5LA.jpg5de Regiment Legerartillerie (5LA)

5e Régiment d'Artillerie d'Armée (5RAA)

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Regiment speciale artillerie
Ontdubbeld van
n.v.t.
Onderdeel van
Staf: Generale Staf der Legerartillerie
I Groep: Maritieme Basis
II Groep, 4Bij, 5Bij, 6Bij, 8Bij, 9Bij: Generale Staf der Legerartillerie
7Bij: Maritieme Basis
10Bij: VIIde Legerkorps
Bevelhebber
Luitenant-kolonel R. Van Cutsem
Standplaats
Commandopost te Hasselt
Samenstelling
I Groep (Majoor M. Chomé)
1ste Batterij 4 x C120L M1878 de Bange kanonnen en 4 x C170 L40 Krupp kanonnen (Lt J. Lacroix)
2de Batterij 4 x C170 L40 Krupp kanonnen (Cdt A. Biot)
3de Batterij 4 x C120 M31 "Marine" kanonnen (Lt A. Duvivier)
4de Batterij 13 x C47 FRC kanonnen (Lt E. Catiaux)

II Groep (Majoor Magis)
4de Batterij 2 x C170 L40 ALVF Krupp spoorwegkanonnen (Cdt D. Roosebeke)
5de Batterij 2 x C170 L40 ALVF Krupp spoorwegkanonnen (Lt H. Quoillin)
6de Batterij 2 x C170 L40 ALVF Krupp spoorwegkanonnen (Lt F. Doudelet)
7de Batterij 2 x C280 L40 ALVF Krupp spoorwegkanonnen (Lt E. Gustin)
8ste Batterij 2 x C280 L40 ALVF Krupp spoorwegkanonnen (Lt A. Vandenheule)
9de Batterij 1 x C280 L40 ALVF Krupp spoorwegkanon (Lt R. Debrul)
10de Batterij 1 x Mor12" L12 ALVF Vickers MkII spoorwegkanon (Kapt J. De Visschere)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen

5LA_Spoorweggeschut.jpg
Stellingname van een 280mm L40 "Bruno" kanon tijdens de mobilisatie.
Staf/5LA
Het 5LA groepeert de 'speciale' zware artillerie van ons leger. De eenheden van 5LA worden nooit in groep ingezet maar worden steeds in versterking gegeven van het veldleger waardoor het 5LA nagenoeg verspreid is over het ganse grondgebied. De staf van 5LA wordt door de Generale Staf van de Legerartillerie telkens gebruikt om een Groepering van de Legerartillerie te bevelen.

I/5LA
De Iste Groep (I/5LA) omvat drie batterijen zware kustartillerie. Daarnaast heeft de groep nog een vierde batterij met dertien FRC 47mm kanonnen die ingebouwd zijn in APX2B tanktorens bestemd voor Renault ACG1 pantserwagens. Door het politieke getouwtrek rond de aankoop van nieuwe tanks eind jaren '30, had ons leger vijftien tanktorens, waarvoor de voertuigen nooit geleverd werden, op overschot. Dertien van deze torens werden dan maar op betonnen sokkels geplaatst en langsheen de kust opgesteld. De staf van de Iste Groep heeft zijn standplaats nabij het Albertstrand te Knokke.

II/5LA
De spoorwegkanonnen van de IIde Groep (II/5LA) zijn allen afkomstig uit de Eerste Wereldoorlog en de meeste werden door ons leger verworven als oorlogsbuit. Op prentkaarten uit het interbellum worden ze vaak aangeduid als "gepantserde treinen", maar de treinformatie bestaat uit een vijftal gewone wagons plus een wagon met het kanon op een spoorwegaffuit. De twaalf treinen (elke kanon heeft zijn eigen trein en de staf van de groep is eveneens ondergebracht in een trein) van de IIde Groep worden getrokken door locomotieven van de NMBS (Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen) met een bemanning geleverd door het Regiment Spoorwegtroepen van de Genie. De kanonniers behoren tot het 5LA. De kanonnen kunnen slechts over een beperkte afstand zwenken en daarom wordt het geschut steeds opgesteld in een ruime bocht of op een keerdriehoek zodat een groter gebied kan bestreken worden. De vuurmonden hebben slechts een heel kleine richtmarge en kunnen niet om hun as zwenken. De verplaatsingen van het geschut dienen dan ook nauwkeurig gepland worden zodat de vuurmonden steeds naar het front gericht blijven. De gebruikte tactiek bij de inzet van de spoorwegartillerie is dan ook het verplaatsen van de treinformaties van spoorwegdriehoek (keerdriehoek) naar spoorwegdriehoek. In vredestijd bevonden de artillerietreinen zich in de Polygoon van Brasschaat

De spoortreinen van 5LA staan op 09 mei, aan de vooravond van de oorlog, als volgt opgesteld:
  • Commandotrein Staf II/5LA: Hasselt
  • 4de Batterij: Munsterbilzen
  • 5de Batterij: Luithagen (nabij Fort 4 te Mortsel, Antwerpen)
  • 6de Batterij: Hasselt
  • 7de Batterij: Lissewege (Zeebrugge)
  • 8de Batterij: Aarschot
  • 9de Batterij: Diepenbeek (Hasselt)
  • 10de Batterij: Jambes-Secours (Namen)
10mei.jpg
5LA_Kustgeschut.jpg
C170 L40 kanon van 2/I/5LA in zijn betonnen epaulement nabij het tramdepot in Knokke.
Staf/5LA
Het regiment staat onder bevel van Luitenant-kolonel Van Cutsem die op 10 mei zijn commandopost heeft op de staf van het Iste Legekorps te Tongeren. Van Cutsem is naast korpscommandant van het 5LA tevens bevelhebber van de Groepering J (Groepering Julianakanaal) van de legerartillerie. Deze tijdelijke formatie omvat de 4de, 6de, 7de, 9de en 10de Batterij van zijn eigen regiment en is aangevuld met de III/1LA. Groepering J staat op 10 mei ten dienste van het Iste Legerkorps en het Cavaleriekorps. Aan het eind van de eerste oorlogsdag wordt Groepering J gedeeltelijk teruggetrokken naar het westen. Met deze bijzonder snelle terugtrekking van de spoorwegkanonnen uit Limburg wordt een unieke kans gemist om onze zware artillerie tussenbeide te laten komen om de Duitse doorbraak bij Vroenhoven en Veldwezelt te blokkeren.

I/5LA
Omstreeks 02u00 wordt Majoor Chomé hier op de hoogte gebracht van het algemeen alarm. Hij besluit zijn commandopost onmiddellijk over te brengen naar zijn alarmstelling te Duinbergen. Zijn batterijen staan op dat ogenblik als volgt opgesteld:
  • de sectie met de vier C170 L40 kanonnen van de 1ste Batterij is ontplooid te Bredene
  • de sectie met de vier C120L M1898 De Bange kanonnen is afgesplitst van de 1ste Batterij en opgesteld nabij Fort Napoleon te Oostende
  • de kanonnen van de 2de Batterij staan in gebetonneerde stellingen nabij het tramdepot van Knokke
  • de 3de Batterij is verdeeld in twee secties: een sectie staat op de havenpier van Zeebrugge; een sectie net achter de havenpier op het vasteland
  • de C47 koepels staan verspreid tussen Nieuwpoort en Knokke; deze batterij heeft zijn commandopost in villa d'Oultremont te Zeebrugge

De batterij te Knokke is omstreeks 04u00 getuige van de eerste Duitse luchtaanval op het plaatselijke militaire vliegveld. Met uitzondering van de C47 koepels zijn de batterijen zijn trouwens allen uitgerust met één luchtafweermitrailleur per vuurmond, maar die wapens zijn zo danig versleten dat de manschappen geen vertrouwen hebben in hun luchtverdediging.

