BnMoto.jpgBataljon Motorwielrijders Ardeense Jagers

Bataillon Motocycliste des Chasseurs Ardennais

Overzicht op 10 mei 1940

Type
Gemotoriseerd licht infanteriebataljon
Ontdubbeld van
n.v.t.

Taalstelsel
Franstalig

Onderdeel van
Groepering Keyaerts

Bevelhebber
Majoor Léon Krémer
BnMoto_Maj_Kremer.jpg
Adjunct
Luitenant C. Nelis
Standplaats
La Roche en Ardenne

Samenstelling
Staf


1ste Compagnie Motorwielrijders
(Kapitein-commandant N. Reyntens)
1ste Peloton (Lt M. Ordeurs)
2de Peloton (OLt R. Habay)
3de Peloton (OLt J. Conrady)

2de Compagnie Motorwielrijders
(Kapitein-commandant E. Faber)
4de Peloton (Lt A. Renard)
5de Peloton (Lt J. Van Eeckhoute)
6de Peloton (OLt M. Navarre)

3de Compagnie Steunwapens
(Kapitein-commandant R. De Bie)
7de Peloton Mi (OLt R. Leblanc)
8ste Peloton Mi (OLt R. Bergilez)
9de Peloton C47 (Lt A. Uselding)
10de Peloton C47 (Lt M. Gobier)

18-Daagse Veldtocht

Datum
Belangrijkste Gebeurtenissen
10mei.jpg
BnMotoChA.jpg
Ardeense Jagers op Gillet-Herstal 600AB38 motorfietsen.
Eind 1939 wordt in de schoot van de Ardeense Jagers in alle haasten een bataljon motorwielrijders opgericht om de mobiliteit te vergroten bij hun opdrachten aan de oostgrens van ons land. Het gros van de manschappen komt over van het 4ChA, 5ChA en het 6ChA. Het bataljon bestaat uit drie compagnies van telkens drie pelotons en wordt na een korte opleidingsperiode de Ardennen ingestuurd en aangehecht bij de Groepering Keyaerts. Het bataljon krijgt zijn standplaats te La Roche en wordt aan de beide oevers van de Ourthe ontplooid. De eenheid is verantwoordelijk voor een aantal voorbereide vernielingen van wegen en andere infrastructuur en moet na een Duitse inval eveneens instaan voor de veilige terugtocht van het 2ChA en het 3ChA uit het grensgebied.

Omstreeks 01u00 wordt het bataljon te La Roche gealarmeerd over de nakende invasie. De eerste oorlogsdag wordt een peloton gedetacheerd naar de commandopost van de 1ste Divisie Ardeense Jagers te Saint Hubert en worden vernielingen aan wegen en kunstwerken uitgevoerd voor zover deze de bewegingen van de andere eenheden van de ChA niet belemmeren.

Rond 19u15 wordt het bataljon klaargemaakt voor de aftocht. Inmiddels zijn de verkenningstroepen van de Franse cavalerie in de Ardennen volop bezig met hun defensieve ontplooiing. Ook te La Roche arriveren rond 21u00 Franse troepen die de stad tot een anti-tanksteunpunt willen versterken en Majoor Kremer aanvankelijk verbieden om zich terug te plooien.

Rond 23u00 komen de eerste troepen van het III/2ChA onder Majoor Danloy aan te La Roche. De wielrijders van deze eenheid trekken onmiddellijk door de stad.
11mei.jpg
Motorfiets_FN_M12a_SM.jpg
Van links naar rechts: een Saroléa 1000cc H38, een Gillet 720cc, een onbekende motorfiets en een FN 1000cc M12-aSM.

Omstreeks 04u30 verlaten de laatste elementen van het bataljon de stad La Roche.

Rond 19u00 installeren de motorwielrijders zich in de buurt van Modave ten zuidoosten van Hoei om er de ontvangststelling Hoyoux-Ourthe te helpen bemannen. Even later wordt de terugtocht naar Huccorgne bevolen, waar het bataljon arriveert omstreeks 23u30.
12mei.jpg
5ChA_Motorwielrijder.jpg
Lt Renard, pelotonscommandant bij de 2Cie, op een Gillet-Herstal 600AB38.

