Genie.jpg4de Bataljon Genie (4Gn)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Geniebataljon

Ontdubbeld van
2de Bataljon van het 3de Regiment Genie

Onderdeel van
4de Infanteriedivisie

Bevelhebber
Majoor A. Remy

Standplaats
Dekkingsstelling Albertkanaal
Sector Eigenbilzen-Diepenbeek
Commandopost te Bilzen

Samenstelling
1ste Compagnie (Kapitein-commandant L. Knaepen)
1ste Peloton (Lt J. Pitti)
2de Peloton (OLt C. Heine)
3de Peloton (Adjt KROLt M. Gerard)

2de Compagnie (Kapitein-commandant A. Legrand)
1ste Peloton (Lt Georges)
2de Peloton (OLt L. Van Autgaerden)
3de Peloton (Adjt L. Brauns)

Peloton Park (Onderluitenant Bouckaert)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

Gn_Materieelwagen.jpg
Geniesoldaten bij een aanhangwagen voor EAP brugslagmaterieel
Staf/4Gn
Het 4de Geniebataljon (4Gn) werd gemobiliseerd als ontdubbelingsbataljon van het 3de Regiment Genie en is het organieke geniebataljon van de 4de Infanteriedivisie. Het bataljon is actief in de sector Eigenbilzen-Diepenbeek van het Albertkanaal. Het bataljon telt ongeveer 450 militairen verdeeld over twee compagnies genie en een peloton park. De opdrachten van het bataljon kunnen onderverdeeld worden in vier groepen:

  1. Vernielingswerken: het 4Gn bewaakt de springladingen onder de bruggen van Eigenbilzen, Munsterbilzen en Diepenbeek, onder de toegangswegen tot de bruggen van Eigenbilzen en Munsterblizen en van de mijninstallaties te Genk. Er werden ook vier vernielingen voorbereid op de Demerbruggen tussen Bilzen en Hoeselt.
  2. Communicatiewerken: het bataljon onderhoudt ook de toegangsweken tot de kantonnementen en heeft een loopbrug op vlotters aangelegd over het Albertkanaal tussen de mijn van Genk en Zutendaal. Langsheen de kanaaloever werden ook op diverse plaatsen vlotten gebouwd voor de infanterie.
  3. Logementswerken: ten behoeve van de divisie werden talrijke houten slaapbarakken, stallingen en keukens gebouwd.
  4. Speciale verdedigingswerken: voor de stellingen van de infanterie werden anti-tank obstakels geplaatst, prikkeldraad gespannen en struikgewas en bomen afgezaagd die het schootsveld belemmeren. Tussen de bunkers op de kanaaloever en de achterliggende loopgraven werden waar mogelijk overdekte loopgrachten gebouwd.
10mei.jpg
11Li_Brug Gellik.jpg
De door het 4Gn vernielde wegbrug van Eigenbilzen naar Gellik in de ondersector van het 11Li.
Staf/4Gn

Het algemeen alarm bereikt het bataljon rond 02u00. De manschappen zijn klaar tot de actie rond 06u00 maar blijven voorlopig nog in hun kantonnementen. Deze ongelukkige beslissing resulteert in drie doden en twee gewonden bij het luchtbombardement op Bilzen twee uur later. De Soldaten Bergiers, Peutat en Vanoppen overleven het bombardement niet. De commandopost van het bataljon verhuist uiteindelijk van de markt van Bilzen naar een café tussen Bilzen en Hoeselt.


Tijdens de voormiddag voeren de technische wachten de voorziene vernielingen uit. De toegangswegen van Zutendaal naar de bruggen over het Albertkanaal te Eigenbilzen en te Munsterbilzen evenals de bruggen op de Demer vliegen als eerste de lucht in. Tussen 14u10 en 14u25 worden de bruggen op het Albertkanaal vernield, met uitzondering van de brug van Diepenbeek die nog gebruikt wordt door de Belgische troepen. Er wordt ook gestart met het vernielen van de op het kanaal overgebleven schepen. Deze taak kan niet volledig uitgevoerd worden door het grote aantal achtergebleven vaartuigen en het gebrek aan manschappen.

Het bataljon stuurt ook een ploeg van een twintigtal manschappen naar de omgeving van het dorp Spurk om er een afdamming op de Demer aan te leggen en zo een stuk land onder water te zetten.