Cantonniers_Hoboken.jpg
Spoorwegdriehoek (oftewel keerdriehoek) nabij Fort 8 te Hoboken
II/5LA

De spoorwegkanonnen van II/5LA worden bevolen door Majoor Magis vanuit zijn commandotrein in Hasselt. De batterijen zijn toegevoegd aan de verschillende tijdelijke Groeperingen bevolen door de Generale Staf der Legerartillerie. De 4de, 6de en 9de Batterij aangevuld met de III/1LA vormen de Groepering J onder bevel van LtKol Van Cutsem. De 8ste Batterij maakt samen met II/1LA, I/3LA en III/3LA deel uit van de Groepering B die onder bevel staat van de Kolonel Godeaux, regimentscommandant van het 3LA. De 5de Batterij is voorlopig de enige eenheid van de Groepering C die dan ook bevolen wordt door Lt Quoillin, batterijcommandant van de 5/II/5LA. De 7Bij en de 10Bij worden als onafhankelijke batterijen ingezet; de 7Bij was in vuurversterking van de Maritieme Basis en de 10Bij is is vuursteun gegeven van de Versterkte Positie Namen en staat onder bevel van het VIIde Legercorps.

De spoorwegartillerie blijft op 10 mei op de hierboven aangeduide posities. De beide 170mm kanonnen van de 4de Batterij en het 280mm kanon van de 9de Batterij zullen die dag in totaal 22 keer naar het noordoosten vuren. De andere batterijen komen niet in actie. De staf van de Legerartillerie werkt aan een plan voor het terugtrekken van de spoorwegkanonnen uit Limburg. Het dispositief zal worden aangepast onder vijandelijke druk waardoor 4/II/5LA naar Schaffen moet verhuizen en 6/II/5LA zich moet verplaatsen naar Deurne nabij Diest. Beide batterijen gaan over naar de Groepering A en komen onder bevel van Kolonel Desoil, commandant van 1LA. De 9de Batterij wordt naar Drieslinter verplaatst om vuursteun te kunnen leveren tijdens de verdediging van de Demer-Gete stelling, een bretel die werd ingenomen om het veldleger toe te laten het Albertkanaal te ontruimen. Omdat de 9Bij slechts over één kanon beschikt moet de 2de Sectie van de 7de Batterij haar 280mm kanon verplaatsen van Lissewege naar Drieslinter om er de 9de Batterij te gaan versterken. De 1ste Sectie van de 7de Batterij wordt naar Kontich gestuurd. Alle geplande verplaatsingen zullen gedurende de nacht van 10 op 11 mei uitgevoerd worden.
11mei.jpg
5LA_C47_Toren_Middelkerke.jpg
Aan de kust bemant 4/I/5LA torens van Renault ACG1 tanks die op een betonnen sokkel zijn gemonteerd.
Staf/5LA
De spoorwegartillerie komt die dag niet in actie, maar onderneemt verschillende verplaatsingen om zich aan te passen aan de Duitse doorbraak in het oosten van Limburg waar de 7de Infanteriedivisie werd teruggeslagen. De spoorwegkanonnen moeten zo snel mogelijk in veiligheid worden gebracht achter de Demer/Gete-stelling. Na de overgang van de 4de en de 6de batterij naar de Groepering A houdt de Groepering J op te bestaan. LtKol Van Cutsem krijgt nu het bevel over de pas geactiveerde Groepering G die zal instaan voor de nodige vuursteun aan het Cavaleriecorps tijdens de verdediging van de Demer/Gete-Stelling. Volgende eenheden worden aangeduid om deel uit te maken van de Groepering G: IV/14A zal ten westen van Halen ontplooien, III/1LA dient zich naar Webbekom te verplaatsen en de 9Bij/II/5LA dient zich naar Drieslinter te begeven. De in totaal 22 stuks zwaar geschut zullen echter niet aankomen en de vorming van Groepering G draait uit op een fiasco. De IVde Groep van 14A loopt bij de terugtocht van het Albertkanaal in een hinderlaag en verliest al zijn 120mm FRG kanonnen terwijl III/1LA na zijn aankomst in Webbekom doorgestuurd wordt naar Tervuren. Alleen de 9Bij van het 5LA blijft over als enige formatie van de groepering. Rond 17u15 wordt besloten door de staf van de legerartillerie om alle spoorwegkanonnen terug te trekken achter de K.W. Stelling.

I/5LA
De Luftwaffe wordt actief boven de rede van Zeebrugge en voert regelmatig beschietingen uit. De toestellen droppen ook talrijke magnetische mijnen.

II/5LA
  • Staf/II/5LA
    Om 10u30 stuurt Luitenant-kolonel Van Cutsem de groepscommandant, Majoor Magis, per auto naar Kontich om er de verplaatsing van de staf van zijn groep naar de plaatselijke kazerne voor te bereiden. Magis geeft de nodige instructies aan zijn commandotrein en verlaat Hasselt na de middag. De kazerne van Kontich ligt namelijk aan een spoorwegdriehoek, waarvan één van de zijden vlak langs de kazerne loopt waardoor de commandotrein van II/5LA zelfs voor de kazerne gerangeerd kon worden.
  • 4/II/5LA
    De batterij wordt verplaatst naar Diest. Na een tussenstop te Schaffen wordt vervolgens doorgereden naar Zichem waar de aankomt rond 05u20. De batterij blijft ter plekke tot 20u00 om vervolgens doorgestuurd te worden naar Mechelen.
  • 5/II/5LA
    De batterij is nog steeds ontplooid te Luithagen als enige eenheid van de Groepering C. De batterij kan zich verplaatsen in een ruime bocht rond Fort 4 in Mortsel binnen de Versterkte Positie Antwerpen van waaruit zowel oostwaarts als noordwaarts kan gevuurd worden.
  • 6/II/5LA
    De beide kanonnen moeten naar Deurne nabij Diest. Er wordt even gevreesd dat de spoorlijn tussen Schaffen en Diest vernield is, maar dat blijkt na enkele telefoontjes toch niet zo te zijn en de batterij komt goed aan. Na de beslissing om de spoorwegartillerie terug te trekken achter de K.W. Stelling krijgt Luitenant Dedoulet tijdens de vooravond het bevel zijn trein naar Antwerpen te laten sporen.
  • 7/II/5LA
    De 2de Sectie van Onderluitenant Van de Vloed verlaat Lissewege en rijdt tijdens de voormiddag Drieslinter binnen. De trein wordt door de Luftwaffe gebombardeerd, zonder dat evenwel schade aangericht wordt. De 1ste Sectie arriveert te Kontich.
  • 8/II/5LA
    De batterij blijft gedurende de dag bij de Groepering B om vuurversterking te geven aan de eenheden opgesteld langs het Westelijk gedeelte van het Albertkanaal. Aan het eind van de dag rijdt de batterij van Aarschot via Leuven naar Zaventem, zonder één schot te hebben gelost.
  • 9/II/5LA
    Om 02u00 wordt Diepenbeek verlaten. Luitenant Debrul, commandant van de 9Bij, krijgt een uur later bij doortocht in Hasselt te horen dat de batterij Drieslinter als nieuwe bestemming krijgt. Het spoor kan pas na 05u00 vrijgemaakt worden en onderweg moet de trein regelmatig halt houden om te wachten tot een route vrijkomt die er kan voor zorgen dat zijn kanon oostwaarts gericht blijft. Debrul kan Drieslinter pas om 15u30 bereiken na een lange tocht over Diest, Aarschot, Leuven en Tienen. De batterij vindt er het reeds aangekomen kanon van de 2de Sectie van 7de batterij, maar Luitenant Debrul kan geen verdere bevelen verkrijgen. Rond 20u00 komt Majoor Magis aan per auto vanuit Kontich om aan zijn beide kanonnen de orders voor de verdere aftocht naar de K.W. Stelling mee te delen. Luitenant Debrul heeft intussen van de aanwezige officieren van het 3L de raad gekregen er zo snel mogelijk van door te gaan en staat op dat ogenblik vertrekkensklaar. Het front nadert Drieslinter bijzonder snel. Majoor Magis stuurt de kanonnen naar Lint en keert per auto terug naar Kontich. Wanneer hij onderweg merkt dat het station te Lint propvol zit, keert hij terug en verneemt te Grimde dat de spoorwegartillerie hier reeds gepasseerd is. De kanonnen staan voor een ontspoorde goederentrein met artilleriemateriaal net ten westen van de overweg van Grimde. De treinformatie van de 2de Sectie van 7/II/5LA wordt samengevoegd met de treinformatie van 9/II/5LA tot één trein bemand door de 9de Batterij omdat Onderluitenant Van de Vloed en zijn sectie gevlucht zijn. Wanneer het duidelijk wordt dat de trein ter plekke vastzit, muizen ook de artilleristen van Luitenant Debrul ervan onder. De kanonnen worden onbemand achtergelaten. Luitenant Debrul zelf komt rond middernacht aan in Tienen en tracht er een telefoon te vinden om zijn meerderen in te lichten.
  • 10/II/5LA in versterking van VII/CA
    De mannen van Luitenant Van Hoof worden een tweetal keer gemitrailleerd door de Lufwaffe, waarbij één zwaargewonde valt. Rond 23u00 verlaat de trein zijn stelling te Jambes-Secours om zich vervolgens in het nabije Beez te gaan opstellen.
12mei.jpg