Rond 09u00 wordt het bataljon aangehecht bij het VIIde legerkorps om de K.W. Stelling tussen Perwez en Aische-en-Refail te gaan verdedigen. Perwez wordt tot een antitankcentrum versterkt.

Om 10u00 vertrekt het bataljon en ontsnapt het zo ternauwernood aan het bombardement op Temploux. Na heel wat heen- en weer getrek over het lot van het bataljon door verscheidene hogere bevelhebbers, worden de motorwielrijders in de avond opnieuw toegevoegd aan de 1ste Divisie Ardeense Jagers. Ze blijven aan de K.W. Stelling.
13mei.jpg
Het Bn Moto ChA blijft aan de K.W. Stelling, waar in de loop van de avond de metalen Cointet hekkens van de anti-tankversperring afgesloten worden na de doortocht van de laatste Franse troepen. Rond 20u00 is de K.W. Stelling afgesloten en is iedereen klaar voor de komst van de Duitse voorhoede. Even later ontvangt het bataljon het bevel om om 23u00 af te reizen naar La Hutte nabij Genappe. De rest van de Groepering K concentreert zich ook nabij Genappe.
14mei.jpg
Rond 05u00 komt het bataljon op zijn bestemming aan. De motorwielrijders zullen voorlopig niet ingezet worden en kunnen van een rustpauze genieten. Tijdens de avond begeeft Majoor Krémer zich naar de vergadering van de korpscommandanten op de staf van de Groepering K te Bousval. De majoor verneemt dat de Groepering K nog tijdens de nacht van 13 op 14 mei naar Asse zal verplaatst worden.

Het bataljon vertrekt even voor 21u00 en rijdt via de historische hoeve van La Haite Sainte naar Eigenbrakel, Alsemberg en Dworp.
15mei.jpg
Tijdens de nacht van 14 op 15 mei onderneemt het bataljon een bewogen tocht naar Huizingen nabij Halle. Luitenant Uselding is met de installatieploeg voorop gereden om de nieuwe kantonnementen klaar te maken.

Majoor Kremer plaatst zijn commandopost in het gemeentehuis van Huizingen. De Ardeense Jagers ontmoeten er de eerste Engelse soldaten die tot een luchtafweereenheid behoren. Om 09u00 beschieten deze laatsten een aantal Duitse vliegtuigen. Eén vijandig toestel wordt neergehaald en stort neer in de kantonnementszone van het bataljon. De bemanning wordt gevangen gemaakt en Majoor Kremer laat de vier Duitsers afvoeren naar de Britse troepen na een korte ondervraging.

Die avond vertrekken de motards op bevel van de Groepering K naar Iddergem nabij Denderleeuw. De route loopt over Buizingen, Leerbeek en Ninone. Het bataljon komt te middernacht aan.
16mei.jpg
Het bataljon zet zich omstreeks 08u45 opnieuw in beweging en rijdt verder naar Hofstade bij Aalst. Na een snelle verplaatsing die slechts 45 minuten duurt, nemen de troepen nieuwe kantonnementen in. De rest van de dag wordt de manschappen de nodige rust gegund.

De staf van de Groepering K laat tijdens de vooravond weten dat de formatie ontbonden wordt. De terugtocht naar Vlaanderen wordt als voltooid beschouwd en de eenheden keren terug naar hun organieke formaties. Het bataljon motorwielrijders zal onder het cavaleriekorps opereren.

Om 18u45 stijgt iedereen alweer op. De rit gaat via Aalst, Hesuden, Destelbergen en Sint-Amandsberg naar Slotendries nabij Oostakker. Tijdens de nacht ontvangt men de nodige bevoorrading aan brandstof en levensmiddelen.
17mei.jpg
De ochtend wordt gebruikt om de rusten en de voertuigen en onderhoudsbeurt te geven. Tijdens de vroege ochtend wordt het bataljon in stand-by geplaatst om zo nodig binnen de 30 minuten te kunnen vertrekken. Intussen maakt men een inventaris op van het verloren gegane materiaal. Deze rekenoefening bevestigt dat het bataljon in de eerste week van de veldtocht zo'n 65 motorfietsen (solo's, sidecars en tricars), enkele voertuigen en een honderdtal wapens heeft moeten achterlaten. Ook ontbreken maar liefst 102 manschappen op het appel.