Pl Park/4Gn
Het peloton park wordt ondertussen verplaatst van het station van Bilzen naar de zuidwest rand van het dorp om aan de aandacht van de Luftwaffe trachten te ontsnappen.
11mei.jpg
Staf/4Gn
Het 4Gn ontvangt om 08u00 het bevel om een mogelijke aftocht naar de KW Stelling te plannen. Twee uur later volgt het uitvoeringsbevel. De orders voor de afmars zijn bijzonder karig en bevatten slechts twee verplichte doorgangspunten. De 1ste Compagnie en het peloton park zullen naar Kortessem gestuurd worden. De 2de compagnie moet naar Gors-Opleeuw.

Het gemotoriseerde peloton park slaagt er in om zijn manschappen te verdelen over enerzijds de beschikbare vrachtwagens en anderzijds een aantal opgevorderde fietsen en maakt het snelst vooruitgang. De beide geniecompagnies trekken te voet terug en worden gehinderd door de bijzonder zware ladingen op hun paardengespannen. De vaak kleine veldwegen maken elke vooruitgang bijzonder lastig. De pelotons blijven niet samen en trachten elk afzonderlijk zo snel mogelijk te vorderen.

Commandant Legrand wordt bij een wegverkenning tijdelijk gevangen genomen en bij een konvooi van zes vrachtwagens met Belgische krijgsgevangenen gevoegd, maar deze colonne slaagt er in om zijn bewakers te ontwapenen en kan ontsnappen. Luitenant Georges en zijn peloton worden nabij Gors omsingeld door Duitse pantserwagens en hebben minder geluk: het ganse peloton wordt gevangen genomen.

De rest van het bataljon bereikt later op de dag in afzonderlijke pelotons het afgesproken verzamelpunt te Bevekom. De 4de infanteriedivisie is in de grootste wanorde van het Albertkanaal moeten terugtrekken en zal gehergroepeerd worden in de omgeving van dit Waals-Brabantse dorp.
12mei.jpg
Terwijl de 4de divisie rond Bevekom opnieuw orde tracht te scheppen in zijn eenheden, wordt majoor Remy met een ploeg richting Leuven gestuurd om de terugtocht van de divisie naar de omgeving van Grimbergen te helpen plannen.

Bij valavond zetten alle troepen zich op weg. De ganse divisie trekt via Hamme-Mille over Leuven, Kortenberg en Vilvoorde richting Grimbergen. Het 4Gn heeft als bestemming Beigem.
13mei.jpg
Het 4Gn is aangekomen te Beigem en rust uit. Gedurende de dag komen nog enkele achtergebleven detachementen toe van het Albertkanaal en kan het bataljon zich enigszins hergroeperen.
14mei.jpg
Tijdens de nacht van 13 op 14 mei trekt het 4Gn van Beigem naar Limbos nabij Meise. De 4de divisie zal voorlopig op de westelijke oever van het Kanaal van Willebroek gestationeerd worden.

Overdag vertrekken verschillende verkenningsploegen naar de kanaalbruggen van Verbrande Brug, Vilvoorde en Buda om een gepast vernielingsplan samen te stellen.
15mei.jpg
De onderluitenanten Passelecq en Heine keren terug naar de bovengenoemde bruggen op het Kanaal van Willebroek om het aanbrengen van de nodige springladingen voor te bereiden.

Intussen heeft de 4de divisie het bevel ontvangen om het Bruggenhoofd Gent te vervoegen. De orders voor de komende mars worden verspreid onder de eenheden. Het 4Gn krijgt Lemberge als bestemming toegewezen en zal zich voor de mars in vier colonnes splitsen: paardenwagens, motorvoertuigen, wielrijders en overige manschappen. Deze laatste groep wordt met autobussen van het transportkorps vervoerd.
16mei.jpg
Net voor de ochtend komt het bataljon aan te Lembergen. Het 4Gn zal nu onder het operationele bevel van de 5de Directie der Genie en Fortificaties te komen staan die verantwoordelijk is voor alle geniewerken in het Bruggenhoofd Gent.

De 4de divisie krijgt de ganse zone tussen de beide Scheldeoevers van Kwatrecht tot Semmerzake toegewezen in afwachting van de komst van verdere troepen.
17mei.jpg
Het 4Gn werkt aan het aanbrengen van springladingen onder negen belangrijke wegen in de zone van Kwatrecht tot Semmerzake. Het veldleger is inmiddels gestart met de aftocht van de KW Stelling naar de linie Terneuzen-Gent-Oudenaarde en de 4de divisie krijgt te horen dat de troepen zullen aankomen tijdens de nacht van 18 op 19 mei.
18mei.jpg
De 4de divisie zal in de centrale sector van het Bruggenhoofd Gent geconcentreerd worden tussen Munte en Betsberg van zodra de bijkomende troepen van de KW Stelling toekomen. Daarbij zal achter de eerste linies ook een steunpunt uitgebouwd worden te Zevergem. Het 4Gn legt de nodige loopbruggen aan over de Schelde voor de infanteristen en start ook met de bouw van twee bruggen van het type E.A.P. te Zwijnaarde en Afsne.
19mei.jpg
Het bataljon wordt naar de linkeroever van de Schelde gestuurd en zoekt kanonnementen op te Zwijnaarde.