61Li_Kazerne_Kontich.jpg
Kazerne van Kontich gelegen langs een spoorwegdriehoek
I/5LA

Het Franse leger heeft twee mobiele kustbatterijen ons land in gestuurd, maar het geschut wordt aan de Belgen onttrokken voor het de kans krijgt te ontplooien. De kanonnen rijden terug naar het zuiden.

II/5LA

  • Staf/II/5LA
    Wanneer Majoor Magis verneemt dat de beide treinbemanningen te Grimde gevlucht zijn, stelt hij alles in het werk om de beide kanonnen te recupereren. Na de middag wordt vernomen dat het Regiment Spoorwegtroepen van de Genie de trein zal trachten weg te halen uit het gevaarlijke gebied.
  • 4/II/5LA
    De beide kanonnen komen tijdens de ochtend aan te Muizen. Door het drukke treinverkeer kunnen de vuurmonden niet ontplooid worden. Eén stuk kan toch in stelling gaan nabij het station van Mechelen. De batterij zal niet vuren. Samen met arbeiders van de NMBS worden enkele onderhoudswerken aan de trein uitgevoerd.
  • 5/II/5LA
    De batterij staat nog steeds te Luithagen en maakt gebruik van de spoorwegdriehoek ten noorden van het station.
  • 6/II/5LA
    Na zijn stellingen te Deurne nabij Diest verlaten te hebben is deze batterij op 12 mei onderweg naar Antwerpen.
  • 7/II/5LA
    De 1ste Sectie verplaatst haar kanon van Kontich naar Duffel en gebruikt de spoorwegdriehoek op de lijn Antwerpen-Mechelen ter hoogte van Lint. De 2de Sectie zit nog steeds vast te Grimde. De bemanning is gaan lopen.
  • 8/II/5LA
    Luitenant Vandenheule moet zijn treinen van Zaventem naar Kontich sturen. Ook op de derde oorlogsdag wordt door deze batterij niet gevuurd.
  • 9/II/5LA
    De trein van de 9de Batterij met de 2de Sectie van de 7de Batterij staat nog steeds zonder bemanning te Grimde, midden in de stellingen van het 4de Lansiers. Het treinstel wordt een eindje verplaatst door Sergeant Marchot van de Compagnie C47 op T13 van de 3de Infanteriedivisie, die tijdelijk aangehecht is bij het 4de Regiment Lansiers. Marchot werkt in het burgerleven bij de NMBS en kan de locomotief opnieuw onder stoom brengen om het achtergelaten treinstel uit het schootsveld van zijn T13 pantserwagens nabij de overweg van Grimde weg te rijden. Het treinstel belandt zo ongeveer halverwege Grimde en Tienen, nog steeds achter de ontspoorde goederentrein uit Luik. Luitenant Debrul is intussen op eigen houtje tot bij de Staf/II/5LA in Kontich geraakt. Als onderdeel van de pogingen van Majoor Magis om de treinen weer vrij te krijgen, wordt Luitenant Debrul vanuit Kontich terug naar Grimde gestuurd met een collega van het Regiment Spoorwegtroepen om na te kijken wel materiaal precies nodig is om de trein te recupereren. De beide heren bevestigen dat alleen een zware spoorwegkraan de voor de kanonnen geblokkeerde goederentrein vrij kan krijgen.
  • 10/II/5LA in versterking van VII/CA
    De bevoorrading met water en kolen van de locomotief verloopt moeizaam door de vele vernielingen rond Namen. De trein gaat te Beez in stelling en werkt aan het voorbereiden van mogelijke opdrachten op Franc-Wartet, Hingeon, Sclayn en Andenne. De batterij zal niet in actie komen.
13mei.jpg

Staf/5LA

Op 13 mei bevestigt Generaal-majoor Lepoivre, bevelhebber van de Generale Staf der Legerartillerie de definitieve slagorde van de legerartillerie voor de verdediging van de K.W. Stelling. De Staf van 5LA krijgt nu het bevel over de Groepering D bestaande uit de Staf/II/5LA, 5/II/5LA, 6/II/5LA, 7/II/5LA (enkel de 1ste Sectie) en 8/II/5LA. LtKol Van Cutsem stelt zijn CP op te Reet nabij Aartselaar.

II/5LA

  • Staf/II/5LA
    Majoor Magis tracht tevergeefs enkele vrachtwagens te bekomen om een treinbemanning naar Grimde te sturen om toch maar zijn twee kanonnen te kunnen gaan halen. Er wordt hem verteld dat dit niet nodig is - de spoorwegtroepen van de genie zouden immers te plekke zijn. Vervolgens wordt aan Majoor Magis opgedragen om zijn commandopost te verplaatsen naar Reet. Ook de staf van het 5LA vindt hier onderdak. De 5de, 6de, 7de en 8ste Batterij vormen samen met de staf van de IIde Groep en de staf van het regiment de tactische artillerieformatie Groepering D.
  • 4/II/5LA
    Deze batterij blijft in stand-by te Mechelen als onderdeel van de Groepering E onder bevel van de regimentscommandant van 1LA. Deze groepering die ook nog I/1LA en II/1LA omvat levert vuurversterking aan het centraal gedeelte van de K.W. Stelling
  • 5/II/5LA, 7/II/5LA(-), 8/II/5LA
    Blijven ter plekke respectievelijk te Luithagen, Duffel en Kontich als onderdeel van de Groepering D in vuurversterking van de Versterkte Positie Antwerpen (VPA) en het noordelijk gedeelte van de K.W. Stelling. Er worden geen opdrachten uitgevoerd, de vijand heeft de VPA nog niet bereikt.
  • 6/II/5LA
    De batterij komt aan te Antwerpen nabij Fort 7 te Wilrijk en wordt onmiddellijk toegevoegd aan de Groepering D.
  • 9/II/5LA
    Staat samen met de 2de Sectie van de 7de Batterij nog steeds geblokkeerd te Grimde. Intussen wordt de Demer-Gete stelling over de ganse lijn aangeklampt, het Cavaleriecorps bereidt de aftocht voor.
  • 10/II/5LA in versterking van VII/CA
    Het Vickers kanon staat nog steeds te Beez en komt niet in actie.
14mei.jpg

spoorwegkanon.jpg
Houwitzer 12" (305mm) L12 ALVF Vickers MkII spoorwegkanon gebruikt door 10/II/5LA
Staf/5LA

Alle treinformaties zijn nu aangekomen en de Groepering D is klaar om zijn opdracht aan te vatten. Al gauw wordt duidelijk dat de logge spoorwegartillerie niet efficiënt kan ingezet worden tijdens bewegingsoorlogen, de treinstellen van de artillerie hinderen het andere militair spoorverkeer die het materieel van de terugtrekkende troepen naar het westen moet brengen.