Luitenant Gerard, de officier-mecanicien, wordt naar het Reservewielvoertuigenpark in Gent gezonden in de hoop daar de nodige vervanguitrusting kunnen in ontvangst te nemen. Hij keert terug met 17 moto's, 31 sidecars en 8 tricars. Deze voertuigen waren reeds tijdens de mobilisatie gereserveerd voor het bataljon, maar nooit geleverd. Een geplande verhuis richting Dendermonde gaat die nacht niet door en het bataljon blijft in de buurt van Gent.
18mei.jpg
Tijdens de voormiddag trekken de motorwielrijders naar Zaffelare waar na een kort oponthoud doorgereisd wordt naar Sint-Gillis-Waas. Aldaar komen de Ardeense Jagers onder het bevel van de 1ste Cavaleriedivisie. De divisie beveelt de Ardeense Jagers posities in te nemen tussen Doel en Kallo om de flank van de 17de infanteriedivisie te dekken op haar aftocht uit Antwerpen.

Om 16u30 installeert het bataljon zich op haar nieuwe posities, maar nog geen drie uur later wordt bevolen de lijn te verlengen van Oud Doel tot aan de Nederlandse grens. Om 20u30 meldt het bataljon dat de Duitsers nabij Lillo de Schelde trachten over te steken.
19mei.jpg
Tijdens de nacht van 18 op 19 mei verhuist de commandopost naar Molen-Wijk. Omstreeks 11u00 wordt de vijand gesignaleerd op de linkeroever van de Schelde te Zwijndrecht. Het bataljon zoekt verbinding met het 4de Lansiers. Er wordt sporadisch over-en-weer geschoten over de Schelde. Omstreeks 18u00 trekt het bataljon zich samen met de rest van de troepen in de streek terug naar het Kanaal Gent-Terneuzen. Het bataljon moet zich nabij Terneuzen ingraven, maar reeds omstreeks 21u00 beveelt men de doortocht naar Ter Holle in de buurt van Hulst in Zeeland. Het bataljon bevindt zich nu volledig in Nederland.
20mei.jpg
Om 00u15 geeft Majoor Kremer aan de aangekomen troepen de opdracht om zich rondom Hulst in te graven, maar een uur later ontvangt hij het bevel dat hij reeds om middernacht moest weg zijn richting Sluiskil. Rond half acht in de ochtend maakt Majoor Kremer de verbinding met het commando van het 1ste Gidsen. De brug over het kanaal te Sluiskil moet worden opgeblazen bij het opdagen van de vijandelijke troepen en de nodige afspraken worden gemaakt om er voor de zorgen dat geen Belgische troepen worden afgesneden op de oostelijke oever. De vijand wordt verwacht aan te komen tijdens de ochtend van 21 mei.
21mei.jpg
Tijdens de nacht van 20 op 21 mei wordt contact gemaakt met de vijand en omstreeks 02u45 trekt het bataljon zich terug, eerst naar Notelare en vervolgens tot Philippine. De Duitse druk neemt af en rond de ochtend wordt het bataljon in reserve geplaatst nabij Boekhoute, opnieuw op Belgisch grondgebied. Om 11u40 verlaten de Motorwielrijders als laatste Sluiskil, en blazen de brug op nadat ze de laatste Belgische troepen veilig op de westelijke oever van het kanaal brachten. Rond 19u00 komt het ganse bataljon de Gottem aan.
22mei.jpg
Net voor 08u00 wordt het bataljon op stand-by geplaatst voor een eventuele verplaatsing naar de zone tussen de Schelde en de Leie. Het doel van deze nieuwe opdracht is het beschermen van de zuidflank van het VIIde Legerkorps door een stellingname rond Wortegem en Kruishoutem, voor het geval dat de de Britten zich zouden terugtrekken van hun gedeelte van de Schelde-stelling vanaf Oudenaarde.

Het bevel wordt echter ingetrokken wanneer duidelijk wordt dat de geallieerde legers in Vlaanderen zich zullen terugtrekken naar de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie.

De rest van de dag wordt dan ook te Gottem doorgebracht.

