van de groepsstaf, de secties mitrailleurs en enkele in de buurt ronddwalende infanteristen. Met steun van een C75TR batterij van vermoedelijk het 5A kunnen bij de 11de en 12de Batterij alle stukken uit stelling gehaald worden. Rond 19u00 zijn de colonnes gevormd en zetten de beide batterijen zich op weg richting Tielt. De 10de Batterij moet ten minste 2 en vermoedelijk 3 vuurmonden achterlaten. De kanonnen worden gesaboteerd en de manschappen gaan er van door in de vrachtwagens en trekkers. De achterhoede vernielt de achtergelaten voertuigen en bewapening. Pas wanneer rond 21u00 de Duitse infanterie tot op een paar honderd meter van de stellingen genaderd is staakt de achterwacht zijn bezigheden en vertrekken ze om het gros in te halen.

De IIIde Groep doorkruist Tielt rond 22u00. Op dat ogenblik staat de stad op het punt van ingenomen te worden. Het technisch voertuig en 2 vrachtwagens van de 12de Batterij worden in brand geschoten door vijandelijke infanteristen. Bij de doortocht van Pittem, waar even wordt halt gehouden om te hergroeperen, wordt Soldaat Geudens uit Lichtaart dodelijk geraakt. Hij wordt meteen begraven op het kerkhof van Egem. In de loop van de nacht bereikt de IIIde Groep via Tielt, Pittem, Egem, Egemkapel en Hille de gemeente Ruddervoorde bij Oostkamp.
27mei.jpg
I/2LA
De groep staat nog steeds opgesteld te Ardooie en lost hier 10 schoten. Het front nadert gestaag en wanneer een bevel komt om de posities zo snel mogelijk te verlaten, moet alle munitie achtergelaten worden. De groep trekt zich terug naar Aartrijke.

III/2LA en IV/2LA
Na een nachtelijke verplaatsing komt de groep aan te Ruddervoorde en neemt nieuwe stellingen in op 3 Km zuidoost van het dorp. De batterijen zijn rond 13u00 klaar tot vuren. Onderluitenant Grootaert en 4 manschappen zijn onderweg verdwenen en worden als vermist opgegeven. Nog eens 2 vrachtwagens zijn tijdens de aftocht uitgeschakeld door vijandelijk vuur. De IIIde en IVde groep krijgen om 21u00 het bevel om een wachtpositie in te nemen op de Torhoutsesteenweg nabij het station van Veldegem. De IIIde Groep wordt vervolgens doorgestuurd naar een nieuwe stelling tussen Aartrijke en Wijnendale en moet tegen de ochtend van 28 mei opnieuw klaar tot vuren zijn. Tijdens de gevechten aan de Leie van 25 en 26 mei hebben heel wat manschappen het op een lopen gezet uit vrees voor de niet aflatende bombardementen op de batterijstellingen. Enkele van hen worden terug ingehaald te Ruddervoorde.
28mei.jpg
2LA_Latil_TAR_28mei.jpg
Na de overgave tracht deze gecamoufleerde Latil T.A.R. terug te keren naar het binnenland.
I/2LA
De groep verneemt het nieuws van de overgave. Majoor Hirsch heeft de groep verlaten en het bevel overgedragen aan Kapitein Leppoutre van de 1ste Batterij.

III/2LA
De batterijen zijn tegen 05u00 klaar tot vuren op hun nieuwe posities op een flinke kilometer ten zuiden van de kerk van Aartrijke. De groep krijgt om 08u00 het bevel om de wapens neer te leggen. Om 14u00 krijgt de eenheid van de Duitsers opdracht om zich naar Koekelare te begeven. Hier moeten de vrachtwagens die nog functioneren op een Duitse trein geladen worden.

IV/2LA
Het nieuws van de overgave bereikt de colonne te Veldegem om 08u50.
29 mei
III/2LA in krijgsgevangenschap
De manschappen van III/2LA wachten in Koekelare om hun voertuigen op de trein te kunnen zetten. Lang duurt dit niet want het station van Koekelare wordt door de Britten onder artillerievuur genomen vanuit Diksmuide. In ijl tempo wordt al het materieel uit de vrachtwagens ontladen om een maximum aan personeel te kunnen meenemen. De colonne vrachtwagens rijdt naar Torhout waar ze op park geplaatst worden. Op 31 mei verlaten 600 man van III/2LA Loppem en marcheren via Sint-Andries, Brugge en Sint-Kruis naar Moerkerke waar ze om 21u00 toekomen. Op 01 juni vertrekt de colonne om 07u00 naar Aardenburg in Nederland waar gedurende twee dagen gekantonneerd wordt. Van daar gaat het via Oostburg, Nieuwvliet-Dorp naar Nieuwvliet-Bad. Op 5 juni trekken ze verder tot Breskens waar ze ondergebracht worden in barakken van het Nederlandse leger om de nacht door te brengen. De krijgsgevangen brengen drie nachten door in Breskens waar de officieren gescheiden worden van de manschappen. Op 9 juni krijgen de manschappen hun "Entlassungschein" en kunnen ze naar huis terugkeren.

Register van Gesneuvelden

Onbekend

GASPARD

Armand, J.J.

WMC
BV


18/03/1893

Aywaille

Mei

?


Staf/III

GEUDENS

Francis, L.

Sdt
Mil


28/09/1911

Lichtaart

27/05

Egem


8/III

JANSSENS

Jules, A.

Sdt
Mil


28/01/1915

Oelegem

25/05

Roeselare


Onbekend

NYS

Willem

Sdt
Mil


06/07/1911

Dessel

28/05

Klemskerke


4/II

VAN LAER

Joseph

Sdt
Mil


13/03/1914

Kasterlee

30/05

Brugge


Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com

Bibliografie en Bronnen

1.
Lothaire, R., 2013, L'artillerie lourde de campagne belge 1914-1918, Verviers: Editions du Patrimoine Militaire
2.
Met dank aan Heemkundige Kring Hoembeka voor de foto van de achtergelaten mortieren.
3.
Dagboek Soldaat Jerome Van Goethem, mitrailleurschutter van de Sectie Mi AA van de 11Bij van III/2LA, [On Line beschikbaar]: http://www.axis4peace.eu/historia/jerom.htm [Laatst geraadpleegd 2 november 2017]