II/5LA

  • Staf/II/5LA
    Majoor Magis en zijn staf bevinden zich nog steeds te Reet waar nu druk uitgeoefend wordt op het commando van de legerartillerie om de twee achtergebleven kanonnen te Grimde op te blazen voor de vijand ze heelhuids kan veroveren. Het verzoek wordt afgewezen.
  • 4/II/5LA (Groepering E)
    Kapitein-commandant Roosebeke krijgt het bevel om zijn schootsposities in te nemen op de spoorlijn Mechelen-Antwerpen. De batterij kan door het drukke militaire verkeer op deze lijn haar stellingen niet innemen en blijft dan maar wachten op een alternatieve opdracht.
  • 5/II/5LA (Groepering D)
    Te Mortsel moet de batterij één van haar kanonnen van de spoordriehoek van Luithagen weghalen na klachten van de NMBS. De kanonniers zouden er het verkeer uit Antwerpen stremmen. De trein wordt weg gerangeerd maar blijft in de buurt stand-by om bij ontvangst van een mogelijke vuuropdracht opnieuw in stelling te gaan.
  • 6/II/5LA (Groepering D)
    De staf van de 6de Batterij moet nieuwe schootsposities verkennen te Wilrijk en in de Antwerpse dokken. Na de middag krijgt de batterij te horen dat haar geschut in de weg staat van het treinverkeer voor de evacuatie van de Versterkte Positie Antwerpen. Te Wilrijk moet de batterij een vuurmond van de spoordriehoek weghalen. Er wordt ook uitdrukkelijk bevolen om niet naar de verderop gelegen spoordriehoek te Luithagen (Mortsel) uit te wijken.
  • 7/II/5LA(-) (Groepering D)
    Nabij Duffel maakt de eerste sectie van de 7de Batterij nog altijd gebruik van de spoordriehoek te Lint. De trein van de 2de sectie staat nog steeds te Grimde.
  • 8/II/5LA (Groepering D)
    Blijft nog steeds te Kontich. De batterij voert een vuuropdracht uit op Sint-Leonard. Er is geen contact met de voorwaartse waarnemers en er wordt dan ook blind geschoten. Ook de Meetdienst van de Artillerie kan niet helpen omdat zijn observatieposten van het front worden weggetrokken.
  • 9/II/5LA
    Te Grimde kunnen de spoorwegtroepen de eerste helft van de gestrande vrachttrein van de artillerie bergen, maar wanneer teruggekeerd wordt, blijkt dat een vernielingsdetachement van het Cavaleriekorps één van de spoorviaducten tussen Tienen en Leuven heeft vernield. Alle hoop voor de beide kanonnen is nu verloren. De veldtocht is voorbij voor de 2de Sectie van de 7de Batterij en voor de 9de Batterij.
  • 10/II/5LA in versterking van VII/CA
    Te Beez wordt nog steeds gewacht. De batterij komt niet in actie.
15mei.jpg
Staf/5LA
Omdat steeds meer Duitse troepen opduiken langsheen de K.W. Stelling wordt rond 09u30 een bevel uitgestuurd naar de Groeperingen D, E en H om onmiddellijk alle schootsposities in te nemen en stand-by te gaan voor mogelijke vuuropdrachten.

I/5LA
Te Knokke heerst een ware spionnenpsychose. Nabij de commandopost te Duinbergen wordt een parachute gevonden. De eigenaar van een hotel in de buurt voegt er aan toe dat hij enkele verdachte gasten over de vloer kreeg die er van door gingen wanneer hij het verhaal van de vondst met hen deelde. Een wachtpost in de kustgemeente meldt dat hij een persoon met een Duits accent tegenhield die ook gaan lopen is. Bovendien wordt die dag de Nederlandse capitulatie gemeld en vrezen de Belgen dat de vijand vanuit Walcheren de Schelde zal oversteken om onze oostkust aan te vallen. Majoor Chomé laat een piket van twintig manschappen samenstellen om eventuele vijandelijke parachutisten te arresteren.

II/5LA
  • Staf/II/5LA
    De staf van Majoor Magis staat opgesteld te Reet.
  • 4/II/5LA (Groepering E)
    Te Muizen wachten de manschappen de ganse dag lang op verdere bevelen. Tijdens de late namiddag moet het tweede kanon opgesteld worden op de lijn Mechelen-Hofstade, maar ook nu weer moet worden gewacht tot het overige verkeer op de lijn afneemt. De geneesheer van de batterij, Luitenant Betrand, raakt te Muizen betrokken in een lynchpartij wanneer hij bij een inwoner aanklopt en om warm water vraagt om zich te scheren. De buurtbewoners menen dat het om een Duitse parachutist gaat en de bont en blauw geslagen dokter Betrand wordt enkele uren later door de officieren van de batterij teruggevonden op het politiebureau.
  • 5/II/5LA, 6/II/5LA, 7/II/5LA(-), 8/II5LA (Groepering D)
    Er valt die dag geen bijzonder nieuws te rapen. Rond Antwerpen worden enkele nieuwe observatieposten uitgezet.
  • 10/II/5LA in versterking van VII/CA
    De Belgische troepen rond Namen trekken zich volledig terug binnen de stellingen van de Versterkte Positie Namen. Het Vickers kanon is intussen op de westrand van Andenne gericht om dat daar de vijand eerst verwacht wordt. Kapitein De Visschere vertrekt per auto naar Charleroi om nieuwe instructies in ontvangst te nemen, maar kan geen contact opnemen met de staf van het VIIde Legerkorps. Vervolgens geeft hij zijn treincommandant Luitenant Van Hoof het bevel om helemaal tot in Gent uit te wijken. Rond 09u30 verlaat de trein de stelling te Beez en komt na heel wat moeite om 16u00 aan te Charleroi. De autocolonne verlaat intussen Charleroi op weg naar de Arteveldestad. Ook de trein vertrek weer. Wanneer onderweg blijkt dat het spoor naar Gent geblokkeerd is wordt er naar Bergen uitgeweken. De locomotief wordt na een panne te Bergen vervangen door een opgeëiste Franse stomer.
16mei.jpg
Staf/5LA
Op 16 mei komt onverwachts het bevel van het geallieerd opperbevel (via de Franse generaal Bilotte) om naar het westen terug te trekken. Zonder dat men de K.W. Stelling ten volle verdedigd heeft moet de stelling worden prijsgegeven. In het zuiden wist het Duitse leger immers een doorbraak te forceren over de Maas in de streek van Sedan en in het noorden heeft Nederland zich overgegeven. Het veldleger zal aan het eind van de dag de K.W. Stelling ontruimen en in drie nachtelijke etappes terugtrekken naar de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde. De legerartillerie ten zuiden van de Rupel wordt in eerste instantie naar het Kanaal van Willebroek teruggebracht. De Staf van 5LA verplaatst zich van Reet naar Eeklo.