Rond 20u30 beveelt het VIIde Legerkorps aan zijn grote formaties om een aantal officiersverkenningen uit te sturen over de Leie om te bepalen waar de Duitsers zich bevinden. Het bataljon krijgt hierbij de taak om drie patrouilles van telkens één officier en drie manschappen op pad te sturen. Tussen 22u45 en 00u20 vertrekken de drie ploegen:
  • Luitenant Van Eeckhout en zijn ploeg neemt een verkenningspost in aan kilometerpaal 6 van de baan Gavere-Deinze
  • Luitenant Gerard krijgt het bevel over de post van Kruishoutem
  • Onderluitenant Habay vertrekt naar zijn post te Steenbrugge

Elke ploeg krijgt twee reisduiven mee voor het doorsturen van dringende berichten.
23mei.jpg
Het bataljon heeft inmiddels de opdracht gekregen om zich verder van de nieuwe frontlinie op te stellen en vertrekt om 03u45 naar Pittem. De tocht duur tot ongeveer 06u00.

Intussen lopen de eerste berichten binnen van de drie verkenningsploegen die achtergebleven zijn tussen de Leie en de Schelde. De opmars van de Duitsers over de Schelde wordt ten dele in kaart gebracht. Tijdens de voormiddag maken de ploegen contact met de vijand en wordt besloten om de Leie eveneens over te steken en het bataljon te vervoegen.

Het bataljon vertrekt om 14u00 naar Roeselare. Het Groot Hoofdkwartier is verontrust over de laatste berichten over de Duitse opmars in Noord-Frankrijk en wil met de verplaatsing van een aantal eenheden naar Zuidwest-Vlaanderen de zuidelijke flank van onze legerzone versterken. Roeselare en Izegem zullen ingenomen worden door de 10de Infanteriedivisie, die het Bataljon Motorwielrijders in versterking zal krijgen.

Na een bijzonder snelle rit komen de motorwielrijders aan vanaf 14u45 en worden de compagnies opgesteld aan de rand van de stad:
de commandopost wordt opgesteld in het stadhuis van Roeselare
  • de 1ste compagnie ontplooit tussen de baan naar Staden en de baan naar Menen
  • de 2de compagnie bestrijkt de zone tussen de baan naar Rumbeke en Tasse
  • de 3de compagnie krijgt de zone toegewezen tussen de baan naar Beveren en Hooglede

Het bataljon is nog maar net toegekomen en wordt naar Ieper gezonden, via Moorslede en Zonnebeke. De compagnies worden onmiddellijk teruggeroepen en de colonnes vertrekken om 17u15. Ieper moet onder bevel van het IIIde Legerkorps ingericht worden als anti-tankcentrum en het bataljon wordt onderdeel van een nieuwe verdedigingslinie die naar het zuiden gericht is en van de Westhoek en de stad Ieper gebruik maakt om de Belgische zuidflank nu tot aan de kust te kunnen dekken.
24mei.jpg
Die nacht neemt Majoor Kremer contact op met de Britten en verneemt de aanwezigheid van enkele van hun divisies. Die avond wordt het bataljon naar de lijn Menen-Moorslede gestuurd om de Duitse doorbraak over de Leie te Bissegem en Wevelgem te helpen terugwerpen.
25mei.jpg
Samen met de groepering wielrijders van de 1ste divisie wachten de Ardeense Jagers de oprukkende vijand af. De Duitse druk op het Belgische front is echter na de doorbraak over de Leie echter zo groot dat het bataljon zich moet terugtrekken van de westelijke kant van de spoordijk Menen-Roeselare en een nieuwe stelling dient in te nemen, min of meer in rechte lijn tussen Menen en Moorsele.

Bij aanvang van de verplaatsing breekt even paniek uit onder de motorwielrijders wanneer enkelen menen gas te kunnen ruiken. Alle manschappen stuiven in dekking en zetten hun gasmasker op. En officier tracht de soldaten er van te overtuigen dat het om de reuk van het rottende vlas gaat maar velen protesteren en willen hun gasmasker niet afzetten. Uiteindelijk keert de rust terug onder de manschappen en zet het bataljon zich op weg.