In de avond start de 2de compagnie met de bouw van een brug van vier ton te Zwijnaarde. Deze brug wordt gebouwd met behulp van opgevorderde bouwmaterialen van de firma Fabelta te Zwijnaarde. De 1ste compagnie werpt drie loopbruggen over de Schelde. In de ondersector van het 15Li worden twee beperkte mijnstoppen aangelegd met telkens een vijftigtal landmijnen.
20mei.jpg
In de voormiddag wordt nog eens honderdvijftig landmijnen ingegraven voor de linies van het 15Li. Ook bij het 7Li worden een honderdtal landmijnen geplaatst. De drie loopbruggen over de Schelde worden een eindje verplaatst naar meer geschikte overgangspunten. Langsheen de wegen van Merelbeke naar Munte en van Zwijnaarde over Zevergem tot Eke.

Die avond worden de mijnversperringen voor de ondersectoren van het 7Li en het 15Li nog maar eens uitgebreid.
21mei.jpg
De 1ste compagnie voert een boomvelling uit op de holle weg van Moortsele naar Scheldewindeke. Een prikkeldraadnet moet de hindernis versterken. De compagnie brengt ook bijkomende vlottende elementen aan na bij de drie loopbruggen over de Schelde.

Onder leiding van onderluitenant Van Autgaerden en adjudant Brauns worden nog eens driehonderdvijftig landmijnen geplaatst in de ondersector van het 15Li. Ook het 7Li krijgt nog eens tweehonderd landmijnen.

Vanaf 19u00 worden de drie loopbruggen over de Schelde vervangen door twee loopbruggen aangelegd met opgevorderde bouwmaterialen. Deze operatie laat toe om het reglementaire geniematerieel te recupereren en op vrachtwagens te laden voor later gebruik. De bouwelementen van de verwijderde loopbruggen worden verzameld door het peloton park en naar Landuit gebracht.

De 1ste compagnie staat ook in voor het onderhoud van de toegangswegen tot de EAP bruggen te Hondele en Schelderode.
22mei.jpg
Het oppperbevel heeft op de Conferentie van Ieper op 21 mei besloten om in te stemmen met een terugtocht naar de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie. Er wordt dan ook een aanvang gemaakt met de ontruiming van het Bruggenhoofd Gent.

Te Hondele en Schelderode wordt telkens een technische wacht geplaatst die het EAP brugmaterieel dient te recupereren na de doortocht van de laatste Belgische troepen. De technische wachten bij de loopbruggen daarentegen worden teruggetrokken. Deze kunstwerken worden overgedragen aan de 1ste Divisie Ardeense Jagers die op de linkeroever van de Schelde de aftocht zal dekken.
23mei.jpg
In de nacht van 22 op 23 mei worden de overgebleven overgangspunten over de Schelde vernield. Het 4Gn verlaat de Schelde-stelling en zoekt nieuwe kantonnementen op te Seishoek, tussen Lotenhulle en Vinkt. De 4de divisie komt aan op het Afleidingskanaal van de Leie en gaat er tussen Deinze en Nevele in stelling.

De geniesoldaten hervatten het werk:
  • de kerktorens van Vosselare, Bachte-Maria-Leerne, Sint-Martens-Leerne en Deurle worden ondermjnd om te vermijden dat de Duitsers deze als observatieposten gebruiken
  • de toegangswegen tot het Afleidingskanaal worden waar mogelijk geblokkeerd en te Vosselare en Egelare worden mijnenvelden aangelegd
  • de baan van Deinze naar Sint-Martens-Laarne wordt verkend om bijkomende wegvernielingen te plannen
  • in de ondersector van de 4de divisie worden de te gebruiken verkeerswegen verkend

De 2de compagnie neemt de ondermijnde wegbrug van Nevele over van een vernielingsdetachement van de 3de compagnie van het 21Gn.