I/5LA
De Franse 68e Division d'Infanterie trekt Zeeland binnen om de zuidelijke oever van de Schelde te bezetten. De commandopost van de divisie wordt te Wenduine geïnstalleerd om dat van hieruit het makkelijkst op het Belgische civiele telefoonnet kan aangesloten worden. I/5LA krijgt de opdracht om eventueel tussen beide te komen ten voordele van de Fransen. Er wordt een detachement voorwaartse waarnemers samengesteld en de waakrichting van de kanonnen te Knokke en Zeebrugge wordt aangepast naar het noordoosten. Majoor Chomé besluit omwille van het dreigende gevaar zijn commandopost naar villa d'Oultremont in Zeebrugge over te brengen. Van hieruit wordt de beschieting van Vlissingen voorbereid, maar deze vuuropdracht zal niet doorgaan omwille van het te hoog geachte risico op burgerslachtoffers.

II/5LA
  • Staf/II/5LA
    Rond 13u50 loopt de bevestiging binnen van de nakende aftocht naar het westen van het land. Majoor Magis verneemt via de NMBS dat de genie van plan is om de spoorbruggen te Mechelen over de Dijle en de Leuvense vaart te vernielen. Kolonel Van Cutsem stuurt Magis onmiddellijk ter plekke en om 15u30 bevestigt de majoor dat er Franse en Belgische vernielingsploegen aan het werk zijn. Alles wordt in het werk gesteld om de spoorwegkanonnen zo snel mogelijk over de bruggen te sturen. De staf van Majoor Magis verlaat Reet en trekt samen met de regimentsstaf naar Eeklo. Terwijl Majoor Magis naar de spoorbruggen te Mechelen vertrekt, stuurt hij eveneens telkens een officier naar de bruggen van Boom en Temse om te zorgen dat zijn treinen er veilig over raken alvorens de genie de springladingen detoneert.
  • 4/II/5LA (Groepering E)
    Op het middaguur wordt vernomen dat de vijand Putte nadert en worden de kanonnen in gereedheid gebracht. Bij de manoeuvres rijdt de locomotief van een van de kanonnen met een stevige vaart in op de wagon met de affuit waardoor de vuurmond buiten gebruik gesteld wordt. Er wordt besloten om de trein naar Torhout te evacueren voor reparaties. Na bevestiging van de nakende vernietiging van de spoorbruggen te Mechelen, wordt het tweede kanon van Muizen naar Hombeek gestuurd. De batterij verlaat de Groepering E en zal doorgestuurd worden naar Aalter.
  • 5/II/5LA, 6/II/5LA, 7/II/5LA(-) en 8/II/5LA (Groepering D)
    Ook Groepering D wordt opgesplitst bij het verlaten van de K.W. Stelling. Het overgebleven kanon van de 7de Batterij vertrekt eveneens naar Aalter. De drie andere batterijen zullen naar Eeklo afreizen. Het is reeds nacht wanneer de kanonnen over de spoorbruggen van Mechelen rollen.
  • 10/II/5LA in versterking van VII/CA
    Na Bergen bereikt Luitenant Van Hoof Saint-Ghislain, Doornik en Moeskroen. Daar wordt de Franse locomotief opnieuw gewisseld voor een machine van de NMBS en vervolgens rijdt het konvooi naar Gent waar de Vickers toegevoegd wordt aan het commando van het 5LA.
17mei.jpg
Staf/5LA
Op 17 mei stelt de Generale Staf der Legerartillerie zijn plan op voor de verdediging van de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde. LtKol Van Cutsem neemt voor het leveren van vuursteun aan de verdedigingslinie Terneuzen-Gent-Oudenaarde het bevel over de Groepering C die enkel nog eenheden van het 5LA bevat. De commandopost regiment wordt opgesteld te Drongen. De Groepering C is opgesplitst in twee ondergroeperingen De Ondergroepering Zuid wordt gevormd door 5/II/5LA, 6/II/5LA en 8/II/5LA, deze ondergroepering wordt in cumul bevolen door LtKol Van Cutsem. De Ondergroepering Noord omvat de batterijen 4/II/5LA, 7/II/5LA(-) en 10/II/5LA, deze ondergroepering wordt bevolen door Majoor Magis.

II/5LA
  • Staf/II/5LA
    Nog tijdens de avond van 16 mei krijgt Majoor Magis de bevestiging dat hij zijn batterijen in de driehoek Gent-Aalter-Eeklo moet ontplooien. Zonder verdere orders besluit de Majoor om de reisroutes aan te passen en drie batterijen naar Eeklo te sturen en twee naar Aalter. Op de 10de Batterij wordt nog gewacht.
  • 4/II/5LA(-), 7/II/5LA(-) en 10/II/5LA (Groepering C - Ondergroepering Zuid)
    Tijdens de vroege uurtjes rijdt het zware Vickers kanon het station Drongen binnen en gaat daar op een uitwijkspoor in stand-by. De nieuwe ondergroepering wordt bevolen door de regimentscommandant en telt drie kanonnen, het vierde kanon bevindt zich te Torhout voor herstelling. De kolonel heeft zijn commandopost in kasteel de Humpst te Mariakerke. De kanonnen gaan ten westen van Gent in stelling.
  • 5/II/5LA, 6/II/5LA en 8/II/5LA (Groepering C - Ondergroepering Noord)
    Majoor Magis neemt de tweede formatie voor zijn rekening en plaatst zijn zes kanonnen ten noordwesten van Eeklo op de lijn van Eeklo naar Zelzate. Magis heeft zijn commandopost te Eeklo in de villa Rijkensakker. Aan het eind van de dag worden de 7de en de 8ste Batterij van ondergroepering verwisseld zodat beide ondergroeperingen een meer evenwichtige samenstelling krijgen. Er volgen die dag geen nieuwe bevelen.
18mei.jpg
Staf/5LA
Tijdens de nacht van 17 op 18 mei nemen de spoorwegkanonnen van de Groepering C hun stellingen in en krijgen doelen toegewezen op de lijn Hulst-Aalst. Het veldleger heeft tijdens de terugtocht van de K.W Stelling naar de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde de Dender bereikt. De rivier wordt verdedigd door de 1DivChA. Hierbij viseren de spoorwegkanonnen de verwachte doorgangspunten van de Duitse colonnes en zal getracht worden met de lange dracht van de zware kanonnen de vijand onder vuur te nemen wanneer die tot op 15 Km van de Belgische linies nadert. Het Vickers kanon van de 10de Batterij wordt omwille van haar korte dracht niet in deze planning opgenomen. De staf van de legerartillerie legt Luitenant-kolonel Van Cutsem op het bevel van de Groepering C op zich te nemen.