Gedurende de ganse middag duiken steeds meer Duitse troepen op en het duurt niet lang of het ganse bataljon is nu in direct contact met de vijand. De Compagnie die zich ten noordoosten van Menen bevindt, krijgt het het zwaarst te verduren en het peloton van Lt Van Eeckhout verliest weldra de verbinding met de rest van het bataljon en wordt overrompeld. Enkele overblijvers slagen er in zich door Menen terug te trekken en naar Geluwe en Poelkapelle uit te breken. Vanaf 18u00 breekt het bataljon het contact met de vijand af en trekt zich terug naar Poelkapelle om haar wonden te likken en zicht te reorganiseren.
26mei.jpg
Reeds om 03u50 dient het bataljon naar Staden te rijden. In de loop van de ochtend komen de laatste achterblijvers van de Leie aan en rond de middag wordt het bataljon in reserve geplaatst bij het Iste legerkorps

Die avond wordt het bataljon vooruit gestuurd om een dwarsstelling tussen Langemark, Sint-Juliaan en Zonnebeke in te nemen, achter de Steenbeek. Deze stellingname is noodzakelijk om de Belgische rechterflank te dekken nadat het 1L zich ten zuidwesten van Frezenberg heeft moeten terugtrekken van spoorlijn van Ieper naar Roeselare die met 2.000 goederenwagens in een geïmproviseerde antitankhindernis werd omgevormd.

Het bataljon zal er versterking ontvangen van het eskadron wielrijders van de 1ste divisie en ontplooit zich rondom Sint-Juliaan. De wielrijders dekken de zone tussen dit dorp en Langemark. Deze laatste plaats wordt dan weer verdedigd door een samenraapsel van territoriale eenheden.
27mei.jpg
De ganse dag door blijven de Ardeense Jagers rond Sint-Juliaan betrokken in beperkte schermutselingen met de vijand. Rondom het middaguur komen de restanten van de groep wielrijders van de 17de divisie aan op de dwarsstelling rond Langemark. Deze groep laat de Belgen toe om de linies te versterken. Ook het 2JP vervoegt die middag de linies en kan een beperkte tegenaanval lanceren richting Frezenberg.

Om 15u30 wordt gemeld dat elementen van het 3L zich zullen terugtrekken van uit de richting Zonnebeke. Die avond neemt de intensiteit der gevechten toe. Rond 18u00 wordt het bevel gegeven ten alle prijzen stand te houden.
28mei.jpg
Nog omstreeks 02u15 vraagt het bataljon een vuuropdracht aan bij de Belgische artillerie, maar even na 04u00 vernemen de manschappen dat de oorlog voorbij is en de wapens neergelegd worden. Majoor Kremer verzamelt het bataljon in Sint-Juliaan. De motorwielrijders worden naar Passendale gebracht om vervolgens via de Grenadierskazerne te Brussel en Waver naar de krijgsgevangenschap af te reizen.

Register van Gesneuvelden

1

ANDRE

Albert Fernand Paul

Sdt
Mil


13/04/1916

Bleid

11/05

Erezée


3

ANDRE

Hubert Emile

Sdt
Mil


17/12/1912

Bleid

25/05

Menen


1

BAEKEN

Charles Hubert Emile

Sdt
Mil


27/01/1911

Anseremme

25/05

Moorsele

Getroffen door geweervuur nabij het station
1

BERNARD

Joseph Adolphe

Sgt
Mil


18/04/1911

Hagrimont

13/05

Gembloers


1

BOCCA

André Joseph Gislain

Sdt
Mil


14/04/1920

Andenne

25/05

Moorsele

Gedood tijdens de gevechten rond Kezelberg
2

BODART

Georges Arthur

Sdt
Mil


06/10/1919

Musson

25/05

Menen


3

BURQUEL

Charles François Auguste

Sdt
Mil


05/02/1920

Villers-la-Loue

25/05

Menen


2

CHATORIER

Emile J.V.G.

Sdt
Mil


28/10/1919

Beez-sur-Meuse

13/05

Perwez


2

COL

Alphonse J.C.

Sdt
Mil


19/08/1921

Mons

24/05

Ieper


1

DECULOT

Jean Valentin G.

Sdt
Mil


18/09/1914

Leignon

31/05

Ronse


1

DENEUFMOSTIER

Camile Henri Emile

Sdt
Mil


22/01/1920

Huy

14/05

Perwez


3

DEOM

Jean

Sdt
Mil


23/02/1920

Fays-les-Veneurs

14/05

Gembloers


1

DETAILLE

Norbert Marie Edmond

Sdt
Mil


25/12/1911

Straimont

14/05

Perwez


3

DUPONT

Adrien Jean

Sgt
Mil


26/07/1917

Chiny

25/05

Menen


Staf

GERARD

Raymond J.E.G.