Net voor middernacht geeft de divisiestaf de nodige instructies voor de uit te voeren vernielingen. Terzelfder tijd legt een ploeg onder leiding van adjudant Brauns een vijftigtal landmijnen aan op de toegangswegen naar de brug van Nevele.
24mei.jpg
De 4de divisie legt met behulp van zijn geniesoldaten de laatste hand aan de nieuwe linies langsheen het Afleidingskanaal.

De 2de compagnie voert wegvernielingen uit langsheen de Zeverenbeek en de Scheerbeek en legt een mijnstop aan rond het dorpsplein van Meigem.

De beide compagnies sturen diverse ploegen uit doorheen de ganse ondersector om een reeks huizen om te vormen tot steunpunten voor de infanterie: op uitgekozen plaatsen worden schietgaten in de muren aangebracht, kelders verstevigd en afsluitingen en struiken opgeruimd om het schootsveld te verruimen. In de loop van de avond worden de brug van Nevele en de kerk van Vosselare opgeblazen.
25mei.jpg
In de ochtend van 25 mei lanceren de Duitse troepen een stormaanval over het Afleidingskanaal tegenover het 15Li. Het regiment heeft de wil om weerstand te bieden verloren en bezwijkt bijzonder snel. Ook bij het 7Li komt het tot massale overgaven. De vijandelijke aanval is een compleet succes.

Rond het middaguur is het duidelijk geworden dat de 4de infanteriedivisie verslagen is. Het 4Gn verlaat Lotenhulle en wordt naar Ruiselede gestuurd. Terwijl het bataljon onderweg is, voert de bataljonscommandant een verkenning uit langs Vinkt, Kanegem en Aarsele om er geschikte punten te identificeren voor het aanleggen van wegvernielingen en hindernissen. De plannen worden onmiddellijk goedgekeurd en de genie gaat aan het werk. Ploegen van het 4Gn leggen ook in alle haasten twee kleine mijnstoppen aan tussen Lotenhulle en Vinkt en rond Kanegem.
26mei.jpg
Na het verdwijnen van de slagorde van de 4de divisie is het 4Gn overgeplaatst naar de 1ste Divisie Ardeense Jagers. Tijdens de nacht en vroege ochtend werden twee bruggen over de Neringbeek ondermijnd. Langsheen de wegen van Lotenhulle naar Vinkt en van Kanegem naar Aarsele worden ook nog diverse putten gegraven om het wegverkeer te belemmeren. In de komende nacht worden ook landmijnen ingegraven op de baan van Kanegem naar Aarsele.
27mei.jpg
Het 4Gn verkent de baan van Ruiselede naar Tielt met het oog op de aanleg van een mijnenveld. Nabij kilometerpaal 27,3 en op het kruispunt van Ondank worden ook daadwerkelijk landmijnen ingegraven.

Na de middag wordt het bataljon van Ruiselede naar Wingene doorgestuurd. De manschappen komen aan in het gehucht Beekhoek rond 18u00. Na een korte rustpauze ontvangt Majoor Remy het bevel om zijn bataljon naar Ruddervoorde te brengen.
28mei.jpg
De kolonnes van het bataljon komen aan te Ruddervoorde tussen 01u00 en 06u00. Het bataljon blijft hier na de overgave ter plekke tot 1 juni. Vervolgens worden de voertuigen naar Sint-Denijs-Westrem gestuurd en marcheren de manschappen naar Vinderhoute. Via Beirvelde en Lochristi wordt op 6 juni Kalken bereikt. Hier wordt op 9 juni de troep en het reservekader gedemobiliseerd door de vijand.

Register van Gesneuvelden

Onbekend

BERGIERS

Elie, G.

Sdt
Mil


07/02/1915

Elsene

10/05

Bilzen

Gedood bij luchtaanval
Onbekend

LAMBERT

Jules, J.

Sdt
Mil


19/10/1912

Hamois

Eind mei

(in België)


Onbekend

PEUTAT

Robert, M.F.

Sdt
Mil


12/05/1917

Goé

10/05

Bilzen

Gedood bij luchtaanval
1

VANNOPPEN

Victor, J.

Sdt
Mil


25/10/1916

Liège

10/05

Bilzen

Gedood bij luchtaanval
Onbekend

VERDONCK

Bernard

Sdt
Mil


03/11/1907

Lede

13/06

Waarschoot

Verwond 07/06 te Waarschoot
Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com
4Gn_Sdt_Peutat.jpg



Sdt Peutat



Bibliografie en Bronnen

Brochure "Fastes 1939-1940-1944 du 3e Régiment de Génie" (met dank aan het Geniemuseum te Jambes)