II/5LA
  • Staf/II/5LA
    Ten gevolge van de besluiten van de Staf van de Legerartillerie verhuist Majoor Magis naar Mariakerke om de Ondergroepering Zuid over te nemen van LtKol Van Cutsem. Cdt Roosebeke wordt bevelhebber van de Ondergroepering Noord en verlaat de 4de Batterij. Hij installeert zich in de CP van II/5LA te Eeklo. Later op de dag worden de beide officieren opnieuw van standplaats en commando verwisseld. Magis wordt opnieuw de bevelhebber Noord; Roosebeke de bevelhebber Zuid.
  • 4/II/5LA(-), 8/II/5LA en 10/II/5LA (Groepering C - Ondergroepering Zuid)
    Na de omwisseling van de 8ste met de 7de Batterij moeten de 4de en de 6de Batterij nog van stelling veranderen zodat de Ondergroepering Zuid zijn middelen kan groeperen. De 8ste Batterij verplaatst zijn kanonnen van Gent naar Drongen, de trein van de 10de Batterij wordt van Drongen naar Evergem gestuurd. De 4de Batterij die te Aalter staat opgesteld is getuige van het zware luchtbombardement op het militaire vliegveld van Aalter en vangt enkele zwaargewonde militairen op. Rond 21u00 vertrekt de trein van de 4de Batterij naar Deinze. De facto telt deze ondergroepering vier kanonnen maar het Vickers kanon heeft een te korte dracht om de vijand ten oosten van Aalst onder vuur te nemen.
  • 5/II/5LA, 6/II/5LA en 7/II/5LA(-) (Groepering C - Ondergroepering Noord)
    De Ondergroepering Noord bestaat nu uit de 5de, 6de en 7de Batterij en telt alles tezamen vijf kanonnen. Intussen is de 6de Batterij met zijn twee treinen onderweg naar Aalter..
19mei.jpg
Staf/5LA

II/5LA
  • Staf/II/5LA
    Het II/5LA heeft nog steeds haar commandopost te Eeklo.
  • 4/II/5LA(-), 8/II/5LA en 10II/5LA (Groepering C - Ondergroepering Zuid)
    Kapitein-commandant Roosebeke heeft de commandopost Zuid te Drongen geïnstalleerd. De 4de Batterij komt om 02u00 aan te Deinze en wordt op het middaguur doorgestuurd naar De Pinte en is rond 17u30 klaar tot vuren op het hoofdspoor. Het overige treinverkeer wordt tegengehouden. De 8ste Batterij voert vanuit Drongen verschillende vuuropdrachten uit op de toegangswegen rond Aalst. De 10de Batterij haakt haar kanon af te Evergem en plaatst de rest van de trein even verderop te Sleidinge.
  • 5/II/5LA, 6/II/5LA en 7/II/5LA(-) (Groepering C - Ondergroepering Noord)
    De Ondergroepering Noord wacht af en heeft kan kanonnen ontplooid op de lijn Eeklo-Zelzate. De 5de Batterij staat nog steeds nabij Boekhoute en neemt Zaamslag in Zeeuws-Vlaanderen in het vizier. De 6de Batterij staat nabij Kaprijke op Stekene gericht. De 7de Batterij richt zich vanuit Lembeke bij Eeklo naar Moerbeke. Er wordt niet gevuurd.
20mei.jpg
Staf/5LA
De vijand krijgt contact met de nieuwe linie Terneuzen-Gent-Oudenaarde maar tot een aanval komt het voorlopig nog niet. In Noord-Frankrijk bereiken de vijandelijke tanks de stad Abbeville en snijden de geallieerde legers in het noorden volledig af.

II/5LA
De spoorwegartillerie ondergaat die dag geen wijzigingen en komt niet in actie.
21mei.jpg
spoorwegkanon_3.jpg
Een C170 L40 vuurmond op de spooraansluiting van het Kamp van Brasschaat (prentkaart eind jaren '20).
Staf/5LA
Het Bruggenhoofd Gent komt onder zware druk te staan en naar de avond toe is duidelijk dat de stellingen ontruimd zullen moeten worden. Uiteindelijk wordt de nieuwe bestemming voor het Belgisch leger het Afleidingskanaal van de Leie en de Leie. De terugtocht zal in twee nachtelijke bewegingen uitgevoerd worden.

II/5LA
  • Staf/II/5LA
    De regimentsstaf en de Ondergoepering Noord blijven op post te Eeklo.
  • 4/II/5LA(-), 8/II/5LA en 10/II/5LA (Groepering C - Ondergroepering Zuid)
    Aan de rand van het Bruggenhoofd Gent wordt de 2de Infanteriedivisie rond Kwatrecht bijzonder zwaar aangevallen. De staf van de legerartillerie beveelt in de late namiddag aan de groepering om Oordegem en Westrem te bestoken. Om 20u00 lost de 8ste Batterij tien schoten op Oordegem. De 8ste Batterij heeft haar voorwaartse waarnemers rond Sint-Denijs-Westrem maar komt niet in actie. De 10de Batterij wordt die avond naar Wontergem gestuurd om zich aan het Leiefront gaan op te stellen.
  • 5/II/5LA, 6/II/5LA en 7/II/5LA(-) (Groepering C - Ondergroepering Noord)
    De 5de Batterij vuurt op Axel terwijl de 7de Batterij Moerbeke voor haar rekening neemt. Ook nu weer is het bijzonder moeilijk om contact te krijgen met de voorwaartse waarnemers op het terrein. Omwille van de grote afstand tussen de batterijen en hun doelen moeten de waarnemers gebruik maken van het gewone telefoonnet en dat wordt door de oorlogschaos slecht bediend. Bovendien heeft onze genie de telefooncentrale van Zelzate opgeblazen.
22mei.jpg
Staf/5LA
Op de Conferentie van Ieper wordt onderling tussen Belgen, Fransen en Britten beslist dat het front achteruit moet. De reden voor deze beslissing lag bij het feit dat de Duitsers er in geslaagd waren om bij Oudenaarde, in de Britse sector, een permanent bruggenhoofd over de Schelde te vestigen. Hierdoor verliest het Bruggenhoofd Gent al zijn belang en is terugplooien achter de Leie noodzakelijk. Ten gevolge van de beslissingen op de Conferentie van Ieper zal het Belgische leger de aftocht naar de Leie aanvatten. De Generale Staf der Legerartillerie maakt het plan op voor de verdediging van de Leie.
De spoorwegkanonnen vormen nog steeds de Groepering C van de legerartillerie, maar de ondergroeperingen verdwijnen uit het organisatieschema.

II/5LA
  • Staf/II/5LA
    Ook II/5LA ontvangt nieuwe marsorders voor de terugtocht. Aanvankelijk volgen een reeks tegenstrijdige bevelen die de spoorwegkannonen nu eens achter de Ijzer en dan weer achter de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie willen sturen. Uiteindelijk wordt de verwarring op de staf van de legerartillerie opgeklaard en volgen de juiste instructies. Majoor Magis trekt samen met Luitenant-Kolonel Van Cutsem naar Ardooie. De regimentsstaf vindt onderdak in de brouwerij. Magis opent zijn commandopost een eindje verder.
  • 4/II/5LA(-)
    De batterij neemt de spoorwegbocht in die ten zuiden van het Kanaal van Roeselare naar de Leie gesitueerd is op de spoorlijn Ingelmunster-Waregem en richt zich vervolgens op Nazareth.
  • 5/II/5LA
    Deze batterij gaat te Pittem in stelling en richt het eerste stuk op Kruishoutem en het tweede stuk op Petegem.
  • 6/II/5LA
    De nieuwe bestemming wordt Tielt waar een vuurmond naar Deurle gericht wordt en de tweede naar Baarle.
  • 7/II/5LA(-)
    De trein wordt naar Roeselare gestuurd om het Kanaal Van Bossuit de bewaken.
  • 8/II/5LA
    Vanuit het station van Izegem wordt het eerste kanon naar de Scheldebrug te Kerkhove gericht en het tweede kanon naar de brug te Schalafie (Escanaffles) op de Henegouwse grens.
  • 10/II/5LA
    De batterij werd al eerder naar Wontergem gestuurd op de spoorlijn Tielt-Deinze. De batterij wordt uit de organisatietabel van Groepering C gehaald en toegevoegd aan het commando van de 2de Divisie Ardeense Jagers die langs de Leie in stelling gaat.
23mei.jpg
I/5LA
De Franse 68ste Divisie trekt zich terug van de oever van de Zeeschelde en de linies worden overgenomen door het Belgische Cavaleriekorps. De I/5LA stelt zich in verbinding met zijn nieuwe opdrachtgever.