Lt



13/03/1908

Huy

23/05

Ooike

Gedood op verkenning
1

GRUSELLE

Marcel A.A.

Sdt
Mil


27/02/1920

Grand-Leez

01/06

Elsene

Gewond Moorsele 25/05
2

GUILLAUME

Lucien Eugene Paul Joseph

Sdt
BV


03/10/1920

Lierneux

26/05

Zarren


3

HODY

Roger V.A.

Sgt
KROLt


02/02/1910

Bure

23/05

Ieper


1

JONET

Andre E.L.J.

Sgt
Mil


31/03/1910

Anthines

25/05

Moorsele


3

LAROCHE

Alfred

Sdt
Mil


15/03/1920

Seilles

24/05

Dadizele


1

LEMAUVAIS

Narcisse G.

Sdt
Mil


14/03/1913

Septon

25/05

Menen


2

LURSON

René

Sdt
Mil


10/09/1919

Saint-Georges-sur-Meuse

24/05

Menen


1

MALHAGE

Robert

Sdt
Mil


20/12/1910

Izel

14/05

Perwez


1

MARTIN

Jean Joseph

Sgt
Mil


13/07/1912

Hannut

25/05

Moorsele


1

MAZIERS

Antoine J.J.

Sdt
Mil


28/03/1916

Corbion

12/05

Perwez


1

MEHAIGNOUL

Marcel A.L.G.

Sdt
Mil


21/08/1910

Malonne

13/05

Perwez


1

MOYEN

Auguste

Sdt
Mil


31/12/1916

Baillamont

13/05

Perwez


3

PERPETE

Raoul Th.

Sdt
Mil


23/02/1920

Paliseul

13/05

Perwez


1

PIRLOT

Joseph

Sdt
Mil


15/12/1919

Marchin

21/05

Etterbeek


2

POLLET

Hilaire A.

Kpl
Mil


10/01/1918

Bessez-sur-Braye

23/05

Lotenhulle

Dodelijk gewond door landmijn
2

RODESCH

Raymond J.A.

Sdt
Mil


30/07/1921

Hollange

25/05

Menen


3

SALMON

Louis F.J.

Sdt
Mil


09/03/1920

Braives

25/05

Moorsele


1

SURAY

Robert A.

Sdt
Mil


18/02/1920

Beauraing

25/05

Menen


1

THOMAS

Charles

Sdt
Mil


07/10/1907

Bure

27/05

Menen


3

VOLVERT

Camile G.

Sdt
Mil


02/09/1921

Arlon

25/05

Menen


Bovenstaande lijst werd opgemaakt aan de hand van het bestand der gesneuvelden van de Achttiendaagse Veldtocht van het Centrum voor Historische Documentatie van Defensie, aangevuld met zorgvuldig getoetste gegevens uit personeelsdossiers van de Sectie Administratieve Expertise - Ondersectie Notariaat van Defensie, het steekkaartenbestand van het IV-NIOOO en enkele overlijdensakten op bel-memorial.org. Meer informatie over het bestand der gesneuvelden vindt U op de pagina Aanpak en Achtergrond. Geverifieerde aanvullingen en correcties bij deze lijst zijn van harte welkom op 18daagseveldtocht@gmail.com
BonMoto_Sgt_Dupont_Adrien.jpg
BonMoto_Lt_Gerard.jpg
BnMotoChA_Gruselle.jpg
BnMotoChA_Sdt_Guilleaume.jpg
Sgt Dupont
Lt Gerard
Sdt Gruselle
Sdt Guilleaume
Bn_Moto_Kpl_Pollet.jpg
BonMotoChA_Sdt_Thomas.jpg
BnMotoChA_Sdt_Salmon.jpg

Kpl Pollet
Sdt Thomas
Sdt Salmon

Bibliografie en Bronnen

La Fraternelle Royale des Chasseurs Ardennais, 2011. Pertes des Chasseurs Ardennais durant la deuxième guerre mondiale, [online] beschikbaar op: <http://www.fraternellechasseursardennais.be/> [geraadpleegd op 10 september 2011].
Morsomme, A., 1962, Face au devoir: le bataillon motocyclistes Chasseurs Ardennais, VIIe Corps