II/5LA
  • Staf/II/5LA
    De staf blijft op post en werkt aan de verplaatsingen van haar batterijen. De kanonnen zijn nu gecentraliseerd op twee spoorlijnen achter de nieuwe frontlinie: de lijn Deinze-Tielt-Ardooie-Lichtervelde en de lijn Waregem-Izegem-Roeselare.
  • 4/II/5LA
    De batterij maakt gebruik van een S-bocht in de spoorlijn Ingelmunster-Waregem om haar schootsveld aan te passen en richt zich naar Oostrozebeke. Er wordt niet gevuurd. De batterij plaatst voorwaartse waarnemers in de kerktoren van Oostrozebeke.
  • 10/II/5LA in versterking van 2DChA
    Het vuur wordt geopend op Deinze ter ondersteuning van de 2de Divisie Ardeense Jagers. Na het zesde schot breken echter de kettingen die het kanon verankeren op de spoorwegbedding en moet de vuuropdracht worden onderbroken om een nieuwe positie te kiezen. Vervolgens wordt het vuren hervat.
24mei.jpg
II/5LA
De Duitsers lanceren die namiddag hun grootscheepse aanval over de Leie ten noorden en ten zuiden van Kortrijk en al snel komt de Belgische Leiestelling onder bijzonder zware druk te staan. Ook in de sector van de 2de Divisie Ardeense Jagers komt het tot zware gevechten. De spoorwegartillerie ondersteunt aanvankelijk de verdediging maar moet die avond wijken naar veiliger oorden.

  • 4/II/5LA (Groepering C)
    De batterij wordt uit de lucht aangevallen en ook de kerk van Oostrozebeke wordt door de vijand onder handen genomen. De observatiepost moet zich dan ook terugtrekken. Rond 19u40 moet de batterij zo'n kilometer achteruit omwille van de nakende vijandelijke opmars. De trein wordt ten westen van het station van Ingelmunster opgesteld. De locomotief valt er in panne en het spoorwegpersoneel is uit de omgeving gevlucht. De 4de Batterij zit vast. De trein kan rond middernacht toch Emelgem bereiken.
  • 5/II/5LA, 6/II/5LA en 7/II/5LA (Groepering C)
    De kanonnen blijven ontplooid te Pittem, Tielt en Roeselare.
  • 8/II/5LA (Groepering C)
    De beide stukken staan te Ingelmunster en nemen Harelbeke onder vuur. Tijdens de avond rijdt de trein naar Rumbeke. Daar ontvangt de batterij het bevel om terug te keren naar Ingelmunster, maar het is niet duidelijk of dit ook uitgevoerd wordt.
  • 10/II/5LA in versterking van 2DChA
    Vanuit het station van Aarsele vuurt de 305mm houwitser op Mechelen-aan-de-Leie.
25mei.jpg

II/5LA

  • Staf/II/5LA
    Majoor Magis wordt ziek en moet de staf van de groep verlaten om in het militair hospitaal van Torhout te worden opgenomen. Het commando over de tweede groep wordt overgenomen door Kapitein-Commandant Roosebeke. Intussen wordt Luitenant Debrul met een trein naar het munitiedepot van Houthulst gestuurd om er nieuwe munitie voor de 7de en de 8ste Batterij te gaan ophalen.
  • 4/II/5LA
    De trein rijdt richting Roeselare en komt rond 05u00 aan te Rumbeke. Van hieruit wordt de ganse dag geschoten, maar ook hier wordt de trein weer gebombardeerd. De batterij vuurt met haan een enkel 170mm kanon 32 schoten af richting Beveren-aan-de-Leie.
  • 7/II/5LA
    Vanop haar stellingen te Gits ten noorden van Roeselare wordt de ganse dag gevuurd naar de Leie. Ook Schalafie en de Scheldebruggen worden geviseerd.
  • 8/II/5LA
    De batterij verlaat Rumbeke om zich op de lijn Lichtervelde-Tielt te begeven.
  • 10/II/5LA
    De houwitzer van Kapitein De Visschere blijft van op de stelling ten westen van Aarsele vuuropdrachten uitvoeren voor de 2de Divisie Ardeense Jagers.
26mei.jpg

I/5LA

Op een vergadering te Zeebrugge laat de artilleriecommandant van de Maritieme Basis weten dat alle elementen van de I/5LA die zich ten noorden van het kanaal Zeebrugge-Brugge bevinden, onmiddellijk naar het zuiden moeten verplaatst worden. De bruggen over het kanaal zullen tegen 22u00 allen vernield worden. De artilleriestukken die niet verplaatst kunnen worden dienen ter plaatse vernield te worden. Omdat de batterijcommandanten echter niet bekwaam zijn in het hanteren van explosieven, dient Majoor Chomé te Knokke-Zoute een in-promptu trainingssessie te organiseren. De bevelhebbers van batterijen verliezen hierdoor heel veel tijd bij het ontruimen van hun stellingen. Majoor Chomé verhuist zijn commandopost van Knokke naar Wenduine.
  • 1/I/5LA
    De mannen van het detachement De Bange verplaatsen zich naar Middelkerke. Hun geschut is niet mobiel en moet ter plekke vernield en achtergelaten worden.
  • 2/I/5LA
    De manschappen van de 2/I/5LA gaan van Knokke naar Wenduine. De kulassen van de C170 kanonnen zijn opgeblazen. Een goederentrein van de kusttram kan nog in extremis alle munitie van de 2de Batterij afvoeren. Het gaat om 33 ton ladingen en obussen. De munitie wordt naar Adinkerke gevoerd om er eventueel aan het spoorweggeschut van de IIde Groep overgedragen te worden.
  • 4/I/5LA
    Aangezien de C47 koepels niet over een onderstel beschikken dienen de koepels die zich ten noorden van het kanaal Zeebrugge-Brugge vernietigd te worden. Tegen 22u00 zijn dan toch de drie C47 koepels die zich op de dijk bevinden te Knokke-Zoute, Duinbergen en Heist vernield.

II/5LA

  • Staf/II/5LA
    Zowel de regimentsstaf als de staf van de IIde Groep bevinden zich nog steeds te Ardooie.
  • 4/II/5LA
    De batterij ligt te Heihoek op de lijn 73 Lichtervelde-Tielt en schiet op Oostrozebeke. Rond 09u00 wordt de trein aangevallen door een vijftiental vliegtuigen. Een twintigtal bommen landen in de onmiddellijke omgeving van de trein maar richten geen schade aan. Wanneer Luitenant Tamine terugkeert naar de trein moet hij vaststellen dat driekwart van de bemanning gaan lopen is. Ook de koks zijn er van door zodat die middag de noodrantsoenen opengemaakt worden. Rond 13u00 ontvangt Tamine een vuuropdracht om 15 schoten op Oostrozebeke te vuren. Tijdens de late namiddag moet dezelfde opdracht herhaald worden en tijdens de vroege nacht volgt nog een salvo van 10 schoten. De luitenant heeft zijn kanon kunnen bemannen met enkele infanteristen die in de buurt vertoefden en best wilden helpen met het laden van het geschut in ruil voor een maaltijd!
  • 5/II/5LA
    Deze batterij staat nog steeds opgesteld te Pittem.
  • 6/II/5LA
    De batterij is ontplooid te Gits.
  • 7/II/5LA
    De trein van de 7de Batterij staat ten zuidoosten van Lichtervelde na een verplaatsing vanuit Gits tijdens de nacht van 25 op 26 mei. Er wordt geschoten op de Leie.
  • 8/II/5LA
    De 8ste Batterij ligt te Lichtervelde.
  • 10/II/5LA
    De batterij blijft op de spoorlijn Tielt-Deinze en vuurt naar Machelen en Grammene. Het vuren start nog tijdens de nacht van 25 op 26 mei en duurt de ganse dag door. Tijdens de late namiddag moet de batterij zich klaar houden voor een terugtocht richting Tielt. Tijdens de nacht vertrekt de trein naar Kortemark, maar komt de ganse nacht vast te zitten na een botsing te hebben veroorzaakt met een andere konvooi.
27mei.jpg

I/5LA

Wanneer blijkt dat de bruggen over het kanaal Zeebrugge-Brugge dan toch niet vernield werden, vertrekt een ploeg naar Knokke om een deel van het achtergelaten materieel te recupereren. Het detachement van de 2/I/5LA te Wenduine ondergaat inmiddels een korte luchtaanval. De 3de en 4de Batterije ontvangen die dag ook instructies ivm de te nemen actie bij een Duitse oversteek van de Zeeschelde van Walcheren naar Zeeland. De batterijen zullen bij een aanval ter plekke achtergelaten worden tot alle munitie verschoten is. Luitenant Duvivier en Luitenant Cattiaux voegen hun commandopost samen in villa d'Oultremont te Zeebrugge.

Die oversteek zal er echter niet komen. Vooral de manschappen van de 3de Batterij worden er wel danig nerveus door, wat deels te verklaren valt door hun relatief late mobilisatie in januari 1940 en hun onervarenheid. De Britse marine heeft inmiddels ook een vrachtschip gedeeltelijk laten zinken in de havenopening van Zeebrugge om een landing van uit zee te vermijden. Duvivier en Cattiaux besluiten een detachement te leiden naar het achtergelaten vaartuig en kunnen er twee Britse luchtafweermitrailleurs en ongeveer 10.000 patronen recupereren. Bij de actie worden de beide officieren licht gewond, maar de verworven wapens komen bijzonder goed van pas om de luchtverdediging van hun commandopost te versterken. De eigen wapens zijn immers zo danig versleten dat ze niets hebben kunnen ondernemen tegen de steeds agressiever wordende Luftwaffe.

Majoor Chomé keert inmiddel terug uit Knokke-Zoute en vervoegt zijn staf te Wenduine. Daar verneemt hij dat het Belgisch leger aan de voet van de overgave staat en een capitulatie niet ver af meer is. De 3de Batterij te Zeebrugge verneemt eveneens het nieuws en stelt voor om al zijn overblijvende munitie blindelings op het militaire vliegveld van Knokke te verschieten. Chomé houdt het voorstel tegen, wetende dat er nog Belgen op het vliegveld aanwezig zijn. De administratie van de groep wordt vervolgens verbrand.

II/5LA

Behalve de 6de Batterij wordt de ganse IIde Groep verzameld op de spoorlijn 73 Lichtervelde-Tielt en lijn 63 Torhout-Ieper. De kanonnen komen niet in actie en zijn opgenomen in hun treinen om de verplaatsingen uit te voeren. Later op de dag is de situatie als volgt:

  • Staf/II/5LA, 4/II/5LA en 5/II/5LA
    Deze eenheden ontvangen het bevel om naar Lichtervelde uit te wijken. De 5de Batterij zoekt aansluiting bij 4de Batterij nabij Ardooie. Ook de staftrein van de IIde Groep bevindt zich in de buurt. Om de verplaatsing naar Lichtervelde te vergemakkelijken wordt de staftrein gekoppeld aan de trein van de 4de Batterij. Het ganse konvooi zet zich vervolgens op weg, maar komt voor een krater in het spoor stil te staan. De treinen maken rechtsomkeer naar Ardooie om daar van spoor te veranderen. Tijdens het rangeren worden de treinstellen echter gegrepen door elementen van de Duitse 30. Infanteriedivision wanneer deze in de late namiddag door de Belgische linies breekt. De bemanningen geven zich over en de kanonnen vallen in vijandelijke handen. Voor de 4de en de 5de Batterij is de oorlog voorbij. Ook de staf van de IIde Groep onder Kapitein-Commandant Roosebeke wordt gevangen genomen.
  • 6/II/5LA
    De batterij is ontplooid te Gits.
  • 7/II/5LA
    De trein van de 7de Batterij verplaatst zich over korte afstand naar de noordwestrand van Lichtervelde.
  • 8/II/5LA
    De 8ste Batterij verplaatst zich ten noorden van Torhout.
  • 10/II/5LA
    Het Vickers kanon is te Wijnendale te komen staan op lijn 63.
28mei.jpg
Staf/5LA
De overgebleven eenheden staken bij de capitulatie de strijd en wachten de komst van de Duitsers af. De artilleristen zullen tijdens de komende dagen afgevoerd worden naar het verzamelpunt voor krijgsgevangenen in het Kamp van Brasschaat.

I/5LA
Majoor Chomé van de I/5LA slaagt er in 1942 in om via Portugal en Algerije naar Congo te ontkomen en zet de strijd verder bij de Weermacht van onze kolonie. Zijn groep zal tijdens de campagne geen enkel kanonschot gelost hebben.

Register van Gesneuvelden

Onbekend

BOSTEELS

Albert, E.

WM
Mil
40

20/11/1913

Buggenhout

20/05

Zingem


8/III

GEERTS

Adriaan, A.

Sdt
Mil
35

12/03/1915

Loenhout

25/05

Roeselare


Onbekend

JANSSENS

Jan, B.

Sdt
Mil
33

27/06/1913

Oelegem

27/05

Gits
Jansens?

5/II

RUYMAEKERS

Michel, H.

Sdt
Mil
32

23/01/1912

Wijnegem

11/05

Antwerpen
Verwond bij luchtaanval 10/05 te Luithagen

4/II

SEGERS

Alfons, A.

Sdt
Mil
33

25/02/1913

Oelegem

27/05

Gits


Onbekend

TROCH

Charles











Tielt


6/II

VERSTAPPEN

Joseph

Sdt
Mil
33

15/08/1913

Westerlo

27/05

Gits


Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com
5LA_Wm_Bosteels.JPG
5LA_Sdt_Geerts.jpg
5LA_Sdt_Verstappen.jpg

Wm Bosteels
Sdt Geerts
Sdt Verstappen

Bibliografie en Bronnen

Bikar, A., 1980, Histoire de l'artillerie lourde sur voie ferrée de l'armée belge (1916-1940), Revue belge d'histoire militaire, XII/1980, pp. 743-768
Bikar, A., 1980, Histoire de l'artillerie lourde sur voie ferrée de l'armée belge (1916-1940), Revue belge d'histoire militaire, XIII/1980, pp. 743-682
Bikar, A., 1981, Histoire de l'artillerie lourde sur voie ferrée de l'armée belge (1916-1940), Revue belge d'histoire militaire, III/1981, pp. 77-104
Bikar, A., 1981, Histoire de l'artillerie lourde sur voie ferrée de l'armée belge (1916-1940), Revue belge d'histoire militaire, VI/1981, pp. 197-216
Bikar, A., 1981, Histoire de l'artillerie lourde sur voie ferrée de l'armée belge (1916-1940), Revue belge d'histoire militaire, IX/1981, pp. 309-328
Bikar, A., 1981, Histoire de l'artillerie lourde sur voie ferrée de l'armée belge (1916-1940), Revue belge d'histoire militaire, XII/1981, pp. 401-420
Lothaire, R., 2013, L'artillerie lourde de campagne belge 1914-1918, Verviers: Editions du Patrimoine Militaire
Fotoarchief SOMA - foto's I/5LA